] سميه قاضى زاده]

با رفتن پائيز و رسيدن زمستان، علاقمندان به هنر و رويدادهاى هنرى بيش از پيش به فكر جشنواره هايى مى افتند كه قرار است برگزار شود، از جشنواره تئاتر گرفته تا جشنواره فيلم و جشنواره موسيقى. در اين ميان امسال طرفداران موسيقى شانس بيشترى را دارند چرا كه بيست و سومين جشنواره بين المللى موسيقى فجر بسيار زودتر از دو جشنواره فيلم و تئاتر برگزار مى شود.
جشنواره امسال از آن جشنواره هايى است كه به نظر مى رسد همه مخاطبانش را قرار است راضى نگاه دارد. تا مثل سال گذشته علاقمندان موسيقى كلاسيك، موسيقى سنتى ايرانى، موسيقى بانوان و . . . به تماشاى گروه هاى منتخب خود در جشنواره بروند. در اين ميان علاقمندان موسيقى پاپ سال ها بود كه از نبود خوانندگان محبوبشان در جشنواره مى ناليدند و خواستار حضور اين گروه ها همچون ديگر سبك هاى موسيقى در جشنواره بودند كه امسال قرار است جشنواره بخش ويژه موسيقى پاپ داشته باشد و در اين بخش هواداران موسيقى پاپ هم بتوانند در جشنواره حضور داشته باشند.
از تغييرات جشنواره امسال كه مى توان به آن اشاره كرد، اضافه شدن سالن هاى موسيقى در غرب تهران است كه از اين نظر به نوعى مركززدايى شده است و مردم راحت تر مى توانند در جشنواره حضور پيدا كنند.
قرار است با خواندن اين مطلب با حال و هواى جشنواره و بخش هاى مختلف آن آشنا شويد و به نوعى ما با اين گزارش به پيشواز جشنواره بيست و سوم مى رويم، جشنواره اى كه از۳۰ آذر تا ۸ دى ماه در فاصله بين دو عيد قربان و غدير برگزار مى شود.
فراخوان جشنواره دقيقاً در روز ۲۳ مهرماه امسال منتشر شد و گروه هاى شركت كننده تا ۱۸ آبان ماه فرصت داشتند تا آثارشان را به دبيرخانه جشنواره بفرستند. در اين فاصله مجموعاً ۱۵۰ گروه متقاضى شركت كردند كه از ميان آنها ۴۲ گروه براى بخش رقابتى انتخاب شدند.
* بخش هاى اصلى جشنواره:
جشنواره امسال در سه بخش مختلف رقابتى، جنبى و بين الملل برگزار مى شود.
بخش رقابتى: در شاخه هاى موسيقى سنتى، تلفيقى و پاپ برگزار مى شود. جمعاً ۴۲ گروه هاى در بخش رقابتى حضور دارند كه از اين تعداد ۲۵ گروه در بخش سنتى تلفيقى ، ۷ گروه در حوزه موسيقى كلاسيك و ۱۰ گروه هم در بخش موسيقى پاپ حضور دارند .
بخش جنبى: ۳۸ گروه در بخش جنبى جشنواره وجود دارد كه در اين بخش علاوه بر موسيقى سنتى و نواحى چهره هاى شاخصى چون پرى زنگنه با اركستر بزرگ مجلسى درحوزه موسيقى بانوان و همچنين موسيقى پاپ حضور دارند. در بخش موسيقى پاپ خشاياراعتمادى با اركستر ۷۵ نفرى، مجيد عسگرى، مانى رهنما، مجتبى كبيرى و گروه آريان در تالار وزارت كشور اجراى برنامه دارند.
