Iran Newspaper - خانواده

حميده امينى فرد

چرا اينجا نشسته اى؟ درساتو خوندى؟ مگه فردا امتحان ندارى؟ چقدر فيلم نگاه مى كنى؟ چرا ظرف ميوه اى رو كه خوردى نشستى؟ فقط براى ديدن سريال وقت دارى؟ چندبار بگم كفشاتو اينجا در نيار؟ چقدر وسايلت را جمع كنم! من هم آدمم، خسته شدم!
با اين جملات مى توان درمحيط خانه مدام روى اعصاب ديگران راه رفت، قدم زد و حتى دويد و حس عصبانيت، كم حوصلگى و لج بازى را تقويت كرد! تا جايى كه آرامش زندگى لابه لاى اين جمله ها گم شود!
***
برخى افراد هميشه غر مى زنند. وقتى با افزايش قيمت ها مواجه مى شوند، وقتى كارهايشان عقب مى افتد، وقتى هوا آلوده است، وقتى ترافيك سنگين است، وقتى هوا گرم است، وقتى برف مى بارد، وقتى تاكسى گير نمى آيد، وقتى غذا مى سوزد و خلاصه آنقدر به خاطر هر چيزى غر مى زنند كه به يك عادت جديد مبتلا مى شوند: عادت غر زدن. هيچ فكر كرده ايد چرا برخى اوقات مدام از ديگران ايراد مى گيريم ، ياخيلى زود از هر مسأله اى شاكى مى شويم و شروع مى كنيم به غرغر كردن؟
روان شناسان عقيده دارند غرزدن نوعى پاسخ به موقعيت هايى است كه فرد دچار ناكامى مى شود و اگر اين ويژگى از فراوانى و استمرار برخوردار باشد به عنوان يك شيوه شخصيتى ناسازگار مطرح مى شود كه دراين موارد غالباً با افسردگى، اضطراب، خود كم بينى ، بهداشت روانى پائين، مشكل سازگارى با ديگران، بدبينى، نااميدى، خشم و رضايت نداشتن از زندگى همراه است.
غرغركردن خطر ابتلا به بيمارى هاى عفونى را افزايش مى دهد
مطالعات مختلف نشان مى دهدكه اين سبك يا شيوه شخصيتى (غرغركردن) مى تواند اثرات زيان آورى بر سلامت جسمى ، روانى و عاطفى فرد داشته باشد. براى مثال خطر ابتلا به بيمارى هاى عفونى را افزايش مى دهد.
دكتر «شمس الدين كهانى » ، روان شناس بالينى با بيان اين مطلب مى گويد: «پژوهشگران در تحقيقى درباره تجارب مردم هنگام روبه رو شدن با كمبودها، ناكامى ها و چالش هاى زندگى نظرخواهى كردند. مؤثرترين پاسخ هاى مقابله اى ، كمك گرفتن از ديگران، انتقال احساسات ، انجام اقدام منطقى ، پندگرفتن از تجارب، استفاده از حس شوخ طبعى، حفظ ايمان و كنترل احساسات منفى و غيرمؤثرترين پاسخ ها ، خشم، غرولندكردن، دودلى، سرزنش خود يا ديگران و فرار از شرايط بود. براين اساس، دو شيوه يا راهكار مقابله اى مهم در افراد بررسى و شناسايى شد. نخست، شيوه مقابله اى مشكل محور كه تمركز اصلى فرد بر حل مشكل و تغيير شرايط بود و دوم شيوه مقابله اى هيجان محور كه به طور عمده بر كنترل آشفتگى متمركز تأكيد داشت. درحقيقت غرزدن، تحقير ديگران و طعنه زدن نوعى پرخاشگرى محسوب مى شود كه همبستگى بالايى با اعتماد به نفس پائين، اضطراب و بدبينى افراد دارد.» وى در باره سازگارانه ترين روش مقابله با چالش هاى زندگى مى گويد: «بهترين و مؤثرترين روش، اتخاذ يك رويكرد فعال و متكى به خود است كه برنامه ريزى و حل مشكلات زندگى را شامل مى شود و با مثبت ترين هيجان ها مثل نشاط و شادكامى همراه است.»
