سفر رئيس جمهور و هيأت ايرانى به آمريكا براى شركت در مجمع عمومى سازمان ملل را از هر نگاهى و هر نقطه ا ى مى توان ديد و بررسى كرد. هر روايتى از اين سفر مى تواند يك تاريخچه شفاهى از اين رويداد باشد. سيداحمد رسولى نژاد، عضو كميسيون فرهنگى مجلس شوراى اسلامى يكى از ۲ نماينده مجلسى بود كه رئيس جمهور را در اين سفر همراهى كردند. ديدنى ها و شنيدنى هاى اين سفر را از زبان اين عضو هيأت ايرانى در ادامه مى خوانيد:

* شما به عنوان كسى كه در سفر به آمريكا رئيس جمهور را همراهى مى كرديد چه برداشتى از سفر داريد؟
معمولاً همه ساله در چنين روزهايى سران كشورهاى دنيا گرد هم مى آيند و در مجمع عمومى سازمان ملل به بيان ديدگاه هاى خود مى پردازند. اما سفر آقاى احمدى نژاد به نيويورك يك رخداد تاريخى بود كه در تاريخ كشور ما و جهان اتفاق افتاد و هيأت ايرانى پركارترين هيأتى بود كه از ابتداى صبح تا شب برنامه داشت. جا دارد به رئيس جمهور خدا قوت بگوييم. ايشان با وجود ماه مبارك رمضان و با زبان روزه از ۷ صبح كه برنامه هايشان را شروع مى كردند تا نيمه شب ادامه مى دادند. تمامى ديدارهاى ايشان بسيار مفيد و اثرگذار برگزار مى شد از جمله ديدارى كه در شب اول با ايرانيان مقيم آمريكا داشتند و جمعيت كثيرى شايد بيش از ۲ هزار تن از ايالت هاى مختلف آمريكا تجمع كرده بودند كه در ميان آنها افرادى ديده مى شدند كه حتى ايران را نديده بودند و به زبان فارسى هم نمى توانستند صحبت كنند اما نسبت به رئيس جمهور ابراز احساسات مى كردند. زمانى كه به نيويورك رفتيم ۱۱ صبح از تهران راه افتاديم و ۱۴ ساعت در راه بوديم. زمانى كه به آمريكا رسيديم ۳ ساعت به زمان افطار مانده بود، آقاى رئيس جمهور با افطارى مختصرى تا پاسى از شب در آن جلسه حضور داشتند.
دومين روز سفر ايشان با چند مصاحبه با رسانه ها شروع شد و مهمترين برنامه در اين روز حضور در دانشگاه كلمبيا بود. من، آقاى تمدن و آقاى جليلى زودتر از كاروان به دانشگاه رفتيم و ديرتر هم خارج شديم تا فضا را كاملاً درك كنيم.
* فضاى پيش از سخنرانى چطور بود هم در دانشگاه و هم در خيابان هاى اطراف؟
زمانى كه اعلام شد آقاى احمدى نژاد قرار است سخنرانى داشته باشند بليت هاى جلسه در كمتر از يك ساعت به فروش رسيده بود. مشتاقان بسيارى براى سخنرانى بودند كه پشت در مانده بودند.
ما با وجود اين كه پيش از موعد مقرر در سالن حاضر شده بوديم اما تمام صندلى ها پر بود و شمارى ايستاده بودند. به خاطر موج تبليغات عليه اين سخنرانى صد ها ميليون تن پاى تلويزيون ها نشستند و حتى در مقابل دانشگاه صفى از اتومبيل ها تشكيل شده بود كه با سيستم پخش زنده سخنرانى را دنبال مى كردند.
تقريباً فعاليت در سازمان ملل تعطيل شد و همزمان كه سخنرانى در سازمان ملل پخش مى شد بسيارى از مقام هاى كشور ها و رؤساى هيأت ها اين سخنرانى را شنيدند.
* اخبار و تصاويرى كه رسانه هاى خارجى منعكس مى كردند تجمع هايى را عليه سخنرانى رئيس جمهور نشان مى داد، اين تجمع ها به چه صورت بود؟
در بيرون از دانشگاه شمارى از صهيونيست ها كه تعدادشان هم بسيار كم بود، تجمع كرده بودند. در آمريكا لابى صهيونيستى بسيار قوى است و بيشترين ابزارهاى رسانه اى را در اختيار دارند. آنها با وجود تبليغات گسترده تنها توانسته بودند شمارى دانش آموز را با اتوبوس بياورند كه تعدادشان بسيار كم بود و شايد بيش از ۱۵۰ تن نبودند اما لابه لاى جمعيت ايستاده بودند و عمده جمعيت عبورى بودند و يا كسانى بودند كه براى سخنرانى آمده بودند و نتوانسته بودند به داخل دانشگاه بيايند.
