تبديل فرودگاه بين المللى امامخمينى(ره) به هاب منطقه يك رؤيا نيست، بلكه حقيقتى است كه در صورت تكميل به موقع فازهاى توسعه آن، تحقق مى يابد. موقعيت خاص جغرافيايى ايران و ظرفيت هاى بالقوه اين فرودگاه ابزار مناسبى براى دستيابى به اين هدف است كه انتقال پروازهاى خارجى از مهرآباد به آن، اولين گام در جهت افزايش ظرفيت فرودگاه امام (ره) محسوب مى شود.
اصغر كتابچى، مدير عامل شركت مادرتخصصى فرودگاه هاى كشور از ظرفيت ها، طرح ها و كاستى هاى فرودگاه امام (ره) مى گويد. وى تكميل طرح توسعه اين فرودگاه را نيازمند شش هزار ميليارد تومان اعتبار اعلام مى كند. به نظر كتابچى، نياز به احداث ترمينال دوم با ظرفيت ۲۵ ميليون مسافر در آينده اى نزديك احساس خواهد شد كه از هم اكنون بايد در اين خصوص برنامه ريزى كرد. احداث كارگو ويليج يا دهكده بار در فرودگاه امام (ره) خبر ديگرى است كه مدير عامل شركت فرودگاه هاى كشور نويد آن را مى دهد. با عملياتى شدن اين دهكده، فرودگاه امام (ره) به كانون بار در منطقه تبديل خواهد شد.
انتقال تمام پروازهاى خارجى به فرودگاه امام خمينى (ره) چه زمانى به اتمام مى رسد
براساس برنامه ريزى انجام شده انتقال تدريجى پروازها به فرودگاه امام (ره) در دستور كار قرار گرفت و بر همين اساس در ابتدا پروازهاى منطقه اى كشورهاى حوزه خليج فارس به فرودگاه امام (ره) منتقل شد. ساير پروازها نيز كه براساس برنامه زمانبندى قرار بود از ابتداى سال ،۸۶ منتقل شوند به دليل درخواست ايرلاين ها به فصل كم مسافر سال يعنى آبان ماه موكول شد.
بنابر برنامه زمانبندى جديد كه پس از مذاكرات متعدد با ايرلاين ها اتخاذ شد، قرار شد پروازهاى شركت هاى ايرانى به خارج از كشور از ۶ آبان و پروازهاى ايرلاين هاى خارجى به خارج از كشور از ۱۳ آبان به فرودگاه امام (ره) منتقل شود. همچنين از ۲۰ آبان نيز كار انتقال تمام پروازهايى كه به مقصد سوريه انجام مى شد، صورت گرفت كه با اين حساب به جز پروازهاى حج عمره و تمتع و چند پرواز خارجى شركت هواپيمايى ايران، تمام پروازهاى خارجى به فرودگاه امام (ره) منتقل شده است.
علت تعويق انتقال پنج پرواز خارجى در هما چه بود
به دليل اين كه هما، پروازهاى حج و پنج پرواز جنوب شرقى آسيا را به وسيله هواپيماى بوئينگ ۷۴۷ انجام مى دهد، هم از لحاظ اقتصادى و هم از نظر ايجاد تأخير، امكان انجام پروازها در دو فرود گاه وجود نداشت. از اين رو با درخواست هما براى باقى ماندن پنج پرواز جنوب شرقى آسيا تا پايان ايام حج در فرودگاه مهرآباد موافقت شد تا به محض پايان پروازهاى حج، اين پنج پرواز نيز به فرودگاه امام (ره) منتقل شود.
در مجموع انتقال پروازهاى خارجى به فرودگاه امام (ره) تا پيش از ۶ آبان ۳۵ درصد محقق شده بود كه پس از آن تاريخ به ۹۰ درصد رسيده و در حال حاضر پروازهاى روزانه از فرودگاه امام (ره) از ۳۰ پرواز به ۸۰ پرواز افزايش يافته است.
ساير ايرلاين ها مشكل هما را نداشتند
چون تمام پروازهاى حج توسط هما و شركت هواپيمايى عربستان انجام مى شود، ساير ايرلاين ها اين مشكل را نداشتند.