بخش بين الملل: ۸ گروه از كشورهاى مختلف اتريش ، فرانسه، هند، تركيه ، هلند ، آذربايجان و آلبانى در بخش بين الملل جشنواره حضور دارند و تمام گروههاى حاضر در اين بخش از شناخته شده ترين گروه هاى موسيقى در شاخه هاى مختلف هستند. به عنوان مثال موسيقى عرفانى و سنتى راجستان از هند و يا موسيقى دوره رنسانس و همچنين اركسترهاى برجسته از فرانسه و اتريش اجراى برنامه دارند.
* داوران
داورى در جشنواره امسال كه بخشى از آن هم رقابتى بوده شكل خاص و متفاوتى در مقايسه با سال هاى گذشته پيدا كرده است. از سويى ديگر بخش داورى از نگاه تماشاگران هم به داورى ها اضافه شد كه با برخوردهاى متفاوتى از سوى موسيقيدانان مواجه شده است. گروه هاى موسيقى در بخش رقابتى بيست و سومين جشنواره موسيقى فجر در سه شاخه موسيقى سنتى، كلاسيك و پاپ داورى مى شوند. طبق سياست هاى تعريف شده علاوه بر داورى هريك از گروه هاى حاضر در سه بخش شاخه از موسيقى سنتى، كلاسيك و پاپ هيأت هاى انتخاب نيز به طور مجزا و مشخص هريك از گروه ها را انتخاب مى كنند ضمن اين كه جدول برنامه ريزى به گونه اى طراحى شده كه هر يك از داوران اجراهاى صحنه اى گروه هاى حاضر در جشنواره را بدون هيچ گونه تداخل از نزديك ببينند.
*داورى از نگاه تماشاگران
امسال براى نخستين بار قرار است كه مسئولين برگزارى جشنواره موسيقى فجر، نظر مردم را در باره كيفيت اجراى گروه ها جمع آورى و اعلام كنند. اين در حالى است كه برخى از موسيقيدانان نظر مردم و داورى آنها را غيركارشناسى مى دانند. «بهمن مه آبادى» سرپرست گروه موسيقى سل در اين خصوص مى گويد:«بخش ويژه انتخاب بهترين گروه منتخب از نظر شنوندگان در جشنواره موسيقى فجر اقدامى شتابزده و غير كارشناسى است.»
در مقابل اكثر موسيقيدانان از اين طرح استقبال كرده اند و هدف از اجراى موسيقى را تنها به ياد مردم خوانده اند و نظر آنها را بسيار محترم خوانده اند.
* بزرگداشت ها
جشنواره امسال شاهد برگزارى دوبزرگداشت خواهد بود. اولى بزرگداشتى براى استاد دهلوى و دومى براى شهرام ناظرى.
امسال به مناسبت هشتادمين سال تولد استاد دهلوى قرار است مراسم تجليل از وى همزمان با جشنواره موسيقى فجر برگزار شود. همچنين براى قدردانى از شهرام ناظرى براى دريافت نشان شواليه در طول جشنواره بيست وسوم بزرگداشتى براى او برگزار خواهد شد.
* موسيقى بين الملل
اين بخش كه جزو بخش هاى اصلى جشنواره محسوب مى شود طبق روال سال هاى قبل با رايزنى دفتر موسيقى با كشورهاى مختلف كار خود را انجام خواهد داد و سعى شده است تا در اين بخش از گروه هاى شاخص و گونه هاى مختلف موسيقى در عرصه بين المللى دعوت شود. تا كنون حضور ۸ گروه بين الملل از كشورهاى مختلف اتريش ، فرانسه، هند، تركيه ، هلند ، آذربايجان و آلبانى در بخش بين الملل جشنواره قطعى شده است.
روشن روان با اشاره به برگزارى همزمان جشنواره موسيقى با ايام كريسمس مى گويد: گروه هاى بخش بين الملل بايد به مرور شناسايى شوند و كار آن زمانگير است؛ بخصوص كه با برگزارى همزمان جشنواره با ايام كريسمس نمى توانيم شاهد حضور بسيارى از گروه هاى اين حوزه باشيم.