صهيونيست هايى كه تجمع كرده بودند به ما مى گفتند كه شما مى خواهيد اسرائيل نابود شود كه ما هم همان حرف رئيس جمهور كه مى گفتند «بايد رفراندوم برگزار شود و مردم فلسطين بايد خود سرنوشتشان را تعيين كنند» را به آنها مى گفتيم . در كنار آنها خاخام هاى ضد صهيونيسم بودند. ابتدا گمان كرديم كه آنها با هم هستند اما دنبال ما آمدند و گفتند به تجمع ما بياييد و ديديم كه به زبان انگليسى و عربى از اقدام هاى صهيونيست ها ابراز انزجار مى كردند و مى گفتند كه حساب يهود از صهيونيسم جداست، ما با شما هم نظر هستيم.
جريان ضد انقلاب امسال سال پايان عمرش بود چون جمعيت بسيار كمى را توانسته بودند جمع كنند و حدود ۴۰-۳۰ تن آمده بودند و خيلى هم روحيه شان را باخته بودند و حرفى براى گفتن نداشتند و در ميان آنها منافقين جديد هم ديده مى شدند.
* فضاى داخل سالن چطور بود، در زمان سخنرانى و بعد از آن؟
در ابتدا مدير دپارتمان صحبتى را مطرح كرد و به دنبال ايشان، رئيس دانشگاه صحبت كرد. همه ما تحصيلات دانشگاهى داريم و فضاى دانشگاه دستمان است، گاهى ممكن است يك استاد دانشگاه رفتار توهين آميزى را انجام دهد اما در سطح مدير گروه يا دپارتمان و يا در سطح بالاتر از يك رئيس دانشگاه ما معمولاً يك رفتار سنجيده و متمايز را مى بينيم، اما در دانشگاه كلمبيا صحنه اى ديديم كه تحمل آن بسيار دشوار بود، اما در مقابل سعه صدر مثال زدنى آقاى رئيس جمهور را با تبسمى كه بر لب داشتند شاهد بوديم. رئيس دانشگاه از قبل گفته بود كه مى خواهد راجع به بحث هولوكاست و فعاليت هاى هسته اى ايران صحبت كند و رئيس جمهور هم پذيرفته بودند. پيش از برگزارى اين جلسه شاهد بوديم كه تبليغات رسانه هاى ديدارى و شنيدارى عليه اين فرد بود و شمارى از مقام هاى دولتى و كنگره آمريكا خواسته بودند اين ديدار لغو شود و حتى يكى از نمايندگان كنگره آمريكا لقب «احمق ترين دانشگاهى» را به او داده بود. تصور ما اين بود كه رئيس دانشگاه خيلى متين صحبت كند و به طرح سؤال بپردازد، اما فكر مى كنم تحت تأثير اين فشار ها براى اين كه خود را نجات بدهد جلسه را به اين سمت پيش برد. در طول صحبت هاى رئيس دانشگاه زمانى كه اهانت مى كرد ما كه رديف جلو نشسته بوديم به عقب برمى گشتيم و عكس العمل جمعيت را رصد مى كرديم؛ حاضران به نشانه تأسف سرشان را تكان مى دادند اما وقتى آقاى احمدى نژاد شروع به صحبت كردند بيش از دو سوم جمعيت حاضر براى ايشان كف مى زدند و ابراز احساسات مى كردند. البته دوربين ها در پشت سر جمعيت نصب شده بود و واكنش هاى حاضران منعكس نمى شد.
* البته علاوه بر صداى تشويق هايى كه در زمان سخنرانى آقاى احمدى نژاد از تلويزيون شنيده مى شد در يك مورد صداى ديگر كه گويا اعتراض بود را هم مى شنيديم.
فقط وقتى كه بحث مربوط به همجنس باز ها مطرح شد شمارى كه نزديك ما هم نشسته بودند گفتند: «اوه اوه» كه برخى تصور كردند كه اين ها هو مى كنند در حالى كه اين چيزى شبيه ابراز تعجب بود.
* در موارد ديگر واكنش ها به چه صورت بود؟
در تمام طول سخنرانى حاضران مؤدبانه به سخنرانى ايشان گوش مى دادند. آقاى رئيس جمهور از موضوع هاى جهانى از جمله تبعيض و بى عدالتى در دنيا و فقر جهانى و . . . سخن گفتند و دانشجو ها با دقت به سخنانشان گوش كردند و در پايان سخنرانى شمارى از دانشجويان ضبط به دست آمدند و از ما سؤالاتى داشتند. ماهم دوست داشتيم كه ديدگاه حاضران را بدانيم و سؤالاتى داشتيم، يك خانم ايرانى كه دانشجوى دكترا بود در جمعيت حضور داشت، ايشان گفت من غير از بخش كوچكى همه مطالب را قبول دارم و خيلى خوب صحبت كردند. از همين خانم خواستيم كه ديدگاه هاى دانشجويان را از آنها سؤال كند كه آنها هم از صحبت هاى آقاى احمدى نژاد بسيار استقبال مى كردند و در عين حال از اظهارات رئيس دانشگاه ابراز تأسف مى كردند.
