] الهام علاقه بندان]

با اتحاد پژو و سيتروئن در دهه ۷۰ كليد واژه جديدى به دايرة المعارف خودروسازان وارد شد، عبارتى كه نه تنها در لغت معنايى پرمحتوا را به ذهن متبادر مى كرد بلكه به دنبال خود اهداف بلندمدت غول هاى خودروسازى جهان را تحقق بخشيد.
تا پيش از اتحاد اين دو خودروساز برتر جهانى ادغام دو رقيب معنايى جز از دست دادن فرصت ها نداشت. اما از دهه ۷۰ به بعد همزمان با رشد آمار فروش، افزايش عرضه سهام اين دو شركت در بازار سرمايه، توليد خودروهاى جديد، ارائه مدل هاى تازه به بازار خودرو نگاه مثبتى به اين تفكر جديد شكل گرفت، نگاهى كه در نهايت ساير غول هاى برتر خودروسازى را در فكر اتحاد با همتايى ديگر فرو برد تا بدين ترتيب علاوه بر افزايش ميزان توليد بتوانند در كوتاه ترين زمان ممكن راه نفوذ به بازارهاى بين المللى را بيابند.شكل گيرى اتحادهاى بزرگ دنيا نتايج حاصل از آن و در نهايت انعكاس پرتوهاى ادغام در بازار خودروسازى ايران ما را بر آن داشت تا با نگاهى كوتاه به روند شكل گيرى اتحادهاى بزرگ در دنيا و انعكاس اين تحول بر توسعه و پيشرفت آنها در سال هاى پس از ادغام تأثيرش را بر بازار خودروى كشور بررسى كنيم.
* نخستين گام هاى اتحاد
پژو و سيتروئن دو خودروساز برتر فرانسوى كه هر كدام علاوه بر حضور در بازار كشورشان سركى هم به بازارهاى بين المللى و اروپا كشيده بودند، نخستين پيشتازان اتحاد در ماه مه سال ۱۹۷۶ پاى ميز ادغام قراردادى را امضا كردند كه بعدها الگوى ساير خودروسازها شد.اين دو خودروساز كه جهانى شدن و ورود به بازارهاى بين المللى را در فكرشان مى پروراندند با ثبت اين قرارداد مهر تأييدى بر تحقق رؤياهايشان زدند و به اين ترتيب دهه ۷۰ در آلبوم خاطرات هر دو خودروساز به عنوان مرجعى براى توسعه و پيشرفت حك شد.اتحاد پژو و سيتروئن كه به اختصار PSA نام گرفت در پايان سال ۱۹۷۶ بالغ بر يك ميليون و ۵۱۳ هزار و ۵۰۰ دستگاه خودرو توليد كردند.
* تولد ۴۰۵ در سال ۸۷
عرضه پژو ،۳۰۵ همكارى دو خودروساز در زمينه توليد گيربكس و موتورهاى جديد، پيشى گرفتن از كرايسلر رقيب اروپايى اين گروه، كسب رتبه نخست در بين خودروسازهاى اروپايى، همكارى با فيات در زمينه هاى مهندسى و توليد خودروهاى سنگين، آغاز عرضه پژو ۵۰۵ و ۶۰۴ توربو، ادغام پژو و تالبوت و رسيدن ميزان توليد اين دو خودروساز به ۲ ميليون و ۱۰۳ هزار و ۷۰۰ دستگاه خودرو تا پايان سال ۸۸ برجسته ترين نتايج حاصل از اين اتحاد بود.
پژو ۴۰۵ خودرويى كه اين روزها در تب داغ خيابان هاى كشور مى سوزد در سال ۸۷ از خطوط توليد پژو بيرون آمد و سال ۸۸ به عنوان خودروى سال انتخاب شد.
ورود PSA به ACEA (انجمن خودروسازان اروپا) عرضه پژو ۴۰۶ و سيتروئن زانتيا، عرضه موتور انژكتور مستقيم، ورود پژو ۳۰۷ سدان به بازار چين، آغاز به كار كارخانه خودرو مربوط به تويوتا، پژو سيتروئن در جمهورى چك، توليد پژو ،۱۰۷ سيتروئن C7، تويوتا IGO و رسيدن ميزان توليد سالانه به مرز ۳ ميليون و ۳۹۰ هزار دستگاه خلاصه اى از مهمترين رويدادهاى حاصل از اتحاد پژو سيتروئن در فاصله سال هاى ۸۷ تا ۲۰۰۶ است.
