• فاز عملياتى شهر نمونه غذا و داروى فيروزكوه به تازگى با ابتكار دانشگاه علوم پزشكى شهيد بهشتى براى نخستين بار در كشور با حضور نمايندگانى از فائو و سازمان ملل راه اندازى شد
• براى تعيين استانداردهاى غذا، دارو، مواد آرايشى و بهداشتى، مواد مخدر و طرز تفكر مردم در اين باره برنامه ريزى شده است
گروه اجتماعى ـ مريم وادى پور : تصور اين كه روزى در شهرى زندگى كنيد كه مراكز درمانى آن هيچگاه به روى شما بسته نباشند، داروخانه هاى آن بدون نسخه دارو نفروشند، مردم آن به اندازه اى آگاه باشند كه بى رويه دارو مصرف نكنند، با روش هاى صحيح پخت غذا آشنا باشند و با كاهش مصرف روغن، ارزش موادغذايى را حفظ كنند،
نانوايى ها و رستوران هاى نمونه آن به جاى فست فودها شما را به سوى خود جلب كنند و كارخانه ها و اصناف مختلف آن با روش هاى صحيح و استاندارد توليد، توزيع و انباردارى، كالاهاى كاملاً سالم را دراختيار شما قرار دهند و به عبارتى در شهرى كاملاً ايزوله و سالم زندگى كنيد، شايد هيچوقت براى شما امكانپذير نباشد، اما «غيرممكن، شدنى است.»
اگر «شهر نمونه غذا و دارو» تاكنون براى شما عبارتى ناآشنا بود، از اين پس به شنيدن آن عادت كنيد. ايران به عنوان نخستين كشور در جهان پيشتاز طراحى شهرهايى باعنوان «شهرهاى نمونه غذا و دارو» شده است. البته در الگوهاى جهانى مدل هاى مشابهى از سوى سازمان بهداشت جهانى با عنوان «شهرسالم» ارائه شده است، اما بيشتر فعاليت ها در اين شهرها مربوط به تأمين بهداشت و سلامت شهر از نظر آب آشاميدنى ، فاضلاب و جاده ها بوده است و در اصل به ساختار بهداشتى شهر مربوط است.
شهر نمونه غذا و دارو چه شهرى است
در شهر نمونه غذا و دارو استانداردهاى دارويى و غذايى كه تاكنون نوشتارى و در قالب دستورالعمل ها مطرح شده است، با جريان هاى واقعى و عملى زندگى بشرى انطباق پيدا مى كند و در اين زمينه تمركز بر موادى است كه از راه دستگاه گوارش وارد بدن مى شود، اما آنچه اكنون موجب عملياتى شدن همه استانداردهاى دستورالعمل ها در شهر نمونه غذا و دارو مى شود، تغيير نحوه رويكرد مردم نسبت به برنامه ها است.
بر اين اساس استانداردهاى شهر نمونه غذا و دارو در ۵ شاخه مهم غذا، دارو، مواد آرايشى و بهداشتى، مواد مخدر و طرز تفكر مردم نسبت به تمام اين موارد و دسته بندى شده و براى هر كدام از آنها برنامه ريزى هاى لازم صورت گرفته است.
در شاخه غذا ، توليد، انباردارى، بسته بندى، توزيع و كنترل كيفيت قبل و بعد از توزيع و نحوه مصرف موادغذايى الگوبندى شده است و در شاخه دارو نيز ، توليد، انباردارى، بسته بندى، توزيع و مصرف دارو در الگويى خاص عملياتى شده است. در تمام اين موارد ضائقه و رويكرد مردم به غذا و دارو مورد توجه بوده است.
در زمينه مواد آرايشى و بهداشتى ، به كنترل اين مواد از نظر سلامت و رويكرد مردم به مصرف آنها و در حوزه موادمخدر نيز به داروهايى كه خاصيت درمانى دارند، اما سوءمصرف مى شوند و مواد مخدر اعتيادآور توجه شده است و به تقاضاى مردم به درمان اعتياد پرداخته شده است.
نخستين شهر نمونه غذا و دارو در ايران
فاز عملياتى شهر نمونه غذا و داروى فيروزكوه به تازگى با ابتكار دانشگاه علوم پزشكى شهيد بهشتى براى نخستين بار در كشور با حضور نمايندگانى از فائو و سازمان ملل راه اندازى شد.