* گفتيد كه بعد از پايان مراسم هم ديرتر از هيأت محل را ترك كرديد از مشاهداتتان در آن زمان بگوييد.
وقتى كه بيرون آمديم با جمعيت كثيرى مواجه شديم كه خيلى مشتاق بودند در جلسه شركت كنند اما نتوانسته بودند حضور پيدا كنند. گروه هاى مختلف از دانشجويان عرب و مسلمان و حتى غير مسلمان مى آمدند و تشكر و ابراز حمايت مى كردند و برخلاف عكس جعلى كه روزنامه نيويورك تايمز فرداى آن روز منتشر كرد اكثريت جمعيت موافقان ما بودند و تعداد كمى هم با تداركات گسترده آمده بودند اما قابل توجه نبودند. بعد از برنامه دانشگاه كلمبيا رئيس جمهور ملاقات گسترده اى با رؤساى هيأت ها داشتند. نخستين چيزى كه به آقاى احمدى نژاد مى گفتند اشاره به برنامه روز قبل، ابراز انزجار از صحبت هاى رئيس دانشگاه و ابراز حمايت از سخنان رئيس جمهور بود. بعضى گمان مى كنند اين حرف ها تبليغاتى است اما نيازى به تبليغات وجود ندارد. دشمن خود براى ما تبليغ كرد.
* بدترين حالتى كه براى اين جلسه تصور مى كرديد چه بود؟
غير از بحث رئيس دانشگاه كه اصلاً براى ما قابل پيش بينى نبود و گمان مى كرديم رئيس دانشگاه شخصيت علمى و وزينى باشند، تصور ما اين بود كه با حجم وسيع تبليغاتى جمعيت كثير چند هزار نفره صهيونيست ها و طرفدارانشان را داشته باشيم و براى ما عجيب بود كه جمعيت كم و محدودى از صهيونيست ها باشند. در عين حال رفتار دانشجو ها بسيار مى تواند آموزنده باشد كه با وجود صحبت هاى تند رئيس دانشگاه در طول جلسه بسيار مؤدبانه عمل كردند.
* آيا آمريكايى ها اين شرايط را پيش بينى نمى كردند؟ و آيا شرايط پيش آمده به دليل اشتباهى بود كه آنها در محاسباتشان دچار شده بودند؟
آنها ابتدا مخالف بودند و فشار سنگينى به رئيس دانشگاه مى آوردند كه سخنرانى لغو شود چون مى دانستند حضور آقاى احمدى نژاد مى تواند بسيار تأثيرگذار باشد و به همين دليل واهمه داشتند. شايد رئيس دانشگاه قول داده بود كه اين جلسه را به جلسه محاكمه آقاى احمدى نژاد تبديل كند، اما اين خواست آنها نتيجه عكس داد.
* اين نتيجه عكس آيا فقط از ديدگاه ما است يا اين كه در آنجا هم آثار آن مشهود بود؟
علاوه بر اين كه فضاى قبل و بعد از سخنرانى در دانشگاه را از نزديك رصد مى كرديم به دنبال اين هم بوديم كه بازتاب صحبت ها را خودمان بشنويم. جمعيتى كه در دانشگاه بود قريب به اتفاق تحت تأثير صحبت هاى آقاى احمدى نژاد قرار گرفته بودند، هم آنجا اين تأثير مشخص بود و هم بعد از آن شمارى آمدند و با ما صحبت كردند. ايرانيانى كه خارج از دانشگاه بودند و نتوانسته بودند به داخل بيايند به محض خروج ما از دانشگاه از ما سؤال مى كردند كه چطور بود؟ ما هم از آنها مى خواستيم كه نظر مردم آنجا را بپرسند. يكى از كارهايى كه من انجام دادم اين بود كه از آشنا ها و بستگانى كه در ايالات مختلف آمريكا داشتم خواستم بازتاب ها را سؤال كنند. اين افراد كه در ميان آنها هم چهره هاى دانشگاهى و استاد دانشگاه و هم مشاغل ديگر هستند، تأييد مى كردند كه بازتاب ها بسيار مثبت بود و دوستانم مى گفتند مردم آمريكا موفقيت آقاى احمدى نژاد را تبريك مى گفتند.
