]سميه رعيت[

گرچه به باور كارشناسان امنيتى موج عمليات تروريستى در عراق و بخصوص پايتخت آن -بغداد- كاهشى هفتاد درصدى داشته است اما انفجارهاى بزرگ انتحارى كه هر از چندگاهى اتفاق مى افتد نشانه بزرگى از ادامه حضور گروه هاى تروريستى در عراق است. در روزگارى نه چندان دور بغداد بزرگترين مركز تجمع گروه هاى تروريستى بود. اجراى موفق طرح هاى امنيتى توسط دولت مالكى در پايتخت اما اين شهر عراق را تا حدى براى تروريست ها ناامن كرد و آنان را به حضور در ديگر مناطق اين كشور همچون الانبار ، صلاح الدين و... سوق داد. جعفر الموسوى دادستان كل عراق ، كسى كه به دليل منصب خويش بيشترين ارتباط را با پرونده تروريست ها داشته چندى پيش مهمان «تهران» بود ، درخواست گفت و گو با «ايران» را با روى گشاده پذيرفت و با حوصله به سؤالات ما پاسخ داد. پرسش از پرونده هاى فراوان تروريستى كه توسط دادستانى عراق رسيدگى مى شوند آغازى بود بر گفت و گوى ما با دادستان كل عراق . وى اگرچه وقوع جنگ داخلى درعراق را امرى غيرممكن مى پندارد اما نسبت به قدرت يابى گروه هاى تروريستى در اين كشور به شدت ابراز نگرانى مى كند. الموسوى در ادامه مرز عربستان را گذرگاه اصلى حضور تروريست ها درعراق دانسته و در مورد اتهامات وارده بر عدنان الدليمى رهبر جبهه التوافق اعراب سنى ترجيح مى دهد سكوت پيشه كند...
سالگرد اعدام صدام ديكتاتور بعث هم بهانه اى شد تا الموسوى خاطرات خود را از آن روزها بازگو كند. گفت و گوى «ايران» با دكتر جعفر الموسوى دادستان كل عراق از نظر گرامى تان مى گذرد.


* اوضاع امنيتى عراق اكنون چگونه است و آيا به نظر شما خطرات سهمگين فروپاشى اجتماعى برطرف شده يا هنوز ممكن است اوضاع اين كشور به سمت جنگ داخلى كشيده شود
اوضاع امنيتى عراق الآن بهبود يافته است و تنها اندك زمانى باقى مانده كه امنيت به طور كلى در كشور برقرار شود. مسأله جنگ داخلى كلاً بعيد است بروز كند به ويژه اين كه ساكنان مناطق بحران زده با بيدارى كه اين سال ها به دست آورده اند سعى مى كنند تا با گروه هاى القاعده، عناصر نظام سابق و شورشيان به مبارزه بپردازند و به ايجاد امنيت بپردازند. بنابراين از خطر جنگ داخلى در عراق فاصله گرفته ايم.
* اكنون مركز ثقل جنگ كجاست و درگيرى ها در چه مناطقى بيشتر از ساير مناطق است
مناطقى هستند كه در آن درگيرى هايى جدى وجوددارد. شورشيان ميليشياهاى سازمان يافته و كسانى هستند كه از نتيجه سقوط نظام صدام متضرر شده اند. مطمئناً اين ها به طور كلى از عدم وجود امنيت استفاده فراوان مى كنند. به طور كلى در هر كشورى، در صورت نبود امنيت عناصر معدودى در جامعه يافت مى شوند كه به قتل، كشتار، سرقت و غيره اقدام مى كنند. شايد از اين نظر وضعيت عراق يك وضعيت عادى باشد. اما درعراق تشكيل نيروهاى امنيتى، نيروهاى مسلح، پليس و ارتش همه از نقطه صفر شروع شده است. بنابراين عرض اندام عناصر اخلالگر در چنين شرايطى دور از ذهن نيست و معتقدم كه در هر كشورى كه چنين وضعى داشته باشد اين مسائل پيش خواهدآمد و اين تنها مختص عراق نيست.
