اصفهان - خبرنگار«ايران»: پنجمين جشنواره و نمايشگاه ملى جلوه هاى رضوى در هنرهاى سنتى در مجتمع فرهنگى- هنرى فرشچيان اصفهان آغاز به كار كرد.
وزير فرهنگ و ارشاد اسلامى پيامى به مناسبت گشايش اين جشنواره ارسال كرد كه در مراسم افتتاحيه آن قرائت شد. در اين پيام آمده است: سال ها پيش كاروانى كه لطف خدا بدرقه اش بود از مدينه تا مرو خرامان گذر كرد و با شكوه فراوان در سرزمين خورشيد تابان - خراسان- به جلالت بنشست و گرد سفرش جذبه اى روحانى و معنوى را از كانون خراسان تا اقصى نقاط جهان پراكند. آبادانى و بركت رهاورد اين سفر آسمان گرديد و تقدير الهى چنين شد كه دل هاى مردم ولايتمدار ايران منزلگاه عشق مولاى صبر و رضا حضرت على بن موسى الرضا عليه السلام شود و نسل به نسل خاطرات خوش و بركات چنين نعمت عظيم الهى به پاسبانى ملائكه و حرمت دارى خيل مشتاقان آن راهنماى بزرگ در ام القراى كنونى جهان تلألو يابد و كانون وحدت و انسجام اسلامى شود.
در بخش ديگرى از اين پيام آمده است: بى شك در عصر حاضر كه دوران هجمه فرهنگى و رسانه اى نااهلان براى نفوذ و سلطه بر جهان است و تمام توان مستكبران براى هضم و استحاله فرهنگ غنى اسلامى به كار گرفته شده معرفت و شناخت عميق سيره اهل بيت و هشتمين خورشيد آسمان ولايت و كسب درس هاى عملى از زندگى آن انسان برگزيده خداوند، مستمسكى براى دفع اين شبيخون فرهنگى است و بدون ترديد ابزار فرهنگ و هنر مناسب ترين وسيله براى نيل به اين هدف است.
دبير اجرايى جشنواره ملى جلوه هاى رضوى نيز گفت: در اين جشنواره تعداد ۱۴۰ اثر در زمينه هاى نگارگرى، تذهيب، سفال قلم زنى، ميناسازى، معرق، منبت و ساير هنرهاى دستى از سوى ۱۲۰ هنرمند ارائه شده است. نسترن عكاشه افزود: اين آثار با موضوع از مدينه تا توس و از تولد تا شهادت از سوى هنرمندان استان هاى مختلف ارائه شده است. وى اظهار داشت: آثار ارائه شده به جشنواره در قالب نمايشگاه آثار جمعى از هنرمندان در محل مجتمع فرشچيان برپاست.
وى يادآور شد: در آيين اختتاميه جشنواره كه روز اول آذر ماه برگزار مى شود، در بخش بزرگسالان تعداد ۱۵ اثر و در بخش جوانان ۸ اثر برگزيده معرفى خواهد شد.
از ۲۸۱ اثرى كه به جشنواره ارسال شده، ۱۴۰ اثر از ۱۲۰ هنرمند براى شركت در نمايشگاه انتخاب شده اند. جشنواره ملى جلوه هاى رضوى در هنرهاى سنتى با موضوع امام رضا عليه السلام در ۲ بخش بزرگسال و جوانان برگزار شده كه در مراسم اختتاميه جشنواره، يكم آذر ماه، ۱۵ اثر از بخش بزرگسال و ۸ اثر از بخش جوانان به عنوان آثار برگزيده انتخاب و تقدير خواهند شد.
آثار ارائه شده به اين جشنواره در زمينه هاى نگارگرى، تذهيب، سفال قلم زنى، ميناسازى، معرق، منبت و نقوش سنتى، سوخت، خاتم، گره و كاشى كارى است. در اين جشنواره به جز شركت كنندگان اصفهانى از استان خراسان رضوى، گلستان، كرمانشاه، مركزى، آذربايجان و چهارمحال بختيارى شركت كرده اند. آثار ارائه شده در جشنواره با محوريت «امام رضا عليه السلام» و موضوع از «مدينه تا توس» و «از تولد تا شهادت» است. بيشتر آثار شركت داده شده در نمايشگاه به موضوع هايى چون «ضامن آهو»، «احاديث رضوى»، «زيارت امام رضا»، «كتابت حديث سلسلة الذهب» و... اختصاص دارد. از جمله آثار منحصربه فردى كه در اين نمايشگاه شركت داده شده، مى توان به اثر گره گنبدكار استاد مهدى عشاقى اشاره كرد كه در يونسكو نيز ثبت شده است. كارهايى به صورت حكاكى روى سنگ، نقش برجسته روى چوب، تزيينات شيشه و آيينه، لايه چينى نيز در موضوعات مختلف مانند پنجره فولاد، نماز جماعت در حرم، دخيل آهو و كبوتر حرم اشاره كرد.
از جمله آثار قابل توجه در اين جشنواره مى توان به تابلويى اشاره كرد كه از سوى معلولان و سالمندان آسايشگاه كهريزك ساخته شده بود. اين تابلو كه نقاشى با موضوع ضامن آهو را به نمايش مى گذارد به صورت تكه كاشى هاى شكسته چسبيده به هم ساخته شده است.

