گرگان - خبرنگار«ايران»: همزمان با هفته كاهش بلاياى طبيعى، ستاد حوادث روستايى در ۸۲۵ روستاى استان گلستان با هدف مداخله مردم روستا در امر آموزش، ايمنى و شناخت حوادث پيرامونى براى كاهش خسارات ناشى از حوادث، كار خود را آغاز كرد.
حسين صوفى، دبير ستاد حوادث غيرمترقبه استان گلستان با بيان اين مطلب، گفت: دهياران روستاهاى استان با صدور حكم از اين پس به عنوان مسئول ستاد حوادث روستا شناخته شده و فعاليت آنها به شرح وظايفى كه رسماً ابلاغ خواهد شد، آغاز مى شود.
وى افزود: براى اين كار آموزش هايى را در دستور كار داريم، ابتدا آموزش هاى تخصصى براى جوانان بسيجى روستا شروع خواهد شد و بعد براى آموزش مردم روستا از جوان ها استفاده مى كنيم تا مردم را نسبت به حوادث پيرامونى خود آگاه كنند. بر اين اساس جوانان روستا مردم را نسبت به رعايت جانب احتياط و پيشگيرى آگاه مى كنند تا براى مثال در حريم رودخانه ها ساخت و ساز نداشته باشند و حتى بيمه را ميان مردم آموزش مى دهند كه روستاييان محصولات زراعى و دامى خود را بيمه كنند.
به گفته وى، به تناسب نوع حادثه اى كه در روستا اتفاق مى افتد، آموزش ها نيز در همين زمينه خواهد بود. به طورى كه روستاهاى نزديك جنگل اطفاى حريق را آموزش خواهند ديد، روستاييان در معرض خطر سيل آموزش هايى در رابطه با سيل و نكات ايمنى مى بينند و ديگر موارد نيز آموزش هاى خاص خود را خواهد داشت.
دبير ستاد حوادث غيرمترقبه گلستان، افزود: براساس اين آموزش ها، در زمان سيل حتى اگر امكانات ارتباطى مخابراتى قطع شود، روستاهاى بالادست به پايين دست با آموزش هايى كه ديده اند جريان سيل را خبر مى دهند تا روستاييان نقاط پايين تر به مكان هاى امن بروند. بنابراين با توجه به اين تجربه موفق بود كه ستاد حوادث روستا شكل گرفت.
صوفى گفت: تجربه ارزنده انجام گرفته در گلستان به كشور نيز عرضه شد و مورد پذيرش قرار گرفت به طورى كه امسال تشكيل ستاد حوادث روستا به صورت رسمى از سوى وزارت كشور به تمام استان ها ابلاغ شده تا در سراسر ايران اين ستادها شكل گيرد. اين مقام مسئول استان، تصريح كرد: محوريت اين ستادها با دهيار هر روستا و با تركيبى از پايگاه هاى مقاومت بسيج، شورا، بهورز، نمايندگى اداره هاى حاضر در روستا و هيأت امناى مساجد است.صوفى همچنين درباره آمادگى گلستان در برابر حوادث طبيعى، گفت: هم اكنون دستگاه هاى اجرايى مختلف استان، ۵۰۰ طرح بزرگ و كوچك را براى پيشگيرى از حوادث غيرمترقبه استان در دست اجرا دارند.
صوفى، جابه جايى و ايمن سازى ۵۰ روستاى در معرض سيل استان را از مصوبات سفر رياست جمهور به استان گلستان در اسفند ماه ۸۴ براى پيشگيرى از خسارات ناشى از حوادث عنوان كرد و دراين باره توضيح داد: مطالعات اين طرح انجام و در مرحله اجراست.
دبير ستاد حوادث غيرمترقبه استان گلستان در ادامه، اعتبارهاى اين ستاد را معمولاً جبران خسارت اعلام كرد و گفت: امسال ستاد حوادث كشور اعتبارى را براى استان ها پيش بينى كرده كه ۴۵ درصد آن براى موارد پيشگيرانه و مابقى براى جبران خسارت است و اعتبارهاى آينده استان با رويكرد پيشگيرانه و جبران خسارات هزينه خواهد شد.