يكى ديگر از صحبت هايى كه امسال در آستانه برگزارى جشنواره مطرح شده بود، حضور اركستر جوانان آسيا بود كه همانطور كه از نامش پيدا است قرار بود متشكل از نوازندگان مختلف كشورهاى آسيا باشد. دبيرجشنواره در مورد حضور اين گروه مى گويد: وزارت امور خارجه نقش مهمى در عملى كردن طرح تشكيل اركستر جوانان آسيا دارد و تمام نامه نگارى ها با اين وزارتخانه نيز انجام شده ولى هنوز پاسخى داده نشده و من اميدوارم با همراهى و همكارى وزارت امورخارجه هرچه زودتر مقدمات تشكيل اين اركستر را فراهم كنيم . از آنجايى كه اين نوازنده ها از بين بهترين ها انتخاب شده اند و در كار خود ماهر و كاركشته هستند نياز به تمرين سنگين ندارند و گمان مى كنم ۶ روز زمان مناسبى است تا همه نوازنده هاى منتخب به هماهنگى و همخوانى با يكديگر برسند.
* بخش كلاسيك
از ميان ۲۰ گروه شركت كننده در بخش موسيقى كلاسيك، ۷ گروه به عنوان گروه هاى برتر براى حضور در بخش رقابتى بيست و سومين جشنواره موسيقى فجر انتخاب شدند.
شاهين فرهت داور بخش موسيقى كلاسيك در اين خصوص مى گويد: تنوع و گوناگونى در اجراى آثارآهنگسازان موسيقى كلاسيك از ويژگى ها و امتيازهاى گروه هاى شركت كننده در اين بخش بود و نكته جالب تر اين كه رقابتى بودن اين دوره از جشنواره نوعى هيجان و رقابت سالم را در گروه هاى موسيقى كه اغلب از آهنگسازان جوان بودند نيز ايجاد كرده است. به نظرمن اين رقابت و تشويق هاى هرچند اندك نوعى اميدوارى و انگيزه براى هنرمندان جوان را به همراه دارد چراكه اغلب گروه هاى حاضر در بخش موسيقى كلاسيك آماتور و غير حرفه اى هستند و آثارى از موزارت، بتهوون و برامس را با تكنيك هاى بسيار بالا اجرا مى كنند.
* موسيقى پاپ
براى هواداران موسيقى پاپ امسال جشنواره رنگ و بوى ديگرى دارد. پس از ۹ سال براى نخستين بار در اين دوره از جشنواره بين المللى موسيقى فجر شاهد حضور بخش پاپ هستيم كه در اين بخش ۱۰ گروه مورد ارزيابى و داورى قرار مى گيرند. خشايار اعتمادى، حميد عسگرى، مانى رهنما، مجتبى كبيرى، گروه گل سرخى و گروه آريان در بخش پاپ حضور دارند كه قرار است مسئولين جشنواره نهايت تلاششان را بكنند تا سالن هاى بزرگى را در اختيار اين افراد قرار دهند تا جمعيت بيشترى از عموم مردم از اين كنسرت ها ديدن كنند. در بخش موسيقى پاپ بيست و سومين جشنواره بين المللى موسيقى فجر ۷ گروه تهرانى و ۳ گروه شهرستانى به رقابت با يكديگر مى پردازند. در جشنواره امسال دو گروه موسيقى پاپ بانوان نيز حضور دارند كه قرار است سوم دى ماه در تالار وحدت به اجراى برنامه ويژه بانوان بپردازند. همچنين در بخش رقابتى موسيقى پاپ گروه پاپ صفحه از مشهد باربد از گرگان، اكسير از شيراز و گروه هاى على شمس، آرشاما، درخشش، آكسان و بهراد نيز از تهران شركت دارند.