* برنامه دانشگاه كلمبيا و حواشى آن آنقدر مهم بود كه كمتر به ساير برنامه هاى اين سفر پرداخته شد، ساير برنامه ها و ديدار ها را چطور ارزيابى مى كنيد؟
همان شب جلسه اى با رهبران مسلمان در آمريكا داشتيم كه چهره هاى تأثيرگذار و با نفوذ و مؤثرى هستند. آنها هم ديدگاه هايشان را مطرح مى كردند و بسيار راضى بودند و مى گفتند اگر اين جلسه در سال هاى آينده برگزار شود قطعاً با استقبال بيشترى برگزار خواهد شد. آن روزى كه در كليسا حضور پيدا كرديم هم همين صحنه اتفاق افتاد و مجرى جلسه اعلام كرد كه در سال گذشته نزديك به ۴۰ تن از رهبران مسيحى حضور پيدا كردند اما امسال ۱۴۰ تن شركت كردند.
* فضاى سخنرانى رئيس جمهور در سازمان ملل چگونه بود؟
در زمان سخنرانى ما با چند رديف فاصله از رئيس جمهور نشسته بوديم. در سخنرانى آقاى رئيس جمهور در جايگاه خبرنگاران جا براى سوزن انداختن نبود. جايگاه تماشاچيان و ميهمانان هم مملو از جمعيت بود و شمارى از صندلى ها را هم از ابتدا رزرو كرده بودند. در بعضى موارد شاهد مشاجره شديد ميان بعضى افراد براى پيدا كردن جا بودم.
قبل از سخنرانى ايشان رئيس جمهور آرژانتين صحبت مى كردند اما جلسه بى نظم بود و بسيارى از صندلى ها خالى بود اما با حضور رئيس جمهور شاهد بوديم كه نظم و سكوت خاصى بر جلسه حاكم شد و همه با دقت سخنرانى رئيس جمهور را گوش مى كردند. زمانى كه سخنرانى تمام شد جايگاه ميهمانان و تماشاچى ها يكباره خالى شد و مشخص بود كه براى سخنرانى آقاى احمدى نژاد آمده بودند. اين نشانه اقتدار و عزت نظام جمهورى اسلامى است. بعد از سخنرانى ايشان تعداد زيادى از سران كشور ها براى تبريك به رئيس جمهور مى آمدند چرا كه حرفهاى ايشان حرف دل ملت ها است. نكته قابل توجه ديگر درخواست كاركنان سازمان ملل براى عكس انداختن با رئيس جمهور بود همان طور كه از كنار اتاق هايشان رد مى شدند و خدا قوتى مى گفتند، كاركنان و بخصوص خانم ها با وجود تبليغات منفى درباره وضع زنان در ايران، بسيار استقبال مى كردند.
* از ديدار رئيس جمهور با ايرانيان مقيم آمريكا هم بسيار گفته شد، نكات خاصى از اين ديدار به خاطر داريد؟
آن جمع بسيار مشتاق بودند كه رئيس جمهور مواضع ضد آمريكايى داشته باشد. به محض اين كه رئيس جمهور از اقتدار و عزت ايرانى و افتخارات كشورمان بخصوص در دوران پس از انقلاب سخن مى گفتند همه ابراز احساسات مى كردند. از خانمى پرسيدم شما كه اينجا زندگى مى كنيد چرا اينگونه مواضع را تأييد مى كنيد و اين خانم مى گفت نمى دانيد كه ما اينجا چقدر تحقير مى شويم. خانم ديگرى كه دختر يك سرلشگر زمان شاه بود و قبل از انقلاب از ايران رفته بودند مى گفت كه فرزندش حتى ايران را نديده بود و فارسى هم بلد نيست، اما در مدرسه به خاطر آقاى احمدى نژاد با همكلاسى آمريكايى اش دعوا كرده است.
مى گفتند شما نمى دانيد و ما مى دانيم كه اينجا آقاى احمدى نژاد به ما عزت و افتخار دادند. ما با غرور و افتخار سرمان را بالا مى گيريم و مى گوييم ما ايرانى هستيم.
* از حال و هواى سفر بيرون بياييد و به عنوان نماينده مجلس بفرماييد سفر به آمريكا بر تقويت ديپلماسى و تحقق منافع ملى ما چه تأثيرى داشت؟
در اين سفر ضمن اين كه اقتدار جمهورى اسلامى حفظ شد، ديدارهايى كه آقاى احمدى نژاد داشتند، فعاليت و كار فشرده هيأت ايرانى، ملاقات با سران كشور ها و رؤساى هيأت ها كه بيشتر به درخواست طرف مقابل بود و آنها به ديدن آقاى احمدى نژاد مى آمدند و ديدارهاى وزيرخارجه كشورمان حاكى از فعاليت گسترده ديپلماسى كشورمان بود.