كرمان- خبرنگار «ايران»: بر اساس مصوبه هيأت دولت ۳۴ منطقه نمونه گردشگرى در استان كرمان ايجاد مى شود.
رئيس سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى استان كرمان در اين مورد افزود:اين مناطق در همه شهرستان هاى استان و با همه جاذبه هاى گردشگرى در نظر گرفته شده است و اين انتظار وجود دارد كه با كمك دستگاه هاى اجرايى از جمله شهردارى ها، ادارات راه و ترابرى و برق براى ايجاد زيرساخت هاى لازم در اين مناطق اقدام لازم انجام شود.
على كارنما، از شهر ماهان به عنوان شهر نمونه گردشگرى در كشور ياد كرد و با اشاره به اين كه مزيت هاى ماهان براى تبديل به شهر نمونه گردشگرى بيش از كرمان است اظهارداشت: در اين شهر هنوز به بناهاى تاريخى و باغ خانه ها آسيب وارد نشده است و ساخت و سازها تحت كنترل قرار دارند و براى ثبت ماهان به عنوان يك باغ شهر تاريخى در رديف آثار ملى و جهانى اقداماتى صورت گرفته است.
وى مطالعه ساخت موزه در شهرهاى جيرفت، زرند و سيرجان را از جمله اقدامات در دست انجام برشمرد و گفت: بزرگترين موزه مشروطيت ايران در كرمان راه اندازى خواهد شد و يكى از بازماندگان شيخ احمد روحى از سردمداران مشروطيت، منزلى را براى ساخت اين گنجينه اهدا كرده است.او همچنين از پيشنهاد تبديل روستاى ميمند به عنوان زيباترين هتل صخره اى كشور خبر داد و گفت: در صورت دريافت مجوز، ميمند به بزرگترين و زيباترين هتل صخره اى كشور تبديل خواهد شد.

كيش، خبرنگار «ايران»: بدهى فعالان اقتصادى جزيره كيش تا سقف ۵۰۰ ميليون ريال تمديد، تجديد، تقسيط يا امهال تسهيلات مى شود.
به گزارش اداره كل امور فرهنگى و روابط عمومى سازمان منطقه آزاد كيش، اين سازمان در بخشنامه اى به منظور تعامل هرچه بهتر با فعالان اقتصادى، تمامى بانك هاى منطقه آزاد كيش را به بخشودگى جرائم ديركرد، موظف كرد.
همچنين اين بانك ها مى بايست نسبت به تمديد، تجديد، تقسيط يا امهال تسهيلات معوق تا سقف ۵۰۰ ميليون ريال اقدام كنند. سازمان منطقه آزاد كيش در اين بخشنامه از تمامى فعالان اقتصادى خواسته است از اول تا پايان دى ماه امسال جهت تعيين تكليف تسهيلات معوق و حل و فصل موضوع به شعب بانك هاى عامل مستقر در جزيره مراجعه كنند.

گرگان - خبرنگار «ايران»: توليدات۴ هزار بافنده پارچه هاى ابريشم گلستان به دليل نبود بازار فروش از رونق چندانى برخوردار نيست.
انوشيروان گرايلى، معاون صنايع دستى و هنرهاى سنتى سازمان ميراث فرهنگى در اين مورد گفت: مشكلات ابريشم بافى در استان اين رشته اصيل و بومى را در معرض خطر قرار داده است.
وى با بيان اين كه پارچه هاى ابريشمى بافته شده در منطقه از مرغوب ترين پارچه هاى ابريشمى است، بيان داشت: با توجه به معضلات موجود اين رشته نياز به حمايت دارد.
وى با بيان اين كه پارچه هاى بافته شده اغلب به بازارهاى محلى و بعضاً استان هاى همجوار ارائه مى شود، افزود: كاربردى نبودن اين پارچه ها و استفاده از آن براى مصارفى همچون دستمال و چادرشب مهم ترين مشكلات اين صنعت دستى است.
