|
|
|
گروه بين الملل- احسان تقدسى- مختار پرتو: تقابل ميان نظامى گرى و ديپلماسى همه آن چيزى است كه مى توان در توصيف آنچه اين روزها ميان تركيه و عراق مى گذرد، بيان كرد. جهان ديپلماسى و خاورميانه خسته از دو جنگ نفسگير افغانستان و عراق همه تلاش و هنر چانه زنى خود را به كار مى برد تا منطقه وارد جنگ ديگرى نشود. شمال عراق اگرچه در ميان جهنمى كه به وسيله تروريست ها در عراق برپا شد، امن ترين نقطه اين كشور به حساب مى آيد اما در ميان كوهستان هاى خود گروهى را جاى داده كه «سوداى جنگ» دارد. گروه تروريستى پ.ك.ك اگرچه با افزايش احتمال حمله ارتش تركيه به شمال عراق، به طور يكجانبه آتش بس اعلام كرده است، اما دولت اردوغان تنها خواهان خروج آنها از شمال عراق و پايان يافتن ۲ دهه جنگ اين گروه با تركيه است. پارلمان و دولت تركيه يكصدا شده اند تا اين بار بر همه چالش هاى درازمدت خود با پ.ك.ك پايان دهند؛ چه از طريق مذاكره و چه از طريق جنگ و خشونت. ديپلماسى اما همچنان فعال است و به تحليلى آخرين گام خود را پيش از جنگ برمى دارد. روز گذشته فرصتى شد تا در گفت وگو يى با پروفسور حمدى مرت مشاور سياسى رجب طيب اردوغان آخرين تحولات را جويا شويم. اين گفت وگو پيش روى شماست.
* در بحران امروز دولت اردوغان چه مقدمات و مراحلى را پشت سر گذاشت تا به مرحله رويارويى با پ.ك.ك رسيد؟
تركيه كشور صلح طلبى است. ما از ۳۰ سال قبل تاكنون همواره با تروريسم در جنگى نفسگير بوده ايم و اين روند همچنان ادامه دارد. پ.ك.ك تنها پوششى است براى حضور دشمنان تركيه و تلاش آنها براى تسويه حساب با ما. پيش از اين ما روسيه را عامل ناامنى ها و ترورهاى تركيه مى پنداشتيم ولى در حال حاضر اسرائيل و آمريكا به عنوان بزرگترين حاميان ترور در پس پرده اين ناامنى ها هستند. هدف پ.ك.ك تنها نظاميان و نيروهاى مسلح تركيه نيستند، بلكه مردم غيرنظامى و زن و بچه ها هم بارها هدف عمليات تروريستى اين گروه شورشى مسلح قرار گرفته اند. ما هيچ گاه خواهان تجاوز به تماميت ارضى عراق نبوده ايم و نيستيم. هدف ما تنها دنبال كردن و تعقيب تروريست هايى است كه مخل امنيت ملى ما محسوب مى شوند. اتفاقاتى كه هم اكنون شاهد آن هستيد تصميمات يك شبه دولت اردوغان نيست. ما بارها اين تصميم را گرفته بوديم. ما براى تعقيب تروريست هاى پ.ك.ك تاكنون بيش از ۴۰۰ بار با اجازه مقام هاى ايران و عراق وارد خاك آنها شده ايم. اين روند در زمان صدام حسين هم وجودداشت و مطلب جديدى نيست. هدف ما اشغال عراق نيست، لايحه اى هم كه در مجلس به تصويب رسيد برخلاف آنچه در رسانه هاى عمومى دنيا گفته شد به معناى ورود آنى به خاك عراق نيست، بلكه تنها دست ارتش را براى برخورد با هرگونه تحرك پ.ك.ك باز گذاشته است. ما همچنان ديپلماسى را در دستور كار خود داريم و جنگ را به عنوان آخرين گزينه در نظر گرفته ايم. اگر حمله اى هم به مواضع پ.ك.ك شود مطمئن باشيد حمله اى به غيرنظاميان صورت نمى گيرد. تهديداتى هم كه عليه پ.ك.ك صورت گرفته فقط براى جلوگيرى از تجاوز آنهاست.