در ملاقات هايى كه در آمريكا با گروه هاى سياسى و مذهبى و . . . داشتيم يك نكته مشهود بود و آن اين كه در بحث منافع ملى همه يكى مى شوند و افسوس مى خوردم كه در ايران بعضى جريانات سياسى منافع گروهى و جناحى خود را بر منافع ملى ترجيح مى دهند و بعضاً مى گويند منافع ملى تعريف نشده است، اما با حركتى كه انجام شد حمايت گسترده ملت ايران و حمايت همه جريانات سياسى را شاهد بوديم. ما همين را مى خواهيم كه در عين اختلاف سليقه، در بحث منافع ملى متحد باشيم. ما به تمامى اهداف خود در اين سفر و شايد فراتر از اهداف و حد انتظار خود رسيديم، آمريكا بار ديگر شكست خورد و بار ديگر اقتدار و عظمت جمهورى اسلامى آشكار شد.
* از وقتى كه در اختيار ما قرار داديد سپاسگزارم.

به اعتقاد بسيارى از تحليلگران سياسى ، حضور دكتر احمدى نژاد رئيس جمهورى اسلامى ايران در دانشگاه كلمبيا و نوع مواجهه او با فضاسازى تبليغاتى و سياسى صهيونيست ها و حاميان آمريكايى آنها در اين دانشگاه مدلى از برخورد با عمليات روانى به شيوه غربى ها را به نمايش گذاشت كه مى تواند در عالم رسانه مورد توجه و تأمل قرار گيرد . آنچه درپى مى آيد بررسى و كالبد شكافى سفر نيويورك از منظر عمليات روانى است .

شركت در نشست سالانه در نيويورك امرى عادى تلقى مى شود. نمايندگان كشور ها با بهره گيرى از اين فرصت، ديدگاه هايشان در قبال رويداد ها را براى سياستمداران ديگر كشور ها بازگو مى كنند. تقابل ديدگاه سياسى ايران با آمريكا سبب شد تا تصميم رئيس جمهور احمدى نژاد براى سفر به نيويورك دركانون خبر ها قرارگيرد. رسانه هاى فرامليتى به ارزيابى زواياى اين رويداد پرداختند اما رسانه هاى آمريكايى نزديك به هيأت حاكمه آمريكا بيشترين حساسيت منفى را به اين رخداد نشان دادند. ۵برنامه اصلى براى سفر حدود ۷۰ ساعته دكتراحمدى نژاد در درون خاك آمريكا پيش بينى شده بود. اين موضوع سبب شد تا نحوه تعامل رسانه ها با هريك از اين برنامه ها متفاوت باشد.
الف: سخنرانى درمجمع عمومى
ب: ديدار با رهبران و هيأت هاى سياسى درحاشيه نشست مجمع عمومى
ج: ديدارهاى مردمى با گروه هاى غيردولتى
د: بازديد از ويرانه برج هاى دوقلو درمنهتن نيويورك
ه: سخنرانى در دانشگاه كلمبيا
ايجاد ابهام در دادن رواديد و تبليغ گسترده صهيونيست ها و گروه هاى تندرو مبنى برضرورت برخورد با دكتر احمدى نژاد از مدت ها پيش از سفر در رسانه ها مطرح مى شد. اين موضوع تا آن حد جدى بود كه برخى ازمقام هاى رسمى و شمارى ازخبرنگاران ايرانى به علت دريافت نكردن رواديد از سفر بازماندند اما سفر رئيس جمهور احمدى نژاد با همه اين تبليغات انجام شد. سخنرانى درمجمع عمومى - ديدار با رهبران و هيأت هاى سياسى درحاشيه نشست مجمع عمومى و ديدارهاى مردمى كه هر يك در نخستين سفر رئيس جمهور احمدى نژاد به نيويورك دركانون توجه بود در اين دوره هم كم وبيش كنجكاوى سياستمداران و خبرنگاران را برانگيخت اما از شدت آن در رسانه ها كاسته شده بود. به نظر مى رسد اين برنامه ها شايد تحت الشعاع ۲ برنامه تازه رئيس جمهورى شامل بازديد ازمحل فرو ريختن برج هاى دوقلو و سخنرانى دردانشگاه كلمبيا قرار گرفته بود. درخواست هيأت ايرانى براى بازديد دكتراحمدى نژاد از ويرانه هاى برجاى مانده ازحادثه ۱۱ سپتامبر بسرعت دررسانه ها بازتاب داشت. دست اندركاران رسانه ها با بى قرارى درصدد كسب واكنش مقام هاى آمريكايى به اين درخواست بودند. چرايى اين درخواست از زبان كارشناسان بخشى از وقت رسانه ها را پر كرد. شهردارى نيويورك با اين استدلال كه به علت ساختمان سازى و عدم توانايى در تأمين امنيت نمى تواند اجازه اين ديدار را بدهد به هيأت ايرانى پاسخ رسمى داد اما گفته هاى سخنگوى