محمدحسين فريدونى

۱) تأثير تلاوت قرآن، آثار و بركات تلاوت زيباى آن در طول تاريخ اسلام بركسى پوشيده نيست. در سال هاى پس از انقلاب اسلامى، تأثير گذارترين فعاليت تبليغى در سطح بين المللى، اعزام قاريان قرآن و تلاوت آنان در جمع مسلمانان كشورهاى اسلامى و غير اسلامى بوده است. فعاليتى كه بيشترين اثر را در زدودن اتهام ها، برضد پيروان مكتب اهل بيت عليهم السلام در ميان مسلمانان داشته است.
بنابراين توجه به اين نهاد تبليغى و مبلغان آن يعنى قاريان قرآن كريم، امرى قابل توجه است.
۲) چندى پيش بخشى از گزارش تحقيق يكى از پژوهشگران امور قرآنى را مطالعه مى كردم. در اين تحقيق به مواردى بر خوردم كه حقوق سالانه قاريان برجسته قرآن از بيت المال را معين كرده بود. وقتى مبلغ را محاسبه كرديم معلوم شد كه سالانه بايد ۱۲ ميليون تومان به قارى پرداخت شود كه در طول يك سال، يك ختم قرآن را براى مردم بخواند. براى معلمان قرآن نيز چنين حقوقى بيان شده بود.
۳) ماه رمضان گذشته در نشست علمى بخش آموزش نمايشگاه بين المللى قرآن كريم يكى از اساتيد بنام علوم قرآنى، روايتى را نقل كردند كه حاكى از منع دريافت مزد از مردم به خاطر تعليم قرآن بود. از اين روايات در تحقيق قبلى هم وجود داشت كه حاكى از منع ارتزاق از مردم از راه تلاوت و تعليم قرآن است.
۴) حاصل جمع مطالب گذشته اين است كه قاريان و معلمان قرآن موظفند خدمت خويش به مردم را بدون هيچ چشمداشت و با نيت خالص انجام دهند و نگذارند كه مقاصد دنيوى در كار آنان راه پيدا كند. در مقابل نيز مسئولان موظف اند كه معاش اين گروه از مبلغان دين را به اندازه كفايت تأمين كنند.
۵) آنچه امروز در حوزه تعامل نهادهاى مسئول و مبلغان قارى و معلم قرآن ديده مى شود با مدل كلان آورده شده در روايات، مطابق نيست. از يك سو ضرورت معاش و مشكلات اقتصادى گريبان همه صنوف را گرفته است و از سوى ديگر نظامى براى تأمين آبرومندانه زندگى اين صنف ارزشمند جامعه وجود ندارد. اين در حالى است كه طبع سليم مردم نسبت به هرگونه درخواست مادى از سوى قاريان و معلمان قرآن، حساس است.
تداوم چنين فضايى مى تواند ضربات اساسى به اين نهاد تبليغ دين وارد سازد. در اين صورت طبيعى است كه برخى از قاريان و معلمان تلاوت قرآن كريم به دليل ضرورت تأمين معاش، به مطالبات مادى از جامعه روى آورند. اين رويكرد در نهايت به تغيير نيات اين افراد و روى گردانى جامعه از آنان منجر خواهد شد.
از سوى ديگر، گروه قابل توجهى از قاريان و معلمان تلاوت قرآن در پيچ و خم زندگى روزمره و مطالبات بحق خانواده، براى حفظ اخلاص در نيت و انجام وظايف قرآنى خود دچار مشكلات متعدد و شكننده خواهند بود.
۶) طراحى يك نظام كارآمد و سامان يافته امروزى براساس مدل كلان ارائه شده درست، ضرورتى اجتناب ناپذير است. براى اين كار به دو اقدام نياز است. اقدام نخست بررسى اجتهادى روايات و تعيين دقيق حدود و ابعاد موضوع است.