آيا زيرساخت هاى فعلى فرودگاه امام (ره) جوابگوى انتقال تمام پروازهاى خارجى است
زيرساخت ها را مى توان به دو دسته تقسيم كرد. يكى زيرساخت مربوط به عمليات هوانوردى مى شود كه شامل تجهيزات ناوبرى، برج مراقبت پرواز، سطوح باندهاى پرواز و روشنايى آنها و پاركينگ هواپيماست كه در اين زمينه هيچگونه مشكلى وجود ندارد.
به طور قطع در اين خصوص امكانات بهترى نسبت به فرودگاه مهرآباد فراهم شده است، براى مثال، روشنايى استفاده شده در باندهاى فرودگاه امام (ره) براساس آخرين فناورى روز انتخاب شده كه بين فرودگاه هاى كشور بى نظير است.
بخش دوم زيرساخت ها، عمليات فرودگاهى است كه از آن طريق به طور مستقيم و غيرمستقيم به مسافران و ايرلاين ها خدمات ارائه مى شود.
تجهيزات ترمينالى و جاده هاى دسترسى از مهمترين اين زيرساخت ها هستند كه از نظر كيفى مشكلى وجود ندارد ولى از نظر كمى كاستى هايى در اين بخش وجود دارد. بخشى از كاستى ها به خدماتى كه بايد به ايرلاين ها ارائه شود، برمى گردد.
آشيانه هواپيما، كترينگ، ساختمان هاى ادارى ارگان هاى مستقر در فرودگاه، از مهمترين كاستى هاى اين بخش اند كه با برنامه ريزى هاى انجام شده در حال تكميل هستند.
تكميل فاز اول فرودگاه چقدر اعتبار نياز دارد
براى اين كه ترمينال اوليه را با ظرفيت ۶/۵ ميليون مسافر آماده كنيم، نيازمند ۶۰۰ ميليارد تومان اعتبار هستيم كه ۸۰ ميليارد تومان از آن در بودجه سال جارى لحاظ شد و اميدواريم در يك روند منطقى مابقى آن را دريافت كنيم.
براى تبديل شدن فرودگاه امام (ره) به هاب منطقه چه اقداماتى كرده ايد
هدف ما اين است كه خدماتى نظير فرودگاه هاى مالزى، كره، تايلند و دوبى در فرودگاه امام (ره) ارائه كنيم. اولين گامى كه براى هاب شدن فرودگاه امام(ره) برداشتيم بازنگرى طرح جامع اين فرودگاه بود كه در سال ۷۰ تهيه شده بود. با بازنگرى طرح جامع فرودگاه امام (ره) كه توسط مشاور خارجى انجام شد ظرفيت جابه جا يى سالانه مسافر در اين فرودگاه از ۴۰ ميليون به ۹۰ ميليون مسافر افزايش يافت.
به تبع اين بازنگرى، بايد زيرساخت هاى اين فرودگاه بازتعريف مى شد. برهمين اساس از مشاور خواستيم ترمينالى طراحى كند كه ظرف پنج تا شش سال آينده ظرفيت ۲۰ تا ۲۵ ميليون مسافر را داشته باشد.
از آنجايى كه دوبى ظرفيت جابه جا يى سالانه ۱۲۰ ميليون مسافر را در سال هاى آتى هدفگذارى كرده است، پس در رقابت براى هاب منطقه شدن كاستى هاى زيادى داريم
هدف ما اين است كه اگر در سال هاى آينده نتوانستيم از لحاظ كمى با كشورهاى منطقه رقابت كنيم، با ارائه خدمات مطلوب از نظر كيفى رقابت داشته باشيم.
در مورد دوبى نيز با راه اندازى ترمينال سه فرودگاه دوبى ظرفيت جابه جا يى مسافر آن به ۷۰ ميليون مسافر مى رسد و با احداث فرودگاه جديدى در جبل على (ايرپورت سيتى) به ظرفيت ۱۲۰ ميليون مسافر خواهند رسيد كه مدت زمان زيادى طول مى كشد بنابراين آنها اين ظرفيت را در دو فرودگاه محاسبه كرده اند.
