ايلام - خبرنگار «ايران»:طرح جامع توسعه پايانه مرزى مهران در حال اجراست.
محمد كهزاديان سرپرست سازمان حمل و نقل و پايانه هاى استان ايلام گفت: در حال حاضر مسافران ايلام
از طريق سايت موقت پايانه مرزى ساماندهى و از كشور خارج يا وارد مى شوند.
وى اظهار داشت: امكانات سايت موقت براى تردد يك هزار و ۲۰۰ نفر در روز طراحى شده است اما با تلاش مضاعفى كه از سوى ارگان هاى مستقر در سايت بويژه نيروهاى سازمان حمل و نقل و پايانه ها صورت مى گيرد تسهيلات قابل قبولى براى رفاه حال زائران فراهم كرده است.
وى بيان كرد: سازمان راهدارى و حمل و نقل جاده اى كشور با تملك ۴۲ هكتار از زمين هاى منطقه مرزى مهران طرح جامع پايانه مرزى مهران را در دست اجرا دارد كه با تخصيص اعتبارى بالغ بر ۱۳۰ ميليارد ريال در نوع خود بى نظير است.
محمد كهزاديان با اشاره به اين كه پايانه مرزى مهران بزرگ ترين پايانه مسافربرى زمينى در كشور و شايد در منطقه خاورميانه باشد گفت: طرح جامع پايانه مرزى مهران در دو فاز مسافرى و تجارى هم اكنون در حال اجراست كه قسمت مسافرى آن با مساحت ۳ هزار و ۳۵۶ مترمربع و ۱۸ گيت ورودى و خروجى براى تردد در حدود ۲۰ هزار نفر در روز طراحى شده و سالن تجارى به مساحت يك هزار و ۷۶۵ مترمربع در دو طبقه با ۱۴ گيت ورود و خروج طراحى شده است.
وى با اشاره به پيشرفت فيزيكى ۶۰ درصدى طرح ،
ابراز اميدوارى كرد: با تلاشى كه از سوى سازمان به عنوان كارفرما، دستگاه نظارت و پيمانكاران صورت مى گيرد اين طرح تا پايان امسال به بهره بردارى برسد.
وى افزود: شهر مرزى مهران به دليل موقعيت جغرافيايى اش از اهميت ويژه اى برخوردار است.
وى بيان كرد: مرز زمينى بهرام آباد در فاصله ۱۱ كيلومترى شهر مهران به واسطه نزديكى به عتبات عاليات بويژه كربلا و نجف اين رزوها پذيراى عاشقانى شده است كه تمام ناملايمات و بى مهرى ها را به جان خريده و براى رسيدن به آستان مقدس دوست سر از پا نمى شناسند.
سرپرست سازمان حمل و نقل و پايانه هاى استان ايلام گفت: پايانه مرزى مهران مى تواند ارتباطى اساسى و پايدارى بين ايران وكشورهاى غرب تا درياى مديترانه ايجاد نمايد و به موازات محور تركيه كه ارتباط فعلى ايران با اروپا به آن محدود است نقش عمده اى ايفا كند.
پايانه مرزى مهران در ۹۰ كيلومترى مركز استان ايلام واقع شده است. اهميت استان با دارا بودن ۴۲۵ كيلومتر مرز مشترك با كشور عراق و نزديكى و امنيت شهر مهران و امكان دسترسى آسان به بازارهاى كشورهاى عربى و خاورميانه خود دليلى واضح و مبرهن بر امتيازات پايانه مرزى مهران است كه نزديك ترين و راحت ترين راه عبور براى زائران عتبات عاليات به شهرهاى كربلا (۲۴۰ كيلومتر) و نجف (۱۸۰ كيلومتر) است.

گروه شهرستانها_ با استفاده از آخرين تكنولوژى روز دنيا آسيب هاى زيست محيطى پالايشگاه نفت در مازندران به حداقل نزديك شد.
غلامرضا ناظمى مشاور هيأت مديره شركت پالايشگاه نفت مازندران گفت: در حال حاضر تمامى امكانات آغاز عمليات اجرايى با همكارى استاندارى مازندران فراهم شده و تنها مشكل مجوز اداره محيط زيست براى شروع كار در زمين است.
وى افزود: تمامى كسانى كه در رابطه با ساخت پالايشگاه مخالفت مى كنند بايد بدانند كه منابع وسيع نفتى درياى خزر از سوى كشورهاى مجاور در حال چپاول است و ما بايد جوابگوى نسل آينده باشيم.