اقدام ديگر در اين جهت، شناسايى سازمان يافته همه قاريان و معلمان تلاوت قرآن در سطح كشور و طبقه بندى آنان براساس ويژگى هاى فنى تلاوت قرآن است. تعريف يك نظام طبقه بندى تخصصى براى قاريان و معلمان تلاوت قرآن مى تواند گام نخست براى پرداختن به اين مهم باشد.

محمدمهدى رضايى

نيكى به پدر و مادر در دين اسلام اهميت فوق العاده اى دارد، به گونه اى كه در قرآن كريم پس از امر به عبادت خدا، به سپاس گويى از زحمات والدين تصريح شده است. چنين احسانى داراى آثار بسيار شگرفى است كه انسان در دنيا و آخرت از آن بهره مند مى شود.نظر به جايگاه والا و مقام ارزشمند پدر و مادر و نيكى به ايشان، در اين مقاله به بررسى آثار دنيوى و پيامدهاى اخروى احسان به والدين مى پردازيم و جان را با كلمات نورانى قرآن و احاديث معصومين (ع) طهارت و نورانيت مى بخشيم و از مشعل هدايت آنان چراغ دل را برمى افروزيم.


الف ) آثار دنيوى
۱ـ دورى از عصيان گرى و شقاوت
از جمله آثارى كه قرآن كريم به آن تصريح نموده، اين است كه نيكى به والدين صفت جبار و عصيانگرى را از انسان دور مى كند و همچنين دچار شقاوت نمى گردد.
قرآن كريم مى فرمايد: «يَـيَحْيَى خُذِ الْكِتَـبَ بِقُوَّة وَ ءَاتَيْنَـهُ الْحُكْمَ صَبِيًّا * وَ حَنَانًا مِّن لَّدُنَّا وَ زَكَوةً وَ كَانَ تَقِيًّا * وَ بَرَّا بِوَ الِدَيْهِ وَ لَمْ يَكُن جَبَّارًا عَصِيًّا(۱): «گفتيم اى يحيى كتاب آسمانى را به جدّ و جهد بگير و به او در عهد كودكى نبوت بخشيديم و از سوى خويش بر او رحمت آورديم و پاكيزه اش داشتيم و او پرهيزگار بود و او را سفارش به نيكى به پدر و مادرش نموديم و او جبار و عصيانگر نبود»
و يا درباره حضرت عيسى(ع) فرموده كه چنين گفت:«وَ أَوْصَـنِى بِالصَّلَوةِ وَ الزَّكَوةِ مَا دُمْتُ حَيًّا * وَ بَرَّا بِوَ الِدَتِى وَ لَمْ يَجْعَلْنِى جَبَّارًا شَقِيًّا(۲): «و «مرا مادام كه زنده باشم به نماز و زكات سفارش فرموده است و نيز مرا در حق مادرم نيكوكار گرداند و مرا زورگوى سخت دل نگردانده است.»
۲ـ طول عمر
همانطور كه طول عمر اثر قطعى صله رحم، شمرده مى شود، روايات اسلامى اين اثر را مترتب بر نيكى به والدين، به طور خاص نموده اند.
پيامبر اكرم(ص) فرمودند: «مَن سَرَّه اَن يُمدّلَه فى عُمره، و يُبسط فى رزقه فليَصِل اَبَويه(۳): «كسى كه طولانى شدن عمر و توسعه رزق را دوست دارد به پدر و مادر خود نيكى كند.»
و نيز رسول خدا(ص) مى فرمايد: «رأيتُ بالمنَام رَجُلاً من اُمّتى قَداتاهُ مَلَكَ المَوتِ لِقَبض روُحه فَجاءَ بِرُّه بوالديه، فَمَنَعه مِنُه(۴): «در خواب مردى از امتم را ديديم كه فرشته مرگ براى قبض روح او حاضر شده بود، اما او با نيكى به والدين خود آن فرشته را از مأموريتش منع كرد.»