كرج ـ خبرنگار«ايران»: همايش «استاندارد و كيفيت» با تقدير از ۲۷ واحد توليدكننده برتر استان تهران به عنوان توليدكنندگان نمونه پايان يافت.
در اين مراسم دكتر ناظمى اردكانى، رئيس مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتى ايران گفت: در دنياى پشرفته صنعتى امروز، بسيارى از اين قاعده بندى ها مستند شده و براى تسهيل زندگى انسان ها در سرتاسر جهان استفاده مى شود.
به گفته وى، اين مستندات كه براى كاربرى نمونه آنها در قالب استانداردهاى ملى، منطقه اى و بين المللى نظم يافته است، بيشترين نقش در توليدات صنعتى و كشاورزى انبوه و ايمنى را در جهان داشته است.
ناظمى اردكانى با بيان اين كه استانداردها زيرساخت هاى علمى و فنى در توليد را فراهم مى كنند، افزود: آنها زبان مشترك علمى و فنى براى توليد، تجارت و مصرف هستند. وى ادامه داد: براى اين كه بتوان داراى نظام توليدى خوب، تجارت سالم و مصرف مطمئن بود، به كارگيرى استانداردها اجتناب ناپذير است.
وى گفت: تاكنون بالغ بر ۱۶ هزار و ۵۰۰ استاندارد بين المللى و ۹ هزار و ۷۰۰ استاندارد ملى منتشر شده كه هر يك از آنها نقشه راه علمى و مطمئن براى توليد محصولات متنوع و موردنياز جامعه هستند.
وى تصريح كرد: آنها فرآيندهاى توليد را سامان مى بخشند و روشمندى علمى در تجارت را فراهم كرده و در نهايت رضايت مصرف كننده را به دنبال دارند.
به گفته وى، استانداردها، مهم ترين عامل ارتقاى كيفيت و بهره ورى در بنگاه هاى اقتصادى هستند و روش هاى صحيح استفاده از منابع را به همراه دارند.
ناظمى اردكانى تصريح كرد: در صورتى كه در يك واحد توليدى استانداردهاى محصول، ارزيابى انطباق، مديريت و مسئوليت اجتماعى به كار گرفته شود، همواره آن واحد توليدى مى تواند گام هاى پيشرفت و توسعه را برداشته و خود را در بازارهاى محلى، ملى، منطقه اى و بين المللى ارتقا دهد.

سارى- خبرنگار «ايران»:نخستين جشنواره طبخ و عرضه آبزيان ماهى با حضور استاندار، مسئولان شيلات، توليدكنندگان و پرورش دهندگان آبزيان، مديران واحدهاى صنعتى ماهى و جمعى از شهروندان مازندران در محل پارك رودخانه تجن سارى آغاز به كار كرد.
در اين جشنواره كارگاه آشپزى، نمايشگاه تخصصى كتاب آبزيان، فروش و عرضه ماهى زنده و پخت انواع غذاها با ماهى داير است.
همچنين كارگاه نقاشى كودكان با موضوع رودخانه، دريا و ماهى داير شده است.
على تيمورى معاون برنامه ريزى شيلات در جريان برگزارى نخستين جشنواره طبخ و عرضه مستقيم ماهى در سارى گفت: براساس برنامه هايى كه داريم قرار است كه اين مقدار تا پايان برنامه چهارم توسعه به ۴‎/۵ گرم برسد.
وى افزود مصرف سرانه آبزيان تا سال ۸۸ به ۱۰ كيلوگرم مى رسد.
تيمورى با اشاره به اين كه در استان هاى غير ساحلى كشور از سال ۸۳ تا ۸۸ مصرف ماهى و آبزيان از ۵ كيلو به ۶‎/۷ كيلوگرم مى رسد كه اين مقدار در استان هاى ساحلى بايد به ۱۲ كيلوگرم برسد.
وى ادامه داد پيش بينى مى شود تا پايان سال ۸۷-۸۶ سقف توليد پيش بينى شده كه ۷۶۰ هزار تن بود را به يك ميليون تن برسانيم.
وى افزود: تسهيلات سرمايه در گردش در اين زمينه امسال ۲ برابر مى شود كه بخش توليد كننده و صيادى مى توانند از اين تسهيلات استفاده كنند. وى ادامه داد سعى ما براين است كه با قيمت مناسبى توليدات ماهى و آبزيان را از توليدكنندگان خريدارى كنيم و آنها را در اختيار مصرف كننده قراردهيم.
وى با اشاره به اين كه مصرف سرانه كشورهاى پيشرفته ۲۴ كيلوگرم است، گفت: آنها استفاده از آبزيان را از مدارس شروع كرده اند و در اين مرحله دانش آموزان و كودكان را به مصرف ماهى ترغيب و تشويق مى كنند.
وى ادامه داد: افزايش مصرف آبزيان دركشور در استان هاى غير ساحلى روند خوبى دارد ولى متأسفانه جوانان ساكن در استان هاى ساحلى با مصرف ماهى بيگانه اند. مهم ترين دليل اين اتفاق هم نبود فعاليت هاى تبليغى و برگزارى جشنواره در اين زمينه است، مدير كل شيلات مازندران نيز در آيين نخستين جشنواره طبخ و عرضه آبزيان بر افزايش سرانه مصرف آبزيان به خصوص ماهى تأكيد كرد و گفت: تنوع طبخ آبزيان و معرفى محصولات جديد فرآورى شده شيلات به منظور افزايش سرانه مصرف ماهى از اهداف اصلى اين جشنواره است.