* به سؤال قبلى برمى گردم . جغرافياى ترور اكنون چگونه است. آيا مى توانيد دقيقاً اماكنى را كه در آن درگيرى ها بيشتر جريان دارد، ذكر كنيد
خير، چون افرادى كه موجب ناامنى مى شوند دائماً از مكانى به مكان ديگر در حال نقل مكان هستند. مثلاً مدت هشت ماه در بغداد درگيرى هايى وجود داشت و وقتى مردم آنجا هوشيارى لازم را به دست آوردند آنها (شورشيان) از آنجا به الانبار منتقل شدند و بعد از آن به دياله رفتند و وقتى كه در آنجا هم مقاومت جدى از سوى مردم و يا ايستادگى در خور توسط نيروهاى امنيتى صورت گيرد تروريست ها به اماكن ديگر خواهندرفت.
* با شناختى كه از حوزه قضايى عراق داريد وضعيت گروه هاى تروريستى چگونه است و آنها از چه روش هايى براى رخنه در ميان قبايل و اقوام بهره مى گيرند
تفكر آنها همانند ميكروب است. ميكروبها دائماً به دنبال محيطى هستند كه بتوانند در آن رشد بيابند. ابتدا گروه هاى تروريستى سعى كردند تا با سوءاستفاده از حربه ديرين اختلاف در شيعه و سنى اهداف خويش را پيش برند. از ابتدا موضوع در رأس بودن و در حاشيه ماندن اهل سنت را كه البته اين مسأله اصلاً صحت ندارد، دامن زدند و توانستند تا حدى بر نواحى سنى نشين چون صلاح الدين، موصل، الانبار، دياله و غيره تأثير بگذارند. اما بعد از مدتى ساكنان اين مناطق دريافتند كه همين عناصر شروع به كشتار ساكنان و حتى تجاوز و سرقت كرده اند. بنابراين شروع به مقاومت يا اخراج همين عناصر كردند.
* آيا بعد از حدود ۵ سال از ناامنى و حوادث تروريستى، دسته بندى مشخصى از شبكه ترور داريد. مهمترين عناصر تروريستى چه گروه هايى هستند
طيفى از نيروهاى تروريست در داخل سازمان يافته اند كه مى شناسيد مانند بعثيون سابق اما ستون فقرات قدرت آنان را عناصر و گروه هايى كه از خارج عراق آمده اند، شكل مى دهند. مانند گروه هاى القاعده، پايگاه هاى سابق سلفيون و القاعده به اين جا گسيل مى شوند. اين طيف البته با شبكه شورشيان بعثى كه خارج از اصول قانونى فعاليت هايى مى كنند و از سوى صدام قبل از سقوط نظامش آزاده شده اند، پيوند مى خورند.
* منظور شما از نقش منابع «خارج عراق» در رشد تروريسم در كشور شما چيست و اين كه گفتيد عناصرى ازخارج عراق در اين كشور اقدام به انجام فعاليت هاى تروريستى مى كنند نياز به توضيحى دقيق تر دارد
اين كشورها كاملاً مشخص هستند. اين عناصر از مرزهاى اردن، عربستان و سوريه و كشورهاى همجوار وارد عراق مى شوند. اين افراد از طريق غيرقانونى و گذرگاه هاى مرزى وارد عراق مى شوند. مناطق و گذرگاه هايى كه نيروهاى نظامى و امنيتى در آنجا مستقر نيستند.
* آيا به نظر شما فعاليت هاى تروريستى تا به امروز افزايش يافته يا با كاهش مواجه بوده است
بيدارى عشاير عراق در تمامى مناطق، ايجاد نيروهاى مسلح امنيتى، پليس و ارتش و فروكش كردن جنگ هاى طايفه اى موجب كاهش اقدام هاى تروريستى شده و فكر مى كنم كه وجود اين مسائل تضمين كافى براى انحصار و محدود كردن
اقدام هاى تروريستى باشد.
* چه مجازاتى براى تروريست ها در كشورتان درنظر گرفته مى شود و آيا آمارى از اين مجازات شدگان در اختيار داريد
به موجب قانون تروريسم كسانى كه دست به فعاليت هاى تروريستى مى زنند، محكوم به اعدام هستند. تعداد زيادى از تروريست ها بنا بر دستور دادگاه جنايى مركزى كه مختص بررسى مسائل تروريستى است، اعدام شده يا حكم اعدام درخصوص آنها صادر شده است. اما آمارى از آنها دراختيار نداريم چرا كه ما به عنوان هيأت مدعى العموم در دادگاه جنايى عالى عراق هستيم و تنها به مسأله محاكمه اركان نظام سابق مى پردازيم.