وى درباره رشته ابريشم بافى راميان كه مهد اين صنعت دستى در استان است، توضيح داد: رنگرزى ناپايدار، استفاده از روش هاى سنتى و رنگ بندى هاى نامتناسب با سليقه روز از جمله مشكلات اين صنعت بومى است و اين مسأله سبب شده از پارچه هاى ابريشمى كه در دوره اشكانيان با ايجاد جاده ابريشم از اين منطقه، به كشورهاى شرقى آسيا صادر مى شد، خبرى نباشد.
معاون صنايع دستى گلستان بيان داشت: وضع فعلى شرايطى را فراهم كرده كه توليد انبوه در منطقه، همچنان بدون بازاريابى و فروش در فروشگاه ها باقى بماند.
گرايلى در ادامه با اشاره به ديگر مشكلات فراروى اين هنر بومى و سنتى اظهار داشت: بازاريابى و تبليغات و ارائه طرح هاى كاربردى و مطابق با سليقه روز مشتريان از راهكارهاى كاهش اين مشكلات است.
وى همچنين افزود: معاونت صنايع دستى و هنرهاى سنتى سازمان ميراث فرهنگى، گردشگرى و صنايع دستى گلستان هم اكنون با ايجاد كميته هاى بازاريابى و صادرات براى رفع مشكلات اين هنرتلاش مى كند، زيرا رفع موانع اين رشته با حمايت ها و تلاش هاى مسئولان امر سبب حفظ، احيا و بازگشت رونق گذشته اين رشته اصيل مى شود.
ابريشم بافى يكى از صنايع دستى بومى استان گلستان با قدمتى به اندازه عمر جاده ابريشم در شرق اين استان است كه بخصوص در منطقه راميان و مينودشت رواج دارد.
منطقه راميان با توانايى بافت ۷ هزار متر پارچه ابريشمى، مهد ابريشم بافى استان گلستان است كه ۲ هزار و ۵۰۰ بافنده دارد هر چند در ديگر مناطق استان نيز يك هزار و ۵۰۰ بافنده به اين كار مشغول هستند.
هر بافنده در استان گلستان به طور متوسط روزانه ۳ متر پارچه ابريشم با عرض ۳۰ تا ۴۰ سانتيمتر مى بافد كه در كل به ۱۲ هزار متر پارچه ابريشمى در روز مى رسد.

كاشان - خبرنگار «ايران»: كنگره بزرگداشت شيخ افضل الدين مرقى كاشانى ارديبهشت ماه سال آينده در كاشان برگزار مى شود.
على محمد قاضى، بخشدار برزك اعتبارات هزينه شده اين كنگره از سوى بخشدارى برزك را تا سقف ۴ ميليون تومان عنوان كرد. برپايى نمايشگاه كتاب، فراخوان و اطلاع رسانى درباره اين مراسم از جمله موارد مهم اين كنگره است كه بايد همزمان با روز تولد يا روز وفات اين بزرگوار برگزار شود. محسن عبداللهى، دبير كنگره و رئيس اداره فرهنگ و ارشاد اسلامى كاشان، هزينه پيش بينى شده اين كنگره را۳۰ ميليون تومان عنوان كرد و افزود: برپايى نمايشگاه، برگزارى شب شعر و ارائه مقاله از ديگر برنامه هاى اين كنگره است. افضل الدين محمدبن حسن مرقى كاشانى معروف به بابا افضل از عرفا، حكما، نويسندگان و شاعران قرن ششم و اوايل قرن هفتم است كه در نگارش نثر فارسى دستى قوى داشت و در سرودن رباعى عارفانه استاد بود. آرامگاه بابا افضل در روستاى مرق كاشان است.وى مردى پرانديشه و صاحب طبع مستقيم و ذوق سليم و وسعت مشرب و سعه صدر و در نثر و نظم، خاصه در نثر از جمله رجال مشهور و معروف تاريخ ايران است. اهميت خواجه در نثر پارسى بسيار است زيرا او از جمله افراد نادرى است كه ميان علما و حكماى ايران توانسته است مطالب حكمى و عرفانى را در سطوح بالا با روانى كلام و سادگى آن و در همان حال با اصطلاحات و عبارات فارسى ساده و قابل فهم به نگارش درآورد.
