|
فعالان سياسى از پرورش نخبه سياسى در دانشگاه ها مى گويند
نخبه پرورى سياسى در تشكل هاى دانشجويى
|
|
|
] هدى هاشمى [
توجه به مقوله نخبه گرايى سياسى و پرورش نخبگان سياسى از آن رو براى بسيارى از حكومت ها مهم تلقى مى شود كه آنان تأثيرگذارترين افراد در فرايند تصميم گيرى دولت ها به شمار مى روند. نخبه سياسى كسى است كه پديده هاى سياسى را در دو سطح داخلى و بين المللى بررسى و با نگاه آينده نگرانه حوادث سياسى راپيش بينى كند و در بالاترين سطح موردنظر، راهكارهايى براى مديريت هوشمندانه وقايع به منظور ارتقاى زندگى بشر ارائه دهد. با اين همه كارشناسان سياسى، دانشگاه را بهترين مكان براى پرورش نخبه سياسى مى دانند و معتقدند كه تشكل هاى دانشجويى بايد شرايط توانمندكردن پرورش نخبگان سياسى را در دانشگاه ها با توجه به فضا و افكار سياسى و اجتماعى مهيا كنند. اين در حالى است كه برخى از جريان هاى دانشجويى معتقدند هم اكنون در دانشگاه تضارب آرا و افكار وجود ندارد . بنابر اين نه تنها نخبه سياسى در دانشگاه پرورش نمى يابد، بلكه تشكل هاى دانشجويى نيز نمى توانند به راحتى اطلاعات سياسى و فكرى خود را در اختيار دانشجويان قرار دهند.
* شم سياست در دانشگاه ها
جامعه شناسى سياست نخبه پرورى سياسى را نتيجه يك فرايند چندوجهى بين حوزه هاى علمى و اجرايى دولت ها
مى داند. نقشى كه فراتر از جريان ها و گروه هاى سياسى است .
على خضريان دبير انجمن اسلامى دانشجويان مستقل در اين باره مى گويد: «آنچه از آن به عنوان «نخبگى سياسى» ياد مى شود ،ناظر بر ورود به مقوله سياست با مجهز بودن به توان تحليل و فراتر از جريان ها و گروه هاى سياسى و مناسبات معمول دراين عرصه است. درواقع يك نخبه سياسى فراتر از يك فعال سياسى به جريان هاى اجتماعى و سياسى كشور نگاه
مى كند و رويدادها را تحليل و با استمداد از شم قوى سياسى و مناسبات آنچه احتمالاً در پى يك كنش سياسى خواهد آ مد را پيش بينى مى كند. حوزه فعاليت نخبه سياسى با فعال سياسى از يكديگر جدا نيست اما مى توان اين چنين نتيجه گرفت كه كار ويژه يك نخبه سياسى لزوماً نبايد ورود مستقيم به معادلات روزمره سياسى باشد، اما جنبش دانشجويى باعطف به آنچه درباره ويژگى هاى نخبگى سياسى عنوان شد و به طبع مشخصه هاى ذاتى يك جنبش دانشجويى به عنوان مجموعه اى كه بيرون از صحنه سياست، ناظرى هوشمند بر رخدادهاى سياسى است، جايگاهى است كه مى تواند و بايد بيشترين نخبه سياسى را در درون خود پرورش دهد. هرچند كه همين ويژگى بعضاً موجب شده است كه برخى فعالان صحنه سياست با سوءاستفاده از شور و هيجانات جوانان دانشجو، جنبش دانشجويى را ابزارى براى دستيابى به خواسته هاى خود قرار داده و اين هيجانات را به سمت و سوى موردنظر خويش سوق دهند.»
وى معتقد است: «كسانى كه در بطن دانشگاه فعاليت
مى كنند، بايد شرايطى را براى دانشجويان و جريان هاى دانشجويى ايجادكنند تا بتوانند در مسير صحيح درك عميق و مناسبى از مسائل سياسى پيدا كنند . اين مسير بايد به گونه اى طراحى شود تا دانشجويان براى عمق بخشى به نظرات و اعتقادات خود به مطالعه تشويق شوند . اين اجازه به آنها داده شود تا عقايد سياسى خود را در فضايى منطقى و تعريف شده بيان كنند. البته بايد دانشجويان مطالب و نظرات خود را به رشته تحرير درآورند تا توليدات فكرى آنها در معرض قضاوت استادان و صاحب نظران قرار گيرد و همان طور كه ديگران در معرض نقد و نظر دانشجويان قرار مى گيرند ، آنها نيز بياموزند كه از انتقادها و نظرهاى ديگران استفاده كنند و نقدپذير باشند.»