جالب اينجاست كه طبق گفته هاى دبيرجشنواره بيست و سوم قرار است كه اگر گروه هاى موسيقى زيرزمينى هم تمايل به شركت در جشنواره داشته باشند مى توانند براى حضورشان اقدام كنند. روشن روان درباره چگونگى حضور گروه هاى فعال در عرصه موسيقى زيرزمينى گفت: به شخصه از وجود چنين گروه هايى اطلاعى ندارم ولى اگر گروه هاى فعالى در اين عرصه وجود دارد و كارهايشان در حد جشنواره موسيقى فجر است مى توانند با توجه به اولويت هاى فراخوان جشنواره نمونه كارهاى خود را براى ما ارسال كنند و قطعاً هيأت انتخاب جشنواره با نگاه كيفى آثار آنها را مورد ارزيابى قرار مى دهند و از اين جهت گروه هاى زيرزمينى و غيره براى ما فرقى ندارند.
خشايار اعتمادى رئيس هيأت مديره و مديرعامل موقت كانون موسيقى امروز ايرانيان در مورد اضافه شدن بخش موسيقى پاپ به جشنواره امسال مى گويد: پس از مدت ها تلاش و برگزارى جلسات با حسن نظر دبير جشنواره موسيقى فجر و همكارى دفتر موسيقى وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى و با حمايت مديران دلسوز و ساير پيشكسوتان عرصه موسيقى، موسيقى پاپ موفق به حضور در جشنواره موسيقى فجر شد. اين رويكرد هوشيارانه و آگاهانه ضمن اين كه نويدى را براى جامعه موسيقى پاپ به همراه دارد. يقيناً آفرينش گران اين عرصه موسيقى را مصمم مى سازد تا به سمت موسيقى مفهوم گرا و حرفه اى حركت كند.
قاسم افشار يكى ديگر از فعالان موسيقى پاپ در اين سال ها معتقد است كه تا به حال جاى موسيقى پاپ در جشنواره موسيقى فجر خالى بود و اين خود باعث عقب افتادگى آن شده است. اگر از ابتدا موسيقى پاپ هم در جشنواره شركت مى كرد ما در حال حاضر شاهد اين موسيقى كه مى شنويم، نبوديم كه اميد دارم امسال با حضور در جشنواره موسيقى فجر بتوان به كميت و كليت آن كمك كرد.
* بخش موسيقى بانوان
بخش بانوان نيز در جشنواره امسال فعال است و قرار است كه تالار وحدت مختص اجراى تك خوان هاى زن در بيست و سومين جشنواره موسيقى فجر در اختيار گروه هاى موسيقى بانوان باشد. دبير بيست و سومين جشنواره موسيقى فجر مى گويد: از جمله گروه هاى موسيقى بانوان كه امسال در جشنواره حضور دارند مى توان به گروه «نيريز» به سرپرستى مليحه سعيدى اشاره كرد. مليحه سعيدى نوازنده قانون در مورد اجراى اين گروه در جشنواره مى گويد: گروه موسيقى «نيريز» با قطعاتى جديد درجشنواره موسيقى فجر حضور دارد ودر دو اجرا كه در روزهاى ۳۰ آذر و ۷ دى ماه به ترتيب در فرهنگسراهاى نياوران و هنر برگزار مى شود با استفاده ازسازهاى قانون ، هارمونيكا و دهل قطعاتى ازموسيقى ايرلندى را ارائه مى دهد. در بخش نخست قطعات فولكلوريك ايرلندى با نام هاى «استمپى» (اجراى قانون، هارمونيكا و دهل)، «بالاتا» (دونوازى قانون) و «برين بروس مارچ» (دونوازى هارمونيكا و قانون) و درادامه قطعه هاى «باغ نغمه»، «تنهايى»، «لبخند» و «تبسم بهارى» را به صورت مركب نوازى در آواز اصفهان ، دستگاه همايون و آواز دشتى اجرا مى كنيم.