از اين راه خواجه توفيق يافته است كه به جاى بسيارى از تعبيرات و اصطلاحات عربى مفردات و تركيبات پارسى به كاربرد اما در اين باره تعصبى هم نورزيد و هرجا كه احساس دشوارى و صعوبتى در اين باره كرد از تعبيرات متداول در ميان علما استفاده و نتيجه اين كار فراهم آمدن مقدار زيادى از اصطلاحات علمى و فلسفى پارسى يا متداول در پارسى است كه در كمال سهولت و رسايى معنى است.

شيراز ـ خبرنگار «ايران»: با اعلام موافقت كارشناسان سعودى، استان فارس به عنوان يكى از مبدأهاى صادرات دام زنده به كشور عربستان در ايام حج، تعيين شد.
مديركل دامپزشكى استان فارس با اعلام اين خبر گفت: با رايزنى مسئولان سازمان دامپزشكى و حج و زيارت و تلاش اين مسئولان براى گرفتن مجوز صادرات دام زنده از ايران به كشور عربستان در ايام حج، گروه كارشناسى سعودى به چند استان كشور از جمله فارس سفر كرده و وضع دامدارى و دامپرورى اين مناطق را از نزديك بررسى كردند.
دكتر يعقوب مهندس افزود: هيأت كارشناسى سعودى پس از مشاهده وضع قرنطينه و كسب اطلاعات و مستندات لازم در رابطه با وقوع بيمارى هاى دامى، آخرين موارد مشاهده شده از بيمارى ها و ... اعلام كردند كه فارس مى تواند يكى از مبد أهاى مهم صادرات دام زنده به كشور عربستان باشد.
وى، صادرات دام زنده به عربستان را يك موقعيت مناسب براى رونق بخشى فعاليت هاى بخش خصوصى ارزيابى كرده و موافقت طرف سعودى با اجراى اين اقدام را نشانگر موفقيت فارس در كنترل بيمارى هاى دامى دانست.
مهندس يادآور شد: در حال حاضر، دام زنده از فارس به كشورهاى حوزه خليج فارس صادر مى شود اما كشور عربستان يك بازار عمده در اين رابطه محسوب مى شود و دستيابى به آن رونق تازه اى در دامپرورى و دامدارى استان ايجاد خواهد كرد.
وى با تأكيد بر اين كه موفقيت بيشتر در كنترل بيمارى هاى دامى، ورود ما به بازارهاى جهانى را سريعتر و آسانتر خواهد كرد گفت: امروزه در بازارهاى جهانى فرآورده هاى دامى، مؤلفه هايى مانند كيفيت محصول، وضع مانده آنتى بيوتيكى و مواد شيميايى در محصول و نوع بسته بندى مورد توجه است و اين عوامل نقش مهمى در صادرات و واردات محصولات دامى ايفا مى كند.
مهندس تصريح كرد: در كنار سلامت و كيفيت محصولات دامى، قيمت نيز يكى از مهم ترين عوامل تعيين كننده در صادرات جهانى است، بنابراين دامدارى و مرغدارى كشور بايد به سمتى برود كه توليد در آنها سودآورتر شده و توان مقابله با رقيبان مطرح خارجى در آنها ايجاد شود.
وى با بيان اين كه فعاليت مرغدارى ها و دامدارى هاى كوچك در شرايط فعلى مقرون به صرفه نيست اظهار داشت: در حال حاضر صنعت دامدارى كشور به هيچ وجه از سوى واحدهاى بزرگ دامدارى تهديد نمى شود و اين واحدهاى كوچك دامدارى و مرغدارى هستند كه علاوه بر غير اقتصادى بودن به دليل رعايت نكردن استانداردهاى بهداشتى، سلامت جمعيت دامى را تهديد مى كنند.
به اعتقاد مديركل دامپزشكى استان فارس، تبديل دامدارى ها و مرغدارى هاى كوچك و سنتى به واحدهاى بزرگ و صنعتى، افزايش راندمان تبديل خوراك دام به گوشت از طريق پرورش نژادهاى جديد و اصلاح يافته و به حداقل رساندن هزينه هاى خدمات بهداشتى و درمانى واحدهاى دامپرورى از سوى دولت نقش مؤثرى در كاهش هزينه هاى پرورش دام و افزايش صرفه اقتصادى آن خواهد داشت.
