] تهمينه مهربانى ]

جلوى رويم نشسته و با آرامش چاى خود را مزمزه مى كند و مى خورد. لبخند عجيبى صورتش را پر كرده است، در حالى كه وقتى تلفن زد و گفت مى خواهم بيايم پيش تو، صدايش از شدت اندوه، از ته چاه درمى آمد. در فاصله اى كه منتظر او بودم، داشتم فكر مى كردم براى آدم صبور، فهميده و آگاهى مثل او چه مى شود كرد كه ديگر اندوهگين نباشد؛ اما هيچ چيز به نظرم نرسيد. او هميشه خودش حلال مشكل همه بود و هرگز عادت نداشت براى چيزهاى پيش پا افتاده اى كه ديگران گرفتارش بودند، غصه بخورد. عادت هم نداشت با كسى درددل كند. گاهى به شوخى مى گفت: «خيلى كه دلم بگيره، هزار دفعه مى گم دل قوى دار سحر نزديك است.»
ديدم تنها كارى كه مى توانم بكنم اين است كه در همان فنجان آشناى او، چاى بريزم و بى آن كه سؤالى بپرسم، بگذارم كه مثل هميشه، خودش جواب سؤالش را پيدا كند.
وقتى ديدمش، واقعاً از اين كه مى ديدم غباراندوه، چشم هاى درشت و نافذش را پوشانده، دلم گرفت. اما به خودم قول داده بودم كه چيزى نپرسم. براى همين گذاشتم كه برود و روى زمين، آن كنجى كه هميشه مى نشست، بنشيند و پاهايش را دراز كند و چايى را كه در فنجان آشنايش ريخته بودم، مزمزه كند و حالا مى ديدم كه لبخندى روى چهره اش نشسته. خيالم راحت شده بود كه راه حل را پيدا كرده است. بالاخره به حرف آمد و گفت: «نمى خواى بپرسى چى شد كه حالم خوب شد »
گفتم: «چه فرقى مى كنه مهم اينه كه حالت خوبه.»
لبخندى زد و گفت: «يك روز پائيزى كه زير بارون عين موش آب كشيده شده بودم، سرزده اومدم خونه ات و تو توى همين فنجون به من چايى دادى و من همين جايى نشستم كه امروز نشستم. يادم هست اون چايى اون قدر به من چسبيد كه سرما از تنم رفت بيرون. تو هيچ حرفى هم نزدى، هيچ كارى هم نكردى، ولى هر وقت اومدم از زور خستگى و نااميدى از پا بيفتم، ياد چايى گرم اون روز تو حالمو خوب كرد. مى بينى خاطره خوش براى همديگه درست كردن خيلى هم سخت نيست.»

] زهرا رضائى ]