حسن حبيب نژاد سرانه مصرف ماهى در دنيا، كشورايران و استان مازندران را به ترتيب سالانه ۱۶‎/۶ ، ۷‎/۷ و ۱۲ كيلوگرم اعلام كرد و افزود: اكنون مصرف سرانه ماهى در كشورمان نسبت به دنيا بسيار كم است و با برگزارى جشنواره ها بايد فرهنگ مصرف آبزيان را افزايش دهيم.
مدير كل شيلات مازندران روند توليد ماهى پرورشى و دريايى در ۳ سال اخير را جهشى دانست و اظهار داشت: اين استان با دارا بودن ۷ ميليارد مترمكعب آبهاى سطحى و زيرزمينى، درياى خزر با منابع ارزشمند آبزيان، رودخانه هاى متعدد و هفده هزار هكتار آب بندان يكى از قطب هاى مهم شيلاتى كشور است. به گفته حبيب نژاد استان مازندران با بهره گيرى از امكانات و ظرفيتها در توليد ماهيان گرم آبى مقام اول كشورى و در توليد ماهيان سرد آبى جايگاه دوم كشورى را دارد. وى با اشاره به اين كه فعاليت هاى شيلاتى استان درسه بخش صيد و صيادى در دريا، آبزى پرورى و صنايع شيلاتى و بازار است ادامه داد: ۴ هزارو ۳۰۰ نفر صياد در قالب ۵۳ شركت تعاونى پره و حدود ۶۰۰ نفر صياد كيلكاگير در بخش صيد وصيادى در دريا مشغول فعاليت هستند كه براساس اهداف كمى برنامه چهارم توسعه شيلات مازندران بايد ۸ هزار و ۱۰۰ تن ماهى استخوانى و ۵ هزار و ۱۰۰ تن ماهى كيلكا از دريا صيد كنند. وى با بيان اين كه اكنون ۵۰ واحد آبزى پرورى در حال ساخت است، گفت: برنامه اصلى شيلات افزايش توليد و مصرف ماهى است. مدير كل شيلات مازندران اظهار داشت: به منظور بازسازى ذخاير آبزيان دريا درسال جارى حدود ۱۰۵ ميليون قطعه بچه ماهى سفيدو ۶۵۰ هزار قطعه بچه ماهى آزاد از طريق ۲ كارگاه تكثير و بازسازى ذخاير سارى و كلاردشت تكثير و در رودخانه هاى مهم شيلاتى استان رها سازى شد.
وى گفت: برآورد شيلات مازندران اين است كه امسال ۳۷ هزار تن ماهيان پرورشى را توليد كند كه اين ميزان ۷ هزار تن بيشتر از اهداف كمى پيش بينى شده در برنامه است.

همدان - خبرنگار «ايران»: خريد و تملك ۲۰ پلاك واقع شده در فاز ۲ حريم تپه باستانى هگمتانه با سقف ۱۶ ميليارد ريال امسال در حال انجام است.
اسدالله بيات رئيس سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى استان همدان گفت: تپه تاريخى هگمتانه قريب به ۴۰ هكتار در شمال شرقى همدان و حد فاصل خيابان هاى اكباتان، شهدا و بلوار هگمتانه واقع شده و ازجمله محوطه هاى بزرگ و مهم باستان شناسى كشور محسوب مى شود. بدون ترديد اين گنجينه عظيم باستانى در دل خاك هاى خود آثارى از دوران مختلف تاريخى را به يادگار دارد.
وى افزود: تپه هگمتانه با توجه به برداشت هاى اوليه باستان شناسان و پژوهشگران به عنوان هگمتانه باستانى و در برگيرنده آثار ادوار تاريخى خصوصاً دوره ماد، هخامنشى و اشكانى معرفى شده است.
رياست سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى استان همدان اظهار داشت: عمده فعاليت سازمان در اين سايت درامسال عمليات نجات بخشى و تعمير و مرمت ترانشه هاى حفارى شده شامل آجرچينى و اندود كاه و گل است.
وى افزود: جست و جو براى پيدا كردن شهر گمشده هگمتانه از سال ها پيش آغاز و اظهار نظرهايى از سوى محققان، باستان شناسان و سياحان ارائه شده است و سازمان ميراث فرهنگى با توجه به اظهار نظرهاى پژوهشگران و باستان شناسان درباره دوره ماد و ديگر ادوار تاريخى و همچنين دريافت اطلاعات تاريخى اقوام مذكور به منظور هموار كردن كار عمليات باستان شناسى شروع به سرمايه گذارى و همچنين خريد مستحدثات موجود در روى عرصه هگمتانه كرده است.
وى خاطرنشان ساخت: براساس سياست هاى سازمان مركزى، امسال غالب اعتبارات به سمت وسوى پژوهش اضطرارى نجات بخش سوق داده شده است وليكن اميد مى رود با پيگيرى و مكاتبات صورت گرفته با سازمان مركزى حداقل يك دوره حفارى در تپه هگمتانه براى امسال صورت گيرد.
رياست سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى استان همدان ساير اقدامات انجام شده در محوطه باستانى هگمتانه در امسال را برنامه ريزى به منظور تخريب، تسطيح و ساماندهى املاك خريدارى شده در عرصه و حريم تپه هگمتانه عنوان كرد.