استان فارس با داشتن بيش از ۱۱ ميليون و ۲۷۰ رأس دام سبك و ۹۶۰ هزار رأس دام سنگين، يكى از قطب هاى پرورش دام در كشور محسوب مى شود.

كرمان - خبرنگار«ايران»: در آخرين وضع رتبه بندى شهرك هاى صنعتى، در ۶ ماهه نخست امسال، شركت شهرك هاى صنعتى استان كرمان در مقايسه با ساير استان ها در رتبه دهم كشور قرار دارد.
مديرعامل شركت شهرك هاى صنعتى كرمان با بيان اين مطلب، افزود: شهرك صنعتى استان كرمان نيز در ميان شهرك هاى در حال واگذارى زمين به متقاضيان صنعتى استان كه ۱۴ شهرك است، رتبه نهم كشورى را دارد.
عليرضا جعفرى، با اشاره به ظرفيت زمين در ۱۸ شهرك صنعتى استان، گفت: استان كرمان در اين بخش رتبه هفتم كشور را داراست.
وى به تعداد واحدهاى به بهره بردارى رسيده در شهرك هاى صنعتى استان اشاره كرد و گفت: هم اكنون ۵۳۶ واحد فعال در شهرك هاى صنعتى استان وجود دارد و ۱۱ هزار و ۱۶۸ نفر در اين واحدها مشغول به كار هستند.
به گفته وى، در ۶ ماهه نخست امسال، ۲۵ واحد در شهرك هاى صنعتى استان به بهره بردارى رسيده كه نسبت به مدت مشابه پارسال ۹ درصد رشد دارد.
جعفرى با اشاره به خدمات رسانى به شهرك هاى استان، اضافه كرد: ۱۳ شهرك اين استان داراى انشعاب آب، ۱۴ شهرك داراى برق، ۴ شهرك داراى انشعاب گاز و يك شهرك نيز در استان تصفيه خانه فاضلاب دارد كه در مجموع در سطح كشور، شركت شهرك هاى صنعتى استان كرمان در جايگاه خوبى قرار دارد.

مرتضى قديرى

در جهان پرتكاپوى امروز كه متأسفانه وجه بارز آن معناباختگى يا گسست معنا و كسب درآمد و امتيازهاى مادى گوناگون است، هنوز فرهيختگان و پژوهشگرانى هستند كه در كارهاى علمى و تحقيقاتى خود، بدون چشمداشت مادى، به راستى از جان مايه مى گذارند و در اين تلاش خالصانه و خستگى ناپذير، پديد آوردن يك اثر علمى يا فرهنگى ماندگار كه حرفى براى گفتن و آموختن داشته باشد، بيش از هر انگيزه ديگر آنها را به كار و تحقيق وا مى دارد.
حاصل كار فرهنگى و پژوهشى حسين عسگرى، مؤلف كتاب ارزنده «دشتى به وسعت تاريخ» نمونه اى قابل توجه و مصداق اين سخن است؛ چنان كه دكتر ناصر تكميل همايون و دكتر يوسف مجيدزاده با نوشتن مقدمه اى بر اين كتاب جامع و ماندگار بر اهميت و ارزش علمى، فرهنگى و تاريخى آن مهر تأييد زده اند.
«دشتى به وسعت تاريخ» به گفته نويسنده كتاب، نگاهى جامع به نظرآباد، يعنى غربى ترين شهردراستان تهران است اما از نگاهى ديگر، اين كتاب را بايد يك فرهنگ قابل استناد و يك دايرة المعارف غنى و پربار دانست كه در آن به اصطلاح هيچ حرفى براى معرفى و شناساندن اين ديار تاريخى پرجاذبه ناگفته نمانده است، آن هم با قلمى جذاب و شيوا كه انگيزه لازم و كافى را براى مطالعه اثر و فرو نگذاشتن آن در بسيارى از خوانندگان پديد مى آورد و از اين نظر يك اثر علمى و پژوهشى قابل استناد براى علاقه مندان به فرهنگ و تاريخ و پژوهشگران و جامعه شناسان و انديشمندانى است كه مى خواهند اين شهر و پيشينه تاريخى و موقعيت جغرافيايى و آداب و رسوم و شرايط فرهنگى، اقتصادى و اجتماعى آن را بشناسند و با ويژگى هاى قومى و زبانى و سنت ها و فرهنگ مردمى آن آشنا شوند.