۳ـ فراوانى روزى
همان طور كه در حديثى از پيامبر اكرم(ص) در عنوان قبلى اشاره شد يكى از پيامدهاى نيك ارتباط با والدين، مسأله زياد شدن رزق بود. همچنين در روايت ديگرى امام صادق(ع) مى فرمايد: «هر كس نيكى به والدين نمايد هرگز در زندگى به فقر مبتلا نخواهد شد.»(۵)
۴ـ اجابت دعاى والدين در حق فرزندان
در برخى روايات به اهميت دعاى والدين در حق فرزندان اشاره شده و از جمله آثار توجه و نيكى به آنها، شمرده شده است. به طور مثال: امام صادق(ع) فرمود: «ثلاثُ دعوات لا يَحجُبْنَ عَن الله تعالى: «دُعاءُ الوالِدِ لِوَلَدِهِ اِذا بِرَّه و دعوتُه عليهِ اِذا عَقَّ دُعاءُ المَظلوم عَلى ظالمه(۶)» «خداوند دعاى ۳ كس را رد نخواهد كرد: دعاى پدر در حق فرزند در هنگام نيكى به او، دعاى پدر بر ضد فرزند(نفرين) هنگامى كه مورد عاق او واقع شود و دعاى مظلوم بر ظالم.»
و نزديك به همين مضمون در روايت پيامبر اكرم(ص) متجلى است كه حضرت مى فرمايد: «از نفرين پدر دورى گزينيد، زيرا به هدف اجابت مى رسد و از شمشير، تيزتر و برنده تر است.»(۷)
۵ـ موجب نيكى فرزندان مى شود
از جمله اثرهاى وضعى نيكى به پدر و مادر اين است كه اگر كسى پدر و مادرش را احترام نمود آن احترام را از ناحيه فرزندانش خواهد ديد. فلسفه اين امر روشن است زيرا فرزندان انسان، پدر و مادر خود را الگوى عملى خويش قرار مى دهند. اگر آن ها ببينند پدر و مادرشان نيكى به والدين را سرلوحه زندگى خود قرار داده اند و به آن اهتمام مى ورزند، او هم نسبت به آنان چنين خواهد كرد.
امام صادق(ص) فرمود: «بِرُّوا آباءَكُم يَبرُّكُم أبناءكم(۸) «به پدرانتان نيكى كنيد تا فرزندانتان به شما نيكى كنند.»
ب) آثار اخروى
از جمله آثار و پيامدهايى كه عمل به اين ارزش الهى به دنبال دارد آثارى است كه پس از عالم دنيا نصيب انسان مى گردد كه عبارتند از:
۱ـ آسان شدن مرگ
امام صادق(ع) فرمود: «كسى كه دوست دارد خداى متعال سختى هاى مرگ را بر او آسان سازد، به خويشان و نزديكان و پدر و مادرش نيكوكار باشد و اگر چنين كند خداى متعال سختى هاى مرگ را بر او آسان مى كند»(۹)
۲ـ دريافت پاداش زياد
امام صادق(ع) در اين باره مى فرمايد: «ما يَمْنَع الرَّجل مِنكُم اَن يَبَّر والديه حَييَّن اَو مَيِّتَين، يُصَلّى عنها و يتصدَّقُ عَنهما و يَحِجّ عنَهما فيكون الذى صنَع لَهُما و له مِثلُ ذلِكَ فَيزدُهُ اللّهُ عزّوجلّ بِبِرّه و صلاتِهِ خيراً كثيراً» چه چيز مانع شخص مى شود وقتى كه پدر و مادرش زنده يا مرده اند به آنها نيكى كند، به اين صورت كه به نيت آنها نماز بخواند، صدقه بدهد، حج به جا بياورد و روزه بگيرد. زيرا اگر چنين كند ثواب آن به پدر و مادرش مى رسد و به خودش نيز همان مقدار ثواب داده مى شود. همچنين خداوند بر كارهاى نيك و نماز او خير زياد عطا مى كند» در برخى از روايات به پاداش هايى اشاره شده است كه به ازاى نيكى به پدر و مادر عطا مى شود به طور مثال در روايتى از ابن عباس از رسول اكرم(ص) آمده است: «هر فرزند نيكوكارى كه از روى مهربانى به پدر و مادر نگاه كند در مقابل هر نگاه ثواب يك حج كامل مقبول به او داده مى شود. سؤال كردند حتى اگر روزى صد مرتبه به آنها نگاه كند؟ حضرت فرمود: آرى خداوند بزرگ تر و پاك تر است.» (۱۰)