* اتحادى به وسعت دو قاره
تبديل شدن به خودروسازى بزرگ و بين المللى آرزويى بود كه رنوى فرانسه نيز از سال ها پيش درصدد دستيابى به آن قرار داشت و به اين ترتيب در دهه ۹۰ نخستين زمزمه هاى اتحاد اين خودروساز قديمى با همتايى ديگر مطرح شد.
درست در همان زمان نيسان ديگر خودروساز برتر آسيايى نيز در فكر پيدا كردن شريكى افتاد تا بدين ترتيب بتواند راهى براى مرتفع كردن ضررهاى ميلياردى خود بيابد. در آن زمان حاصل تلاش نيسان ژاپنى ميلياردها دلار بدهى و كاهش سهم اش در بازار داخلى بود.يوشى كازوهاوانا مديرعامل وقت نيسان چون لوئى شوايتزر مديرعامل وقت رنو در جست و جوى شريكى براى تزريق منابع مالى به شريان هاى خشكيده نيسان بود.
رنو و نيسان هر كدام بعد از چندسال جست و جو در پى يارى وفادار و ماندگار در سال ۱۹۹۹ به پاى ميز مذاكره رفتند و نتيجه مذاكرات و چانه زنى هاى آنها ارائه پيشنهاد خريد ۳۶‎/۸ درصدى سهم نيسان به ارزش ۵ ميليارد دلار از سوى لوئى شوايتزر مديرعامل وقت رنو بود.نتيجه اين صحبت ها شكل گيرى اتحادى بود كه به واسطه آن هركدام از شركا توانستند ضمن حفظ نشان خود به صورت مستقل روند توليد را ادامه دهند.
پس از اين اتفاق و با بهبودى وضعيت مالى شركت نيسان اين شركت نيز ۱۵ درصد از سهام رنو را خريدارى كرد.
اما تلاش ها براى افزايش درصد مالكيت از شركت مقابل به اينجا ختم نشد به طورى كه رنوى فرانسه با خريد ۷‎/۵ درصد از سهام نيسان ميزان سهم خودش را در نيسان به ۴۳‎/۳ درصد افزايش داد.همزمان با افزايش سهم رنو در نيسان يوشى كازوهاوانا (مديرعامل وقت) در ملاقاتى با كارلوس گون عضو هيأت مديره وقت رنو طرح درخواست كمك خود را از وى مطرح كرد. گون كه هم اكنون رياست اجرايى شركت رنو و نيسان را عهده دارد با به كارگيرى روش هاى كاربردى توانست با حفظ سودآورى شركت متبوعش موجبات رشد نيسان را فراهم آورد.
كاهش ۲۰ درصد هزينه هاى مربوط به خريد مواد اوليه در شركت نيسان تنها نمونه اى از تأثيرات مثبت اتحاد اين دو خودروساز بزرگ دنيا بود.
يكى از راهكارهايى كه گون براى سودده كردن نيسان اتخاذ كرد، ممانعت از عرضه مدل جديد به بازار پيش از سودده شدن ساير محصولات بود؛ چرا كه از ۴۶ محصول عرضه شده توسط نيسان در آن زمان ۴۳ محصول سوددهى لازم را به همراه نداشتند. هرچند در پى اين تغييرات ۳ كارخانه مونتاژ و ۲ كارخانه موتور تعطيل شد و ۲۱ هزار فرصت شغلى از بين رفت، اما ظرفيت توليد از ۵۳ درصد به ۸۲ درصد افزايش پيدا كرد.
هماهنگى هاى بين تيمى، همچنين فعاليت هاى موازى جزء لاينفك اين نوع از مديريت جديد بود كه اين خود بعد از مدتى در نيسان به عنوان تعهدات تجارى مجموعه و جزو اهدافى قرار گرفت كه بايد تحقق مى يافت.در فاصله سال هاى ۱۹۹۹ تا ۲۰۰۷ تحولات زيادى در دو شركت خودروسازى روى داد. وقايعى كه در نهايت افزايش توليد همچنين بالا بردن سهم هر كدام را در بازارهاى بين المللى به دنبال آورد.