كاخ سفيد و وزير خارجه آمريكا نشان داد كه تصميم بيرون شهردارى گرفته شده است. تصميم هيأت حاكمه ايالات متحده به اجازه ندادن براى اين ديدار در بسيارى از رسانه ها با علامت سؤال مواجه شد. استدلال ها نتوانست افكارعمومى را متقاعد كند. احمدى نژاد اين بازديد را براى اداى احترام به قربانيان حادثه ۱۱سپتامبر عنوان كرده بود. موافقت رئيس جمهوراحمدى نژاد براى سخنرانى دردانشگاه كلمبيا شايد از آن رو كه هم برنامه اى نو بود و هم احتمال انجام آن قوت گرفت از ارزش خبرى بالايى برخوردار شد. بنگاه هاى سياسى و رسانه اى جنجال بر سر اين موضوع را پيش از ورود آقاى احمدى نژاد به نيويورك شروع كردند. شبكه دست راستى فاكس نيوز از ۳ روز پيش از سفر تحولات مربوط به آن را در قالب اخبار فورى «Breaking news» منتشر مى كرد. اين شيوه در زمره شگردهاى رسانه اى است كه فوريت بخشى ساختگى به خبر To create high priority for a news معروف است. اين حجم پوشش رسانه اى بنگاه هاى اطلاع رسانى بر سر موضوعى واحد در يكسال ونيم گذشته بى سابقه بود. اين هماهنگى تبليغاتى فقط در جريان جنگ ۳۳ روزه پارسال رژيم صهيونيستى ضد لبنان ديده شده بود. شدت جنجال بر سر اين موضوع به حدى بود كه دست اندركاران تلويزيونى عبارت تركاندن آنتن را به آن اطلاق كردند. زمانى كه تصويرى واحد بصورت همزمان در شبكه هاى خبرى پخش شود گفته مى شود كه آنتن را تركاند. رسانه هاى نزديك به كاخ سفيد كه شكل دهنده به افكارعمومى آمريكا هستند دراين زمينه بسيارفعال بودند البته شبكه هاى فرامليتى همسو هم دراين مورد همراهى معنادارى را داشتند. پيشقراول اين جنجال رسانه اى - فاكس نيوز بود. فاكس كه به پنتاگون نزديك است سخنگوى جنگ طلبان محافظه كار جديد درآمريكا است. جنجال رسانه هاى نزديك به محافظه كاران جديد به گونه اى بود كه نه فقط به اصول اخلاقى وحرفه اى پشت پا زدند بلكه قواعد بين المللى حاكم بررسانه ها را نيز ناديده گرفتند. شگردهايى كه اين رسانه ها ازآن بهره گرفتند در ۳ دوره پيش، حين و پس از سخنرانى قابل بررسى است.
الف : پيش از سخنرانى
۱- حمله كردن و تخريب هدف
Attack and Destroy the Target
۲- برچسب زدن (Labeling )
۳- فرض هاى بازدارنده
(Preemptive Assumption )
بنگاه هاى رسانه اى پيش از سخنرانى كوشش كردند كه وجهه رئيس جمهور را تخريب كنند. اين مرحله تا متنى كه رئيس دانشگاه كلمبيا درحضور دكتر احمدى نژاد نيز خواند، استمرار يافت. منتشر كردن عكسى از زمان تصرف لانه جاسوسى آمريكا درتهران كه آن فرد را آقاى احمدى نژاد اعلام كرد. اين عكس متعلق به دانشجويى به نام آقاى محمدى است. اين نوع اطلاع رسانى را دروغ يا دروغ بزرگ «Big lie» مى نامند. نشان دادن مستمر تصاوير رئيس جمهورى در كنار بن لادن رهبر القاعده و استفاده از تصاوير يا واژه هاى توهين آميز هم در دستور كار رسانه هاى غربى قرار داشت. كوشش شد تا ترور شخصيت از طريق رسانه «Terror ovision» صورت گيرد.
بيان اين موضوع كه همزمانى رژه نظاميان ايران در آستانه سفر آقاى احمدى نژاد به نيويورك حامل پيام به جامعه جهانى است- براى سردرگمى مخاطب صورت گرفته است. بهره گيرى از دو خبر واقعى براى طرح يك نتيجه گيرى ساختگى - شگردى بود كه در اين مرحله از آن بهره جستند. ايران هرساله در ۳۱ شهريورماه همزمان با نخستين روز دفاع مقدس اقدام به برگزارى اين رژه مى كند و ربطى به سفر آقاى احمدى نژاد نداشت. انكاركننده هولوكاست - فردى كه درصدد به دست آوردن بمب اتمى است - مخالف آزادى و . . . هم درزمره برچسب هايى بود كه دراين مرحله دررسانه ها بصورت گسترده مطرح شد. اين موضوع در قالب ساختن دشمن فرضى «to make a supposed enemy » اجرا شد.