* چرا در زمينه برخورد پ.ك.ك و گروه هاى شورشى هم مرز با ايران، سوريه و تركيه و عراق ائتلاف چهارگانه اى با اين كشورها تشكيل نمى دهيد؟
فكر مى كنم همه كشورهاى همسايه تركيه مخصوصاً ايران بايد تدابير جدى ترى را در برخورد با اين گروه هاى شورشى و پ .ك .ك اتخاذ كنند. پ.ك.ك نه فقط دشمن تركيه، بلكه دشمن خاورميانه است و حاميان اين گروه نيز آمريكا و اسرائيل هستند.
* شما هم در سؤال اول و هم در اين بحث به نقش آمريكا و اسرائيل در ناامنى هاى تركيه و حمايت از پ .ك. ك اشاره كرديد. با موقعيتى كه تركيه به عنوان متحد ناتو دارد و رابطه عميق با آمريكا و اسرائيل، مسأله حمايت آنها از مخالفان تركيه چگونه تحليل مى شود؟
آمريكا و اسرائيل خواهان صلح در خاورميانه نيستند و به فكر تجزيه منطقه و ترسيم خاورميانه جديدى هستند. آنها همانطور كه چندوقت پيش ديديد خواهان تجزيه عراق نيز مى باشند. تبديل عراق به ۳ كشور شيعى، كردى و سنى هدف غايى آنان است.
آمريكايى ها تاكنون فقط موجب تشديد اختلاف هاى مذهبى در عراق شده اند.
* يعنى معتقديد كه تهديدات خاورميانه يك مجموعه به هم پيوسته است؟
مهمترين تهديد خاورميانه ترور و تروريسم است و پ.ك.ك هم جزو مهمترين گروه هاى تروريستى منطقه است. ايران و تركيه هم نقش مهمى بايد در اين راه داشته باشند. اين ۲ از منافع مشتركى برخوردارند و همكارى هايى نيز داشته و دارند. همكارى هاى ايران و تركيه در زمينه مبارزه با پ.ك.ك آنچنان كه انتظار مى رود نيست و بايد به همكارى هاى جدى كه در نهايت به كنترل پ.ك.ك منجر شود، بينجامد. البته مقدمات اين اقدام فراهم شده و روزهاى آينده تهران و آنكارا همكارى جدى تر خواهند كرد.
* پ.ك.ك روز سه شنبه اعلام آتش بس يكجانبه كرد، اين اقدام را چطور ارزيابى مى كنيد؟
آتش بس تنها مى تواند يك تاكتيك در ادبيات تروريست ها باشد. تركيه بزودى در اين باره تصميم گيرى خواهد كرد و همه جوانب ورود به شمال عراق را نيز سنجيده است. تروريسم در تركيه در حال قدرت يابى است و ارتش چاره اى جز اقدام ندارد. ارتش براى مشروعيت بخشيدن به اقدام هاى خود از راه پارلمان گذشت. ما دست ارتش را براى هر اقدامى باز گذاشته ايم كه يكى از اين اقدام ها هم مى تواند ورود به خاك عراق باشد.
* آيا اين خطر وجود ندارد كه ورود شما به عراق به يك دام هم تبديل شود؟
بله؛ اين احتمال را هم داده ايم و ارزيابى هاى متعددى را در اين باره انجام داده ايم و همواره شرايط را رصد مى كنيم. در مورد سؤال قبلى شما اين نكته را هم اضافه كنم كه آتش بس اعلامى از سوى پ.ك.ك مى تواند به منزله يك دام براى تركيه تلقى شود.
* آيا درست است كه مشكل اصلى تركيه در اين قضيه، ماجراى خودمختارى كردستان عراق است و اين كه شما نسبت به حاكميت دولت محلى بارزانى بر اين منطقه نگرانيد؟
اول اين را بگويم كه ما اجازه تشكيل دولت فدرال مستقل را در شمال عراق نخواهيم داد. اگر بر فرض محال هم اين اتفاق بيفتد ما دستان آمريكايى ها را در پشت آن خواهيم ديد. آمريكا و اسرائيل اهداف خود را در پشت مسائل كردستان جست وجو مى كنند تا موجب ناامنى بيشتر منطقه شود. اگر هدف آمريكا وارد كردن تركيه به بحران عراق باشد، بايد بدانند كه سخت در اشتباهند. اگر منظور بارزانى و آمريكا ورود ما به عراق باشد، آنها به اهداف خود نخواهند رسيد. تركيه كشور بزرگى است و بزرگ ها هميشه تصميمات درست را خواهند گرفت.