مشاور هيأت مديره شركت پالايشگاه نفت مازندران اظهار داشت: در ساخت اين پالايشگاه از آخرين تكنولوژى روز دنيا استفاده خواهد شد و بايد بدانيم كه مقايسه پالايشگاه مازندران با پالايشگاه هاى نفت تهران و آبادان كه ساخت آن مربوط به ۸۰ سال قبل است كار درستى نيست.
وى با اشاره به اين كه با ساخت اين پالايشگاه از نفت ارزانى كه در درياى خزر وجود دارد استفاده بهينه خواهد شد گفت: مصرف فرآورده هاى نفتى در نوار شمالى كشور بدون دغدغه خواهد بود.
ناظمى خاطر نشان كرد: شركت پالايشگاه نفت مازندران در حال حاضر با همكارى مسئولان استان توانسته است كه سرمايه گذار خارجى را از سوى قرار گاه خاتم الانبيا براى شروع اين طرح ملى آماده كند و استاندار مازندران نيز در چندين جلسات عمومى و تخصصى موافقت خود را با اجراى اين طرح اعلام كرد.
وى از بندر امير آباد، نيروگاه نكا، پايانه نفتى نكا و ريل راه آهن به عنوان صنايع كمكى و وابسته به پالايشگاه ياد كرد و خاطر نشان كرد: منطقه اميرآباد مستعدترين زمين را براى ساخت پالايشگاه مازندران در اختيار دارد.

اصفهان- خبرنگار «ايران»: با شناسايى ۱۵۰ خوشه صنعتى در كشور، تدوين سندهاى راهبردى آن در استان هاى مختلف اجرا مى شود.
خوشه صنعتى به مجموعه اى از بنگاه هاى اقتصادى اطلاق مى شود كه يا محصول مشترك توليد مى كنند يا شامل زنجيره توليد يك محصول هستند. اين واحدهاى اقتصادى كه معمولاً در يك منطقه جغرافيايى مانند (ناحيه، شهر يا استان مستقر هستند) داراى تهديدها و فرصت هاى مشابهى اند. طرح تئورى خوشه هاى صنعتى كه در ساير نقاط دنيا سابقه ديرينه دارد به منظور شناسايى اين فرصت ها و ارتقاى سطح توسعه اين واحدها صورت مى گيرد. شناسايى يك صنعت در يك منطقه به عنوان خوشه بر اساس ميزان اشتغال افراد، حجم سرمايه مستقر و ساير مشكلات و مزيت هاى آن صورت مى گيرد.
در حال حاضر استان اصفهان با توجه به پيشينه صنعتى اقتصادى خود يكى از پرتعدادترين خوشه هاى صنعتى كشور را داراست كه در نخستين قدم خوشه سنگ، فلزات گرانبها، سنگ هاى قيمتى، قطعات پلاستيكى، آجر ماشينى، نساجى، فرش ماشينى كاشان و قطعات ريختگرى در اولويت نخست از سوى مركز خوشه هاى صنعتى استان وابسته به شركت شهرك هاى صنعتى و سازمان صنايع معادن براى توسعه درنظر گرفته شده اند. در اين ميان به منظور الگوسازى و توسعه خوشه هاى صنعتى شناسايى شده هم در زمينه استفاده از نيروهاى خبره داخلى و هم بهره مند شدن از تخصص ها و تجارب سازمان هاى بين المللى اقداماتى صورت گرفته است كه به طور نمونه مى توان به قرارداد منعقد شده ميان انجمن سنگ ايتاليا و خوشه صنعتى سنگ اصفهان در زمينه توسعه اين خوشه اشاره كرد.
سيدرضا مرتضوى، قائم مقام شركت شهرك هاى صنعتى استان اصفهان با اشاره به اين كه هدف از اجراى طرح توسعه خوشه هاى صنعتى ارتقاى نرم افزارى و نه سخت افزارى اين واحدهاست مى گويد: تلقى بيشتر افراد از لفظ خوشه، تجميع واحدها و به نوعى انجام كار
سخت افزارى روى آنهاست. اين در شرايطى است كه به هيچ عنوان قرار نيست واحدهاى صنعتى مشابه در يك مكان تجميع شوند.