خريدارى ۳۶‎/۸ درصد از سهام نيسان موتور توسط رنو، تشكيل رنو مكزيكو با همكارى نيسان، انتخاب گون به عنوان رئيس و مدير اجرايى شركت نيسان، آغاز فروش محصولات رنو در السالوادور، هندوراس و اكوادور با همكارى نيسان، آغاز فعاليت نيسان در برزيل با كمك رنو، شكل گيرى سازمان خريد اتحاد رنو ـ نيسان، ورود مجدد رنو به بازار استراليا، ايجاد كارخانه مربوط به توليد خودروهاى سبك تجارى با همكارى رنو ـ نيسان در برزيل، افزايش سهام رنو در نيسان به ميزان ۴۴‎/۴ درصد و تخصيص ۱۳‎/۵ درصد از سهام رنو به نيسان مهم ترين تحولات و وقايع رخ داده در فاصله سال هاى ۹۹ تا ۲۰۰۴ بود.در سال ۲۰۰۴ با ورود رنو به بازار ايران و مذاكره با خودروسازان كشور براى توليد خودروى لوگان كه هم اكنون بعد از گذشت سه سال با نام تندر ۹۰ در خيابان هاى شهر به حركت درآمده دريچه اى تازه بر بازار فروش رنو باز شد، چرا كه پتانسيل و اشتياق موجود دربازار ايران در هيچ كدام از بازارهاى خاورميانه وجود نداشت.رنو نيسان كه در سال ۲۰۰۴ پنجمين سال اتحادشان را مى گذراندند، اهداف بلندمدت خود را تعريف كردند.آغاز فروش لوگان با نشان «داچيا» بر روى پلات مشترك B همچنين آغاز فروش سومين مدل مربوط به رنو سامسونگ موتورز با نام SMJ از ديگر وقايع مهم در سال ۲۰۰۴ بود.
انتخاب گون به عنوان رئيس و مدير اجرايى رنو ـ نيسان، آغاز صادرات محصولات رنو سامسونگ موتورز به روسيه، امضاى تفاهمنامه اتحاد رنو ـ نيسان با شركت ماهى ندارى هند براى توليد محصولات مختلف با ظرفيت ۴۰۰ هزار خودرو در سال و توليد نخستين موتور ديزلى پاك توسط نيسان در آمريكا براى نصب بر روى خودروى ماكسيما به ترتيب مهمترين وقايع رخ داده در فاصله سال هاى ۲۰۰۵ تا ۲۰۰۷ براى دو غول برتر خودروسازى جهان بود.جالب ترين رويداد براى اين دو خودروساز در روند شاخص سهامشان در بورس اتفاق افتاد به طورى كه شاخص سهام نيسان كه تا پيش از اتحاد با رنو رو به افت بود از ۶۰ واحد در سال ۹۹ به ۳۰۰ واحد در سال ۲۰۰۶ رسيد.
شاخص بازار سرمايه رنو نيز به همين ميزان رشد كرد.
همچنين مجموع فروش اين اتحاد بزرگ در پايان سال ۲۰۰۶ به ۵ ميليون و ۹۱۱ هزار و ۱۷۱ دستگاه خودرو رسيد به طورى كه طى ۶ سال نزديك به يك ميليون بر تعداد فروش اين دو خودروساز افزوده شد و اين اتحاد بزرگ توانست جايگاه خود را به عنوان چهارمين خودروساز بزرگ جهان حفظ كرده و ۹ درصد از بازار جهانى را به لحاظ فروش به خود اختصاص دهد.
بيشترين رشد فروش اين اتحاد در بازارهاى روسيه با ۹۶‎/۹ درصد، كلمبيا با ۳۳‎/۶ درصد، چين با ۲۲‎/۵ درصد افزايش و خاورميانه و آفريقا با ۱۵‎/۲ درصد رشد گزارش شده است.
بنابر اين گزارش فروش جهانى مدل هاى لوگان تحت برند داچيا و رنو در مجموع به ۲۴۷ هزار دستگاه در سال ۲۰۰۶ رسيد.
* اتحاد رويكرد تازه خوردروسازى كشور
نتايج حاصل از اتحادهاى بزرگ دنيا بازار خودروى كشور ما را هم بى نصيب نگذاشت به طورى كه موضوع ادغام دو شركت بزرگ خودروسازى كشور در سال هاى اخير مطرح شد. همچنين اظهارنظرهاى متفاوتى از سوى مسئولان و صاحبنظران نسبت به اين موضوع ارائه شد.بسيارى از صاحبنظران صنعت خودروسازى براين اعتقادند اگرچه اتحاد دو قطب اصلى توليد خودرو در كشور نتايج مثبتى را به همراه مى آورد اما اين اتفاق در گرو رفع ضعف هاى موجود در اين صنعت است.
تجربيات جهانى ادغام هم گوياى بازتاب هاى مثبتى است اما نبايد از ياد برد كه اين اتحادها بين ۱۰ شركت برتر خودروسازى دنيا اتفاق افتاده است.