با آنچه اين صاحبنظران گفته اند و در باب معرفى اين كتاب نوشته اند، بى تعارف حق مطلب به تمامى ادا شده و جايى براى نكته اى ناگفته نمانده است.
سخن نويسنده كتاب، خود گوياى اين نكته است: «آنچه در اين كتاب مورد پژوهش قرار گرفته همه ابعاد نظرآباد است، از همان ابتدا كه مزرعه اى بزرگ بوده تا تبديل آن به روستايى كوچك و بعد رشد آن به عنوان يكى از شهرهاى مهم استان تهران تا توسعه آن به شهرستان...»
عنوان ديباچه مؤلف كتاب «چند نكته از هزاران» است، اما در اين نوشتار فقط مى توان چند سطر از اين چند نكته را براى معرفى اين اثر تحقيقى باز گفت، از جمله اين كه: اجتماع اين شهرستان اجزاى انسانى و غيرانسانى گوناگونى دارد و از ميان اجزاى انسانى آن ماه هاى درخشانى طلوع كرده اند... اين شهرستان همچنين تاريخ پرفراز و پرنشيب دارد و با توجه به اين ويژگى بارز، فصل تاريخى اثر پرحجم تر است و در مقايسه با ديگر فصل هاى كتاب، صفحات بيشترى را دربرگرفته است... به حق نيز بايد اين گونه باشد، زيرا هرچه درباره تاريخ كهن اين سرزمين اصيل گفته شود، حق مطلب ادا نمى شود و ناگفته هاى بسيار مى ماند.
* سوغات آن مسافر ۹ هزار ساله
در اثبات سخن به نظرات علمى دكتر يوسف مجيدزاده، استاد بازنشسته دانشگاه تهران و داراى درجه دكتراى باستان شناسى پيش از تاريخ از مؤسسه شرق شناسى دانشگاه شيكاگو ايالات متحده مى توان استناد و اشاره كرد؛ نظراتى كه با عنوان زيباى «سوغات آن مسافر ۹ هزار ساله»، بيان كرده است. او كه منطقه ساوجبلاغ را قلب فرهنگ هاى پيش از تاريخ فلات مركزى ايران مى داند، با اشاره به بررسى هاى باستان شناختى در نيم قرن اخير كه نشان مى دهد بيشتر محوطه هاى باستانى ايران زمين در اين منطقه متمركز بوده است، مى گويد: فلات مركزى ايران يكى از گسترده ترين مناطق فرهنگى پيش از تاريخ ايران است كه دامنه هاى شرقى رشته كوه هاى بلند زاگرس در غرب تا مرزهاى غربى خراسان بزرگ در شرق و همچنين دامنه هاى جنوبى كوه هاى سترگ البرز در شمال تا نزديكى استان اصفهان را در جنوب دربرمى گيرد.
به گفته وى، اين بخش از سرزمين ايران، خاستگاه فرهنگ اصيل و يگانه اى است كه بى هيچ تأثيرپذيرى يا نفوذ فرهنگ هاى بيگانه در هزاره هفتم پيش از ميلاد شكل گرفت و قلب اين فرهنگ كه در منطقه ساوجبلاغ، در سرسبزترين بخش فلات مركزى ايران بوده است، خود را تا غروب حيات ۴ هزار ساله اش، در سده هاى نخستين هزاره سوم پيش از ميلاد چون گوهرى ناب حفظ كرد.