بيات افزود: ساماندهى محوطه ادارى، سرويس بهداشتى و خوابگاه هاى موجود در سايت هگمتانه و عمليات مرمتى در كليساى گريگورى شامل ساب و بندكشى ضلع غربى كليسا به متراژ ۱۰۰ متر، تجهيز و ايزوگام بام و ساماندهى سيستم روشنايى كليساى آنجلى، ساماندهى گورستان كليسا از ديگر اقدامات سازمان در محوطه باستانى هگمتانه ست.

شيراز- خبرنگار «ايران»: هفتمين همايش انجمن متخصصان دندانپزشكى ترميمى ايران با حضور پژوهشگران، پزشكان متخصصان، استادان و دانشجويان رشته دندانپزشكى صبح روز چهارشنبه در سالن هاى صدرا و سينما دانشگاه علوم پزشكى شيراز گشايش يافت.
رئيس دانشگاه علوم پزشكى و خدمات بهداشتى و درمانى استان فارس در مراسم آغاز به كار اين همايش گفت : در حال حاضر، قشرهاى محروم و آسيب پذير جامعه به دليل ضعف مالى، به خدمات دندانپزشكى دسترسى كمترى دارند و نيازمند پوشش بهتر و بيشتر بيمه اى در اين زمينه هستند.
دكتر محمد هادى ايمانى با ياد آورى اينكه در چند سال اخير اقدامات مناسبى در براى ارائه خدمات بيمه اى به روستاييان و اجراى طرح پزشك خانواده در كشور صورت گرفته است، افزود: استان فارس كه در زمانى نه چندان دور بيش از ۹۰ درصد روستاها و شهر هاى كوچك آن فاقد پزشك بود، هم اينك در بيش از ۸۵ درصد از روستاها و شهرهاى كوچك، داراى پزشك عمومى است و براى هر هزار نفر از جمعيت استان، يك پزشك وجود دارد.
وى خاطر نشان كرد: عدالت در سلامت، ايجاب مى كند كه هر فرد در هر جايى كه زندگى مى كند از خدمات عمومى بهداشتى و پزشكى برخوردار باشد و بهره مندى افراد از اين خدمات، نقش مؤثرى در كاهش مهاجرت به شهرهاى بزرگ ايفا مى كند. ايمانى از مسئولان و اعضاى انجمن هاى پزشكى و دندانپزشكى خواست با ارائه راهكار هاى عملى دسترسى عادلانه مردم به خدمات درمانى و بهداشتى، دولتى و دانشگاه هاى علوم پزشكى را يارى دهند.

رشت ـ خبرنگار «ايران»: رئيس انيستيوى بين المللى ماهيان خاويارى كشور از افزايش سهم صادرات خاويار ايران در امسال خبر داد.
دكتر محمد پوركاظمى با بيان اين مطلب افزود: مجموعه سهميه صادرات خاويار ۵ كشور حاشيه درياى خزر امسال ۹۱‎/۷ تن است كه از اين مقدار ۴۳ تن به جمهورى اسلامى تعلق دارد.
وى گفت: اين رقم بسيار قابل توجه بوده و هيچ زمانى در طول تاريخ سهميه ايران اين مقدار نبوده است.
پوركاظمى عنوان كرد: طبق آمار بعيد است ساير كشورها باوجود صيد غيرمجاز بتوانند تا پايان سال اين مقدار خاويار داشته باشند.
اين مسئول بيان داشت: سهميه صيد ۵ كشور حاشيه خزرى يك هزار و ۶۹ تن گوشت بوده كه از اين مقدار ۴۵۰ تن به ايران، ۲۸۶ تن به روسيه، ۱۸۲تن به قزاقستان، ۹۰ تن به آذربايجان و۶۰ تن به تركمنستان تعلق دارد.
وى عنوان كرد: سهميه بالاى متعلق به ايران به خاطر اعمال مديريتى است كه نسبت به دريا و ذخاير با ارزش آن صورت گرفته است.
اين مقام مسئول در شيلات گيلان گفت: عامل اصلى كاهش صيد ماهيان خاويارى در درياى خزر صيد غير مجاز است كه اجازه رسيدن ماهيان خاويارى به سن بلوغ را نمى دهد.
وى يادآورشد: به جز ايران ساير كشورها ۷ تا ۱۰ برابر سهميه صيدشان، صيد غيرمجاز دارند.
پوركاظمى يادآور شد: خوشبختانه باوجود كاهش صيد در اكوسيستم هاى طبيعى، پرورش در آبگيرها و استخرها روند افزايشى دارد.
وى بيان داشت: يكى از راه هاى حفظ ذخاير توسعه پرورش ماهيان خاويارى آبهاى داخلى و استخرها است.
گيلان با توجه به شرايط آب و هوايى،گونه هاى سريع الرشد، متخصصين زبده و پايين بودن هزينه ها نسبت به خارج ايران مى تواند به عنوان يك قطب مؤثر و مطرح در عرصه پرورش ماهيان خاويارى در دنيا باشد.

گروه موسيقى ليان به سرپرستى محسن شريفيان در روزهاى ۲۴ و ۲۵ آبان ماه ساعت ۱۹ در تالار وحدت تهران به اجراى موسيقى بوشهر مى پردازد.