] مهدى مهرپور]

نشست هاى مسئولان با اساتيد اقتصاد مدتى است كه در دولت نهم به يك رويه تبديل شده است.
اين جلسات زمانى آغاز شد كه گروهى از اقتصاددانان منتقد به سياست هاى اقتصادى دولت نامه اى با ۵۷ امضا در انتقاد از سياست هاى اقتصادى منتشر كردند و خواستار جلسه اى با حضور رئيس جمهور شدند. رئيس جمهور نيز به دعوت اقتصاددانان پاسخ گفته و آنان را به يك نشست كه در خردادماه برگزار شد دعوت كرد كه حدود ۶ ساعت به طول انجاميد.
اين جلسه را مى توان آغاز راهى نوين و نقطه عطفى در ايجاد تعامل سازنده و گفت وگو در بين علماى اقتصادى و دولتمردان دانست و آن را به نشانه روحيه نقدپذيرى دولت تعبير كرد. امروز چند ماهى است كه از اين نشست سپرى مى شود اما هنوز تنور نشست هاى اقتصادى مسئولان با اقتصاددانان داغ است و گويى مقامات اقتصادى در دولت نهم به اين رويه عادت كرده اند كه هر از چند گاهى با اساتيد اقتصاد بنشينند و با هم در مورد مسائل اقتصادى گفت وگو كنند.
ديدار ۳ ساعته وزير كار با اقتصاددانان منتقد و برگزارى جلسات هم انديشى رئيس كل بانك مركزى با اساتيد اقتصاد مى تواند مهر تأييدى بر اين گفته باشد.
طهماسب مظاهرى كه يكى از پيشروها در برگزارى نشست هاى اقتصادى است هر ماه يك بار با دعوت از چند تن از اهالى علم اقتصادى به بررسى موضوعات روز نظام بانكى كشور مى پردازد.
نشست هاى مظاهرى به اساتيد اقتصادى محدود نمى شود. او در اواسط ماه مهر راهى قم شد تا با چند تن از مراجع عظام از جمله آيت الله مكارم شيرازى ديدار كرده و نظرات آنان را درمورد مسائل اقتصادى از جمله بانكدارى بدون ربا جويا شود.
با اين حال دومين نشست اقتصاددانان با رئيس كل بانك مركزى برگزار شد و موضوعاتى همچون تورم، استفاده از ذخاير بانك ها و ... مورد بررسى قرار گرفت.
بهمن آرمان يكى از حاضرين در اين جلسه مى گويد: آقاى مظاهرى با افكار علمى و متناسب اقتصاد امروز جهان در اين جلسه مطالبى را درمورد رشد اقتصادى پائين و نرخ تورم بالاى ايران در بين كشورهاى خاورميانه عنوان داشتند.
برخى از اقتصاددانان و از جمله بنده به تفكيك پول و شبه پول اشاره داشتيم زيرا متأسفانه در ايران هيچ تفاوتى بين پول و شبه پول وجود ندارد.
به عبارت ديگر كسانى كه سپرده بلندمدت در بانك داشته باشند در هر لحظه مى توانند سپرده سرمايه گذارى بلندمدت خود را به پول نقد تبديل كنند و اين مسأله به معناى اين است كه عملاً در ايران چيزى تحت عنوان شبه پول وجود ندارد.
در مورد انتشار اوراق مشاركت نيز همين مسأله صادق است. بدين صورت كه خريداران اوراق قرضه در هر لحظه و در زمان بروز بحران مى توانند اوراق مشاركت يا قرضه خود را بفروشند و آن را به پول نقد تبديل كنند درحالى كه در جهان چنين چيزى وجود ندارد. اين مسأله تنها زمانى قابل تبديل به پول نقد است كه از طريق بازار ثانويه يعنى بورس اوراق بهادار مورد دادوستد قرار گيرد.
دكتر سيدحسين ميرجليلى يكى ديگر از شركت كنندگان اين جلسه در اين ارتباط مى گويد: اين جلسات كه به دعوت آقاى مظاهرى تشكيل شد، جلسات تبادل نظر و انديشه بين اقتصاددانان است نه جلسات تصميم گيرى.
با توجه به اين مسأله كه ديدگاه هاى اقتصاددانان بسيار به هم نزديك بود مى تواند به تصميمات سنجيده تر نهادهاى اقتصادى كمك شايانى كند.
اين استاد دانشگاه در مورد مباحث مطروحه در اين جلسه مى افزايد: محورهاى اصلى بحث در اين جلسه نقدينگى، تورم و انضباط مالى و پولى، جلوگيرى از رشد پايه پولى بود كه اساتيد اقتصاد ديدگاه هاى خود را بيان كردند كه در اين موارد پيشنهادات خوبى ارائه شد كه بايد مورد توجه قرار گيرد.