ولى در مورد افزايش ظرفيت فرودگاه امام (ره) به ۹۰ ميليون مسافر به اين معنا نيست كه ظرفيت نهايى اين فرودگاه اينقدر باشد زيرا توانايى پاسخگويى به ۱۰۰ تا ۱۱۰ ميليون مسافر را نيز دارد به خصوص با وسعت ۱۳ هزار و ۵۰۰ هكتارى كه براى اين فرودگاه در نظر گرفته شده به طور قطع ظرفيت هاى بالاترى را پاسخگو خواهد بود. البته براى افزايش ظرفيت ابتدا بايد تقاضا ايجاد كنيم سپس فرودگاه را توسعه دهيم.
طرح توسعه فرودگاه امام(ره) در چند فاز انجام مى شود
فاز اول توسعه فرودگاه امام (ره) تكميل ترمينال موجود به ظرفيت ۶/۵ ميليون مسافر است كه همزمان با آن بايد كار تكميل و ساخت آشيانه، كترينگ، هتل، درمانگاه، سالن تشريفات، باند دوم و كارگو انجام شود.
فاز دوم، افزايش اين ظرفيت است. وقتى ترمينال دوم را با ظرفيت ۲۰ تا ۲۵ ميليون مسافر مى سازيم بايد امكانات جانبى آن هم فراهم شود. براى مثال در فرودگاه هاى بزرگ دنيا همزمان سه هتل در نقاط مختلف فرودگاه فعال هستند كه ما نيز بايد در گام هاى بعدى خود تهيه اين امكانات را در نظر داشته باشيم. فازهاى بعدى توسعه تا ظرفيت ۹۰ ميليون مسافر در آينده انجام خواهد شد.
براى تكميل فاز نهايى توسعه فرودگاه چه ميزان اعتبار نياز است
براى تكميل زيرساخت هاى مناسب ظرفيت ۲۵ ميليون مسافر، بيش از ۱۵۰۰ ميليارد تومان اعتبار لازم است كه اين رقم براى ظرفيت ۹۰ ميليون مسافر در حدود ۶ هزار ميليارد تومان است.
از نظر زمانى پيش بينى شما براى رسيدن به ظرفيت نهايى چه سالى است
از ابتداى سال ۸۶ تا ابتداى آبان سال جارى كه هنوز پروازهاى خارجى به اين فرودگاه منتقل نشده بود، در حدود يك ميليون و ۲۵۰هزار مسافر از طريق فرودگاه امام(ره) جابه جا شدند. با انتقال پروازها به اين فرودگاه، حدود ۶۰۰ هزار مسافر به ظرفيت فرودگاه امام(ره) اضافه شد كه پيش بينى مى شود تا انتهاى سال جارى اين رقم به ۲/۸ ميليون مسافر برسد. با احتساب رشد ساليانه متصور در پايان سال ۸۷ ظرفيت فرودگاه به ۵ ميليون مسافر خواهد رسيد.
هنگامى كه ظرفيت جابه جايى مسافر در اين فرودگاه به ۵ ميليون مسافر برسد، ۷۸ درصد ظرفيت ۶/۵ ميليونى فرودگاه امام(ره) اشباع خواهد شد. در نتيجه احداث ترمينال بعدى با ظرفيت ۲۵ ميليون مسافر در سال هاى آتى دور از ذهن نيست.
رشد سالانه ظرفيت مسافر در كشور بين ۱۰ تا ۱۲ درصد است ولى با توجه به جايگاه منطقه اى و شرايط خاص كشور به يكباره تقاضا بر ما وارد خواهد شد.
براى تأمين مالى طرح توسعه چه اقدام هايى كرده ايد
در اولويت بندى طرح هاى عمرانى كشور شايد ساخت ترمينال ۲۵ ميليون نفرى مدنظر نباشد، هر چند كه همه مسئولان در امور انجام آن نظر مساعد دارند. به همين دليل سعى داريم به وسيله جذب سرمايه بخش خصوصى، سرمايه گذارى خارجى و فاينانس اين كار را انجام دهيم.
از سرمايه بخش خصوصى در چه بخش هايى استفاده مى كنيد
بخش خصوصى به طور معمول در سرمايه گذارى زيرساخت، علاقه مند نيست ولى در بخش هايى نظير هتل سازى اظهار تمايل كرده اند كه پس از خاتمه مذاكرات تا چند ماه آينده كار ساخت يكى از اين هتل ها آغاز خواهد شد.