پوشش گسترده ديدگاه و اجتماع شمارى از مخالفان سخنرانى رئيس جمهور هم براى منصرف كردن او از سخنرانى در رسانه ها بازتاب داشت. پيشتاز اجتماع كنندگان معترض خانم ليونى وزير خارجه رژيم صهيونيستى بود كه با زيرپا گذاشتن عرف ديپلماتيك درتظاهرات شركت داشت.
ماشين رسانه اى آمريكا در اين دوره با پوشش گردهمايى چند نفره افراد وابسته به گروهك تروريستى منافقين به قوانين داخلى و بين المللى مبنى بر مبارزه با تروريسم نيز پشت پا زد. مصاحبه با جعفرزاده كه از اعضاى اين گروهك تروريستى است هم در اين چارچوب قابل ارزيابى است. احتمال برخورد دانشگاهيان با رئيس جمهور و ضرورت رعايت مسائل امنيتى هم مواردى بود كه ازطريق آن خواستند تا هيأت ايرانى را از اجراى اين برنامه منصرف كنند. درخواست از مسئولان دانشگاه براى لغو سخنرانى زبان هاى گوناگون مطرح شد. اين موضوع گرچه در تعارض با آزادى بيان است. افزايش قابليت تصديق خبر از طريق چينش خبرهاى ساختگى در ميان خبرهاى درست « Take the news out of its proper context » هم شگردى بود كه به كار گرفته شد تا مسئولان هيأت براى اجراى اين برنامه دچار ترديد شوند. طراحان رسانه هاى همسود با اين انگيزه كه احتمال عدم توانايى اقناع از سوى رئيس جمهورى ايران در جمع دانشگاهيان زياد است خواستند تا اين شكست در برابر چشم ميليون ها بيننده در چهارگوشه گيتى صورت گيرد. تبليغات پرحجم گرچه به قصد تخريب صورت گرفت اما سبب شد تا رسانه ها براى پوشش آن امكانات گسترده اى را بسيج كنند. وجود بيش از ۲۰ دستگاه «satellite news gathering » موسوم به «اس ان جى» در دانشگاه كلمبيا بيانگر گرايش صاحبان رسانه ها براى پوشش زنده اين رويداد بود.
ب : درحين سخنرانى
۱- توازن دروغين ( False Balancing )
۲- كادر بندى ( Framing )
۳- مخابره ظاهر امر
( Face-Value Transmission )
در اين مرحله دانشجويان، استادان و شمارى از متفكران حكومتى آمريكايى كه درصندلى هاى جلو نشسته بودند به همراه رئيس دانشگاه بخشى از بازيگران تلقى مى شدند. پوشيدن تى شرت هايى كه روى آن عبارت هايى برضد رئيس جمهور نوشته شده بود هم در اين چارچوب قابل ارزيابى است. ده ها نفر از كسانى كه در شروع جلسه با همهمه و خنده كوشيدند تا نظم جلسه به هم ريخته شود، عرقچين (كيپا) بر سر داشتند كه نماد مذهبى يهوديان است كه صهيونيست ها از آن بهره بردارى مى كنند.
ميزانسن و نورپردازى به صورتى طراحى شده بود كه به مخاطب حس آرامش و اعتماد را القا نكند. پشت صحنه «بك گراند» و تريبون يكپارچه سياه بود و فقط از طريق منابع نورى روبه رو«Front light» تغذيه مى شد. در كادر حتى آرم دانشگاه كه معمولاً جلوى تريبون نصب مى شود هم وجود نداشت. نبود صندلى كه طبعاً خستگى سخنران را دو چندان مى كند و فاصله زياد ميان سخنران با مجرى كه تنهايى را تلقين مى كند هم از ديگر شگرد هاى صحنه آرايى نشست بود.
رئيس دانشگاه گرچه در آغاز متنى طولانى را خواند كه حاوى ده ها اتهام و صفت غيرمتعارف در محيط دانشگاهى بود اما چنين وانمود شد كه اين اقدام يك گفت وگوى صريح براى روشن شدن حقيقت دريك محيط علمى است. نوع تعامل خبرنگاران با سخنان رئيس جمهور به گونه اى بود كه گويى بعضاً حتى يك بار مواضع ايران را نشنيده اند. نكته قابل تأمل آنكه با وجود پوشش زنده شبكه هاى فرامليتى اما شبكه هاى عرب زبان مانند الجزيره و العربيه از پخش مستقيم سخنان دكتر احمدى نژاد خوددارى كردند. پخش زنده از شبكه عرب زبان العالم توانست اين خلأ اطلاعاتى را پر كند. برخى از بنگاه هاى خبرى بخشى ازسخنان آقاى احمدى نژاد را به صورت خبر فورى (Urgent) مخابره كردند كه جالب توجه بود. «ايران به هيچ كشورى حمله نمى كند، ايران دنبال بمب اتمى نيست و . . .» در زمره اين عبارت ها بود.