جلوگيرى از رشد سريع نقدينگى، تورم و رشد پايه پولى مهم ترين عناوينى بود كه در اين جلسه مطرح شد. درمورد استفاده از چك پول ها نيز پيشنهاداتى ارائه شد و دوستان نظرات خود را بيان كردند.
در كشور ما هزينه چاپ اسكناس بالا و عمر آن كم است كه همين مسأله هزينه هاى زيادى را به اقتصاد ملى تحميل مى كند و پيشنهاداتى براى كاهش اين هزينه ها ارائه شد كه مى توان در اين مورد به بانكدارى الكترونيك اشاره كرد.
دكتر مسعود نيلى استاد دانشگاه صنعتى شريف يكى ديگر از اقتصاددانان حاضر در جلسه در اين مورد مى گويد: همان طور كه انتظار مى رفت در مورد متغيرهاى كلان اقتصادى، اساتيد نظرات خود را بيان كردند. البته بنده اولين بار بود كه در اين جلسات شركت مى كردم كه تحليل هاى خوبى توسط اقتصاددانان ارائه شد كه نشان دهنده روند نامطلوب اقتصادى بود.
دكتر نيلى پيشنهاد كرد كه اين جلسات به صورت گزارشى در اختيار هيأت دولت قرار گيرد و توسط سياستگذاران بررسى شود.دكتر اسلامى نيز يكى ديگر از اساتيدى بود كه در اين جلسه حضور داشت. وى دراين باره مى گويد: در اين جلسه نظرات كارشناسى اساتيد اقتصاد مطرح شد كه در اين ميان مظاهرى با اعتقاد به كار كارشناسى مطمئناً از نظرات اقتصاددانان استفاده خواهد كرد.
او مى گويد: اقتصاددانان حاضر در اين جلسه همگى به اوضاع اقتصادى مملكت اشراف دارند و معتقدم ۷۰درصد اقتصاددانان در اين جلسه روى مواضعى كه مطرح شد نظرات مشترك داشتند.
اسلامى از جمله مباحث مطروحه در اين جلسه را پائين بودن نرخ بهره ورى منابع ملى عنوان و تصريح مى كند: نرخ بهره ورى در كشورمان بسيار پائين است و بايد چاره اى انديشيد به طور مثال در حال حاضر دارايى شركت هاى دولتى در ايران حدود ۵۰۰ ميليارددلار است كه اگر به آن حدود ۵ درصد بهره ورى اضافه كنيم به رقمى معادل ۲۵ ميليارددلار مى رسد كه رقم قابل توجهى است.
دكتر اسلامى در پايان پيشنهاد مى كند يك جامعه مدرن نياز به آرامش دارد، پس براى رسيدن به اين هدف بايد همه دستگاه ها وفاق و انسجام را رعايت كرده، زيرا انسجام لازمه پيشرفت يك جامعه است.
رويكردهاى نو در سيستم بانكى
دومين جلسه مشورتى رئيس كل بانك مركزى با اساتيد اقتصادى در حالى به پايان رسيد كه به اعتقاد اكثر كارشناسان حاضر اتخاذ رويكردهايى نو در سيستم بانكى از جمله پيگيرى پرداخت مطالبات معوق، جلوگيرى از بدهى بانك ها به بانك مركزى از جمله اولويت هاى اساسى بانك مركزى بايد باشد.مطمئناً تداوم چنين جلساتى در بانك مركزى در صورتى تأثيرگذار خواهد بود كه به گفته مسعود نيلى تأثير آن در تصميمات دولت و مجلس مؤثر باشد تا نتيجه آن در سياست هاى اقتصادى مشاهده شود.
از اين رو مى توان اين جلسات را به عنوان جلساتى مشورتى به منظور چاره انديشى و ارائه طريق جهت رفع معضلات پولى و بانكى كشور دانست.
با اين حال استفاده از اين افراد بدين منظور است كه فارغ از هياهوى موجود در درون بانك مركزى و به دور از جوى حاكم برفضاى آن بانك بتوانند آزادانه نسبت به معضلات اساسى بانك مركزى راه حل ارائه دهند.
اين هدف زمانى ميسر مى شود كه اثرات ديدگاه هاى اقتصاددانان مدعو جلسه در تصميمات رئيس كل بانك مركزى ديده شود كه دراين صورت اين جلسات با دوام و پايدار خواهد بود.