|
Cas، پناهگاه بازيكن ها، مربى ها، باشگاه ها و فدراسيون ها
دادگاهى بين المللى براى حكميت در ورزش جهان
|
|
|
على رضايى
چيزى شبيه به دادگاه لاهه
هوشنگ نصيرزاده، كارشناس داورى و حقوقى: دادگاه عالى ورزش، دادگاهى براى حكميت در رشته هاى مختلف ورزشى است كه مقر آن در لوزان سوئيس بوده و تحت شرايطى به اختلاف ها رسيدگى خواهدكرد. آراى اين دادگاه اساساً زمانى قابل قبول است كه در اساسنامه كنفدراسيونها درباره آن قيد شده باشد. به عنوان نمونه از آنجا كه در اساسنامه فيفا بندهاى ۵۹ و ۶۰ به اين موضوع پرداخته و داورى دادگاه Cas را مجاز شمرده است به همين خاطر بسيارى از موضوع ها و اختلاف ها بين طرفين در رابطه با متون قراردادها يا ساير موارد در دادگاه عالى ورزش قابل بررسى است. نكته مهم اين كه در اساسنامه Cas آمده است اين دادگاه بيشتر جنبه حكميت و ريش سفيدى دارد و ممكن است آراى آن الزام آور نباشد. بالاتر از اين دادگاه، I Cas وجود دارد كه در اعتراض به تصميمات Cas مى توان به آن مراجعه كرد. Cas را چيزى شبيه به ديوان داورى لاهه مى دانند كه طرفين در صورت مراجعه به آن مى توانند به حل اختلاف بپردازند. اين دادگاه عالى ورزش تمامى رشته ها را شامل مى شود و مختص يك يا ۲ رشته ورزشى نيست. دادگاه Cas در كشورها نفوذ نمى كند و تاكنون در ايران به مانند كشور ديگرى ورود نكرده است. اگر تصميم گيرى درباره برخى از مشكلات تيم هاى ايرانى داشتند به ارجاع شكايت مدعيان به Cas مربوط مى شود.
نام دادگاه عالى ورزش (Cas) در ماه هاى گذشته آن قدر به گوش علاقه مندان ورزش ايران، بخصوص فوتبال شنيده شد كه كنجكاوى هاى زيادى را نسبت به اين مرجع عالى تصميم گيرى به دعاوى برانگيخت. با وجود اين كه سال ها از فعاليت Cas مى گذرد و هر روز پرونده هاى بزرگى به وسيله اين دادگاه مورد بررسى قرار مى گيرد اما كمتر شاهد مطرح شدن آن در رسانه هاى ايرانى بوده ايم. سهل انگارى كه در مديريت قبلى باشگاه استقلال رخ داد و ارسال نشدن به موقع مدارك بازيكنان اين تيم به كنفدراسيون فوتبال آسيا كه زمينه هاى اخراج آبى ها را از ليگ قهرمانان قاره فراهم كرد موجبات شكايت آبى ها به دادگاه عالى ورزشى را برانگيخت و چندى بعد نيز به طور رسمى اعلام شد استقلال اعتراض رسمى خود نسبت به تصميم AFC را به Cas ارسال كرده و به اين ماجرا شكايت كرده است. بعدها با رأى اوليه اى كه اين دادگاه به سود آبى ها صادر كرد نام Cas در كانون توجهات قرار گرفت. اگرچه تلاش هاى استقلالى ها در اين دادگاه نافرجام ماند و آنها نتوانستند AFC را محكوم كنند اما فوتبال دوستان كشورمان تا حدى از فلسفه وجودى اين دادگاه عالى ورزش باخبر شدند. نام Cas چند روز پيش بار ديگر به طور جدى در روزنامه هاى ورزشى كشورمان مطرح شد و اين بار پرسپوليسى ها بودند كه در متن ماجرا قرار گرفتند. شكايت رافائل بازيكن سابق قرمزها از اين تيم به دادگاه عالى ورزش ومحكوميت قرمزها به پرداخت جريمه ۱۸۰ هزار دلارى هنوز هم در جريان است و Cas حتى تأكيد كرده است در صورت عدم اجراى اين حكم به وسيله پرسپوليسى ها، اين تيم بايد با ۶ امتياز منفى كار خود را از رده پائين تر ليگ ايران (دسته اول) پى بگيرد. در اين مدت سران پرسپوليس از طريق وكلاى خود در ايتاليا و سوئيس رايزنى هايى براى برگردان رأى اين دادگاه انجام دادند اما تلاش هاى شان نافرجام ماند و خود به لازم الاجرا بودن رأى اين دادگاه اعتراف كردند. درباره دادگاه عالى ورزش وماهيت آن اظهارنظرهاى متفاوتى وجود دارد. برخى