* درخصوص اتهام عدنان الدليمى در فعاليت هاى تروريستى و پيدا شدن دو دستگاه خودروى بمب گذارى شده در منزلش چه مى دانيد و نظرتان درباره اين اتهام چيست
مسأله تروريست جزو مسئوليت ها و فعاليت هاى كارى ما نيست. من هم مانند شما اين اتهامات را شنيده ام. اما اين مسأله جزو فعاليت هاى من نيست. ضمن آن كه متهم كردن ديگران امر ساده اى نيست. بايد براى متهم كردن افراد مداركى وجود داشته باشد و آن را به قاضى ارائه داد تا نظر قانونى اش را اعلام كند. من از چيزى از اين مسأله خبر ندارم و به اين ترتيب نمى توانم نظرى داشته باشم.
* نظر شما درخصوص جدال هاى ميان نورى المالكى، نخست وزير عراق ومقام هاى آمريكايى درباره تحويل سلطان هاشم و على شيميايى چيست و اين جدال ها به كجا انجاميده است
جدال هايى بين شوراى رياست جمهورى و نخست وزير بر سر نصوص قانونى وجوددارد.
اما آمريكا به عنوان گروهى كه تمامى بازداشت شدگان را دستگير كرده است، بايد محكوم شدگان و بازداشت شدگان را به دولت عراق تحويل دهد. آنها حق ندارند تحويل اين افراد را به تأخير بيندازند. چرا كه عراق درحال حاضر داراى حاكميت كامل است و اين اقدام دخالت نيروهاى آمريكايى در حاكميت عراق به شمار مى آيد. من معتقدم كه اين كار به نفع نيروهاى آمريكايى نيست و آنها حق قانونى براى چنين كارى ندارند. اين جدال ها هنوز هم وجود دارد. آنها مى گويند ابتدا بايد جدال بين رئيس جمهورى و نخست وزيرى حل شود. با اين بهانه هنوز هم آنها را تحويل نداده اند. چند روز پيش هم نخست وزير نامه اى را براى تحويل آنها براى آمريكايى ها ارسال كرد اما پاسخ آن را نمى دانم.
* چه گروه هايى در داخل دولت عراق با عناصر تروريستى در ارتباط هستند
معتقدم در دولت كسى مرتبط با عناصر تروريستى نيست. آنها تنها در راستاى فعاليت هاى سياسى قدم برمى دارند و همگان چه در دولت و چه در مجلس مخالف اقدامات تروريستى هستند اما اگر در اين ميان كسى مرتبط با اين اقدامات وجود داشته باشد طبق قانون تروريست ها محاكمه خواهد شد و تبعيضى ميان دولتمردان و ديگران وجود نخواهد داشت.
* به سالگرد اعدام صدام، رئيس جمهور سابق عراق نزديك مى شويم . آيا از ناگفته هاى روز اعدام و آنچه كه در اتاق اعدام گذشت، خاطراتى داريد
در حقيقت من در صبح اعدام صدام در عراق نبودم اما اطلاعاتم حاكى از آن است كه وقتى آمريكايى ها به صدام گفتند فردا براى اجراى حكم اعدام به نيروهاى امنيتى عراق تحويل داده مى شود صدام فرياد مى زد و مى گفت: مى خواهم با يك فرمانده آمريكايى صحبت كنم. من سرانجام شما را از دست تروريست ها و شبه نظاميان خلاصى خواهم داد. اما اين فريادها فايده اى نداشت و يكى از نگهبانان آمريكايى نزد وى رفت و به او گفت كه كسى از فرماندهان آمريكايى با تو ملاقات نخواهد كرد و به اين ترتيب مسأله پايان يافت. از طرفى يكى از پزشكان ويژه صدام كه او را در زندان همراهى مى كرد، به او گفت: من آخرين خدمتگزارى ام را براى تو انجام مى دهم و آن اين كه آرام بخشى را به تو تزريق مى كنم كه آرام بگيرى.