محسن شريفيان، پژوهشگر، آهنگساز و نوازنده موسيقى نواحى كشور كه پيش از اين اجراهاى متعددى در جشنواره هاى گوناگون از جمله جشنواره موسيقى فجر و اجرا در كشورهاى مختلف آسيايى، اروپايى و آمريكا را در شناسنامه كارى خود و گروهش دارد، سعى بر آن دارد تا با اجرايى در خور، موسيقى بوشهر را به گونه اى نو معرفى كند. در اين اجرا به نقش شاعران ملى در موسيقى جنوب كه ريشه در فرهنگ و تاريخ مردم اين سامان دارد نيز پرداخته خواهد شد. اشعارى از مولانا، فردوسى، نظامى و خيام از سوى اين گروه به اجرا درمى آيد.
وى دراين باره گفت: بديهى است بايد موسيقى بومى ايران زمين بيش از پيش مورد توجه قرار گيرد. امروز ضرورت دارد تا با توجه به موسيقى بومى سهم خود را در جهانى شدن اين هنر مشخص كنيم. وى همچنين يادآور شد كه موسيقى جنوب به دليل تنوع پيشينه و ريشه هاى اصيل اين ظرفيت را دارد كه به صورت مستقل جاى خود را در موسيقى ايران تثبيت كند.
اين گروه موسيقى تاكنون در كشورهاى مختلفى از جمله آلمان، سنگاپور، تركيه، تركمنستان، كويت، بحرين، عمان، امارات عربى، قطر و... به اجراى برنامه پرداخته كه با استقبال قابل توجه اى مواجه بوده است. همچنين از اين گروه آلبوم هاى موسيقى ليانا، بندرى، شپ، موج و ۳ كتاب در حوزه موسيقى جنوب به پژوهش محسن شريفيان منتشر شده است.

] فرزانه تهرانى]

تالاب هاى زيباى چهارمحال و بختيارى علاوه بر اهميت زيست محيطى در فصل تابستان
به دهكده سياحتى گردشگران تبديل مى شود.
وجود آب بندان ها، باتلاق ها و تالاب هاى طبيعى با وجود گونه هاى بى شمار گياهى و آبزيان موجب تنوع زيست محيطى،كوچ هزاران پرنده به اين زيستگاه ها، توسعه اكوتوريسم منطقه و افزايش ورود گردشگران شده است.
در ميان تالاب هاى چهارمحل و بختيارى ۳ تالاب چغاخور گندمان و سولگان به عنوان يك بستر مهم گردشگرى و اقتصادى در منطقه محسوب مى شود.
تالاب گندمان كه در فاصله ۴ كيلومترى شهر گندمان و نزديك تالاب چغاخور قرار دارد. مساحت اين تالاب يك هزار و ۷۰ هكتار با ميزان آب ۱۰۰ هكتار و پوشيده از نيزار است.
در اين تالاب گياهان حاشيه اى و نم پسندى مانند ساز، نى، آلاله آبى، بارهنگ آبى، سيم واش، نخل مرداب و گونه هاى جانور نظير لك لك، شكارى ها، شغال، خفاش، روباه، سفيدكولى و آبزيانى چون ماهى پوزه او سياه ماهى وجود دارد.
تالاب گندمان به دليل وجود گونه گياهى لويى براى مصارف تزيينى داراى ارزش تحقيقاتى و اقتصادى بالايى است.
از ديگر تالاب هاى مهم چهارمحال و بختيارى تالاب چغاخور با بيش از ۲ هزار و ۳۰۰ هكتار مساحت در نزديكى شهر بلداجى در شهرستان بروجن و در دامنه ارتفاعات بر آفتاب و كلاراست. مساحت آبى اين تالاب يك هزار و ۳۶۰ تا يك هزار و ۵۰۰ هكتار و عمق آبى آن ۶ متر مربع است.
تالاب چغاخور در محور ارتباطى شهر كرد - خوزستان در مسير مسافران قرار دارد و علاوه بر مزيت هاى اقتصادى و گردشگرى از مهمترين تالاب هاى بين المللى است. اين تالاب با ۵۸ گونه گياهى و آبزيان از اهميت زيست محيطى بالايى برخوردار بوده و در فصل تابستان حاشيه آن به يك دهكده سياحتى گردشگران تبديل مى شود.
پوشش گياهى اين تالاب نيز همانند تالاب گندمان از گونه هاى حاشيه اى، نم پسند و شناور و غوطه ور تشكيل شده كه عمده ترين آنان بيد، مرغ پگن، پتامژتون، پلى گونيوم و ساز است.
پرندگان چغاخور مرغابى، انواع حواصيل، لك لك سفيد، خروس كولى، كشيم، باكلان، مرغابى سانان، فلامينگو، يلوه، اكراس، قو، سليم، كاكانى ها و آبزيانى مانند ماهى كپور، گامبوزياد (ماهى گورخرى) با ارزش ژنتيكى، كنترل بيولوژيكى، زينتى، مطالعاتى، صيد تجارى و غذايى و همچنين خزندگانى شامل لاك پشت آبزى، حيوانانى نظيرگراز، شغال، گرگ، روباه و خرگوش در مجاور آن زندگى مى كنند.
سومين تالاب مهم چهارمحال و بختيارى تالاب سولگان است كه در ضلع جنوبى تالاب هاى گنمان و چغاخور با مساحت ۱۵۵ هكتار واقع شده است.