نوجوان امروز اغلب از كلمات و واژه هايى استفاده مى كند كه براى پدر و مادر و اغلب بزرگترها نامفهوم و گنگ است. اين كلمات و واژه ها با آن كه باعث سرگرمى او هستند، اما اغلب باعث تعجب و حيرت بزرگترها مى شوند. محيط و شرايطى كه نوجوان امروز در آن زندگى مى كند حتى با محيط و شرايط ۱۰ سال قبل هم قابل مقايسه نيست. مى توان گفت ابداعاتى چون اينترنت، تلفن همراه، بازى هاى رايانه اى و بسيارى چيزهاى ديگر، روى سبك زندگى و خواسته هاى نوجوان امروز تأثير مستقيم مى گذارد، تأثيرى كه هيچ پدر و مادرى نمى تواند از آن چشم پوشى كند.
حالا اگر به اين شرايط، اضطراب و نگرانى هاى پدر و مادرها را هم اضافه كنيم، ملغمه اى عجيب و غريب به دست مى آيد. اضطراب هايى چون بيكارى، مشكلات زندگى خانوادگى، پرداخت اقساط ماهيانه و تغييرات شغلى، همه و همه موجب مى شوند تا استرس بزرگ كردن يك نوجوان بشدت افزايش يابد.
بايد به اين نكته توجه داشت تمام مشكلاتى كه يك نوجوان با آن دست به گريبان است، مشكلات جديدى نيست. استرس درباره وضع ظاهرى، رفت وآمد با دوستان خاص، ياد نگرفتن بعضى از دروس و فكر كردن به اين كه سايرين چه حسى نسبت به او دارند، براى نوجوان اين دوره به اندازه نوجوان دهه ۵۰ و ۶۰ مشكل ساز است. البته بسيارى از نوجوان ها اين مراحل را با موفقيت و سلامت پشت سر مى گذارند، اما گاهى نيز مشكلات، گريبان بعضى ها را مى گيرد.
روزنامه هاى امروز صبح را ورق بزنيد و صفحه حوادث آن را بخوانيد. اينها آيينه هايى هستند كه فراروى بخشى از جامعه ما قرار گرفته اند، اما آيا شما به خودتان نمى گوييد كه «نه! فرزند من هرگز اين كار را نمى كند.» تا به حال به چند نوجوان در پارك يا گوشه خيابان برخورده ايد كه در حال كشيدن سيگار بوده اند احتمالاً كمى دلسوزى كرده و بعد به اين نتيجه رسيده ايد كه «خدا را شكر! فرزند من معتاد نخواهد شد.» آيا هرگز به اين فكر نكرده ايد كه پدر و مادر همان نوجوان معتاد نيز در مورد فرزند خود مثل شما فكر كرده است
حالا بياييد به اين مجموعه، كارها و اعمالى را اضافه كنيد كه والدين حتى نمى خواهند درباره آنها فكر كنند چه رسد به اين كه بخواهند درباره شان حرف بزنند. نوجوانى كه افسرده است و به خود صدمه مى زند، نوجوانى است كه پدر و مادرش نمى خواهند باور كنند كه فرزندشان با مشكل روبه رو است.
مسائل و مشكلات نوجوانان همواره باعث گيج شدن والدين مى شوند. پدر و مادرها گاهى نوجوانى خود را با نوجوانى فرزندشان مقايسه مى كنند و با اين قياس، گيج مى شوند و مى گويند «ما اين طور نبوديم.» حرفى كه مطمئناً وقتى آنها نيز نوجوان بوده اند، پدر و مادرشان درباره آنها مى گفتند. با اين حال نقشى كه خانواده در حل مشكلات احساسى و نوجوان ها ايفا مى كند، بسيار مهم و ارزشمند است. نوجوان ها بشدت تحت تأثير خانواده خود هستند. نوجوان ها اغلب سعى مى كنند خود را خونسرد و بى احساس نشان دهند، اما واقعاً احساساتى هستند. متأسفانه برخى از والدين، با روشى نامناسب در مكانى نامناسب و زمانى نامناسب (خواسته يا ناخواسته) رفتارى را در پيش مى گيرند كه موجب كج خلقى و تندخويى نوجوان مى شوند.
بسيارى از مشكلات نوجوانان در مدرسه، محله و خانواده ممكن است ناشى از فزون كارى يا كاستى توجه باشد. در اين موارد، خانواده مى تواند مشكل نوجوان را رفع و به بهبود سريع او كمك كند. خانواده همواره بايد مأمنى براى روح ناآرام نوجوان باشد تا او با فراغ بال مشكلاتش را در آن بازگو كند و دل به نامحرمان نسپارد. آرامش خانواده همواره باعث آرامش نوجوان است و اين والدين هستند كه با مطالعه و مشاوره با اهل فن، مى توانند مشكلات آنها را برطرف كنند.