* صدام زمان اعدام چه وضعيتى داشت و در آن زمان چه كسانى در اتاق حضور داشتند
وقتى صدام براى اجراى حكم اعدام به اتاق اعدام رفت در آنجا شخصيت هاى دولتى و همچنين نگهبانان زيادى هم بودند. از جمله شخصيت ها معاون وزير دادگسترى، يكى از مسئولان وزارت كشور، موفق الربيعى مشاور امنيت ملى و ديگران هم مثل كسانى كه فرزندان و يا والدينشان را در زمان صدام از دست داده بودند حضور داشتند. صداى صلوات هم زمان اعدام شنيده مى شد و يا برخى از نيروهاى پليس فرياد مقتدى، مقتدى سرمى دادند. معتقدم كه با صدام در زمان اجراى حكم اعدام رفتار خوب و انسانى شده بود چرا كه او بهترين كت و شلوار را پوشيده بود و همچنين وقتى خواستند لباس ويژه اعدام را به او بپوشانند او ممانعت كرد. علاوه بر آن وقتى خواستند كه كيسه مخصوص را روى سرش بگذارند ممانعت كرد كه مأمور اجراى حكم اعدام به وى گفت بگذاريد كيسه را بگذارم تا كمتر در ناحيه گلو احساس درد داشته باشيد و بنابراين معتقدم كه رفتار با او بسيار انسانى بوده است.
* برخى رسانه هاى عربى معتقد بودند در اتاق اعدام مقتدى صدر هم حضور داشته . آيا طبق اطلاعات شما اين مسأله مورد تأييد قرار مى گيرد
خير. اين مسأله اصلاً درست نيست و من آن را تكذيب مى كنم و نسبت به اين امر كاملاً آگاهى دارم. مقتدى صدر اصلاً به اين گونه مسائل آنقدر اهميت نمى دهد كه بخواهد در مراسم دارزدن و اعدام صدام شركت كند. همچنين تأكيد مى كنم كه مقتدى صدر نه در محاكمه و نه در زمان اجراى حكم نه صدام و نه هيچ كس ديگر حاضر نبوده است.
* نظر شما درباره فيلم هاى ويديويى كه از زمان اعدام و همچنين تصاويرى از لگدمال كردن جسد او منتشرشده چيست
اين تصاوير را من هم در اختيار دارم اما وقتى به تصاوير مربوط به لگدمال كردن به دقت نگاه كردم دريافتم كه آن تصاوير مربوط به صدام نيست. چرا كه وقتى حكم اعدام اجرا شد جسد به محل نخست وزيرى آورده و در آنجا شسته و كفن پوشيده شد و بعد از آن نگهبانان آن را به معاون استاندار تكريت تحويل دادند اما در تصاوير منتشر شده شخصى با شلوار و در حالى كه كيسه اى بر روى سرش كشيده شده نشان داده مى شود و چطور ممكن است كسى كه قبلاً غسل داده شده و
كفن پوش شده حال با شلوارى مشكى و پارچه اى سفيد پوشيده شود كه مردم مثلاً بخواهند شروع به حمله و ضربه زدن به او كنند اما شنيديم برخى ها هم قبر صدام را نبش كردند اما آن كسى كه روى موبايل ها ديده مى شود، صدام نيست.
* چالش هاى موجود در داخل دولت عراق براى اعدام نشدن صدام چه بود
چالش يا واكنشى وجود نداشت نه در داخل دولت و نه در جاى ديگرى چرا كه دادگاه صدام را محكوم به اعدام كرد و بعد هم حكمش اجرا شد.
* چرا حكم صدام بلافاصله بعد از صدور آن اجرا نشد
اين مسأله جزو صلاحيت ها و اختيارات دولت و قوه مجريه است چرا كه وقتى دادگاه حكمى راصادر و آن را تأييد مى كند ديگر با آن كارى ندارد و بعد از آن اين دولت است كه دستورات و احكام صادره بويژه حكم اعدام را اجرا مى كند.
* ما شنيديم كه صدام بدل هاى زيادى دارد و كسى هم كه اعدام شده يكى از آن بد ل ها ست، نظر شما چيست
خير، ما اين مسأله را قبول نداريم. ما به عنوان هيأت مدعى العموم اين امر را نمى پذيريم. بدل هاى صدام بعد از سقوط نظام صدام، كشور را ترك كردند و كسى كه اعدام شده خود صدام بوده است.