همچنين ساخت كارگو (بار) و بيمارستان به دليل توجيه اقتصادى و بازگشت سرمايه از جمله بخش هايى هستند كه بخش خصوصى نسبت به مشاركت در آن علاقه نشان مى دهد.
انتقال پروازهاى خارجى به فرودگاه امام(ره) تكميل سريع برخى از زيرساخت ها را ضرورى مى كند. براى مثال در حالى كه فرودگاه مهرآباد ۱۱ انبار بار دارد، فرودگاه امام(ره) تنها ۳ انبار دارد كه اين مسأله به طور قطع مشكل ايجاد مى كند.
متأسفانه به علت طولانى شدن طرح فرودگاه امام(ره) برخى آن را خاتمه يافته تلقى كردند و به همين دليل بسيارى از زيرساخت هاى ضرورى تكميل نشد كه يكى از آنها كارگواست. اما ما براى پاسخگويى به نياز آتى مسافرين و ايرلاين ها اقدام به ساخت يك كارگوى موقت كرديم كه خوشبختانه به دليل به كارگيرى فناورى روز در اين كارگو، ظرفيت زيادى دارد. اين كارگو با سرمايه ۷ ميليارد تومانى بخش خصوصى ساخته شد و به دليل درآمدزايى بالا مورد استقبال اين بخش قرار گرفت كه اميدواريم در آينده، كارگوهاى ديگرى ساخته شود تا ديگر مشكل انتقال بار نداشته باشيم.
در بسيارى از كشورها به غير از جابه جايى مسافر، ايرلاين هايى وجود دارند كه به كار ترانزيت كالا اشتغال دارند، چرا كه در كشور ما اين كار انجام نمى شود
در كشور ما هم وجود دارد ولى خيلى ناچيز است. در فرودگاه امام(ره) در حال طراحى كارگويى هستيم به نام كارگو ويليج (دهكده بار) كه مجموعه اى از كارگوها را شامل مى شود و وسيله بسيار خوبى براى توسعه تجارت كشور محسوب مى شود. با ساخت اين كارگو ترانزيت هوايى كالا توسعه پيدا مى كند كه اين مسأله به دليل موقعيت خاص جغرافيايى ايران به طور قطع مورد استقبال ساير كشورها و به خصوص كشورهاى منطقه خواهد شد.
فرودگاه امام(ره) به دليل شرايط منحصر به فرد خود قابليت اجراى حمل و نقل تركيبى را دارد كه به واسطه آن حمل و نقل هوايى، جاده اى و ريلى را پوشش خواهد داد چون هم راه آهن از كنار اين فرودگاه عبور مى كند و هم ميان دو آزادراه اصلى كشور يعنى تهران - قم و تهران - ساوه قرار دارد. از سوى ديگر به وسيله همان خط آهن قابليت اتصال به بنادر كشور را نيز دارد.
در مورد همكارى ترانزيت كالا با ساير كشورها اقدامى صورت گرفته است
همانطورى كه اشاره شد كشور ما به دليل موقعيت خاص خود مى تواند يكى از نقاط مهم توزيع بار بين شرق و غرب باشد. بر اين اساس برنامه ريزى هاى بلندمدتى براى استفاده از اين پتانسيل در حال انجام است و در اين راستا تفاهمنامه اى با كره و فرودگاه «اين چان» اين كشور مبادله شده است كه در آن دو فرودگاه در خصوص همكارى هاى بين فرودگاهى بويژه بار در حال برنامه ريزى هستند.
فرودگاه «اين چان» كره در حال حاضر از لحاظ كارگو رتبه سوم جهان را داراست كه همكارى با آنها به موجب استفاده از دانش فنى براى ما بسيار مؤثر خواهد بود. مدير اين فرودگاه در سفرى كه به ايران داشت به صراحت اظهار داشت «اگر به سرعت نسبت به تجهيز كارگوى فرودگاه امام(ره) اقدام كنيد، بدون شك مقام نخست منطقه را كسب خواهيد كرد.»