رئيس دانشگاه علوم پزشكى شهيد بهشتى در گفت و گو با خبرنگار «ايران» درباره علت انتخاب فيروزكوه به عنوان شهر نمونه غذا و دارو مى گويد: «فيروزكوه با جمعيتى بالغ بر ۳۰ هزار نفر در شاهراه ارتباطى سه استان تهران، سمنان و مازندران قرار دارد و از سال گذشته به علت اين كه جامعه اى مجزا و ايزوله و برخوردار از الگوى سنى خاص كشور دارد به عنوان محلى براى معرفى شهر الگو و نمونه غذا و دارو انتخاب شد.»
دكتر عليرضا زالى با بيان اين كه حدود ۳۶ درصد مردم شهرستان فيروزكوه كشاورز هستند، مى افزايد: «تفرق ۱۰۹ روستاى شهرستان فيروزكوه موجب مى شود كه اجراى برنامه با تجربيات خوبى همراه باشد و اگر برنامه در اين شهرستان به خوبى اجرا شود، زمينه گسترش آن به شهرستان هاى داراى پراكندگى كمتر نيز فراهم مى شود. بنابراين در حوزه غذا، تأمين سلامت و امنيت غذا از مزرعه تا سفره مردم ، هدف اصلى موردنظر در اجراى اين برنامه است و تلاش مى كنيم با آموزش اصناف، مسئولان صنايع غذايى، توزيع كنندگان و بخصوص فرهنگ سازى بين مردم ، فيروزكوه به شهرى نمونه در غذا تبديل شود.»
وى مى گويد: «در حوزه دارو نيز با استقرار درمانگاه ها در محل هاى مناسب و آموزش و نظارت مداوم بر عملكرد بيمارستان تخصصى فيروزكوه، سعى مى كنيم به شاخص هاى قابل قبول در تجويز و مصرف صحيح دارو دست يابيم. هم اكنون همه شرايط نمونه شدن فيروزكوه در زمينه غذا و دارو مهياست.»
دكتر سيدفرشاد حسينى شيرازى، معاون غذا و داروى دانشگاه علوم پزشكى شهيد بهشتى نيز با بيان اين كه پيشنهاد طرح شهر نمونه غذا و دارو ابداع ايران بوده است، مى گويد: «تاكنون در هيچ جاى دنيا مشابه اين طرح ارائه نشده است. هم اكنون نيز مجامع بين المللى و نمايندگان سازمان هاى بين المللى با ديدن نتايج اجراى طرح در فيروزكوه تا فاز دوم، قول همكارى با ايران را در اين زمينه داده اند و با طراحى شهر نمونه غذا و داروى فيروزكوه ايران، براى ديگر شهرهاى جهان موافقت كرده اند. در اين زمينه دو طرح با فائو و سازمان ملل نهايى و مقرر شده است هر ۴ ماه يك بار گزارش پيشرفت ايران در زمينه طراحى شهر نمونه غذا و داروى فيروزكوه در سطح جهانى ارائه شود.»
وى با بيان اين كه فيروزكوه در ۴ فاز به شهر نمونه غذا و دارو تبديل مى شود، مى گويد: «براين اساس ۵ كار گروه تشكيل شد و با كمك ۱۴ كارشناس معاونت غذا و دارو، نهادها و صنايع مرتبط با كارگروه ها، شناسايى و رؤساى صنف هاى مختلف دور هم جمع شدند. بر اين اساس به رؤساى صنوف آموزش توجيهى در زمينه اين كه موادغذايى فله اى كه مى فروشند چگونه ميكروب زا خواهند بود، ارائه شد و در نهايت به مرحله اى رسيديم كه به ترميم رستوران ها و اغذيه فروشى هاى روستاهاى فيروزكوه و جمع آورى اجناس فله اى از خواروبارفروشى ها منجر شد.»