مرتضوى با اشاره به اين كه هم اكنون مطالعات شناختى اين ۷ خوشه رو به اتمام است گفت: به احتمال زياد تا ۲ ماه آينده سند توسعه اين ۷ خوشه براى ارائه آماده مى شود. مرتضوى افزود: شيوه كار به اين صورت است كه با انتخاب عامل خوشه، مطالعه گروهى روى هر صنعت آغاز مى شود و بعد از ا نجام كار مطالعاتى عارضه هاى هر صنعت مشخص و برنامه عملياتى آن تدوين مى شود. وى افزود: به طور نمونه خوشه سنگ استان يكى از مطرح ترين خوشه هاى استان است. ممكن است بعد از بررسى مسائل و مشكلات اين واحدها تيم مطالعه كننده به اين نتيجه برسد كه يكى از مهمترين مشكلات اين صنعت نبود مهارت در كارگران واحدهاى مشغول به كار است. در نتيجه برنامه آموزش مهارتى براى كارگران تدوين مى شود يا اگر در صنعتى نياز به تكنولوژى نوين دارد در اين زمينه براى او چاره انديشى مى شود. مرتضوى با بيان اين كه مركز ملى توسعه خوشه هاى صنعتى از چند سال قبل كار خود را شروع كرده و در برنامه چهارم توسعه نيز نگاه بسيار خوبى به بحث خوشه هاى صنعتى در كشور شده است گفت: مزاياى طرح خوشه هاى صنعتى استفاده از صنعتگران، مشورت با آنها و دريافت مسائل و معضلات صنعت در هر نقطه كشور طى گفت وگو با خود آنهاست. به گفته وى، در جلسات مختلف سعى مى شود با كسب اعتماد صنعتگر و ارتباط و تعامل با واحدهاى صنعتى تدوين برنامه توسعه هر صنعت رقم بخورد. به گفته معاون شركت شهرك هاى صنعتى استان اصفهان، خوشه هاى صنعتى همانند يك هرم هستند كه صنعتگران وجه اصلى و قاعده آن محسوب مى شوند.
* موفقيت خوشه هاى صنعتى در دنيا
از نيمه دوم قرن بيستم تاكنون الگوهاى متفاوتى از مدل هاى رشد و توسعه صنعتى در جهان تجربه شده است. تجارب موفق ايتاليا در شكل دهى به خوشه هاى صنعتى و سپس تجارب موفق بسيارى از كشورها در پذيرش و به كارگيرى اين الگو در جهان، همگرايى بنگاه هاى كوچك و متوسط، نهادهاى عمومى و دولتى و بخش هاى خدمات دهنده پشتيبان را در محدوده جغرافيايى خاصى امكان پذير كرد. به طور نمونه كشورهند توانسته به واسطه توسعه يكى از خوشه هاى نساجى خود سالانه تنها ۶۰۰ ميليون دلار به چين و آمريكا صادرات داشته باشد. اين در شرايطى است كه تا پيش از آن صنايع نساجى مربوطه در شرف ورشكستگى بودند.
درخوشه هاى صنعتى بنگاه هاى اقتصادى با سرمايه انسانى ماهر و نيمه ماهر و يكسرى نهادهاى عمومى برآمده از اين بنگاه ها در فضاى جغرافيايى مشخصى از محدوده هاى قانونى و خدماتى شهرهاى بزرگ و مزيت دار در زمينه توليد كالاها و خدمات خاص، قرار مى گيرند. ارتباطات عمودى و افقى برقرار شده بين اين عناصر، فرآيند رقابت پذيرى و بهره بردارى از صرفه هاى اقتصادى ناشى از مقياس، تنوع و تجمع محلى و شهرى را امكانپذير مى كند.
* فرهنگ سازى و اطلاع رسانى
نظر به اين كه ميزان مطالعات و تجربيات در زمينه توسعه خوشه هاى صنعتى، مسبوق به مدت بسيار كمى است، در برنامه هاى كوتاه مدت توجه خاص به زمينه سازى، فرهنگ سازى و نشر دانش تئوريك و تجربه به ساير ملل در اين زمينه از اولويت خاصى برخوردار است. مرتضوى معتقد است استفاده از ظرفيت رسانه ها به عنوان يكى از اركان آموزش در اين زمينه بسيار كارساز است. خوشه صنعتى قطعات خودروى تبريز، خوشه صنعتى چرم تبريز، خوشه صنعتى مبلمان ملاير، خوشه صنعتى قطعات لاستيكى رزن، خوشه صنعتى سفال لالجين، خوشه صنعتى ادوات و تجهيزات كشاورزى جويبار، خوشه صنعتى چرم شهر تهران، خوشه صنعتى سنگ اصفهان، خوشه صنعتى نساجى يزد، خوشه صنعتى سراميك يزد، خوشه صنعتى خرماى بم، خوشه صنعتى تجهيزات نفت، گاز و پتروشيمى خوزستان، خوشه صنعتى قطعات ريلى استان مركزى و خوشه صنعتى شيلات هرمزگان از جمله مهم ترين خوشه هاى صنعتى كشور به شمار مى روند.

شيراز- خبرنگار «ايران»: ايجاد منابع درآمد پايدار براى بهره برداران عرصه هاى طبيعى و جلب مشاركت آنان در حفاظت از عرصه ها از جمله اهداف سازمان منابع طبيعى است كه توسعه كشت گياهان صنعتى و دارويى در مناطق مستعد در راستاى عملى شدن آن در دستور كار قرار گرفته است.