] مريم سادات كاظمى ]

«فلانى را ببين؛ آب از دستش نمى چكد»، «انگار پول به جانش بسته است»، «فلانى موقع مرگش هم قسطى به عزرائيل جان مى دهد.» ده ها و صدها جمله و عبارت اين چنينى را در روابط روزمره از مردم مى شنويم. حتماً شما هم در طول زندگى با افراد خسيسى از نزديكان يا دوستان مواجه شده ايد. كسانى كه اگر با آنها به رستوران برويد در موقع پرداخت صورت حساب، يا به روى مبارك نمى آورند يا به طور اتفاقى! كيف پول خود رادر منزل جاگذاشته اند. در چنين مواقعى ممكن است از كوره در برويد و واقعاً ندانيد چه عكسى العملى نشان دهيد. موضوعى كه بيشتر از پرداخت صورت حساب يا مسائلى از اين قبيل شما را عصبانى مى كند اين است كه اين افراد در اغلب موارد،مبالغ هنگفتى پول در حساب هاى بانكى خود دارند. اما واقعاً ريشه خساست بعضى از افراد چيست خساست آنها به خاطر خودخواهى است از فقر در آينده مى ترسند دوست دارند هميشه از نظر مالى تأمين باشند چطور در حالى كه چنين افرادى حاضر نيستند يك ريال از پول هايشان كم شود، عده اى ديگر به راحتى هر چه را كه مى بينند مى خرند و هيچ نگرانى هم ندارند
چه توضيحى براى اين رفتار وجود دارد ممكن است نگرانى از اتفاق هاى غير منتظره در آينده توجيهى براى اين خصلت اخلاقى باشد، اما اين، تنها علت نيست. شخص خسيس علاقه عميق و دلبستگى خاصى به پول دارد. به عقيده اين افراد پول مظهر قدرت، برترى نسبت به ديگران و شكست ناپذيرى است و همچنين تصور مى كنند كه پول مى تواند از آنهاحمايت كند. اما با اين حال، خساست، فردى را كه گرفتار اين حالت است، تا حد زيادى حقير و پست مى كند، زيرا فرد خسيس وجهه مثبتى در جامعه ندارد. ديگران به او به چشم يك انسان ذاتاً منفعت طلب و سودجو نگاه مى كنند. اين افراد به سختى مى توانند با ديگران رابطه صميمى و دوستانه برقرار كنند. دقت داشته باشيد كه يك فرد ناخن خشك، به واقع شخصى صد درصد خودخواه نيست. عده بسيارى هستند كه سعى مى كنند دلبستگى هايشان را با پول نشان دهند. در چنين مواردى اين رفتار بى علت و بدون غرض نيست، چرا كه ممكن است چنين فردى، مدت هاى طولانى از نياز هايى نه تنها مادى، بلكه عاطفى مانند محبت و علاقه محروم بوده است. در هر حال اجازه ندهيد پول روابط شما را تحت تأثير قرار دهد.
خساست كودكان يكى از مشكلاتى است كه بعضى خانواده ها با آن درگير هستند. اگر فرزندشما از سنين خردسالى تمام پول توجيبى كه شما به او مى دهيد، پس انداز مى كند و هيچ وقت هيچ چيزى براى خودش نمى خرد، مطمئن باشيد كه او از نظر عاطفى دچار كمبود است و به دنبال روشى عينى مى گردد تا اين نياز خود را جبران كند و به آرامش خاطر برسد. وقتى كه او تصاويرى از فقر مردم را در تلويزيون يا خيابان مى بيند و از طرفى هم شاهد بگو مگوهاى پدر و مادر راجع به پول است، نگران مى شود كه در آينده خانواده او نيز گرفتار مشكلات مادى شوند. براى اين كه كودك را از اين خصلت دور كنيد، به او توضيح دهيد كه او از نيازهاى اساسى زندگى كمبودى ندارد و شما- پدر و مادر- در كنارش هستيد و خواسته هاى مالى و عاطفى او راتأمين مى كنيد. برآورده شدن نياز هاى عاطفى مى تواند براى كودك سؤال برانگيز باشد، پس از اين نظر نيز به او اطمينان دهيد.