• رئيس اداره كل محيط زيست استان هرمزگان: بر اساس بررسى كارشناسى، تحقيق و پرس و جوى محلى و گزارش موثق كارشناسان و مخبران مشخص شد كه كشتى صيد صنعتى موجب كشته شدن ۷۹ دلفين شده است
• صيادان موظفند دلفين يا هر پستاندار دريايى يا آبزى بلا استفاده را به سرعت از تورهاى صيادى، جدا و در دريا رها كنند، اما برخى از صيادان براى رهاسازى بدون دردسر به ضرب و جرح حيوانات مى پردازند
• در برخى از لاشه هاى دلفين ها جاى چنگك باقى مانده استد
گروه اجتماعى ـ محسن جندقى: با وجود اين كه علت مرگ و مير ۷۹ دلفين كه در اواخر شهريورماه در سواحل خليج فارس پيدا شدند مشخص شد، اما خبرمرگ ۷۳ دلفين ديگر كه چهارشنبه هفته گذشته اعلام شد مسئولان سازمان حفاظت محيط زيست را با معماى جديدى مواجه كرد.
دلفين هايى كه در شهريورماه مرده بودند، از گونه معمولى بوده و به نوعى بومى خليج فارس محسوب مى شدند اما ۷۳ دلفين ديگر كه اخيراً از بين رفته اند از گونه «stritd» هستند كه تاكنون در خليج فارس و درياى عمان ديده نشده اند. براساس همين گزارش علت مرگ و مير دسته جمعى ۷۹ دلفين دخالت انسان تشخيص داده شده است و به نوعى اين دلفين ها كشته شده اند اما علت مرگ دلفين هاى اخير را كارشناسان خودكشى تشخيص داده اند.
* آثار ضرب و جرح
پس از گذشت ۳۵ روز از مرگ دسته جمعى ۷۹ دلفين در بندر جاسك علت اين حادثه دخالت انسان تشخيص داده شد. مهرداد كتال محسنى رئيس اداره حفاظت محيط زيست استان هرمزگان در اين باره به «ايران» گفت: «وقتى گزارش مرگ دسته جمعى ۷۹ دلفين به دست ما رسيد، حدود ۴ روز از كشته شدن آنها گذشته بود. با اين وجود از لاشه دلفين ها نمونه بردارى كرديم تا احتمال آلودگى دريا را مورد بررسى قرار دهيم اما براساس بررسى كارشناسى، تحقيق و پرس وجوى محلى و گزارش موثق كارشناسان و مخبران مشخص شد كه كشتى صيد صنعتى موجب كشته شدن ۷۹ دلفين شده است. آثار ضرب و جرح نيز در برخى نمونه ها ديده شده است و حتى جاى چنگك در بعضى دلفين ها باقى مانده است.»
با اين وجود چرا بايد صيادان اقدام به ضرب و جرح دلفين ها كنند؟ كتال محسنى در اين باره توضيح مى دهد: «كشتى هاى صيادى صنعتى به روش «پورساينر» ماهيگيرى مى كنند. به اين صورت كه وقتى ماهيان تن به صورت گله اى ديده مى شوند دورتادور آن را تور پهن مى كنند و تورها از زير به هم بسته مى شوند. در اين هنگام امكان دارد دلفين ها يا پستانداران ديگر در تورها گرفتار شوند كه وظيفه صيادان رهاسازى سريع آنهاست اما برخى از صيادان به اين مسأله توجه نمى كنند و حتى براى رهاسازى بدون دردسر به ضرب و جرح آنها مى پردازند و بعد از كشته شدن به درون دريا انداخته مى شوند.»
محمدباقر نبوى مديركل دفتر زيست دريايى سازمان حفاظت محيط زيست نيز در اين باره مى گويد: «يكى از احتمال هاى قوى ما در حادثه اول، دخالت كشتى هاى صيادى بود كه ثابت شده است دلفين ها ناخواسته در تورهاى صيادى صنعتى گرفتار مى شوند كه مسئولان كشتى هاى صيادى بايد به سرعت آنها را رها كنند. با كمك سازمان هاى مربوط در تلاش هستيم كه عوامل اين حادثه را شناسايى كنيم.»