گروه موسيقى «اركيده» به سرپرستى «اركيده حاجى وندى» نيز يكى ديگر از گروه هاى شركت كننده در اين بخش است. سرپرست اين گروه مى گويد: عدم حضور موسيقى پاپ در جشنواره موسيقى پاپ باعث شده اين نوع موسيقى مطرح نشود و پشت پرده بماند و به نوعى محدود شود.
سرپرست گروه پاپ بانوان اركيده در خصوص حضور موسيقى پاپ در جشنواره بيست و سوم موسيقى فجر بعد از ۹ سال گفت: من از اين جهت و به خاطر اين اتفاق خوشحال هستم و آن را بسيار عالى مى بينم. اين مسأله بسيار مى تواند در روند موسيقى پاپ تأثير گذار باشد. چرا كه خودش براى گروه هاى پاپ ايجاد انگيزه مى كند مخصوصاً در حال حاضر كه كنسرت زيادى برگزار نمى شود. اگر بخش موسيقى پاپ رقابتى برگزار شود مى تواند انگيزه خوبى براى گروه ها ايجاد كند كه بتوانند در يك رقابت سالم به اجرا بپردازند كه با اين شرايط اميدوارم گروه هاى پاپ بانوان غير از ما هم بيايند و ما بتوانيم رقابت سالمى با هم داشته باشيم.
اين گروه امسال با همان تركيب ۹ نفره به روى صحنه خواهند رفت و قطعات جديدى را در كنار چند قطعه قديمى اجرا خواهند كرد.
* اركسترها
اركستر سمفونيك تهران برنامه ويژه اى مناسب سال مولانا و با خوانندگى عليرضا قربانى و رهبرى هوشنگ كامكار دارد. اركستر ملى نيز قرار بود با رهبرى حسين دهلوى برنامه خود را اجرا كند كه به دليل ضعف جسمى و مشكل بينايى استاد دهلوى ايشان انصراف دادند و اين برنامه با رهبرى فرهاد فخر الدينى برگزار مى شود.
اركستر موسيقى نو نيز به رهبرى عليرضا مشايخى ۷ دى ماه در بخش جنبى بيست و سومين جشنواره موسيقى فجر در سالن رودكى به اجراى برنامه مى پردازند. رهبراركستر موسيقى نو درمورد اين اجرا مى گويد: قطعات تازه اى براى اركستر موسيقى نوشتم و در حال حاضر قطعات آوازى براى اركستر و همچنين تكنوازى ويلنسل و اركستر آماده اجرا داريم.
* نشست ها و سخنرانى ها
۸ سخنرانى با موضوعات مختلف در بخش پژوهشى بيست و سومين جشنواره بين المللى موسيقى فجر در قسمت موسيقى سنتى، پاپ و بين الملل برگزار مى شود. در نخستين روز از برگزارى جشنواره «ناصر مجرد» در خصوص راز ماندگارى موسيقى سنتى ايران سخنرانى خواهد كرد. «محمد رضا آزاده فر» در روز دوم درباره موسيقى خشونت آميز و تأثيرات روانى، جنسى و اجتماعى آن به ايراد سخن مى پردازد و روز بعد نيز «ارفع اطرايى» به بررسى رديف موسيقى از نگاهى ديگر خواهد پرداخت. همچنين در چهارمين روز برگزارى جشنواره، «منصوره ثابت زاده» در سخنانى مشابهات موسيقى ايران و تاجيكستان را بررسى مى كند. زيباشناسى در ادوار موسيقيايى بحثى است كه دكتر «هما سادات افسرى» در روز پنجم جشنواره موسيقى به آن مى پردازد و پس از آن «على زاده محمدى» و «خشايار اعتمادى» به ترتيب به بررسى ويژگى هاى روان شناختى موسيقى و موسيقى پاپ خواهند پرداخت.
