|
بررسى سامانه معاملات الكترونيك در بورس
تمرينى براى آنلاين شدن
|
|
|
مهدى صفى
با وجود تأكيد قانون برنامه سوم توسعه بر الزام انجام معاملات الكترونيك، به دليل موانع و ابهام هاى قانونى كه سر راه اين دسته از معاملات قرار دارد، تاكنون امكان خريد و فروش الكترونيكى به شكلى كه در بورس هاى كشورهاى توسعه يافته رواج دارد، در ايران شكل نگرفته كه به اعتقاد دست اندركاران، اين مهم ريشه در ضعف هاى قانونى ، نبود زيرساخت هاى قوى IT و مشكل احراز هويت مشترى دارد.
هرچند وجود يك سيستم قوى كه بتواند جوابگوى رشد سهام با سرعت و ظرفيت بالا باشد بيش از پيش در نظام معاملات الكترونيك احساس مى شود و با وجود اين كه شايد بتوان گفت كه بورس تقريباً از دهه ۷۰ به طور رسمى مجوز برقرارى معاملات به صورت الكترونيكى را صادر و با طراحى يك نرم افزار قديمى، معاملات الكترونيكى را تجربه كرده است اما اين تجربه ضعيف كه غيرقابل قياس با معاملات واقعى در بورس هاى پيشرفته است، تاكنون نتوانسته آمارى قابل توجه از خود به جاى گذارد.نصرالله برزنى از جمله كارگزارانى است كه موفق به برقرارى ارتباط الكترونيكى با مشتريان بورس خود شده است، با اشاره به اين كه استقرار نرم افزار جديد موفق به جذب طيف وسيعترى از سهامداران مى شود، در خصوص اثرات مثبت معاملات الكترونيك در بورس مى گويد: با به كارگيرى اين سيستم تمام اقدام هايى كه در بحث طرح ، مزايده و خريد و فروش سهام صورت مى گيرد به ثانيه ثبت مى شود و روش هاى معاملاتى را مى توان با ضريب دقت بالاترى كنترل كرد.برزنى تصريح مى كند: آنچه كه در حال حاضر در معاملات ما تحت عنوان معاملات الكترونيك انجام مى شود، اخذ كدشناسايى سهامدار و انجام معاملات براساس قراردادى است كه با مشترى منعقد مى شود كه در اين قرارداد، مسئوليت هرگونه سوءاستفاده از كد شناسايى توسط غير و يا دستكارى شدن اطلاعات به عهده مشترى است.وى در خصوص كاركرد اين سيستم مى گويد: مشتريان فعال در بورس كه داراى كد سهامدار هستند با ارائه شناسنامه و كدملى، قراردادى را با كارگزارى منعقد مى كنند كه براساس آن حداكثر ۴۸ ساعت بعد، نام كاربرى و رمز عبور سايت كارگزارى را دريافت و امكان ورود به فضاى مجازى براى خريد و فروش سهام را پيدا مى كنند.وى حداكثر زمان انجام فرايند معاملات الكترونيكى را ۸ دقيقه عنوان كرده و مى افزايد: دستور خريد سهام توسط مشترى حداكثر ۲ دقيقه بعد از ارسال پيام در سيستم حسابدارى كارگزارى وارد، و درخواست انجام مى?شودالبته تاكنون فقط ۱۰۰ مشترى براى دريافت رمز عبور درخواست داده اند و تعداد معاملاتى كه به اين روش انجام شده است، در حد قابل توجهى نيست.زينت مرادى نيا از ديگركارگزارانى است كه اين خدمات را ارائه مى دهد با اشاره به اين كه تاكنون هيچ كارگزارى نتوانسته معاملات الكترونيك را به شكل كامل انجام دهد، گفت: در حال حاضر كارگزاران به جز تعداد محدودى حق دسترسى به منابع بانكى مشتريان را ندارند و لذا در اين مورد مشكلى ايجاد مى شود كه در هيچ بورس ديگرى وجود ندارد و آن منتفى شدن بحث امانتدارى است چرا كه به دليل فراهم نبودن امكان ايجاد حساب هاى بانكى مستقل براى هر مشترى و اجازه دسترسى كارگزار به اين حساب ها، اعتبار خريد سهام مشترى نزد كارگزار نيست و با اين وجود نمى توان قطعيتى براى موجودى حساب مشترى در نظر گرفت.در همين رابطه حسين خزلى مديرعامل كارگزارى بانك كشاورزى با اشاره به اين كه انجام معاملات الكترونيك در كشورهايى كه تبادل الكترونيكى ميان بانك، بورس، كارگزاران و نهادى كه وظيفه تهاترى دارد به شكل مطلوب قابل اجرا است، احراز هويت مشترى را از جمله مهمترين مشكلات بر سر راه اجرايى شدن اين طرح در ايران مى داند و مى گويد: چون در ايران امضاى الكترونيكى هنوز به تأييد نرسيده است و با وجود احتمال بالاى دستكارى شدن اطلاعات، هنوز قانون دقيقى كه مسئوليت اين دستكارى ها و يا تغيير اطلاعات داده ها را به عهده بگيرد تدوين نشده است.
|