دكتر شيرازى مى افزايد: «همچنين ۵۰ رابط از ميان انجمن هاى محلى و بهداشتياران مدارس انتخاب و آموزش ديدند و در نهايت رابطان به خانوارهاى فيروزكوه و در درون مدارس به دانش آموزان آموزش هاى لازم غذايى و دارويى را ارائه كردند. در مورد لوازم آرايشى و بهداشتى نيز با همكارى كارخانه هاى آرايشى و بهداشتى حوزه دانشگاه علوم پزشكى شهيد بهشتى در حال تربيت آرايشگرهايى هستيم تا ضمن ارائه آموزش هايى به مردم و جوانان فيروزكوه در زمينه محصولات آرايشى غيرمجاز و عوارض مصرف آنها، خدمات رايگان آرايشى نيز به آنها ارائه شود.»
معاون غذا و داروى دانشگاه علوم پزشكى شهيد بهشتى توضيح مى دهد: «در مورد مواد دارويى با وجود اين كه در سال هاى گذشته دستورالعمل هاى مختلفى در زمينه مصرف دارو تهيه شده است، اما رويكرد و تمايل مردم همچنان به خريد دارو از داروخانه است و متأسفانه براى خريد دارو نيز نه به پزشك داروساز بلكه به نسخه پيچ كه اطلاع تخصصى از خواص داروها ندارد مراجعه مى كنند. بنابراين در شهر نمونه غذا و داروى فيروزكوه نه تنها آموزش هاى لازم به مردم در زمينه عوارض داروها ارائه شد بلكه آنها را توجيه كرديم كه اگر براى درمان خود تمايلى به رفتن به مراكز درمانى ندارند، حداقل براى تهيه دارو از داروخانه به پزشك داروساز مراجعه كنند.»
به گفته وى، تاكنون تعدادى از صنوف شهرستان فيروزكوه گواهى تأييديه شهر نمونه غذا و دارو را دريافت كرده اند و بعضى كارخانه هاى آن در جريان اجراى طرح تحولى اساسى در خط توليد خود، سيستم تأمين مواد دارويى و تأمين پزشك ايجاد كرده اند. در زمينه آموزش هاى مرتبط با غذا نيز تمرينات عملى در قالب پيك نيك هاى غذا برگزار مى شود تا در جريان آن همه خانواده هاى فيروزكوه به همراه موادغذايى بومى فيروزكوه، يك روز را در كنار هم جمع شوند و با تغييرات اساسى در ذائقه خود، موادغذايى را با روش هاى جديد طبخ كنند.
دكتر شيرازى مى گويد: «در زمينه موادمخدر نيز با همكارى مسئولان مربوطه در حال تغيير تقاضاى موادمخدر در شهرستان فيروزكوه هستيم. هم اكنون به گفته نمايندگان نيروى انتظامى در شهرستان فيروزكوه فروش موادمخدر به ندرت انجام مى شود و از ابتداى سال تاكنون در اين زمينه حدود ۱۳۲ تن دستگير شده اند كه ۷۵ نفر آنها بومى هستند.» به گفته وى ۴ فاز اجرايى شهر نمونه غذا و داروى فيروزكوه بايد در مدت ۳ سال به پايان برسد و پس از آن براى گسترش طرح در شهرهاى بزرگ كشور بايد طرح را به روز كرد و آن را با شهرهاى داراى جمعيت بيشتر و تقاضاهاى فرهنگى و اجتماعى خاص تر همخوان كرد.
شهر نمونه غذا و داروى فيروزكوه، تجربه اى پرافتخار براى كشورمان است و هدف اصلى آن، تغيير فرهنگ مصرف غذا و استفاده بهينه از دارو و مصرف غيرضرورى آن و در نهايت تأمين سلامت و امنيت غذايى و دارويى مردم است، اما نمى توان اين مهم را از نظر دور داشت كه اجراى طرح شهر نمونه غذا و دارو به علت اين كه دستمايه اصلى آن همكارى و مشاركت خود ما، به عنوان آحاد مردم است، بسيار سخت و دشوار و مستلزم تلاش همه مردم كشور براى گسترش اين طرح است. البته اكنون مسئولان اجراى اين طرح اميدوارند اجراى آن به سطح ديگر شهرها و شهرستان هاى كشور گسترش يابد، اگرچه در مراسم راه اندازى فاز دوم طرح شهر نمونه فيروزكوه با وجود حضور دو نماينده از سازمان هاى جهانى، حتى يك مسئول از وزارت بهداشت و درمان حضور نداشت.