خضريان تأكيد مى كند: «قيام و حركت براى خدا، اخلاص، خودباورى، اعتماد به نفس، ساده زيستى، خدمت به مردم، قاطعيت در برابر دشمنان اسلام، دفاع از هويت اسلامى و بومى، دفاع از حق، تلاش براى استقرار آزادى و عدالت، مبارزه با استبداد و استعمار و انجام تكليف الهى و همگرايى و تعامل سازنده حوزه و دانشگاه ، ضامن پرورش نخبگانى متعهد در عرصه سياسى كشور است.» خضريان معتقد است : «اهميت پرورش نخبگان براى هيچ كس پوشيده نيست ولى آن مسأله اى كه موجب نگرانى شده، اين است كه متأسفانه نخبه سياسى تا به امروز معنا و مفهوم روشنى نداشته است.»
* مؤلفه هاى يك نخبه سياسى چيست
با اين همه بايد پرسيد كه مؤلفه هاى يك نخبه سياسى چيست و چگونه مى توان موضوع نخبه پرورى سياسى را در دانشگاه ها اجرايى كرد
پژمان شيخ الاسلام دبير سياسى جامعه اسلامى دانشجويان دراين باره اين چنين توضيح مى دهد: «شجاعت تحليل ، اولين و مهم ترين ويژگى نخبه سياسى است. فضاى اشتباه پذيرى دانشجويى مبتنى بر نقدپذيرى متواضعانه و انتقاد منصفانه بايد در فضاى دانشگاه پديد آيد تا روحيه داعيه مندى دانشجو حذف شود و او بتواند بدون درنظر گرفتن مصلحت ها و محافظه كارى ها به آرمان گرايى خود ادامه دهد. ترس از اشتباه و از دست دادن شجاعت تحليل در يك فعال دانشجويى او را پس از مدتى به يك مصلحت انديش صرف و محافظه كار مبدل مى كند كه ديگر نمى تواند رسالت پيشرو بودن را برعهده گيرد.
رهبر معظم انقلاب بارها تأكيد كردندكه اگر دانشجويان بخواهند قدرت تحليل داشته باشند بايد فعاليت سياسى بكنند، سياست را بخوانند، بنويسند ، بگويند، مذاكره و مباحثه كنند. تا اين كار نشود، دانشجويان توانايى پيدا نمى كنند.»
وى معتقد است: «از يك نخبه سياسى درفضاى دانشجويى انتظار مى رود كه از عوام بودن خارج شود و خود را در زمره خواصى جاى دهدكه توان تشخيص حق را از باطل و درست را از نادرست در تحولات سياسى و جريان هاى فعال درعرصه مديريت كشور داشته باشد. فريب نخوردن از آنهايى كه مى خواهند محيط پاك دانشجويى را كه به منافع
سوء احزاب آلوده نيست، به عرصه تاخت و تاز سياسى خود تبديل كنند، تداركاتچى احزاب نبودن، توان تطبيق معارف عميق اسلامى و تاريخ عبرت آميز مسلمانان بر مسائل سياسى روز را مى توان از ويژگى هاى نخبه سياسى دانست. تحول گر وجريان ساز بودن خصيصه مهم ديگر نخبه سياسى است. پرهيز از ركود و انجماد و به فكر تغيير و تحول مثبت و رو به آرمان ها و ارزش ها مسأله اى است كه به اهتمام جدى دانشجويان و تا حدى مسئولان نيازمند است. امروزه مديريت تحولات كلان گفتمانى و نظرى در كشور بايد در گرو قشر فرهيخته متعهد و متخصص كه به دنبال منافع شخصى و گروهى نيستند و تعالى نظام را دنبال مى كنند، باشد و اين در درجه اول به همت و خودآگاهى اين قشر وابسته است. رهبر معظم انقلاب نيز تأكيد كرده اند: «مسأله آزادانديشى ناظر بر اين است. بايد راه آزادانديشى و نوآورى و تحول را بازگذاشت، منتهى آن را مديريت كرد تا به ساختار شكنى وشالوده شكنى و بر هم زدن پايه هاى هويت ملى نينجامد. اين كار، مديريت صحيح لازم دارد. چه كسى بايد مديريت كند
نگاه ها فوراً مى رود به سمت دولت و وزارت علوم و...