اين تالاب تمام شرايط پوشش گياهى، جانورى و آبزى ۲ تالاب ديگر را داراست. اين ۳ تالاب از تالاب هاى مهم استان است كه از لحاظ اقتصادى، زيست محيطى و گردشگرى داراى اهميت فراوان هستند.
داود شيوندى، رئيس سازمان محيط زيست چهار محال و بختيارى مى گويد: برداشت آب در بخش كشاورزى در زمانى كه خود تالاب نياز به آب دارد، آلودگى ناشى اين پساب زمين هاى كشاورزى اطراف تالاب ها، برداشت نى و چراى گياهان اطراف تالاب ها مشكلات زيادى را در سال هاى اخير در تالاب ها ايجاد كرده است.
او اضافه مى كند: به جز ۲ تالاب چغارخو و گندمان تالاب هاى ديگر استان به صورت فصل داراى آب هستند و سطح آب موجود در آنها ميان ۱۰ تا ۵۰ هكتار است.
شيوندى با اشاره به قرار گرفتن ۳ تالاب چاله تر، چاله خشك و سولگان به صورت نوارى كنار هم متذكر مى شود: وجود اين ۳ تالاب كنار هم از نظر امنيت و تغذيه ماندگارى پرندگان را تثبيت مى كند.
او اظهار مى دارد: سالانه ۴۷ ميليون ليتر آب از تالاب چغاخور و ۶ ميليون ليتر از تالاب گندمان براى مصارف كشاورزى برداشت مى شود.
همچنين اسفنديار حيدرى پور، رئيس سازمان ميراث فرهنگى، گردشگرى و صنايع دستى چهار محال و بختيارى تصريح مى كند: تالاب چغاخور يكى از مهمترين تالاب هاى استان است كه در سطح بين المللى به عنوان جاذبه گردشگرى مطرح شده است.
وى فصل بهار و تابستان را بهترين زمان بازديد از تالاب ها دانسته و ادامه مى دهد: فصل زمستان و يخ بستن تالاب ها نيز زيبايى بى نظيرى دارد و اين زيبايى ها سالانه گردشگرانى را به اين مكان ها مى كشاند. رئيس سازمان ميراث فرهنگى، گردشگرى و صنايع دستى چهار محال بختيارى امكانات اين تالاب ها را راه آسفالته، فضاى سبز، امكانات اقامتى و تفريحى عنوان كرده و مى افزايد: تالاب چغاخور به عنوان يكى از قطب هاى گردشگرى استان شناخته شده و چگونگى سرمايه گذارى، ساماندهى و ايجاد امكانات رفاهى در اين كانون سياحتگاه در حال مطالعه، برنامه ريزى و پيگيرى است.
به اعتقاد حيدرى پور تالاب هاى اين استان به لحاظ چشم انداز بى نظير طبيعى از ويژگى هاى ممتازى در زمينه سرمايه گذارى در امر گردشگرى برخوردارند.
* ساخت دهكده توريستى زاگرس در چغاخور
مهدى جهانگيرى، مديرعامل شركت توسعه و سرمايه گذارى سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى كشور نيز با اعلام خبر ساخت دهكده توريستى زاگرس در منطقه چغاخور خاطرنشان مى كند: اين دهكده توريستى در مساحت ۴۰ هكتار و با بيش از ۴۰ ميليارد ريال سرمايه گذارى از سوى بخش خصوصى ساخته مى شود.
او يادآور مى شود: واحدهاى اقامتى بدون استفاده از سازه هاى عمرانى نظير آلاچيق ها و ويلاهاى توريستى در اين دهكده ايجاد مى شود.
حيدرعلى خديوى، فرماندار شهرستان بروجن نيز با بيان اين كه ۲ تالاب چغاخور و گندمان از اهميت منطقه اى، كشورى و بين المللى برخوردار است مى گويد: نبود محيط بان و حضور مستمر در اين تالاب ها موجب تخريب و آسيب به فضاهاى زيست محيطى آنها شده است.
او تأكيد مى كند: وجود تالاب ها علاوه بر اين كه زيستگاه طبيعى هستند و ارزش زيست محيطى دارند از نظر گردشگرى نيز داراى ارزش اقتصادى هستند ولى به دليل كمبود فضا و امكانات تفريحى و اقامتى در تالاب هاى چغاخور و گندمان موجب تخريب حاشيه تالاب ها و عدم ماندگارى گردشگران در شهرستان شده است.
فرماندار بروجن مى گويد: سرمايه گذارى براى ايجاد فضاهاى اقامتى در محدوده تالاب ها از جمله تالاب چغاخور نياز به برنامه ريزى و حمايت بيشترى دارد.
همچنين عبدالمجيد عبداللهى، معاون طرح و برنامه مشاركت آب منطقه اى چهارمحال و بختيارى مى گويد: ۶۰ ميليارد ريال اعتبار براى اجراى طرح انتقال آب سبزكوه و سرد چغاخور از امسال اختصاص يافت.
به گفته او با انتقال آب سبزكوه به چغاخور، ارتفاع سد چغاخور نيز ۵ متر افزايش خواهد يافت، اين سد هم اكنون ۳۰ ميليون متر مكعب سرريز دارد و با افزايش ۵ مترى در سال آينده سالانه ۱۲۰ ميليون متر مكعب به ميزان حجم ذخيره سازى سد چغاخور افزوده مى شود.