دكتر مجيدزاده، با مقايسه غناى فرهنگى و تاريخى اين منطقه بس كهن با ديگر مناطق مشابه، مى افزايد: درست است كه محوطه هاى پيش از تاريخ سيلك كاشان، چشمه على رى و حصار دامغان در فلات مركزى به اعتبار يافته هاى باستان شناختى در ۷۰ سال پيش شهرت جهانى دارند، اما پژوهش ها در اين دهه نشان داده است كه محوطه عظيم پيش از تاريخ ازبكى در شهرستان نظرآباد (دكتر مجيدزاده نام «بهاران» را زيبنده اين شهرستان مى داند) نه تنها گسترده ترين بلكه مهم ترين آنها بوده است. نياكان ما در اين سرزمين نه تنها از نخستين جوامع انگشت شمارى بودند كه در هزاره هفتم پيش از ميلاد ساختن خشت را فرا گرفتند، بلكه آن را به جهانيان آموختند و در بنيانگذارى نخستين سنگ بناى تمدن نقشى بى همتا داشتند، چنان كه امروز خشتى كه آنها ساخته اند زينت بخش موزه سازمان ملل متحد است، آنها در اواسط هزاره پنجم پيش از ميلاد، يعنى در حدود ۶ هزار و ۵۰۰ سال پيش ۲ دستاورد عظيم را به جهانيان عرضه كردند كه نخستين آنها چرخ سفالگرى است، سپس همزمان با فلزگران آناتوليايى، براى نخستين بار موفق به ذوب مس شدند.
* وسعت اين دشت و آن چشمان تيزبين
دكتر ناصر تكميل همايون، داراى درجه دكترا در رشته تاريخ و همچنين دكتراى جامعه شناسى از دانشگاه سوربن فرانسه كه عضو هيأت علمى پژوهشگاه علوم انسانى و مطالعات فرهنگى است، در مقدمه اى تحليلى با عنوان «وسعت اين دشت و آن چشمان تيزبين»، ضرورت و اهميت مطالعه و پژوهش درباره منطقه ها (جغرافياى تاريخى مناطق) و شهرهاى كشور (شهر نامه نويسى) را مطرح كرده و در ارزيابى ارزش علمى و پژوهشى «دشتى به وسعت تاريخ»، يادآور شده است: كوشندگان در اين رشته كه يكى از رشته هاى علمى و جغرافيايى - تاريخى مورد توجه در سال هاى اخير است، در واقع مواد و مصالح درست شناخت عينى ميهن تاريخى ما را فراهم مى آورند. چنين است كه اين رشته به معناى واقعى و همه جانبه، وضع طبيعى و جغرافيايى، باستان شناسى و تاريخ، موقعيت اجتماعى و اقتصادى و پيشرفت هاى فرهنگى و آموزشى كشور را بررسى كرده و نظامى كارساز براى ايران پژوهشى پديد آورده است.
وى «دشتى به وسعت تاريخ» را يك تأليف با ارزش و نشان دهنده گذشته هاى تاريخى و فرهنگى منطقه از جهات بسيار توصيف مى كند و معتقد است: اين تأليف از جامعيت ممكن برخوردار است و مؤلف جوان و فاضل كوشاى آن با تلاش بسيار مطالبى گرد آورده است كه بى گمان در آشنايى با بخشى از منطقه ساوجبلاغ (شهرستان نظرآباد) و شناخت آن، ديگر محققان و علاقه مندان را يارى خواهد داد.
دكتر كاتوزيان پيش از تحليل و نقد علمى كتاب، به عنوان تبيين نكته اى تاريخى و جامعه شناختى، اساسى ترين عامل شكل گيرى فرهنگ ها و پاره فرهنگ ها و شيوه هاى مادى و غيرمادى توليد در جامعه و جماعت ها و پيدا شدن قوم هاى منسجم و متحول را در پيوند با موقع طبيعى و جغرافيايى سرزمينى مى داند كه مردم آن به تصادف يا به اختيار زيست مستمر خود را سامان داده اند.
وى با اشاره به نقش و تأثير دگرگونى هاى طبيعى و اقليمى، برخوردهاى قومى و سياسى، خواست هاى اقتصادى و انواع ديناميسم هاى درون زا و برون زا در كل منطقه كه پديدآورنده واحدهاى اجتماعى خاص هستند، يادآور مى شود كه اين واحدهاى اجتماعى خاص گاه تنها هستند و در انزوا به سر مى برند و گاه نقش پيونددهندگى مى يابند و سبب انسجام سراسرى واحدهاى پراكنده مى شوند، واحدهايى كه با اين انسجام، در دوره تاريخى جديد، منزلتى نو پيدا مى كنند.