وى ادامه مى دهد:«براى مقابله موفقيت آميز باچالش هاى زندگى، آگاهى شما از شيوه شخصيتى و نوع برخوردتان با مسائل كمك كننده است. زيرا شيوه هاى شخصيتى با چگونگى برداشت يك فرد از اطراف و نحوه واكنش او با رويدادهاى فشارزا ارتباط تنگاتنگ دارد.» كهانى با بيان اين كه برخى شيوه هاى شخصيتى انعطاف پذيرتر از ديگر شيوه هاست، مى گويد : «معمولاً افرادى كه انعطاف پذيرى كمترى دارند در مقابله باچالش هاى زندگى بيشتر آسيب مى بينند.» به گفته اين روان شناس در شيوه شخصيتى عصبى و غرغرو ، فرد معمولاً احساس درماندگى مى كند، نگران و مضطرب است، با ديگران سازگارى خوب و مناسبى ندارد و به علت انتظارات غيرمنطقى، هميشه از ديگران دلخور و عصبانى است و وقتى كارها بر وفق مراد او پيش نمى رود نااميد و افسرده مى شود و دست از تلاش برمى دارد.
زندان بهتر از همنشينى با يك غرغرو!
جالب است بدانيد مردى كه به خاطر ناديده گرفتن قوانين مهاجرت در كشور ايتاليا به ۹ ماه حبس درخانه محكوم شده بود از قاضى تقاضا كرد به جاى خانه، وى را به زندان منتقل كند چون تحمل غرزدن همسرش را ندارد. مهاجر الجزايرى ۲۴ ساله فقط با گذشت يك هفته از دوران محكوميتش نزد قاضى پرونده رفت و از او خواهش كرد حبس در خانه را به حبس در زندان تبديل كند. او به قاضى گفت: من به سكوت و آرامش نياز دارم و حاضرم تمام اين مدت را پشت ميله هاى زندان بگذرانم اما غرولندهاى همسرم را نشنوم. البته قاضى هم با درخواست او موافقت كرد!
افراد هيجانى بيشتر غرغر مى كنند
دكتر «فاطمه قاسم زاده»، روان شناس، غرزدن را نوعى اعتراض مى داند و معتقد است : «زمانى كه فرد احساس مى كند نمى تواند به حقوق واقعى اش برسد اين واكنش انفعالى را بروز مى دهد.»
او مى گويد:«برخى رفتارها از جمله پرخاشگرى صورت فعالى از اعتراض افراد است اما گاهى فرد نمى تواند خواسته اش را به صورت روشن و شفاف بيان كند بنابراين به ناچار به سمت رفتارهاى انفعالى از جمله غرغركردن مى رود.»
قاسم زاده با بيان اين كه غرزدن تابعى از وضعيت اجتماعى است تا ويژگى هاى وابسته به جنسيت، مى گويد:«بنابراين نمى توان گفت كه غرغركردن در زنان بيشتر به چشم مى خورد و صدالبته كه در آقايان هم وجود دارد اما گاه در برخى شرايط زنان و كودكان به علت ناتوانى و قدرت كمتر در بيان خواسته هايشان بيشتر غرغر مى كنند.»
چه افرادى بيشتر غر مى زنند
دكتر قاسم زاده دراين باره مى گويد: «معمولاً افراد هيجانى (كسانى كه زودتر از ديگران از يك رويداد، ناراحت يا خوشحال مى شوندو صبر و تحمل كمترى دارند) بيشتر از ديگران غرغر مى كنند.
غرغروها صداقت به خرج دهند
افراد غرغرو بايد با خودشان صادق باشند و در لحظاتى كه احساسات منفى و ناخوشايند بر آن ها چيره مى شود با خود فكر كنند كه علت اين نارضايتى چيست؟ شايد در برخى شرايط ، عوامل مختلفى موجب بروز تدريجى اين حالت شود. بنابراين بايد اين موضوع را كلى تر و عميق تر بررسى كرد. گذشته از اين ، پيداكردن ريشه احساسات مى تواند تحمل نارضايتى و ناراحتى را آسان كند.
اما افراد چگونه مى توانند از تكرار دوباره اين وضعيت جلوگيرى كنند؟ نخستين راه، ايجاد ارتباط كلامى و صحبت كردن - به نوعى درددل كردن - با فردى مورد اعتماد از جمله والدين، همسر و فرزندان درمحيطى آرام است. براى مثال وقتى خانمى از انجام كارهاى منزل بسيار خسته مى شود و از شرايط موجود احساس نارضايتى مى كند مى تواند به جاى آن كه شروع به غرزدن كند علت اصلى نارضايتى خود را پيدا كند و بدون آن كه با غرزدن احساس تقصير و اتهام را در ديگران به وجود آورد، موجب جبهه گيرى آن ها شود و زمينه سوءبرداشت هايى مانند منت گذاشتن را فراهم آورد، اين مسأله را با همسر يا فرزندانش در وقتى مناسب و در محيطى آرام با جملاتى رسا و صميمانه درميان بگذارد. از طرفى جلسات گفت وگو ميان همسران، يا والدين و فرزندان در زمانى مشخص از هفته، از بروز اين احساسات منفى و نارضايتى جلوگيرى مى كند.