معاون طرح و برنامه شركت آب منطقه اى چهارمحال و بختيارى ساخت تونل انتقال آب سبزكوه به سد چغاخور را منوط بر انجام مراحل مطالعاتى دانسته و مى گويد: هدف از انتقال آب سبزكوه به سد چغاخور، تأمين آب مورد نياز اراضى دشت بروجن و تأمين آب مورد نياز صنايع در دست ساخت شهرستان بروجن است.
سد چغاخور در ۵۵ كيلومترى مركز چهارمحال و بختيارى در شهرستان بروجن واقع شده و طرح انتقال آب سبزكوه به سد چغاخور يكى از حياتى ترين طرح هاى عمرانى اين استان در شرق منطقه است كه دشتى وسيع ولى كم آب بوده و اجراى آن نيز مصوب سفر هيأت دولت به چهارمحال و بختيارى است.
صيانت از تالاب هاى چهارمحال و بختيارى به لحاظ تنوع زيست محيطى، تأسيس آب كشاورزى، طرح هاى بزرگ صنعتى و رونق گردشگرى به توجه و برنامه ريزى بيشترى نياز دارد.

] ابوالحسن شهوارى]

جنگل تا نزديكى روستا امتداد داشت، يعنى بيرون روستا جنگل بود با درخت هاى انجيرى، لرگ، ممرض، مرس و... سوخت خانه ها هيزم بود هم براى اجاق هم براى بخارى، بنابراين يكى از كارهاى مرد خانه آوردن هيزم از جنگل بود در هر بار عزيمت به جنگل درخت هاى خشك نشان مى شد و با پتك و چلى خرد مى شد و بار الاغ يا اسب مى شد. مردها صبح زود به جنگل مى رفتند و معمولاً ساعت ۱۰ صبح خانه بودند. ناشتا خورده معمولاً براى بار دوم عازم مى شدند و دو راه هيزم به خانه مى آوردند. هرچه چوب خشك تر، بهتر بود. گوشه حياط هيزم ها روى هم انبار مى شدند و غروب ها، موقع خرد كردن هيزم براى بخارى بود. هيزم هاى بدشكل و بدقواره را كتل مى گفتند و از آن براى سوخت اجاق استفاده مى كردند.
غروب ها قبل از خرد كردن هيزم موقع علف چينى براى مال بود از سر زمين يا خصيل جار (علفزار) برخى ها هم خال مى كردند يعنى بالاى درخت مى رفتند و سرشاخه هاى جوان را پايين مى ريختند و براى مال مى آوردند يا واش كه بالاى درخت هاى بلند سبز مى شد و واش چينى كار هر كسى نبود و تلاش لازم داشت و باقى قضايا. براى اين كه خال زير دست و پاى مال كثيف نشود آن را به ريسمانى از سقف آويزان مى كردند، هر كارى فصل خود را داشت گردوچينى، انارچينى، وجين و... با توجه به اين كه هر خانواده تقريباً تمامى وسايل معيشتى خود را فراهم مى كرد، لته هم جزو واجبات بود. لته تكه زمينى در حياط يا نزديك به روستا بود، دم دستى براى كاشت گوجه فرنگى، بادنجان، لوبياچيتى، ماش، سيب زمينى، پياز، تربچه و...
فصل گردوچينى آخر شهريور ماه تا ۱۰ مهر بود و كار را روشا انجام مى داد. بنابراين روى دستك هر ايوانى ۲ تا ۳ روشا محكم به ستون ها بسته بود تا كج نشوند. هرچه روشا صاف تر و سبك تر، خوش دست تر و بهتر. گردو را با روشا مى تكاندند و سپس از روى زمين جمع مى كردند و به خانه آورده زير پلم مى گذاشتند تا پوست سبز آن بپوسد. فصل گردو چينى از دست هاى سياه شده و رنگ انداخته زنان معلوم بود و چه خوشمزه بود گردوى سفيد تازه. گردو را براى حلوا، خورش فسنجان، مخلوط كردن با خمير نان محلى، قاتق صبحانه و... لازم داشتند.
فصل برداشت انار پاييز بود. انارهاى وحشى يا كنار پرچين ها را جمع مى كردند. كارى پردردسر بود به خاطر تيغ هاى بوته هاى انار. از انار ترش، ۲ استفاده مى شد يا رب انار يا نار دنگ كه دانه هاى انار را داخل خورش يا كوكو و... مى ريختند. در ميهمانى ها به جاى نوشابه آب شله كه رقيق شده رب انار بود سر سفره آورده مى شد. براى ترشى انداختن از گوجه سبز وحشى نيز استفاده مى شد. رب گوجه سبز بسيار مرغوب بود و ضدعطش. بدترين فصل، فصل وجين بود. كار در زير گرماى طاقت فرساى آفتاب و كمبود آب. قنات هاى قديمى در مزارع بودند، اما بيشتر آنها مخروبه بودند چون سال ها از آنها استفاده نمى شد و از درون ريزش كرده بودند اما با اين وصف آبى خنك و صاف و گوارا داشتند.