نه، مديريت اش با نخبگان است؛ با خود شماست؛ با استادان فعال، دانشجوى فعال و مجموعه هاى فعال دانشجويى.» شيخ الاسلام اخلاق سياسى را نيز براى نخبه پرورى در دانشگاه بسيار مهم مى داند و مى گويد: «براى مكتبى كه سياست اش عين ديانت است و ورود به عرصه هاى سياسى را يك فريضه دينى و يك عمل عبادى مى داند و تكليف محور است تا منفعت محور، بى گمان خلق فردى عنصر سياسى تأثيرگذار بر رفتار سياسى و اجتماعى وى خواهدبود. يعنى نقشى كه شخص نخبه در هدايت اجتماع به سوى معبود ايفا مى كند، متأثر از رابطه فردى او با خداى خويش است. در منابع دينى به اين تأثيرگذارى نيز تأكيد شده است. همچنين مردمى، مطالبه گر، معقول و منطقى بودن نيز از ديگر مؤلفه هاى نخبه سياسى است. ارتباط عميق دانشجوى نخبه با سه قشر ويژه اجتماع مى تواند ويژگى هاى ممتازى را به او بدهد. ارتباط عميق با متن مردم و هم درد شدن با آنها و توان شناخت مطالبات واقعى مردم از يك سو و منتقد بودن، آرمان خواهى و داعيه دارى و متوقف نبودن در وضع فعلى و مطالبه گرى از مسئولان از سوى ديگر و در آخر به صورت علمى و مستدل و منطقى به مسائل نگريستن، شتابزده نبودن و به تحليل هاى سطحى مبتلا نشدن ، ويژگى ديگرى است كه از ارتباط عميق دانشجوى نخبه با روشنفكران متعهد جامعه به دست مى آيد. ارتباط با سه قشر مردم، كارگزاران و روشنفكران مى تواند نقش مؤثر نخبگان دانشجويى را به عنوان رابطى ميان اقشار ديگر ايجاد كند.»
* فعالان دانشجويى قدرت تحليل سياسى داشته باشند
برخى از فعالان دانشجويى معتقدند كه تشكل هاى دانشجويى در دانشگاه مى توانند تربيت نيروى ماهر و هوشيار را در جامعه برعهده گيرند. مرتضى فيروزآبادى، دبير جنبش عدالتخواه دانشجويى در اين باره معتقد است: «يكى از رسالت هاى مهم تشكل هاى دانشجويى پرورش نخبگان سياسى و اجتماعى براى جامعه است و افرادى كه وارد تشكل ها مى شوند بايد بعد از مدتى شناخت و فهم كامل از مسائل كشور را داشته باشند و قدرت تحليل با پديده ها را پيدا كنند. از اين رو نقش تشكل ها در نخبه پرورى سياسى بسيار مهم و تأثيرگذار است و اگر فعالى وارد تشكل هاى دانشجويى شود و به فهم سياسى دست پيدا نكند بايد در رفتار آن تشكل ترديد كرد. نوع كارها در تشكل هاى دانشجو، توانمندى و پرهيز از رانت خواهى در جريان هاى دانشجويى موجب مى شود تا فعالان در آن تشكل به نوعى فهم وشعور سياسى دست پيدا كنند.»
