مهدى جابرى ـ محسن جندقى

براى نخستين بار در تاريخ برگزارى دربى هاى پايتخت، تماشاگران ۲ تيم در اقدامى عجيب و البته تحسين برانگيز، حتى به يك اتوبوس هم آسيب نزدند؛ مسأله اى كه تعجب همگان را برانگيخت و حتى براى خود تماشاگرها هم باوركردنى نبود!اين درحالى است كه در بازى هاى گذشته به طور متوسط بيش از ۲۰۰ ميليون تومان به ازاى هر بازى به شركت واحد خسارت وارد مى شد، ولى اين بازى نه تنها خسارتى در برنداشت بلكه در حقيقت، تماشاگران ۲۰۰ ميليون تومان به اتوبوسرانى هديه دادند.معاونت حمل ونقل و ترافيك شهرداى تهران نيز بلافاصله پس از حصول اطمينان از وارد نشدن آسيب به اتوبوس ها با صدور اطلاعيه اى، از تماشاگران هر ۲ تيم استقلال و پيروزى كه گوشه اى از فرهنگ بالاى خود را به نمايش گذاشتند، قدردانى كرده و آورده است: خوشبختانه هيچ يك از هزار و ۴۰۰ دستگاه اتوبوس شركت واحد صدمه نديد.«سعيد رزم آزما» مدير روابط عمومى شركت واحد اتوبوسرانى تهران و حومه در گفت وگو با «ايران» به تشريح برخى اقدام هاى اتوبوسرانى و پاسخ به سؤالات ما مى پردازد.
* سرويس دهى در ۳مسير
رزم آزما مى گويد: «حدود ۲۰ سال است كه شركت واحد بعد از بازى استقلال و پيروزى، فقط در يك مسير (آزادى ـ انقلاب) به تماشاگران سرويس دهى مى كرد اما در بازى اخير مسيرهاى (راه آهن و فلكه دوم صادقيه) و (ونك و رسالت) نيز به فهرست سرويس دهى افزوده شد. »وى مى افزايد: «البته يك هفته قبل از بازى نيز برنامه ها و اقدام هايى را آغاز كرديم و به صورت شبانه روزى به بررسى راهكارها و چگونگى اجراى آنها پرداختيم.در بدو ورود تماشاگرها به آنها نقشه هاى راهنمايى داده مى شد كه براى شناسايى مسيرها و محل توقف اتوبوس ها به آنها كمك مى كرد. علاوه بر آن براى نشان دادن محل استقرار اتوبوس هاى ۳ مسير، ۳ بالن با رنگ هاى مختلف پيش بينى شده بود تا راهنماى تماشاگران باشد.»
* دو برابر هميشه
تعداد اتوبوس هايى كه در بازى اخير استقلال و پيروزى به تماشاگران سرويس دهى مى كردند، ۲ برابر هميشه بود.مدير روابط عمومى شركت واحد اتوبوسرانى تهران و حومه با بيان اين مطلب مى گويد: «در بازى هاى قبل ۶۰۰ تا ۷۰۰ اتوبوس حضور داشتند ولى در اين بازى از هزار و ۴۰۰ اتوبوس استفاده شد و در كنار آن نيز ۵۰۰ مينى بوس تماشاگران را به نقاط مختلف تهران ، كرج، اسلامشهر و ... انتقال دادند.»
* هر اتوبوس، ۳۰ مسافر
به گزارش خبرنگاران «ايران»، بعد از بازى استقلال و پيروزى، تماشاگرهاى ۲ تيم كه به علت عدم باخت تيم خود در شرايط روحى و روانى مناسبى به سر مى بردند با آرامش ورزشگاه را ترك كردند تا نويد بخش يك شب آرام براى اتوبوس ها و يك خواب راحت براى مسئولان شهردارى و اتوبوسرانى باشند.هر اتوبوس بيشتر از ۳۰ نفر مسافر سوار نمى كرد و اين مسأله موجب كنترل بهتر اوضاع و كاهش فشار بر اتوبوس ها شد.رزم آزما مى گويد: «راننده ها را موظف كرده بوديم كه تنها به اندازه ظرفيت صندلى ها مسافر سوار كنند چرا كه اين مسأله موجب حفظ آرامش روانى تماشاگران مى شود و ازدحام بيش از حد مى تواند آنها را ناراحت و عصبانى (!) كند.»
* فرار اتوبوس ها از خسارت!