اصول حرفه اى مؤيد آن است كه اظهارنظرى بايد به صورت فورى مخابره شود كه مهم و تازه باشد. اين مواضع بار ها تكرار شده است و نكته تازه اى درآن نبود. شايد اين گونه بتوان تحليل كرد كه وقتى دست اندركاران رسانه هاى عمده دنيا از اين مواضع روشن كه بار ها مقام هاى ايرانى بيان داشته اند، بى اطلاع هستند. بايد ديد مردم عادى تا چه ميزان از اين گفته ها شگفت زده خواهند شد. پرسش هاى هدفمند كه برگرفته از متن رئيس دانشگاه بود، نيز به گونه هاى متفاوت درهمين قالب طراحى شده بود .
ج : پس از سخنرانى
۱- سركوب از طريق حذف
( Suppression by Omission)
۲- تنزل دادن محتوا( Slighting of Content )
۳- اشاره نكردن به چرايى موضوعات (Learning Never to Ask Why) اجراى بدون دردسر گفت وگوى رئيس جمهور با دانشگاهيان و پاسخ هاى قابل قبولى كه در چند مرحله با تشويق حاضران توأم شد موجب شد تا نشست وفق مراد ميزبان به پيش نرود.
رئيس جمهور ايران توانست بدون مواجه شدن با فيلتر رسانه اى بيش از يك ساعت از طريق شبكه هاى ملى آمريكايى و فرامليتى با مخاطبان سخن بگويد. برآوردهاى نخستين حكايت از آن داشت كه دست كم نيم ميليارد نفر بصورت همزمان از طريق شبكه هاى تلويزيونى اين سخنرانى را بصورت زنده مشاهده كرده اند. طبعاً با محاسبه بازتاب اين رويداد در ساير بنگاه هاى خبرى نوشتارى، گفتارى و شنيدارى ميزان جمعيت زير پوشش به ميليارد ها نفر رسيد. كار تا جايى بالا گرفت كه جان بولتون نماينده تندرو پيشين آمريكا در سازمان ملل گفت كه برنده اين حركت رئيس جمهور ايران بود. روزنامه هاى اسرائيلى از جمله ايهود اهارنوث و ها آرتص هم بازنده اصلى را اسرائيل قلمداد كردند. رسانه هاى تندرو در اين مرحله از بازتاب دادن كليد واژه هاى اصلى خوددارى كردند و كوشش كردند كه به بخش هاى حاشيه اى مانند نحوه تعامل ايران با همجنس بازان بپردازند. هيأت حاكمه آمريكا كه از نتيجه كار شوكه شده بود تصميم گرفت از اين پس ديگر به هيچ رئيس جمهور مخالف با سياست هاى آمريكا اجازه ندهد در دانشگاه هاى آمريكايى سخنرانى كند. رسانه هاى همسود غربى به چرايى جذابيت اظهارات دكتر احمدى نژاد نزد مخاطبان نپرداختند بلكه با طرح برخى مسائل حاشيه اى كوشش كردند از كنار اين پرسش ها عبور كنند. اين رسانه برخى از ديدگاه هاى رئيس جمهور مانند موضوع هولوكاست و آينده فلسطين را بصورت تحريف شده (Disortion)مورد تحليل قرار دادند. به نظر مى رسد گنجاندن برنامه هاى جديد البته با خطر پذيرى قابل محاسبه و پويايى در شيوه هاى جديد تعامل با مخاطبان توانست از موضوعى كه تهديد جلوه داده شده بود يك فرصت طلايى آفريده شود. گرچه ديپلماسى سنتى همچنان يك راهكار قابل پذيرش است اما تبحر در ديپلماسى رسانه اى «Media diplomacy» بى ترديد براى حكومتى كه پيام روشنگرانه براى ملت ها دارد، مى تواند از جايگاه كانونى برخوردار باشد. آمريكا سال هاست كه نبرد با ايران را به صفحه تلويزيون كشانده است. اين نبرد گرچه بدون خونريزى « Clear war» است اما هرگاه بصورت «شبيخون» صورت گرفته است آثار زيان بارى در برداشته است. ايجاد خاكريز و توانمند كردن سنگربانان البته براى دفاع امرى شايسته است اما ايجاد پايگاه هاى رسانه اى پرنفوذ براى تدارك عمليات تهاجمى را نبايد فراموش كرد. گرچه با ايجاد شبكه هاى برون مرزى«العالم» و «پرس تى وى» گامى در اين عرصه برداشته شده است اما داشتن اتاق هاى فكر پويا براى مديريت برداشت «perception management»ضرورتى انكارناپذير است.
* مدير كل اخبار شبكه العالم