* سرمايه عظيم دانشجويى را هدايت كنيم
در دانشگاه هاى ما سرمايه هايى عظيم به نام دانشجو وجوددارد كه متأسفانه در برخى اوقات به خوبى از اين پتانسيل استفاده نمى شود. نخبه هاى سياسى بخشى از اين پتانسيل موجود در دانشگاه ها هستند. مهدى عباسى مهر دبير انجمن اسلامى دانشگاه قزوين در اين باره مى گويد: «مسئولان كشور بايد خروجى علمى و سياسى دانشگاه را مدنظر قراردهند و خوشبختانه درباره مسائل علمى و فرهنگى اين اتفاق رخ داده است. اما درباره مسائل سياسى خروجى از دانشگاه ها وجود نداشته است. هم اكنون با تأكيدات رهبر معظم انقلاب بحث نخبه پرورى سياسى در دانشگاه ها مدنظر قرار گرفته است. اساس نخبه پرورى سياسى فعاليت در جريان هاى دانشجويى است. اين تشكل هاى دانشجويى هستند كه نيروى سياسى در دانشگاه را پرورش مى دهند. يك نخبه سياسى در تشكل دانشجويى بايد مستقل از جريان هاى خارج از دانشگاه فعاليت كند. نخبه سياسى كسى است كه مطلع از شرايط موجود در اجتماع باشد و نسبت به مسائل اطراف خود چه در داخل كشور و چه در جامعه جهانى آگاه باشد. دانشگاه بهترين مكان براى پرورش نخبگان سياسى در كشور است و بسيارى از فعالان سياسى و مديران جامعه زمانى دانشجو بوده اند و كليد حل بسيارى از مشكلات برعهده نخبگان جامعه است. با پرورش نخبگان سياسى در دانشگاه ها، هم سلامت جامعه حفظ خواهدشد و هم سلامت دانشگاه ها.»
نخبه سياسى در جريان وقايع زمان قرار گيرد
دبيرانجمن اسلامى دانشجويان دانشگاه تربيت مدرس نيز با بيان اين كه نخبه سياسى بايد در جريان وقايع زمان خود قرار گيرد مى گويد: بخشى از بحث نيروسازى تشكل هاى دانشجويى به عهده حاكميت، شوراى عالى انقلاب فرهنگى و وزارت علوم بوده است . آنها بايد با همكارى و هميارى با دانشجويان تلاش كنند تا به اين ترتيب سخنان رهبر معظم انقلاب درباره نيروسازى و نخبه پرورى سياسى محقق شود.
عليرضا فرخى به سخنان رهبر معظم انقلاب اشاره مى كند و مى گويد: رسالت اساسى تشكل هاى دانشجويى در كشور، نيرو سازى تشكل ها است و اين كه اين نيروها بايد بعد از دانشگاه نيز آماده خدمت رسانى به جامعه باشند. ولى متأسفانه از اواسط دهه ۷۰ تاكنون نقش تشكل هاى دانشجويى در مناسبت هاى كشور كم رنگ شده است .
وى مى گويد : نخبه سياسى نه تنها بايد در جريان وقايع زمان خود قرار گيرد بلكه بايد نسبت به مسائل مختلف كشور تحليل مناسبى داشته كه اين موارد تنها با مطالعه و استفاده از فرصت ها فراهم مى شود، بنابراين دانشجويان بايد وقت كافى را براى مطالعه در رابطه با مسائل مختلف قرار داده تا بتوانند نسبت به رخدادهاى كشور تحليل مناسبى را داشته باشند.
فرخى با تأكيد بر اين كه تشكل هاى دانشجويى بايد در دانشگاه ها داراى سازمان و دفترى براى عضو گيرى و پرداختن به فعاليت هاى گوناگون داشته باشند، مى گويد : « تشكل هاى دانشجويى با داشتن سازمان مشخصى مى توانند در بحث آموزش براى بالا بردن بينش سياسى، اجتماعى و فرهنگى دانشجويان تلاش و به گونه اى فعاليت كنند كه هنگامى كه دانشجو از دانشگاه خارج مى شود حد مطلوبى از اطلاعات را داشته باشد كه البته اين شرايط در گذشته وجود داشت ولى به دلايل مختلف به نظر مى رسد امروز چنين شرايطى در تشكل هاى دانشجويى وجود ندارد و مى توان گفت نقش تشكل هاى دانشجويى در كشور تضعيف شده است .»
فرخى، نخستين ثمره در بحث شكل گيرى نخبه سياسى را متوجه دانشجويان مى داند و مى گويد : « در صورتى كه در دانشگاه نخبه سياسى وجود داشته باشد مى توان مطالبات دانشجويى را در ابعاد سياسى، فرهنگى و صنفى پيگيرى كرد ، چرا كه نخستين قدم دانشجويان در راه ايفاى حقوق شخصى شان است كه بعد از آن مى توانند مسائل كلان را پوشش دهند و البته طبيعى است كه در اين راه از تشكل هاى دانشجويى خواستارند كه مطالبات صنفى دانشجويان را پيگيرى كنند. »
|