مهندس على چنانه، مديركل روابط عمومى و امور بين الملل سازمان جنگل ها، مراتع و آبخيزدارى كشور با بيان اين مطلب در سومين نشست مديران روابط عمومى منطقه يك در شيراز، شمار بهره برداران عرصه هاى منابع طبيعى كشور را بيش از يك ميليون نفر اعلام كرد.
وى تقويت و تجهيز يگان هاى حفاظت منابع طبيعى را يكى ديگر از سياست هاى اصلى اين سازمان برشمرد و گفت: هم اينك بيش از ۲۲۰۰ نيروى محافظ در عرصه هاى طبيعى حضور دارند، علاوه بر ناكافى بودن تعداد آنها، ابزار حفاظتى لازم براى مهار آتش سوزى، برخورد با پديده زمين خوارى و تبديل و تغيير و تصرفات اراضى و ديگر تخلفات قانونى را نيز در اختيار ندارند.
وى نامتناسب بودن ميزان و نوع جريمه ها با تخلفات صورت گرفته را يكى از نارسايى هاى قانون فعلى منابع طبيعى خواند و از مراحل پايانى تدوين قانون جديد منابع طبيعى خبر داد.
چنانه در تشريح ديگر برنامه هاى منابع طبيعى در خصوص حفظ و تقويت منابع پايه اظهار داشت: توسعه و زارعت چوب با هدف جلوگيرى از قطع درختان جنگلى، اجراى كمربند حفاظتى در اطراف جنگل ها، اجراى طرح هاى جايگزينى سوخت فسيلى، مبارزه با آفات جنگلى، توليد نهال و توسعه فضاى سبز از اقداماتى است كه با همكارى مردم با هدف حفظ مناطق جنگلى در حال انجام است.
وى اضافه كرد: وسعت فعلى بيابان هاى ايران حدود ۳۴ ميليون هكتار است و وزش توفان شن و وزش باد در اين مناطق همه ساله خسارت هاى زيادى در مناطق مسكونى، جاده ها و تأسيسات زيربنايى برجاى مى گذارد و سازمان منابع طبيعى براى مقابله با بيابان زايى، فعاليت هاى گوناگونى را از سال ها قبل آغاز كرده به طورى كه هم اكنون طرح هاى مطالعاتى حدود ۳۰ درصد از مناطق بيابانى كشور تهيه و تدوين شده و علاوه بر ايجاد ۲ ميليون هكتار جنگل هاى دست كاشت بيابانى، در سطح ۲۴۰ هزار هكتار از بيابان ها عمليات مالچ پاشى (پخش كردن مالچ نفتى براى جلوگيرى از گسترش مناطق بيابانى) انجام گرفته است. چنانه با يادآورى تأثير اجراى طرح هاى آبخيزدارى در كاهش فرسايش خاك گفت: حدود ۷۰ درصد از زمين هاى منابع طبيعى كشور، شيب دار هستند و به دليل ضعيف شدن پوشش گياهى اين عرصه ها در ساليان گذشته، هر سال ۲۶۰ ميليون مترمكعب خاك ارزشمند از سطح عرصه ها شسته شده و رسوب داده مى شود كه با اجراى طرح هاى آبخيزدارى و تقويت پوشش گياهى به شيوه هاى گوناگون مى توان تا حدود زيادى از اين ضايعه جلوگيرى كرد.
مدير كل منابع طبيعى و آبخيزدارى استان فارس نيز در اين نشست اظهار داشت: سالانه ۴۶ ميليارد مترمكعب برف و باران بر پهنه فارس مى بارد كه به دليل ضعف پوشش گياهى و ناپايدارى و شكنندگى اكوسيستم، ۲۶ ميليارد مترمكعب آن تبخير مى شود و از آنچه باقى مى ماند هم ۴۲ درصد به صورت روان آب، راهى خليج فارس و درياى عمان شده و از دسترس خارج مى شود.
مهندس مهرزاد خرد افزود: در استان فارس براى تقويت پوشش گياهى عرصه ها در كنار اجراى طرح هاى تعادل دام و مرتع، توسعه باغات ديم در زمين هاى شيب دار، ايجاد جنگل هاى دشت كاشت و فضاى سبز، اجراى طرح هاى آبخيزدارى براى حفظ منابع پايه آب و خاك به صورت ديم دنبال مى شود.