هرچند سوار شدن تنها ۳۰ نفر در هر اتوبوس از برنامه هاى پيش يبنى شده و مناسب اتوبوسرانى بود، ولى اين مسأله موجب شد كه تعداد زيادى از تماشاگران براى سوار شدن به اتوبوس سرگردان شوند.خبرنگاران ما شاهد بودند كه مقابل در غربى ورزشگاه تعداد زيادى از اتوبوس هاى خالى در يك صف طولانى ايستاده بودند، در حالى كه تعداد زيادى از تماشاگران كيلومتر ها با پاى پياده مسيرها را طى كردند تا بتوانند به يك وسيله نقليه دسترسى داشته باشند.رزم آ زما بشدت اين موضوع را تكذيب مى كند و ما نيز به يك مدير روابط عمومى حق مى دهيم كه اين چنين موضع بگيرد.وى مى گويد: «اگر شما اتوبوسى را خالى ديديد، احتمالاً واحد گشت ما بوده است.»

ناهيد جعفرپور كامى

وقتى از نقاشى ديوارى صحبت مى شود افكار ناخودآگاه به سمت و سوى نقاشى هاى شعارگونه و تصويرهاى كليشه اى سوق داده مى شود، در صورتى كه تاريخچه نقاشى ديوارى يا همان ديوارنگارى از قديمى ترين آثار هنرى به دست آمده از دوران گذشته تا به امروز موجود است. عده اى فكر مى كنند كه نقاشى ديوارى فقط براى مفاهيمى خاص انتخاب و اجرا مى شود در صورتى كه نقاشى ديوارى عام ترين، مردمى ترين و صميمى ترين هنرها به شمار مى رود. هنرى كه در طول شبانه روز و يا ماه ها و سال ها در معرض ديد و نقد و بررسى عامه مردم جامعه قرار مى گيرد. اگر بزرگ بينى نباشد هر روز بيش از پيش چه از لحاظ تكامل هنرمند و چه از لحاظ تكامل خود هنر ديوارنگارى روبه تكامل و ترقى مى رود.
نقاشى هاى روى ديوار شهر مى تواند در شهروندان دلبستگى ايجاد كند، مى تواند خاطره هاى جديدى را براى ساكنان شهر از دنياى فراموش شده دهه هاى گذشته رقم بزند. اين كاركرد اجتماعى نقاشى ديوارى شايد مهمترين كاركرد آن باشد كه قطعاً تأثيرات آن در درازمدت شناخته خواهدشد. يكى از مواردى كه بايد مسئولان زيباسازى به آن توجه كنند تدوين شناسنامه هايى براى نقاشى هاى ديوارى است. شناسنامه هايى كه بتواند به عنوان يك سند هويت، مخاطب را بيشتر با نقاشى درگير كند. در بعضى مواقع ذكر يك شرح كوتاه يا يك شعر متناسب با فضاى نقاشى نيز مؤثر خواهدبود. چرا كه مخاطبان نقاشى ديوارى، مخاطبان تخصصى آثار هنرى نيستند. نقاشى ديوارى از اين جهت كارى سهل و ممتنع است. هم بايد بتواند نظر مخاطب عام را به خود جلب كند و هم در تأييد نظر مخاطب خاص توفيق داشته باشد.
* نخستين نقاشى ديوارى
شروع هنر ديوارنگارى يا همان نقاشى ديوارى را مى توان به كنده كارى هاى انسان هاى نخستين روى ديواره غارها نسبت داد، به زمانى كه بشر تمايل داشت روى همه چيز، درخت ها، سنگ ها و ديوارها، علامت بگذارد. البته در آن زمان همه چيز به يك امضاى ساده ختم مى شد، اما امروزه ديوارنگارى با رنگ و قلم مو و سطوح وسيع سيمانى تعريف مى شود و ضمناً طرح ها هم ديگر آن ديوار نوشته هاى ساده پيشين نيستند بلكه به طرح ها و تصويرهاى انتزاعى خاص دوران معاصر بدل شده اند و حضور و تنوع رنگ در آنها نيز مؤلفه اى اساسى است كه براى هر چه شاداب تر نشان دادن محيط و ايجاد نشاط بصرى در ذهن رهگذران تصوير مى شود. در دنياى امروز به نقاشى ديوارى بايد به عنوان يك هنر چند وجهى نگريست. هنر چند وجهى و همگانى كه توانسته گرايش هاى ديگر هنرها را در خود تجربه كند و قابليت هاى ديدارى محيط را به كار گيرد. اين نوع از نقاشى، ضمن آراستن فضاى شهرى، خلأ موجود ميان عناصر ديدارى در طبيعت و ساخته هاى بشر را تلطيف مى كند. به هر شكل هنوز ديوارنگارهايى از اين دست سابقه چندانى ندارند به طورى كه از پيدايش نخستين نقاشى ديوارى به سبك جديد حدود يك سال بيشتر نمى گذرد.