يكى از مشكلاتى كه در حال حاضر مسافران فرودگاه امام(ره) با آن مواجهند، بعد مسافت اين فرودگاه تا شهر است، براى حل اين مشكل چه كرده ايد
فرودگاه مهرآباد نيز يك روزى خارج از شهر قرار داشت كه با توسعه شهر تهران، اكنون تقريباً در وسط شهر قرار گرفته است. در تمام كشورهاى دنيا، فرودگاه هاى بزرگ بين ۵۰ تا ۶۰ كيلومتر با شهر فاصله دارند و اين به دليل محاسبه توسعه شهر در سال هاى آتى است. از طرفى سرمايه گذارى در فرودگاه به صورت بلندمدت و ۱۰۰ ساله انجام مى شود كه توسعه شهر نبايد اين سرمايه گذارى را از ميان ببرد.
همچنين به علت مشكلات زيست محيطى فرودگاه و تأمين وسعت مورد نياز براى آن، حكم مى كند كه فرودگاه با شهر فاصله زيادى داشته باشد. با وجود اين، فاصله فرودگاه امام(ره) با شهر در مقايسه با ساير كشورها زياد نيست. فاصله فرودگاه امام(ره) با تهران در حدود ۴۰ كيلومتر است كه اين فاصله در مورد فرودگاه «اين چان» كره ،۶۰ مالزى ۵۰ و تايلند نيز ۳۵ كيلومتر است.
براى دسترسى آسان تر مسافران به فرودگاه چه پيش بينى هايى انجام شده است
در حال حاضر دو آزادراه فرودگاه امام(ره) را دربرگرفته است. اتوبان تهران - قم در شرق و اتوبان تهران - ساوه در غرب اين فرودگاه واقع شده كه دسترسى مسافران را بسيار آسان مى كند. هم اكنون با روشنايى اتوبان ساوه كه تا فرودگاه انجام شده مسافران احساس نمى كنند كه در خارج شهر قرار دارند. همچنين با پايان ساخت زيرگذر ميدان توحيد، مسافران با سهولت بيشترى مى توانند به فرودگاه دسترسى داشته باشند.
وسايل رفت و آمد چطور
در حال حاضر ۳ شركت تاكسيرانى در فرودگاه امام(ره) فعالند كه با نظارت دوگانه تاكسيرانى و شركت فرودگاه ها كار انتقال مسافران را انجام مى دهند. در فرودگاه امام(ره) از ورود مسافربرهاى شخصى جلوگيرى كرده ايم تا از بروز مشكلات اجتماعى و امنيتى جلوگيرى شود.
همزمان راه اندازى خطوط اتوبوسرانى نيز در دستور كار قرار دارد كه به چند ميدان مهم شهر تهران تردد كنند و كار انتقال مسافران را انجام دهند. اقدام ديگرى براى سال هاى آينده پيش بينى شده است، رسيدن مترو به فرودگاه امام(ره) است كه از مرقد مطهر حضرت امام(ره) به سوى فرودگاه امتداد و سپس به شهر جديد پرند خواهد رسيد. اين طرح در حال حاضر مراحل مطالعاتى خود را مى گذراند كه پس از تصويب با مشاركت وزارتخانه هاى راه وترابرى، مسكن و شهرسازى و شركت مترو انجام خواهد شد. البته واگذارى ساخت خط مترو به سال هاى آتى به سبب سهل انگارى نيست، زيرا ساخت مترو براى فرودگاه هنگامى اقتصادى و مقرون به صرفه است كه ظرفيت فرودگاه حداقل به ۱۰ ميليون نفر برسد.
همچنين مطالعه ديگرى در خصوص ساخت يك خط ويژه مترو بين فرودگاه امام(ره) و مهرآباد نيز آغاز شده است كه مانند خط قبلى يك خط عمومى محسوب نمى شود و تنها براى استفاده مسافران ۲ فرودگاه كارآيى دارد.
با انتقال تمام پروازهاى خارجى به فرودگاه امام(ره)، فرودگاه مهرآباد توجيه اقتصادى خود را از دست نمى دهد
سالانه حدود ۱۰ ميليون مسافر پروازهاى داخلى توسط فرودگاه مهرآباد جابه جا مى شوند كه با توجه به امكانات فرودگاه مهرآباد حداقل سرويس دهى به مسافران انجام مى شد. با اين انتقال سطح خدمات ارائه شده در فرودگاه مهرآباد، ارتقاى محسوسى پيدا مى كند. در خصوص اقتصادى بودن اين فرودگاه بايد بگويم با توجه به حجم بالاى پروازهاى داخلى و حج تمتع و عمره، توجيه اقتصادى خود را از دست نخواهد داد.