وى به تصويب اختصاص يك ميليارد دلار از محل صندوق ذخيره ارزى براى توسعه آبخيزدارى كشور در جريان سفر استانى رئيس جمهورى به فارس اشاره كرد و خاطرنشان ساخت: با توجه به اين كه فارس با سه چالش مهم و بزرگ بحران آب، تغيير اقليم و بيابان زايى روبه رو است و سفره هاى آب زيرزمينى آن با بيلان منفى مواجه هستند و از سوى ديگر ۱۲ درصد از محصولات كشاورزى استراتژيك كشور در اين استان توليد مى شود، مقرر شد ۲۵ درصد از اعتبار توسعه آبخيزدارى مصوب به استان فارس، اختصاص يابد.
حضور نيروهاى مردمى در پيشبرد طرح هاى منابع طبيعى استان را ستود و تصريح كرد: ميزان تعهد سازمان منابع طبيعى فارس براى توسعه گياهان دارويى در امسال ۶۰۰ هكتار تعيين شده بود اما با استقبال چشمگير بهره برداران و حمايت هاى مردمى از ابتداى امسال تاكنون موفق به اجراى اين طرح در سطح ۱۵ هزار هكتار از عرصه هاى طبيعى شده ايم.
براساس اطلاعات موجود حدود ۶۰ درصد از گياهان دارويى كشور در استان فارس توليد مى شود از همين رو، ساماندهى كشت گياهان دارويى و صنعتى در دستور كار مسئولان استان قرار گرفت و براى نخستين بار در كشور كميته تخصصى توسعه گياهان دارويى به عنوان يكى از زيرشاخه هاى كار گروه آب، كشاورزى و منابع طبيعى در فارس به طور رسمى شكل گرفت و در حال حاضر نيز تمام مراحل مربوطه از انجام تحقيقات «توليد» فرآورى و صادرات در اين كميته مورد بررسى قرار مى گيرد.

بندرعباس ـ خبرنگار «ايران»: براى نخستين بار آثار طبيعى استان هرمزگان در فهرست آثار ملى به ثبت مى رسد.
عباس نوروزى معاون ميراث فرهنگى سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى، گردشگرى هرمزگان گفت: به همين منظور پرونده ثبت ملى غار نمكى قشم (بزرگترين غار نمكى جهان) و غار جناب على روستاى فارغان در حال تهيه است. وى افزود: غار جناب على فارغان براى مردم روستاى فارغان مقدس است وهمين موضوع علت اصلى تهيه پرونده ثبتى آن است.
وى خاطرنشان كرد: در حال حاضر ۲۵۵ اثر تاريخى استان در فهرست آثار ملى كشور به ثبت رسيده است.
وى تصريح كرد: براساس برنامه ريزى هاى صورت گرفته تا پايان امسال ۱۰۰ اثر تاريخى ديگر نيز در فهرست آثار ملى كشور به ثبت خواهد رسيد. استان هرمزگان داراى صدها جاذبه اصيل و بكر طبيعى است.

غارها نخستين سكونتگاه هاى انسان و آغازگر تاريخ مدون بشرى است؛ چرا كه نقاشى هاى روى غارها، كهن ترين آثارى است كه انسان اوليه تا كنون از خود به يادگار گذاشته است . اين سكونتگاه هاى قديمى آيينه گردان انسان هاى اوليه و خلق و خوى آنهاست . در لرستان غارهاى طبيعى فراوانى وجود دارد كه در اين گزارش كوتاه با مهمترين آنها آشنا مى شويد.
*غاليه كوه ، اليگودرز _ بروجرد
يكى از مرتفع ترين كوه هاى جنوب باخترى ايران است كه با ۴۱۱۰ متر ارتفاع در فاصله ۸۰ كيلومترى اليگودرز واقع شده است و مرز طبيعى شهرستان اليگودرز و دزفول است. دامنه هاى اين كوه بسيار زيبا و مفرح و پر از گياهان و گل هاى معطر است صعود به اين قله از طريق روستاى چقا گرگ كه در فاصله ۴۸ كيلومترى جنوب باخترى اليگودرز واقع شده است صورت مى گيرد. مسير صعود اين كوه عبارت است از: روستاى چقا گرگ، روستاى دردايى، گردنه نصير مرده، روستاى شاه آباد، روستاى باغ ناحيه تخت رز، گردنه آخورا، دره دنده سان، قله دال بازى و غاليه كوه.