* نقاشى هايى براى نديدن
تكليف نقاشى هاى ديوارى مشخص نيست. معلوم نيست كه اثر هنرى هستند يا ابزار اطلاع رسانى و تبليغى كه مى توان آنها را ناديده گرفت و جايشان را با چيز ديگرى پركرد. جانمايى نقاشى هاى ديوارى خيلى مهم است. پديده اى كه گويا در تمام مناطق ما خيلى به آن توجه نشده است. بعضى از نقاشى ها را جايى كشيده اند كه انگار براى ديده نشدن كشيده شده اند. بعضى از اين نقاشى ها آنقدر تماشايى هستند كه اگر خوب از آنها نگهدارى شود مى توانند سال ها زيبايى خودشان را حفظ كنند.
امروزه نقاشى ديوارى از نظر ايجاد تأثيرات قدرتمند بصرى و آفرينش زيبايى و هماهنگى در فرم و ريتم جايگاه ارزشمندى در زيباسازى شهرى براى خود دست و پا كرده است. اين رشته هنرى اگر به خوبى شناخته شود و به درستى به اجرا درآيد با توجه به فضاهاى زيبا و باشكوهى كه خلق مى كند، مى تواند نقش بسزايى در تلطيف شرايط روانى شهروندان و فراتر از آن آرامش فضاى شهرى ايفاكند. از اين رو سازمان زيباسازى شهرى نيز بايد نگاه تازه اى به اين شكل از هنر داشته باشد تا شاهد رويش آثار جديدى بربوم هاى سيمانى شهر و محله ها باشيم و البته حركت هاى موفقى دراين باره انجام شده است.
* نقاشى با نور
نقاشى با نور بر روى ديوار از آن تكنيك هايى است كه همه نقاشان تاريخ را مقهور خود كرده است.
اين نوع نقاشى را فقط شب ها مى توان تماشا كرد. چرا كه در تاريكى تازه جان مى گيرد و با شروع صبح آرام آرام محو مى شود.
استفاده از نور در زيباسازى سازه هاى شهرى آلودگى بصرى كمترى ايجاد مى كند و از آنجا كه تشكيلات آن ثابت نيست و مى توان تنوع زيادى درآن ايجاد كرد هرگز كهنه نمى شود و چشم ها به آن عادت نمى كند. از آن گذشته نور تركيب خشن و نامتجانس سازه ها را مى گيرد و به آنها نوعى شكوه و ابهت تاريخى مى دهد.
* نقاشى هاى بدون ضابطه
نقاشى هاى گرافيتى و يا به عبارتى نقاشى هاى ممنوعه كه بدون ضابطه روى ديوارها كشيده مى شوندمعمولاً يا حرف و حديث و مشكلى در خود دارند و يا فقط نشانه دهن كجى نقاشان غيرحرفه اى هستند كه با قلم مو و اسپرى به جان ديوارها افتاده اند. كافى است گشتى در محله ها بزنيد و ببينيد كه بسيارى از اين نقاشى ها اتفاقاً قابل تأمل هستند. بعضى ها هم فقط جاى كمبود رنگ و تنوع در شهرك ها را پر كرده اند. اگر فكرى به حال اين ديوارهاى ساكت نشود بزودى از ساختمان ها تنها مجسمه هايى پيچيده در تكه هاى روزنامه ها و كاغذهاى كادو به جا خواهدماند.
كمتر كسى اين نوع كار غيرحرفه اى را به عنوان هنر تلقى مى كند. اين عده با به تصوير كشيدن اشكال و فرم هايى كه حتى اصول و قاعده اصلى طراحى يا نقاشى را ندارند چشم بيننده و مخاطبانى را كه حتى به صورت گذرى از كنار اين ديوارنگاره ها مى گذرند، آزارداده و كليت اين هنر را زيرسؤال مى برند و بعضى وقت ها انتقادات زيادى را از همان مخاطبان مى شنويم كه البته بايد در اين مورد به آنها حق داد.
اگر شهردارى ها اين هنر را به صورت مسابقه در سطح تمامى شهرهاى بزرگ و كوچك به اجرا بگذارند و تمامى هنرمندانى كه در اين عرصه فعاليت دارند را شناسايى و فرصت معرفى به آنها بدهند شايد اين هنر بيشتر شناخته شود و از حضور آن عده از افرادى كه بدون هيچ اصولى اين كار را انجام مى دهند جلوگيرى شود، چون تجربه ثابت كرده است اين هنر در زيباسازى شهرها بسيار پاسخگو بوده و هنرى است كه اگر نتوان آن را از رسانه اى چون تلويزيون بالاتر دانست مى توان به جرأت آن را هم رديف اين رسانه ملى خواند؛ چه از لحاظ طيف تبليغى و چه از لحاظ فهم اجتماعى و اخلاقى دركنار زيبايى و زيباپسندى جامعه. بنابراين توجه به آن به عنوان يك گونه خاص هنر نقاشى مى تواند به شناخت جايگاه ويژه اين هنر قديمى كمك كند.