۳ـ مغفرت حق
امام سجاد(ع) فرمود: «مردى خدمت رسول خدا(ص) رسيد و گفت: اى رسول خدا؛ من هيچ كار زشتى نمانده كه انجام نداده باشم آيا مى توانم توبه كنم؟ رسول خدا فرمود: آيا هيچ يك از پدر و مادرت زنده هستند؟ گفت: بله، پدرم، حضرت فرمود: برو به او نيكى كن تا آمرزيده شوى. وقتى او راه افتاد پيامبر(ص) فرمود: اى كاش مادرش زنده بود «يعنى اگر مادرش زنده بود و به او نيكى مى كرد زودتر آمرزيده مى شد».(۱۱)
و در روايت ديگرى نيز رسول خدا(ص) مى فرمايد: رضايت خدا با رضايت والدين است «رِضَى الله مَع رِضَى الوالدَين»(۱۲)
و در روايتى از رسول خدا(ص) آمده است كه فرمود: «از طرف خدا به كسى كه عاق والدين شده گويند: هر كارى مى خواهى انجام بده، ديگر تو را نمى بخشم و به نيكوكار نسبت به پدر و مادر هم گفته مى شود هر چه مى خواهى انجام بده تو را مى بخشم.» (۱۳)
البته واضح است كه مراد از اين كه نيكوكار هر چه مى خواهد انجام دهد، گناه و معصيت نيست زيرا اگر به نيكوكار گفته شود هر چه مى خواهى انجام بده، يعنى كار نيك انجام بده. زيرا شأن نيكوكار اين است كه كارهايش را نيك و درست انجام دهد و الا صفت نيكوكارى براى او صادق نخواهد بود و همچنين نسبت به عاق والدين كارهايى كه انجام مى دهد و مورد بخشش واقع نمى شود از جمله كارهايى است كه قبيح و ناپسند است.
۴ـ وصول به بهشت
رسول خدا(ص) در اين مورد فرمود: «اَرَبع مَن كُنّ فيه نَشَر اللّهُ عَليهِ كَنَفه و اَدْخلُه فى رَحمَتهِ، حُسنُ خلق يَعيش بهِ النّاس و رفق بالمعروفِ و شفقتُه عَلى الوالِدَين و احسان اِلى المُولك(۱۴) «۴ خصوصيت است كه اگر كسى واجد آن باشد لطف و احسان حق تعالى بر او ريزش خواهد كرد و در بهشت رضوان، مأوى خواهد گزيد: اخلاق نيكى كه با آن در ميان مردم زندگى كند، مدارا كردن با گرفتاران، شفقت و مهربانى به والدين، احسان به زيردستان.»
همچنين ابراهيم بن شعيب مى گويد: «به امام صادق(ع) عرض كردم: پدرى فرتوت و ضعيف دارم كه به هنگام قضاى حاجت او را به دوش مى كشم. حضرت فرمود: تا هر گاه كه مى توانى از اين عمل مضايقه نكن و غذاى او را لقمه لقمه در دهانش بگذار، چه اين عمل در واپسين روز، سپر آتش خواهد بود.»(۱۵)
۵ـ ورود به درجات بالاى بهشتى
امام باقر(ع) در بيان يكى از آثار اخروى نيكى به والدين مى فرمايد: «قالَ اَربع مَن كُنَّ فيهِ من المؤمنين اَسْكَنُه اللّهُ فى اعلى عِلّيين فى غُرَف فوق غُرَف فى مَحلِّ الشَّرف كلَّ الشرَّفِ، مَن آوَى اليَتيمَ و نَظَر لَه و فكان لَه اَباً وَ مَن رحِمَ الضَّعيف و اعانهُ و كفَاهُ وَ مَن انفق على والديه و ارفق بهما و بَرَّ هُما و لم يحزنْهُا»(۱۶) «اگر مؤمنى ۴ ويژگى در خود داشته باشد خداوند او را در بالاترين و شريف ترين جايگاه قرار خواهد داد. كسى كه يتيمى را پناه داده و بر او پدرانه نظر افكند، كسى كه ضعيفى را مورد ترحم قرار دهد و در حد كفايت به او كمك كند، كسى كه به والدين خود انفاق و با آنان مدارا كند، به ايشان نيكى كرده واز نگران ساختن آنها اجتناب نمايد.»