*اشتران كوه، اليگودرزـ بروجرد
اشتران كوه، رشته كوهى به درازاى تقريبى ۵۰ كيلومتر است كه در محدوده اليگودرز و بروجرد در جهت شمال باخترى، جنوب خاورى امتداد دارد. اين رشته كوه يكى از زيباترين كوه هاى كشور به شمار مى رود كه يخچال هاى طبيعى و دائمى آن در تمام سال از برف و يخ پوشيده شده است. اشتران كوه، قلل متعددى دارد كه بلندترين قله آن معروف به چال كبود و به نام «سن بران» است كه ۴۱۰۰ متر از سطح دريا ارتفاع دارد. اين رشته كوه از خاور به باختر به شكل مارپيچ امتداد مى يابد و در هر پيچ يك نيم دايره تشكيل مى دهد كه در اصطلاح محلى به اين نيم دايره ها چال مى گويند. در انتهاى هر چال كه به زير قلل و خط الرأس هاى مرتفع منتهى مى شود، يخچال هاى دائمى وجود دارد. چال هاى اشتران كوه و قله هاى مهم آن به ترتيب از باختر به خاور عبارتند از: چال هاى ميشان، كبود، بران، فيال سون، پنجم، پيار و چال همايون. چال همايون آخرين چال مهم اشتران كوه است كه قله مرتفع كفت همايون با ۴ هزارمتر ارتفاع در آن قرار دارد. چشمه معروف و بزرگ شاه تخت كه بزرگترين سرچشمه آب دز است؛ نيز در اين محل واقع شده است. از سوى ديگر، درياچه زيباى گهر نيز در قسمت جنوبى اين چال قرار گرفته و جاذبه هاى گردشگرى آن را
دو چندان كرده است.
*غار كوه تمندر، اليگودرز
رشته كوه تمندر در نواحى بريرود و زلفى شهرستان اليگودرز واقع شده است و داراى ۴ رشته شمالى، جنوبى، خاورى و مركزى است. رشته شمالى ۲ قله از ناو دره سر را در بر مى گيرد كه به ترتيب ۳۲۰۰ و ۳۵۰۰ متر ارتفاع دارند. رشته مركزى داراى ۶ قله به نام هاى قله مركزى تمندر، هما، قله شمالى، خاورى و جنوبى تمندر و قله جنوبى دره سر است كه همه آنها بيش از ۳۵۰۰ متر ارتفاع دارند. قله مركزى تمندر ۳۹۰۰ متر ارتفاع دارد. رشته شمالى تمندر ۲ قله «فرسش» و
«قله جنوبى» را شامل مى شود كه به ترتيب ۳۶۰۰ و ۳۸۵۰ متر ارتفاع دارند. رشته جنوبى تمندر نيز شامل يك خط الرأس ۱۵ كيلومترى است كه در انتهاى باخترى آن قله مخروبه قديمى به نام قلعه دختر قرار دارد.
كوهستان تمندر يكى از بزرگترين شكارگاه هاى شهرستان اليگودرز است. زنجيره به هم پيوسته كوه ها و قله هاى استان لرستان نه تنها مى تواند به يكى از كانون هاى توسعه ورزش كوه نوردى و صخره نوردى تبديل شود، بلكه به علت برف گيرى و وجود شيب هاى مناسب در پاره اى از مناطق، قابليت ايجاد و توسعه ورزش اسكى را نيز دارند.
*غار كلماكره، پلدختر
«كلماكره» به زبان محلى به معنى جايگاه بز (كل كوهى) و انجير است. اين غار در ۲۰ كيلومترى شمال باخترى شهرستان «پل دختر» واقع شده و از جنبه هاى طبيعى و فرهنگى، در زمره غارهاى با ارزش كشور است. «كلماكره» در يك منطقه باستانى، در ارتفاعات معروف به كوه مهله و در يكى از دره باغ ها واقع شده است. اين غار از نظر ساختار، در سازندهاى آهكى دوره كرتاسه به وجود آمده و با توجه به ته نشست هاى رسوبى و آهكى فراوان، حاوى استالاگتيت (چكنده ها) و استالاگميت (چكيده هاى) بسيار زيباست. وجود همين ساختارهاى طبيعى، عظمت و زيبايى خاصى به آن داده است. تالارها، حفره ها و شكاف هاى متعدد ايجاد شده در غار، فضايى اسرارآميز به آن داده و بيننده را به تحسين و اعجاب وادار مى كند.
غار كلماكره از ديدگاه ارزش فرهنگى و باستان شناختى نيز غارى با اهميت و با ارزش محسوب مى شود و از نظر آثار تمدن هاى باستانى نيز بسيار غنى است. ارتفاعات كوه مهله قاعده يك مثلث فرضى را مى سازند كه ۲ ضلع آن از رودخانه سيمره و كشگان تشكيل شده است. اين مثلث از نظر تجمع و تعداد مراكز سكونتى انسان هاى پيشين، و وجود تپه ها و محوطه هاى باستانى و تاريخى، غنايى فوق العاده دارد و در ادوار پيش از تاريخ و در دوره هاى تاريخى بويژه ايلامى، پارتى و ساسانى رونق و اعتبار فراوان داشته است. چنان كه در قسمت مدخل تالار و ورودى غار، آثار و بقاياى حيوانى و انسانى به وفور ديده مى شود كه حاكى از سكونت گاه و بى گاه انسان ها در اين غار است.