* جاى خالى موسيقى نواحى
در جشنواره امسال بخشى مختص به موسيقى نواحى وجود ندارد اما تمام انواع موسيقى كه به نوعى در گونه موسيقى تلفيقى قرار مى گيرد در جشنواره حضور دارند و در شاخه اى به نام سنتى تلفيقى تعريف شده است كه اين گروه ها شامل تلفيق موسيقى سنتى و موسيقى نواحى و يا موسيقى سنتى با كلاسيك مى شود. روشن روان در مورد حذف بخش نواحى از جشنواره مى گويد: طبق تصميم شوراى دبيرخانه جشنواره هاى موسيقى قرار شد تا به جاى هدر دادن فرصت و نيروى موجود يك جشنواره جامع با عنوان آئينى و نواحى داشته باشيم تا با كيفيت بالاترى شاهد آثار اين دو حوزه باشيم. طرح اوليه جشنواره آئينى و نواحى صورت گرفته و به شوراى راهبردى ارسال شده است، ولى براساس نظر كارشناسان ما اين طرح نياز به اصلاحاتى دارد و تا زمانى كه طرح اوليه توسط شوراى راهبردى نهايى نشود اجرايى نخواهد شد.
حذف بخش موسيقى نواحى نيز واكنش هايى را از سوى موسيقيدانان در پى داشته است. «ايرج نعيمايى» در اين زمينه مى گويد:متأسفانه در چند سال اخير شاهد كمرنگ شدن موسيقى نواحى در جشنواره موسيقى فجر بوده ايم و اين در حالى است كه جشنواره موسيقى فجر يكى از رويدادهاى مهم فرهنگى و تخصصى محسوب مى شود. موسيقى نواحى نقش بسزايى در معرفى و شناساندن هويت فرهنگى، آداب و سنن و اعتقاد مردم در مناطق مختلف ايران دارد. از همين رو در جشنواره موسيقى فجر بايد از جايگاه ويژه اى برخوردار باشد.
* تالارها
در جشنواره موسيقى امسال، مجموعاً ۹ سالن در اختيار گروه هاى موسيقى براى اجراى آثارشان در سراسر تهران در نظر گرفته شده است. دبير جشنواره در مورد اين تالار ها مى گويد: با وجود حجم بالاى گروه هاى شركت كننده باز هم اين تعداد محدودكننده بودند، لذا ناچار شديم كه هر سالن دوسئانس داشته باشد و هر سئانس به مدت ۴۰ دقيقه به دو گروه اختصاص پيدا كند يعنى برخلاف وعده اى كه داده بوديم گروه ها امكان يك اجراى اختصاصى در سالن ها را ندارند. طى سه روز پياپى با سرگروه هاى بخش رقابتى صحبت كرديم و مشكلات موجود درباره سالن ها را براى آنها شرح داديم كه تمام گروه ها با اين مسأله موافقت كردند و قرار شد از قطعات اجرايى خود كم كنند تنها يك گروه مشكل داشت كه برنامه اجرايى خود را براى ۵۵ دقيقه تنظيم كرده بود و امكان هرگونه تغييرى در اين برنامه نداشت كه مقرر شد اين گروه را در نوبتى قرار دهيم كه بعد از آنها گروه ديگرى اجرا نداشته باشد. همين كه يك مدير سالن را موظف كنيم تا رأس ساعت مقررشده برنامه خود را آغاز كند و در ساعت تعيين شده درهاى سالن را ببندد، مشكلات متعددى داريم؛ زيرا در اين فرصت محدود امكانات دو گروه اجرايى مختلف بايد تنظيم شود و مسئولان سالن در همين زمان اندك بايد تجهيزات خود را طبق اجراى آن گروه تغيير دهند. جابه جايى گروه ها، رفت وآمد اركستر، صداگذارى، تغيير ميكروفن ها و جايگاه هاى گروه براى دوسئانس مختلف مشكلاتى است كه در اين دوره با آن مواجه هستيم ولى اميدواريم با درنظر گرفتن تمهيدات لازم به لحاظ فنى با مشكل مواجه نشويم.