* معماى ۷۳
با وجود اين كه علت مرگ و مير ۷۹ دلفين مشخص شد مسئولان محيط زيست با معماى جديدى مواجه شدند. ۷۳ دلفين كه غيربومى هم محسوب مى شوند، اقدام به خودكشى كرده اند به طورى كه حتى تلاش مردم براى بازگرداندن آنها بى فايده بوده است. البته در گزارش هاى اوليه آثار جرح در پوزه دلفين ها مشخص شده اما احتمال داده مى شود كه هجوم دلفين ها به ساحل موجب به وجود آمدن جراحت در آنها شده است. محسنى در اين باره مى گويد: «علت مرگ و مير ۷۳ دلفين اخير خودكشى بوده است كه عواملى چون تغييرات زيستگاه، تغييرات شرايط مغزى، تغييرات اندام هاى داخلى و... در اين تصميم دلفين ها مؤثر است. براى كسب اطلاعات بيشتر نمونه هايى را براى دفتر دريايى دانشكده بهداشت دانشگاه علوم پزشكى تهران و دفتر تنوع زيستى سازمان حفاظت محيط زيست فرستاديم. همچنين سازمان دامپزشكى از لاشه هاى دلفين ها نمونه بردارى كرد تا آنها نيز تحقيقات خود را انجام دهند.»
اميد صديقى قائم مقام دفتر زيست دريايى سازمان حفاظت محيط زيست نيز در اين باره مى گويد: «با وجود اين كه آثار جرح در پوزه دلفين ها مشاهده شده اما خودكشى آنها محرز است. البته براى اين كه بتوانيم مانند مرگ ۷۹ دلفين، علت حادثه اخير را اعلام كنيم احتياج به بررسى هاى بيشتر داريم. البته براى پى بردن به اين موضوع همكارى سازمان ها و ارگان هاى مربوط اجتناب ناپذير است. در پى رخ دادن اين حوادث سازمان حفاظت محيط زيست، تيم كارشناسى خود را روانه منطقه كرده است و تيم كارشناسى اداره محيط زيست استان هرمزگان نيز براى ارائه گزارش به تهران آمده تا از آخرين وضع اين حادثه مطلع شويم.»
*خودكشى دلفين ها مانند مهاجرت پرندگان
خودكشى دلفين ها عوامل گوناگونى دارد، اما هنوز هيچ كس نمى داند كه چرا آنها به طور دسته جمعى دست به اين كار مى زنند. محسنى در اين باره مى گويد: «هيچ كس از علت اصلى مهاجرت پرندگان اطلاع ندارد. خودكشى دلفين ها در تمام نقاط آبى دنيا اتفاق مى افتد. تاكنون علت اين تصميم مشخص نشده و همين به معما تبديل شده است.»
۷۳ دلفين كه خودكشى كرده اند به هيچ وجه حاضر نبودند كه به حيات خود ادامه دهند؛ چرا كه چندين دلفين كه زنده بودند به دريا بازگردانده شدند اما آنها خودشان به ساحل برمى گشتند.
* پرونده مفتوح كشتار دلفين ها
هنوز پرونده قضايى آن كشتى صيادى كه در سال ۱۳۸۳ موجب كشته شدن ۶۲ دلفين شد مفتوح و در مراجع قضايى در حال پيگيرى است. با محرز شدن مرگ و مير ۷۹ دلفين به وسيله كشتى صيادى صنعتى نيز از سوى دفتر حقوقى اداره كل محيط زيست استان هرمزگان شكايتى تنظيم خواهد شد. محسنى در اين باره بيشتر توضيح مى دهد: «اين گونه پرونده ها زمان بر است؛ چرا كه بايد عامل يا عوامل حوادث مشخص شود. براى اين كه اين مسأله در مراجع قضايى مطرح شود بايد بررسى ها كامل گردد.»
احمدعلى محسن زاده معاون حقوقى و مجلس سازمان حفاظت محيط زيست نيز در اين باره مى گويد: «اين گونه پرونده ها در استان ها تشكيل و پيگيرى مى شود. تاكنون اقدامى براى تشكيل پرونده درباره مرگ و مير دسته جمعى دلفين ها صورت نگرفته است اما با تكميل پرونده در استان هرمزگان اين موضوع در مراجع قضايى مطرح خواهد شد.»
* جلسه فوق العاده
ترديدى نيست كه مرگ و مير دلفين ها در روزهاى اخير مسأله مهمى است كه بار ديگر تمام نگاه ها را به سوى محيط زيست كشانده است.
بعدازظهر روز گذشته جلسه فوق العاده اى با حضور فاطمه واعظ جوادى رئيس سازمان حفاظت محيط زيست، محمد باقر نبوى مديركل دفتر زيست دريايى وى، دلاور نجفى معاون محيط زيست طبيعى سازمان، نظامى رئيس سازمان شيلات و طاهرى رئيس سازمان بنادر و كشتيرانى برگزار شد. در اين جلسه گزارشى از آخرين وضع مرگ دسته جمعى دلفين ها و عوامل به وجود آمدن اين حادثه ارائه شد.قطعاً سازمان هايى مثل شيلات و بنادر و كشتيرانى مى توانند از به وجود آمدن حوادث مشابه جلوگيرى كنند.