در حال حاضر غار فاقد راه هاى ورودى به نظر مى آمده اجباراً بايد از شيوه هاى كوه نوردى و سنگ نوردى براى رسيدن به آن استفاده كرد. راه ورود به غار در گذشته ها آسان تر بوده، اما به نظر مى رسد بر اثر فرسايش كوه يا وقوع زلزله، رابطه آن با بيرون قطع شده است.
* غار سمسا ، الشتر
اين غار در دره آرش «الشتر» واقع شده و در گويش محلى به «مرسمسا» مشهور است. درازاى غار نزديك به ۷۰ متر، پهناى دهانه آن ۶ متر، پهناى داخل آن
۷ متر و بلندى دهانه آن ۳‎/۷ متر است. در كف اين غار، تعدادى سنگ چخماق ديده شده است. اين غار در بالاى محلى قرار دارد كه از آن جا سنگ هاى تراش خورده اى را براى ساختمان سازى آورده اند كه نشان مى دهد، بيشتر سنگ هاى بناها و آثار مهم الشتر و سنگ قبرها را از اين مكان تهيه كرده اند.
* غار بتخانه ،كوهدشت
اين غار در ۱۸ كيلومترى جنوب خاورى شهر كوهدشت، در كوه «دمچهر» قرار دارد. قسمتى از دهانه غار به علل طبيعى بسته شده است، اما قسمتى از آن باقى است كه بايد به شكل خزيده از آن گذشت و به غار وارد شد. درازاى دهانه غار، ۱۸ متر و ارتفاع سقف آن نزديك به ۲۰ متر است. سراسر سقف و ديواره آن به دليل نفوذ آب از لايه هاى آهكى، سفيد شده است. غار، شامل ۲ قسمت جنوبى و شمالى است كه قسمت شمالى آن وسيع تر است. وجود سنگ چخماق و سفال هاى شكسته سياه و منقوش، مؤيد زندگى غار نشينى در اين ناحيه است. آثار دوره هاى مختلف تمدن هاى گذشته در اين غار يافت شده و به نظر مى رسد كه در آن آثار پالئولتيك نيز وجود داشته است. درازاى غار نزديك به ۲۰۰ متر و پهناى آن به طور متوسط ۲۰ متر است.
* غار مير ملاس، كوهدشت
اين غار در كوه «سرسرخن» در فاصله حدود ۳۰ كيلومترى شهر كوهدشت واقع شده است. غار «ميرملاس» به مرور زمان درهم ريخته و در حال حاضر سايبانى بيش، از آن باقى نمانده است. نقاشى هايى در ۲ طرف جنوب و شمال غار روى ديوار سايبان نقش بسته كه در معرض عوامل طبيعى و انسانى قرار دارند. بيش تر نقاشى ها، صحنه هايى از شكارگاه يا رزمگاه را مجسم مى سازند. برخى نيز، نقش حيواناتى هستند كه نمى توان نوع آنها را تشخيص داد.
* غار عالى آباد ،كوهدشت
اين غار در منطقه كوهدشت واقع شده و يكى از محل هاى سكونت انسان هاى پيش از تاريخ بوده است. غار پس از يك فرود ۶ مترى تا عمق ۴۲۰ مترى ادامه مى يابد. براى بازديد كامل از اين غار، وسايل فنى كامل مورد نياز است.
* غار ويزنهار، كوهدشت
كوه «ويزنهار» رومشكان از توابع كوهدشت، ۳ دره عميق دارد كه چين خوردگى هاى گوناگون دارد. دره باخترى، از ۲ دره ديگر اهميت بيش ترى دارد، زيرا در انتهاى اين دره و در قسمت بن بست آن، غارى است كه در سينه كوه كنده شده كه چشم انداز و ديدگاه آن سراسر دره را در بر گرفته است. از ميان دره، راهى براى رسيدن به غار وجود ندارد و ارتفاع دهانه تا سطح دره نزديك به ۲۰ متر است. در انتهاى بن بست دره، دريچه اى است كه پله هاى سنگى آن به طرف غار منتهى مى شوند و تا محوطه غار امتداد مى يابند. اين پله ها با چند پيچ حساب شده، دره را به غار متصل مى كنند. در گذشته، كسى از وجود اين پله ها آگاهى نداشت، ولى به طور تصادفى اين دريچه پيدا شد. سطح داخلى غار، چندان وسيع نيست، اما قسمت هايى از ديواره آن را تراشيده و صاف كرده اند.