ها تصميم هاى آن را موازى با كميته انضباطى كنفدراسيون هاى مختلف مى دانند وگروهى ديگر مدعى هستند آراى اين دادگاه ضمانت اجرايى ندارد ولى ظاهراً اوضاع برخلاف آن است كه گروه هاى داخلى مطرح مى كنند. هر روز پرونده هاى اختلاف نظر ميان تيم ها، فدراسيون ها و بازيكن ها با گروه هاى ديگر در اين مرجع عالى مورد بررسى قرار مى گيرد و جامعه بين المللى نيز به آن احترام مى گذارد. * علامت سؤال با تمام اين جريانات هنوز هم Cas به عنوان يك علامت سؤال براى هواداران ورزش ايران باقى مانده است. شايد بسيارى از آنها كه از نزديك دستى بر آتش دارند و جزو جامعه كنونى ورزش به حساب مى آيند نيز نسبت به ماهيت و فلسفه وجودى اين دادگاه عالى ورزش بى خبرند. سران Cas در تعريف اين مؤسسه بين المللى مى گويند: «دادگاه حكميت ورزش يك مؤسسه مستقل از سازمان هاى ورزشى است كه خدماتى را به منظور تسهيل در رفع اختلاف ها در ورزش از طريق حكميت، داورى و وساطت ارائه مى كند و داراى قوانينى است كه ورزش بين الملل به آن احترام مى گذارد. Cas در سال ۱۹۸۲ تأسيس شد و هم اكنون داراى ۳۰۰ داور متخصص در قوانين ورزش از ۸۷ كشور مختلف جهان است. اين دادگاه به طور معمول حدود ۲۰۰ پرونده بزرگ تخلفات ورزشى را در هر سال مورد حكميت قرار مى دهد. Cas وظيفه دارد به طور قانونى اختلاف هاى ورزشى را برطرف سازد و احكام صادره از آن حكم دادگاه را دارد. اين نهاد بين المللى جلسه هاى مشاوره فراوانى براى هر يك از طرفين دعوى مى گذارد و سعى مى كند اختلاف ها را از طريق ميانجيگرى برطرف كند. در واقع يكى از كارهاى مهمى كه اعضاى Cas قصد دارند آن را بزرگ جلوه دهند جلسه هاى مشاوره بين طرفين اختلاف است. ضمن اين كه Cas، دادگاه هاى موقتى را براى بازى هاى المپيك، بازى هاى كشورهاى مشترك المنافع يا ديگر رقابت هاى معتبر جهانى برپا مى كند تا به مشكلات و اختلاف هاى احتمالى، خيلى سريع پايان دهد. اين دادگاه براساس ماهيت هر نوع بازى ها، قوانين ارجاع اختلاف ها را با توجه به شرايط آن تدوين مى كند. دفتر اصلى Cas در لوزان سوئيس است. با اين حال دادگاه ياد شده دو دفتر ديگر نيز در سيدنى و نيويورك دارد. * موارد قابل ارجاع براى آنها كه كنجكاوانه ورزش، حواشى و جريان هاى پيرامون آن را پى مى گيرند شايد اين پرسش مطرح شودكه در چه مواردى مى توان براى حل اختلاف به دادگاه عالى ورزش مراجعه كرد؟ در پاسخ به اين سؤال مى توان گفت هر مورد اختلافى كه مستقيماً يا به طور غيرمستقيم به ورزش مربوط مى شود قابل ارجاع به اين دادگاه است. حتى اختلاف هايى كه به تجارت در ورزش مثل قراردادهاى حاميان مالى ربط پيدا كند يا حتى قوانينى كه توسط سازمان هاى ورزشى تنظيم مى شود مثل مواردى پيرامون دوپينگ. هر شخصيت حقيقى و حقوقى مى تواند از خدمات اين دادگاه بهره مند شود مثل ورزشكارها، باشگاه ها، فدراسيون ها، سازمان ها و يا كميته برگزارى مسابقه ها ، حاميان مالى ، حتى شركت هاى تلويزيونى. لازم به ذكر است در مواردى خاص طرفين در قراردادهاى بين المللى بايد به صورت كتبى قيدكنند مرجع رسمى براى حل اختلاف احتمالى Casباشد. پروسه حكميت در پرونده ها حتى ممكن است بين ۶ تا ۱۲ ماه به طول انجامد كه البته در مواقع اضطرارى مثل تعليق اجراى حكم و ... مى توان اين فرصت را كوتاه تر كرد. حكم دادگاه cas محرمانه است و تمامى اعضاى آن موظفند همه اطلاعات مربوطه را محرمانه تلقى كنند. تنها زمانى كه طرفين دعوا موافقت كنند حكم صادره منتشر خواهد شد. در مواردى خاص، مانند