همچنين امام صادق(ع) فرمود: «هنگامى كه حضرت موسى مشغول مناجات با پروردگارش بود، مردى را ديد كه در زير سايه عرش الهى در ناز و نعمت است عرض كرد: خدايا اين كيست كه عرش تو بر او سايه افكنده است خداوند متعال فرمود: او نسبت به پدر و مادرش نيكوكار بود.» (۱۷)
۶ـ همنشينى با نيكان
رسول اكرم(ص) در بيان پيامد اخروى و اثرات نيكى به والدين در كمال آدمى مى فرمايد: «مَنْ حجَّ عَن والدَيه اَوقَضى عَنْهُما مَغرماً بَعَثهُ اللّهُ يَومَ القيامةِ مَع الاَبْرار»(۱۸) «كسى كه براى پدر و مادرش حج انجام دهد و يا بدهكارى آنها را بپردازد، خداوند او را در روز قيامت با نيكان بر مى انگيزد.»
در روايت ديگرى نيز ايشان مى فرمايد: برترين انسان هاى نيك در قيامت كسانى خواهند بود كه به والدين خويش، پس از مرگ آنها نيكى كرده باشند: «سَيّدُ الابْرارِ يَومَ القيامِة رَجُلُ بَرَّ والِدَيه بَعَد مَوتهما»(۱۹)

پى نوشت:
۱. مريم‎/ ۱۲-۱۴
۲. مريم‎/ ۳۱-۳۲
۳. محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، ج،۷۴ باب ،۲ ح۹۶
۴. همان، ح۸۲
۵. همان، ح۳۳
۶. همان، ح۵۷
۷. ر.ك: بحارالانوار، ج،۷۴ باب،۲ ح۹۴
۸. همان، ح۳۱
۹. همان، ح۳۲
۱۰. همان، ح۵۸
۱۱. همان، ح۸۸
۱۲. همان، ح۸۲
۱۳. همان
۱۴. همان، ح۵۱
۱۵. همان، ح۸۷
۱۶. همان، ح۵۶
۱۷. همان، ح۳۰
۱۸. متقى هندى، كنزالعمال، ج،۱۶ ص۴۶۸
۱۹. محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، ح،۷۴ باب،۲ ح۱۰۰

مهسا كلانكى

در ضلع غربى ايستگاه متروى مصلى، تابلوى ورودى به سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامى به چشم مى خورد. با داخل شدن و پيمودن راهى طولانى تابلوى كوچكى ديده مى شود كه هدايتگر راه به سمت مركز طبع و نشر قرآن كريم است.
اين مركز در تاريخ ۱۰ ساله به منظور تهيه مصحف جمهورى اسلامى در ايران تأسيس و در حال حاضر هدف اصلى آن ضمن آسان تر كردن آموزش روخوانى قرآن كريم، عرضه مصحفى است كه از لحاظ رسم الخط، قواعد و قوانين علمى دقيق و از نظر خوشنويسى و زيبايى قرآن ذوق و هنر ايرانى را نشان دهد.
۵ واحد تحقيق، آماده سازى، تصحيح، چاپ و نشر و واحد هنرى، واحدهايى به شمار مى روند كه در ۲ ساختمان شماره ۶ و ۷ براى رسيدن به هدف هاى اين مركز مشغول به فعاليت هستند.