دكتر تكميل همايون از اين ديدگاه، در تشريح موقعيت فرهنگى و تاريخى منطقه ساوجبلاغ، مى گويد: منطقه يا ولايت ساوجبلاغ، امروز به علت حكومتى و پايتختى تهران و توسعه بى رويه و ناهنجار آن از محدوده تاريخى و فرهنگى خود خارج شده و به عنوان يكى از مناطق غربى تهران درآمده است و اگر به جاى تهران، مشهد پايتخت ايران بود، بى گمان ساوجبلاغ موقعيتى ديگر مى يافت.
در دوره جديد، با رشد و توسعه طبيعى (در عين حال بى رويه) شهرها، دگرگونى نهادهاى اقتصادى و توليدى (كشاورزى، دامدارى و صنعت) بسيارى از مناطق كوچك و بزرگ كه هر يك هويت پاره فرهنگى تاريخى داشته است، در كلانشهرها ادغام مى شوند و به اين ترتيب، حوزه هاى نهادفرهنگ و پاره فرهنگ، بدون توجه به «گذشته ها»، آماج يورش اقتصاد و صنعت قرار مى گيرد، چنان كه اگر لازم باشد، تپه هاى باستانى را نيز با بولدوزر نابود مى كنند.
اين استاد دانشگاه با اشاره به اين كه ولايت تاريخى ساوجبلاغ يكى از بارزترين مناطق آسيب ديده فرهنگى در اين روند ناخواسته و در عين حال سودمند براى ساكنان آن بوده است، معتقد است: بخشى كه امروز با نام ساوجبلاغ (در غرب رودخانه كرج) شناخته شده، شرقى ترين منطقه سرزمين قزوين است و تقسيم بندى هاى كنونى نه تنها در اين بخش از ايران، بلكه در بخش هاى ديگر نيز مبتنى بر خواست هاى حكومتى بوده و ويژگى هاى تاريخى و پاره فرهنگى بسيار اندك مورد توجه قرار گرفته است.
وابسته كردن هشتگرد و نظرآباد به تهران و همچنين آبيك و قشلاق به قزوين، به گفته اين تحليلگر، از اين نوع تقسيم بندى هاى غيرفرهنگى است، حال آنكه اين روستاهاى كهن و نزديك هم، قرن ها با يكديگر زندگى مشترك و سازندگى رو به كمال و اعتلا داشته اند.
وى با توجه به اين نكته، در ارزيابى گسترش بيشتر كلانشهرها، خاطرنشان مى سازد كه گسترش تهران به صورت غيرعقلانى از همه طرف و سكونت دادن ۱۵ ميليون جمعيت در آن، تبديل شدن دهستان زيباى كرج به دومين شهر پرجمعيت ايران، ايجاد شهرك هاى متعدد و بلعيدن روستاهاى حاصلخيز و دهكده هاى تاريخى و... نه تنها هويت هاى منطقه اى - قومى و پاره فرهنگى اين خطه را آشفته مى كند، بلكه معضلات بسيارى را به لحاظ جامعه شناسى و روانشناسى و اقتصاد و حيات انسانى پديد مى آورد. از اين رو، ساكنان ساوجبلاغ تاريخى (شهرستان هاى نظرآباد و ساوجبلاغ) بايد به سهم خود در برابر اين حركت، از گذشته هاى پوياى خود بهره بگيرند و با بهره گيرى صحيح از شهرسازى و معمارى بر پايه مورفولوژى سنتى - تاريخى، شهر پربار و فرهنگ ساخته اى را در سرزمين تاريخى خود پديد آورند. روستاهاى كهن را نوسازى كنند، زمين هاى كشاورزى و مزروعى را حفاظت كنند و با پديد آوردن جنگل هاى كوچك و بزرگ، زندگى سبز و روح افزايى را بنيان نهند كه در خور خانه و كاشانه كهن و هماهنگ با پيشرفت و توليد و شادمانى باشد.