] على موسوى گرمارودى ]

دستور زبان عشق: آخرين مجموعه چاپ شده زنده ياد قيصر امين پور، در سال جارى (۱۳۸۶) و در ۹۶ صفحه منتشر شد. اين دفتر دربردارنده ۵ شعر نيمايى، ۱۹ شعر آزاد، ۳۰ غزل، ۱۰ رباعى، ۲ دوبيتى و يك شعر ۴ مصراعى در وزنى غير از وزن رباعى و دوبيتى است (= ترانه بارانى ،۱ صفحه ۸۷)
ويژگى ها:
در هندسه بيرونى و قالب و زبان و بيان و به طور كلى در فرم و صورت و ساختار، قيصر با اعتماد به نفس كامل، بى آنكه دچار تزلزل در انتخاب فرم و صورت و ساختار شعر خود شود و يا حتى گوشه چشمى به مكتب هاى نوظهور و آوانگارد و پست مدرن داشته باشد. دوشادوش قريحه سرشار خود، گام برمى دارد يعنى بيرون شعر او را، درون شعر او و زبان او را ذهن او انتخاب مى كند. از همينجاست كه شعرهاى او طولانى نيست يعنى: ذهن اوست كه طول وعرض و صورت و قالب و خلاصه هندسه بيرونى شعر او و ايجاز آن را تعيين مى كند. تا آنجا كه شعرهاى زيبايى چون «كودكان كربلا» (ص ۲۱)، فراخوان (ص ۲۲)، حيرت (ص ۲۹)، آخرين برگ (ص ۳۲)،
آرمانى ۲ (ص۳۳)، آرمانى ۳ (ص ۳۴)، همه تا حد هايكوهاى ژاپنى، موجز و فشرده و كوتاهند. ويژگى ديگر شعر او اين است كه در عين باريك انديشى حتى در شعرهاى شاملويى تعقيد روشنفكرانه ندارد و زيبايى هاى آن، محصول قريحه شگرف او و مضمون هاى متعالى و ايجاز و شناخت او از اعجاز و جادوگرى هاى زبان به ويژه تسلط و استادى او در زبان فارسى است به همين روى، شعر او، هم براى خواص دلچسب است و هم براى مخاطبان ديگر و همگان هيچ گاه در برخورد با شعر او، از «لذت كشف» محروم نمى مانند. از همين سمت و سوست كه به حافظ نزديك مى شود بى آنكه غزل هايش رنگ و بوى قرن هشت و حتى سايه اى از تقليد داشته باشد. يعنى قيصر در اين كتاب كه قسمت اعظم آن در قالب غزل ارائه شده است، مانند غزلسرايان ديگر اين دوره، يعنى خانم سيمين بهبهانى، روانشاد منزوى، استاد كدكنى، روانشاد نوذر پرنگ (در مجموعه فرصت درويشان)، محمد على بهمنى و استاد سايه و چند تن ديگر، شاعر معاصر است. يعنى اگر چه قالب غزل، قالبى هزار ساله است، اما نگاه و نگرش قيصر، در همين قالب كهن، كهن نيست و امروزى است.
آنكه دستور زبان عشق را
بى گزاره در نهاد ما نهاد
خوب مى دانست تيغ تيز را
در كف مستى نمى بايست داد
اين دو اصطلاح «دستور زبانى يعنى «نهاد» و «گزاره»، از ساخته هاى روانشاد خانلرى و امروزين است، چنانكه خود «دستور زبان» هم امروزين و معاصر است.
اين معاصر بودن، گاهى از كاربرد تعابير زبان امروز و رويكرد به محاوره به دست مى آيد:
پس «دست كم» بگذار تا «روز مبادا»
در چشم من، باقى بماند رد پايت ص ۴۲
«فوت و فن» عشق به شعرم ببخش
تا نشود قافيه انديش تر ص ۴۳
راستى چه كرده ام شاعرى كه كار نيست
كار چيز ديگرى ست، من به فكر ديگرم ص ۳۹
درد اگر مرد است با دل راست رويارو شود
پس چرا از پشت خنجر زد و نامرد شد
سر به زير و ساكت و بيدست و پا مى رفت دل
يك نظر روى تو را ديد و حواسش پرت شد ص ۵۰ و ۴۹
سوخت دست و بال ما از اينهمه
كاسه هاى داغتر از آش ها ص ۵۹
چرا عاقلان را نصيحت كنيم بياييد از عشق صحبت كنيم ص ۶۴
«چه اشكال دارد» پس از هر نماز
دو ركعت گلى را عبادت كنيم ص ۶۴
همچنانكه خود او در شعر اخوانيه اش براى روانشاد حسن حسينى گفته است كه: اگر سنت اوست نوآورى
نگاهى هم از نو به سنت كنيم
او در قالب سنتى غزل، نگاهى نو كرده است و اين نوآورى را چنانكه گفتيم با رويكرد به زبان امروز و محاوره انجام داده است و نمونه هايش را آورديم. گاهى نيز با اشاره اى كه به زندگى و مظاهر امروز آن دارد؛ غزل خود را معاصر مى كند:
زخم مى زند به چشم آفتاب
تيغ برج آسمانخراش ها ص ۵۹
از ياد كرد آرايه هاى كلامى، صنايع لفظى و معنوى و واج آرايى و ويژگى هاى ديگر در حوزه زبان و بيان از هنجارشكنى ها و شكار مضمون و تخيل وسيع و تداعى هاى باريك و نوآورى هاى ذهنى او در اين فرصت كم، مى گذرم و شتابناك تنها نگاهى به حوزه محتوايى شعر او مى افكنيم:
موضوع هاى شعرا و عشق و انتقاد اجتماعى ـ سياسى و پند اخلاقى، و مذهب و جنگ و نوستالژى كودكى و مرگ انديشى و چند موضوع ديگر است.
بهترين نمونه ها در هر موضوع
۱) عشق:
- همزاد عاشقان جهان (۳)، ص ۱۰
- شعر ناگفته ص ۱۴
- دستور زبان عشق ص ۳۵
- سفر در هواى تو ص ۳۶
۲) انتقاد اجتماعى سياسى:
- سفر ايستگاه ص ۹
- فراخوان ص ۲۲
- آهنگ ناگزير ص ۲۳
- تلقين ص ۲۵
- كودكان كربلا ص ۲۱
- نيمه پر ليوان ص ۲۶
۳) پند اخلاقى
- اخوانيه
- سرمايه دل
- در اين زمانه
۴) شعر آيينى:
- روايت رؤيا
اين شعر كه براى حضرت مهدى ( ارواحنافداه) سروده شده است، از بهترين و هنرى ترين شعرهاى آيينى سال هاى اخير است:
فرزندم!
رؤياى روشنت را
ديگر براى هيچ كس بازگو مكن
ـ حتى برادران عزيزت ـ
مى ترسم
شايد دوباره دست بيندازند
خواب تو را
در چاه
شايد دوباره گرگ ....
مى دانم
تو يازده ستاره خورشيد و ماه
در خواب ديده اى
حالا باش!
تا خواب يك ستاره ديگر
تعبير خواب هاى تو را
روشن كند
اى كاش...!
۵) شعر جنگ:
- طرحى براى صلح ۱ ص ۱۶
- طرحى براى صلح ۲ ص ۱۷
- طرحى براى صلح ۳ ص ۱۸
موارد ديگر را خود با خواندن اين دفتر شعر بلند بخوانيد و دريابيد.
تهران ـ ۸۶‎/۸‎/۱۳