* غار قمرى، خرم آباد
اين غار در باختر دره خرم آباد و در سينه كوهى مشرف به اين شهر واقع شده است. دهانه غار به سوى جنوب كوه قرار دارد و سطح داخل دهانه آن بيش از ۲۰۰ متر است. درازاى راهرو غار، باريك و طولانى است و تاكنون انتهاى آن كشف نشده است. درباره اين غار افسانه هاى بسيارى زبان زد مردم محلى است.
* غار يافته، خرم آباد
اين غار در ۲۵ كيلومترى جنوب باخترى شهر خرم آباد بر سر راه كوهدشت در محلى به نام «سوليزه» بر دامنه كوه «يافت» واقع شده و سطح و فضاى داخلى آن محدود است.
* غار كنجى ،خرم آباد
غار كنجى در ۴ كيلومترى جنوب شهر خرم آباد در كمركش يك كوه قرار گرفته است. دسترسى به اين غار، از طريق يك مسيل دره اى امكان پذير است كه در فصل بهار، از دامنه هاى آن، چشمه هاى آب جارى مى شود. اين غار يكى از منظم ترين غارها از لحاظ سطوح داخلى است. مساحت آن بيش از ۲۰۰ مترمربع است. كف غار خاكى است و در كاوش هاى انجام شده، چند گور مربوط به پيش از تاريخ همراه با اسكلت هاى متعدد از آن به دست آمده است. در دامنه و چشم انداز اين غار، دشتى وسيع با تپه هاى مصنوعى وجود دارد.
* غار ارجنه ، خرم آباد
در دشت جنوبى دره خرم آباد، يك كوه كوچك وكم ارتفاع به نام «گرارجنه» وجود دارد كه تعدادى غار كوچك در سمت خاورى آن پديد آمده است و به نام همان كوه مشهورند.
* غار قاژه يا مغاز، خرم آباد
در جنوب خاورى «كوه يافته» در بخش چگنى خرم آباد غارى است به نام «قاژه» يا «مغار» كه در داخل آن، تعدادى «استالاگتيت» و «استالاگميت» ديده مى شود. دهانه غار به سوى خاور است و در داخل غار، حوضچه اى به نسبت بزرگ پر از آب سرد به وجود آمده كه بيش از ۱‎/۵ متر عمق دارد. در قسمت باخترى دهانه غار، يك راه باريك وجود دارد كه با سنگ و گچ چند پله در آن ساخته شده است. اين غار، اقامتگاه موقت شكارچيان است و امكان دارد در گذشته، اين راه را شكارچيان ساخته باشند. در هر حال بازديد از اين غار و تماشاى طبيعت اطراف مسير آن، جذاب و ديدنى است.
* غار دوشه ، خرم آ باد
غار دوشه يكى از غارهاى تاريخى استان است كه در روستاى كرشوراب از توابع بخش چگنى خرم آباد واقع شده و حاوى نقاشى ها و كتيبه هاى تاريخى متعدد و جالب توجه است. براى ورود به غار بايد از باختر تنگه دوشه به بالاى كوه صعود كرد. ارتفاع سقف تا كف غار در حدود ۵ متر و داخل آن به شكل دايره منظم است كه انحناى قسمتى از ديواره هاى آن، به علت پيش آمدگى ديواره كوه، به هم پيوسته است. بر ديواره هاى مسطح اين غار، در حدود يك صد و ۱۰ نقش با رنگ سياه نقاشى شده است. بر ديواره باخترى آن نيز به جز نقش هاى ياد شده، ۲ كتيبه وجود داشته كه يكى به كلى از بين رفته و نيمى از ديگرى نيز محو شده است. مهم ترين علت سالم ماندن نقوش كتيبه، دورى از عوارض طبيعى است. در دهانه حفره هاى انتهايى غار، استخوان هاى انسان و حيوان و سفال هاى شكسته يافت شده است.
* غار كوگان، خرم آباد
اين غار يكى از معدود غارهاى مصنوعى استان است كه به دست انسان در دل كوهستان به وجود آمده است. موقعيت مكانى غار ۸ كيلومترى جاده خرم آباد- كرمانشاه به سمت چپ در كوه موسوم به كوگان است. غار كوگان جزو غارهاى چند طبقه است كه دسترسى بسيار سختى دارد و رسيدن به آن بدون تجهيز به امكانات و وسايل كوه نوردى و غار نوردى ممكن نيست. اين غار دژ مانند، به استناد سكه هايى كه در اطراف آن به دست آمده است، به دوره اشكانيان تعلق دارد.