در كنار اين ۵ واحد، كتابخانه كوچكى قرار دارد كه ۲۰۰ جلد كتاب در زمينه هاى مختلف تفسير، ترجمه، لغت و مسائل علومى قرآنى را در خود جاى داده است.
* فونت سازى و احياى آثار خوشنويسان
نخستين واحد اين مجموعه كه يكى از مهمترين وظايف اين مركز را برعهده دارد، واحد آماده سازى است؛ وظيفه اين واحد ساختن فونت بر اساس خطوط عثمان طه و مرحوم نيريزى است. چاپ قرآن با فونت عثمان طه همزمان با اجلاس سران كشورهاى اسلامى در سال ۷۶ طراحى شده و همواره سرمايه اى ارزشمند براى نظام جمهورى اسلامى محسوب مى شود. اما فونت ديگرى كه به تازگى در اين مركز طراحى شده خط مرحوم «نيريزى» خوشنويس مشهور دوره صفويه است. طراحى اين فونت همراه با خط عثمان طه نشان دهنده همراهى يك خط اصيل ايرانى در كنار خط جاويدان اين خطاط بزرگ سورى است.
واحد تحقيقات يكى ديگر از واحدهاى اين مركز است كه وظيفه خطير تحقيقات ميدانى و رصد مسائل علمى را برعهده دارد. اين واحد علاوه بر پرداختن به مسائل تحقيقى به مسائل رسم الخط و مسائل حاشيه اى مانند علامتگذارى و علائم وقف مى پردازد.
سومين بخش اين نهاد واحد تصحيح است. اين واحد از ۱۰ سال گذشته با جذب ۵۰ مصحح در چندين مرحله تمامى عمليات مربوط به پيش و پس از تصحيح را با نهايت دقت انجام مى دهد و كارنامه موفق از خود باقى گذاشته است.
اما واحد هنرى زيباترين فعاليت اين مركز را برعهده دارد. رنگ رخسار ديوار اين واحد از سر ضمير آن يعنى آميختن زبان عشق با آيات الهى حكايت دارد. «محمدكاظم اميدبخش» كه مسئوليت اين واحد را برعهده دارد، درباره نحوه عملكرد آن اين گونه توضيح مى دهد: «در اين بخش كارهاى مربوط به صفحات هنرى قرآن و بخشى از قطعات خوشنويسى و تذهيب هاى مورد نياز طراحى و توليد مى شود.»
وى با نشان دادن تابلوهايى كه در چهار سوى ديوان به ۲ خط «نسخ» و نستعليق» جلوه گرى مى كند، درباره خطوط كتابت قرآن ها مى افزايد: «خطوطى كه در حال حاضر از آن بهره گرفته مى شود خط «عثمان طه» است، اما اخيراً با طراحى فونت مرحوم نيريزى، از اين خط نيز در كتابت قرآن در مركز استفاده مى شود.»
پس از واحد هنرى، واحد نشر با ۲ فعاليت عمده وجود دارد. نخستين فعاليت اين مجموعه تهيه آرشيوى است كه تمامى قرآن هاى موجود در بازار در قطع هاى مختلف و با نقوش منحصر به فرد جمع آورى شود.
بابايى كه مسئوليت اين واحد را برعهده دارد، دومين و اصلى ترين هدف اين حوزه را آشنا كردن ناشران و چاپخانه داران قرآنى با شيوه اعراب گذارى و نگارش كلمات ابداع شده در مركز عنوان مى كند.
براى آشنا شدن با فعاليت هاى اين مركز با «على سرابى» معاون مركز طبع و نشر قرآن كريم به گفت وگو نشستيم. وى درباره فعاليت ها و هدف هاى اصلى واحدهاى اين مركز گفت: تاريخچه كتابت قرآن در ايران نشان مى دهد قواعد رسم الخط به تمامى رعايت نشده است و لازم بود در ارتباط با اين قواعد تحقيق شود و اين قواعد كاملاً استخراج و كتابت قرآن بر اساس اين قواعد توقيفى صورت گيرد.