خطا در اجراى قوانين بديهى و ابتدايى مى توان به حكم cas اعتراض كرد. قوانين بين الملل حتى اين اجازه را مى دهند در صورت تطبيق نداشتن با سياست هاى جامعه يا نفع آن به آراى دادگاه عالى ورزش اعتراض كرد. از دهه ۱۹۸۰ تا كنون با پيشرفت روزافزون ورزش به يك مرجع داورى احساس نياز مى شد و شايد همين عامل مهم ترين انگيزه براى ايجاد cas بوده است. طورى كه امروزه بيشتر دادگاه هاى عمومى ترجيح مى دهند امور مربوط به ورزش را به cas واگذار كنند. دادگاه عالى ورزش مدعى است ، با متخصصين امور ورزشى ، هزينه كم و سرعت عمل در خدمت ورزش بين الملل است. * افزايش اختلاف ها در اوايل دهه ،۸۰ اختلافات ورزشى افزايش روزافزونى پيدا كرده بودند و همين جريان ها، كمبوديك مرجع بين المللى براى رسيدگى به اين اختلاف ها را بيش از پيش مطرح كرد. در سال ۱۹۸۱ باانتخاب خوان آنتونيو سامارانش به عنوان رئيس جديدكميته بين المللى المپيك اوضاع فرق كرد. وى ايده تأسيس يك مرجع قضايى را مطرح كرد. يك سال بعد در جلسه ioc در رم، قاضى «ميباى» كه در آن زمان عضو دادگاه بين المللى لاهه بود به عنوان مدير گروه بررسى و آماده سازى دادگاه ورزشى برگزيده شد و چندى بعد دادگاه عالى ورزش تأسيس شد. علت ديگرى كه باعث ايجاد دادگاه cas شد لزوم رسيدگى فورى به پرونده هاى ورزشى بود چراكه اگر اين موارد را به دادگاههاى معمولى ارجاع مى دادندتا مدتها براى حل مشكل بايد زمان سپرى مى شد. حامى مالى دادگاه عالى ورزش كميته بين المللى المپيك است و با اعلام رسمى ioc در سال ۱۹۸۳ بودكه دادگاه cas در ۳۰ ژوئن سال ۱۹۸۴ به رسميت درآمد و تحت رهبرى «ميباى » و «شوار» آغاز به كار كرد. قوانين اين دادگاه با آنچه امروزه وجود دارند تاحدى فرق داشتند . تقريباً در سال ۱۹۹۰ قوانين جديد وضع شدند و همچنان پابرجا هستند. Cas ابتدا داراى ۶۰ عضو بودكه همه توسط كميته بين المللى المپيك معرفى مى شدند و از فدراسيون هاى مختلف هم نمايندگانى در خود جاى مى داد. تمامى هزينه هاى بررسى دعوا را كميته بين المللى المپيك برعهده مى گرفت تا cas به نوعى براى طرفين رايگان باشد اما در مواردى خاص كه بررسى ها نيازمند هزينه هاى بيشترى بود طرفين موظف به پرداخت مقدارى پول به اين دادگاه مى شدند. بيشترين و فشرده ترين دوران فعاليت cas بين سال هاى ۱۹۹۱ تا ۱۹۹۲ بود كه تعداد بسيارى از موارد اختلاف مثل قراردادهاى ورزشكاران، مليت بازيكنان، اسپانسرها، گواهى ها، حق پخش تلويزيونى و تعداد زيادى موارد دوپينگ مورد بررسى قرار گرفت. در فوريه سال ۱۹۹۲ محروميت يك سواركار به نام گوندل به خاطر دوپينگ اسبش سر و صداى زيادى برپاكرد. با اين كه Cas صلاحيت رسيدگى به اين پرونده را ندارد. همين مورد باعث شد تا دادگاه فدرال هم در پانزدهم مارس ۱۹۹۳ دادگاه عالى ورزش را به رسميت بشناسد و بدين ترتيب هرگونه شبهه اى نسبت به آراى اين دادگاه از بين رفت و اعلام شد Cas بايد از بدنه Ioc از نظر سازمانى و مالى جدا شود. به دنبال اين اتفاق I Cas تشكيل يافت كه وظيفه آن بررسى و نظارت بر عملكرد دادگاه عالى ورزش و گردش مالى آن بود. در واقع ICas به نوعى جاى IOC را گرفت. ICas و سيستم جديد دادگاه عالى ورزش در توافق نامه ۲۲ ژوئن سال ۹۴ در پاريس به ثبت رسيد. قوانين دادگاه عالى ورزش نيز در ۶۹ بند و در دو بخش بار ديگر مورد تدوين قرار گرفت و در سال ۹۹ بود كه كدهاى جديدى به آن اضافه شد تا مشكلات احتمالى كمتر شود. Cas هم اكنون نقش مهمى را در ميانجيگرى اختلاف ورزش به عهده دارد.
|