از نيمه شهريور ماه، فصل انجير بود تقريباً در تمامى مزارع درختان انجير پراكنده بود؛ گرمه و سرده. انجير آنقدر فراوان بود كه ترك مى خورد و پلاسيده مى شد و به زمين مى ريخت از يك درخت مى شد چند دلو انجير جمع كرد شيرين و لذيذ. انجير را مربا مى پختند يا دوشاب درست مى كردند يا همين جورى موقع صبحانه مصرف مى كردند. موقع چيدن انجير هم صبح زود يا غروب ها وقت كلاغ پر بود به خاطر خنكى هوا.

] آرزو گلكار]

«فرومد»، روستايى است در دل اين خاك. نه آن گونه كه كندوان را مى شناسيم يا آنچنان كه ماسوله را ديده ايم. مانند ابيانه هم نيست با مردمانش كه هنوز ابيانه اى هستند و به كسوت هيچ جاى ديگرى در نيامده اند.
اگر تا همين چند سال پيش قدوم مباركت خاك تفتيده از آفتاب كوير سمنان را درمى نورديد و به فرومد مى رسيد، هنوز بر تن دختركان و زنان پوششى از نقش گل هاى سرخ و سبز و زرد در لا به لا ى چين دامن ها و چارقد ها ولى امروز از اين يادگاران شيرين، تنها خاطره اى باقى مانده است در قاب عكس ها.
روستاييان چون من و تو، تن به پوشيدن لباس هاى شهرى داده اند و ريش سفيدان در گير و دار دشوارى هاى زندگى ماشينى امروز حوصله شان در چانه زدن با جوان ترها براى چنگ زدن به آداب و رسوم بومى به سرآمده است.
فرومدى ها اگرچه از ويژگى هاى بومى و محلى گذشته خود بسيارى را از دست داده اند، اما هنوز به آداب فرهيخته ادب ايرانى آراسته اند، در ميهمان نوازيشان از تو چيزى دريغ نمى ورزند و در گنجينه مايملكشان چيزى دارند كه مى تواند هر تماشاگرى را تا مدت ها مسحور خود كند.اگر روزى از سر دل تنگى در گير و دار زندگى در شهر شلوغ، دلت براى دمى خلوت با خدا تنگ شد، به فرومد برو، روستايى آرام در ۱۶۵ كيلومترى شرق شهرستان شاهرود در استان سمنان. در روستاى فرومـ د مسجدى است كه چون در ميان ۲ ايوان سر به فلك كشيده اش بايستى و آرام گوش به زمزمه باد بسپارى، صداى نيايش تمام نيايشگرانى را كه از لحظه گذاردن نخستين خشت مسجد دل به محبوب سپرده اند خواهى شنيد و دست مهربان خدا را در خلق اشرف مخلوقات كه خود خالقى برازنده شده، خواهى ديد.مسجد فرومـ د ۲ ايوان دارد؛ ۲ برادر، ۲ يار ديرين.رودر روى هم ايستاده در فاصله اى نه چندان دور. عده اى مسجد را منتسب به دوران سلجوقى مى دانند و عده اى ديگر تاريخى بس كهن تر براى او بيان مى دارند. گروهى دل به كمند پرپيچ گچبرى هاى دوران ايلخانى اش سپرده اند و گروهى ديگر در چشمه بيكران رواق هايش مستغرق شده اند. تاريخ مسجد در دل ايوان هاست و چون بيرون بيايد صداى شيخ حسن جورى* را خواهى شنيد كه به ياران، پيام ايستادگى و مقاومت در مقابل مغولا ن را مى دهد و خواهى شنيد كه ابن يمين فريومدى در زير تاقش چنين مى سرايد:
هنر ببايد و مردى و مردمى و خرد
بزرگ زاده نه آنست كو درم دارد
خوشا كسى كه از او هيچ بد به كس نرسد
غلا م همت آنم كه اين قدم دارد
ايوان ها شاهكار هنر معمارى اند، اگر چه متواضع و صبور و آنچه از آجرچينى و گچبرى بخواهى در آنها خواهى ديد و خواهى ديد كه دست زمانه كاشيكارى هاى بى نظيرش را به يغما برده، اما چيزى از ابهت بنا نكاسته است.كتيبه هاى دور تا دور مسجد در رواق ها و تاق ها با پيچشى سحرآميز تو را به ناكجا مى كشانند و زمزمه وار در گوش تو كلمه حق مى خوانند و به يادت مى آورند كه روزى روزگارى مردمانى از همين آب و خاك با دستمايه اى از عشق ابدى، زمين و زمان را به شهادت گرفته اند در راستى، آنچه بر ديوارها نگاشته اند و اكنون خود رفته اند و ديوارها هنوز برجاى مانده. به فرومد بيا تا ببينى كه ايرانى چگونه علم و عمل را به هم آميخته و شكر نعمت به جاى آورده و ببين كه ميراث كهن اين ديار چگونه در فراموشى سال ها ناشناس مانده است. به فرومد بيا تا سخاوت مردمان روستا را ببينى و ببينى كه اين روستاييان آرام، ميراث دار چه گنجينه گهربارى هستند و ببين كه اينان نه در انتظار كرم تو، كه در انتظار آنى هستند كه شايسته اش هستند.بيا تا مسجد فرومد را بشناسى و به دنيا بشناسانى و ببينى كه دنيا را مى توانى مبهوت كنى از آنچه نياكانت براى تو به يادگار گذارده اند.
كارشناس اداره كل ميراث فرهنگى استان سمنان
*از رهبران سربداران در هنگام حمله مغولا ن به ايران