وى مى افزايد: بسيارى از دانشمندان جهان اسلام معتقدند كه كتابت قرآن تابع قواعد روز املاى زبان عربى نيست و براى خود قواعد خاصى دارد در همين زمينه نيز در بسيارى از كشورهاى اسلامى و خصوصاً در مصر مصحفى به نام «اميرى»، بر اساس خط عثمان طه خوشنويس شهير سورى تهيه شده است.
معاون مركز طبع و نشر قرآن كريم با توجه به عظيم ترين رسالت اين مركز يعنى تهيه «مصحف جمهورى اسلامى ايران» اين مصحف را از لحاظ علمى مستند به قواعد كتابت قرآن و رسم الخط مورد پذيرش بر شمرده و مى گويد: مبناى علامتگذارى اين قرآن كتابت فارسى است و از لحاظ خوانايى براى فارسى زبانان سعى شده آسان و بدون علائم اضافى باشد و از لحاظ هنرى بالاترين عيار هنرى را داشته باشد كه نشان دهنده ذوق و قريحه ايرانى است.
زمانى كه از سرابى درباره فرآيند چاپ قرآن پرسيده شد، وى با تأكيد بر پيچيدگى اين فرآيند گفت: توليد قرآن در مركز با يك فرآيند پيچيده صورت مى گيرد. ما براى توليد قرآن با كتابى مواجه هستيم كه كوچكترين اشكال در آن پذيرفتنى نيست و بايد تمام تلاش ها انجام شود تا كار هم از لحاظ هنرى، هم از لحاظ صحت و سلامت مطابق با الگوى اصلى باشد؛ زيرا مفهوم متن با يك اعراب اشتباه تغيير مى كند كه اين موضوع هرگز قابل چشم پوشى نيست. بنابراين يك قرآن وقتى حروف چينى مى شود تا زمانى كه به زير چاپ مى رود، توسط يك گروه مصحح متشكل از ۵۰ فرد آموزش ديده، ۱۰ بار كنترل و غلط گيرى مى شود و پس از هر بار غلط گيرى در رايانه اصلاح و پرينت مجدد گرفته شده و پس از اين ۱۰ مرحله، فايل ها و سى دى كار به چاپخانه تحويل داده مى شود و چاپخانه بلافاصله اين فايل را تبديل به اوزاليد و اوزاليد به مركز طبع و نشر برگشته و اصلاح مجدد مى شود. در همين سير گرفتن اوزاليت در اثر كمرنگ و پررنگ شدن كارگاهى، برخى از علائم قوى و ضعيف مى شود كه به اين منظور اوزاليد مجدداً كنترل و اغلاط آن اصلاح و براى چاپ آماده مى شود.
پس از چاپ نخستين نسخه، مجدداً اصلاح مى شود و باز هم اگر اغلاطى ديده شود رفع و در نهايت اجازه مجوز چاپ داده مى شود.كار از لحاظ هنرى نيز از حساسيت بالايى برخوردار است. اگر قرآنى تمام مراحل را گذرانده و براى چاپ تأييد شده باشد، اما اگر از لحاظ رنگ و تذهيب، ضعيف باشد، هرگز به بازار ارائه نخواهد شد.

مهدى ملك محمدى

رب اجعلنى مقيم الصلاة و من ذريتى ربنا و تقبل دعاء
پروردگارا مرا برپا كننده نماز قرار ده و از فرزندانم (نيز چنين فرما)، پروردگارا دعاى مرا بپذير!
سوره ابراهيم-آيه ۴۰

* ابراهيم (ع) قهرمان توحيد به فرمان خدا هاجرو فرزندش اسماعيل را به سرزمين بى آب و علف مكه منتقل مى كند. او هدف اصلى خود از اين كار را امكان پرستش خدا و اقامه نماز بيان مى كند. او با ورود به سرزمين مكه، ۷ درخواست از خدا دارد كه هر يك در جاى خود بسيار مهم است: امنيت مكه، دور ماندن از بت پرستى، توجه قلوب و افكار مؤمنان به فرزندان و مكتب او، بهره مندى فرزندانش از ميوه ها و امكانات، توفيق برپا داشتن نماز، قبولى دعاها، آمرزش پدر و مادر و اهل ايمان.
نكته جالب توجه آن است كه ابراهيم (ع) به عنوان رهبر توحيدى، در مجموع همه خيرات دنيا و آخرت را براى خود، فرزندان و پيروانش طلب مى كند.
او يك پدر است و افزون بر اين كه مى خواهد فرزندانش از امكانات زندگى دنيوى بهره ببرند از تربيت دينى آنها نيز غافل نمى شود. ابراهيم(ع) همان گونه كه براى دين خود دغدغه دارد، فرزندانش را هم فراموش نمى كند.
* روايت شده است كه روزى پيامبر اكرم (ص) به برخى از كودكان نگاه كرده و فرمودند: «واى بر فرزندان آخرالزمان از دست پدرانشان!» به ايشان گفتند: از پدران مشركشان؟ حضرت فرمودند: «نه از پدران با ايمانشان كه واجبات دين را به آنها نمى آموزند و هرگاه خود به فراگيرى بپردازند آنها را منع مى كنند و تنها به بهره زندگى دنيا برايشان راضى مى شوند. من از آنها دورم و آنها نيز از من دورند.»
با تأسف فراوان امروزه برخى پدران و مادران از وظيفه خود نسبت به تربيت دينى فرزندان كوتاهى مى كنند. شب و روز همت شان آن است كه خانواده در رفاه بيشترى بسر ببرد غافل از آن كه اين تنها بخشى از حقوق فرزند است و مسئوليت تربيت اخلاقى و دينى بسى مهم تر است. نمونه ساده اما با اهميت، اين كه بر اثر تبليغات، سالانه هزينه هاى فراوانى را صرف شهريه كلاس هاى زبان، ورزش، كنكور و... و خريد انواع وسايل سرگمى براى بچه ها مى كنيم، اما از كلاس هاى دينى و اخلاقى غافليم و در واقع احساس نياز نمى كنيم!
كم نيستند پدران و مادرانى كه مسجد و منبر را ترك نمى كنند، ولى بچه هايشان از ابتدايى ترين مسائل دينى بى خبرند، برخى هم به اندازه اى در اين كار سخت مى گيرند كه فرزندشان زده مى شود. آشنايى والدين با وظايف خود براى تربيت فرزند، نخستين گام براى آن است كه از پدرانى كه پيامبر (ص) فرمودند، نباشيم! تعاليم بزرگان دين، وظيفه تربيت را پيش از تولد كودك تا زمانى كه به سن رشد مى رسد يادآور مى شود. آموزش «لااله الا الله» در ۳ سالگى، قبله در ۵ سالگى، وضو و نماز در ۷ تا ۹ سالگى و... همه از دستورات امامان معصوم (ع) براى تربيت بهتر فرزندان است. از اين فرمايش استفاده مى شود كه تربيت يك شبه امكان پذير نبوده و بايد به تدريج و با حوصله انجام شود.
* يكى از بزرگان سفارش مى كردند، پدران و مادران آيه ۴۰سوره ابراهيم را زياد در قنوت نمازهايشان بخوانند، اين كار سبب مى شود آنها هميشه به ياد وظيفه مهم خود نسبت به فرزندانشان باشند و البته بدانند پيش از هر چيز براى خود توفيق عمل به وظايف دينى را بخواهند چرا كه بچه ها به بزرگترها نگاه مى كنند.
والدين از ابراهيم(ع) مى آموزند كه امر تربيت دينى فرزندان جز با توكل و طلب از خدا امكان پذير نيست.
از نظر ابراهيم و پيروان آئين حق او، نماز محورى ترين كار در امر تربيت دينى خانواده و جامعه است.