اما از آن طرف صحبت هاى مديراجرايى جشنواره هم شنيدن دارد كه توانسته است چند سالن را كه تا كنون در آنها برنامه هاى جشنواره برگزار نمى شد، به تالار ها اضافه كند. ترابى مى گويد: امسال براى نخستين بار سالن ايرانيان كه از امكانات صوتى كم نظيرى برخوردار است به فرهنگسراى بهمن و نياوران اضافه كرديم تا غرب تهران را پوشش دهد. اين سالن به اندازه هشتصد نفر ظرفيت دارد و همچون تالار وحدت و از لحاظ امكانات آكوستيك و تجهيزات صوتى بسيار پيشرفته است؛ همين امر مى تواند فتح گامى براى بعد از جشنواره باشد كه هم گروه ها و مردم اين سالن را شناسايى كنند و هم اين كه اين سالن قابليت هاى خود را بيشتر باور كند و وقت بيشترى را به موسيقى اختصاص دهد؛ چراكه هم اكنون در آنجا بيشتر مناسبت ها و رويدادهاى سياسى اجتماعى هستند. سالن فرهنگسراى نياوران كه بازسازى شده نسبت به سال گذشته شرايط خيلى بهترى را دارد. تالار وحدت هم هميشه نقطه مركزى جشنواره بوده، صددرصد از نظر تجهيزات بازسازى خواهد شد. فرهنگسراى ارسباران - هنر - همچنين شرايطى دارد. تالار كشور را چهار يا پنج شب، براى گروه هاى پرمخاطب جشنواره در نظر گرفته شده و خانه هنرمندان را براى بخش هاى سخنرانى و بخش هاى پژوهشى دو سالن را در اختيار خواهيم داشت. هيچ اجرايى در كاخ هاى تهران به صحنه نمى رود؛ بخشى از اين تصميم به خاطر سردى هواست؛ ضمن آنكه كاخ ها هميشه از سر اضطرار به موسيقى اضافه شده اند و واقعاً شرايط مطلوبى براى برگزارى موسيقى حتى در تابستان ندارند.
* اسپانسرها
از سال گذشته جذب اسپانسر براى جشنواره موسيقى فجر شكلى جدى به خود گرفت. «محمدحسين احمدى» رئيس دفتر موسيقى و شعر در مورد جذب اسپانسر براى برگزارى جشنواره بيست و سوم موسيقى فجر مى گويد: جذب اسپانسر ها به جهت تأمين برخى هزينه ها نيست بلكه دخيل كردن مراكز غير فرهنگى در كارهاى فرهنگى است كه به عقيده من نوعى ارتباط برقرار كردن با مخاطب محسوب مى شود.
* بليت هاى جشنواره
قرار است كه امسال تعداد بيشترى از صندلى ها را به خبرنگاران اختصاص پيدا كند و با مسئولان تالار ها نيز توافق شده است كه در صورت تكميل ظرفيت سالن ها خبرنگاران امكان تماشاى برنامه ها به صورت ايستاده را داشته باشند. همچنين۱۰ تا ۱۵ درصد ظرفيت سالن ها اختصاص به بليت هاى نيم بها براى دانشجويان دارد كه دانشجويان مستقر مى توانند با ارائه اصل كارت خود بليت هاى نيم بها را از آموزشگاه سرايش تهيه كنند؛ دانشكده ها و هنرستان هاى موسيقى مى توانند با ارائه نامه اى رسمى اين بليت ها را به صورت مستقيم تهيه كنند و تمام تلاش مسئولين جشنواره بر اين است كه به جز بليت نيم بها براى دانشجويان و كارت هاى خبرنگاران، به ساير نهاد ها بليت رايگان داده نشود. از روز ۲۰ آذر پيش فروش بليت هاى بيست و سومين جشنواره بين المللى موسيقى فجر آغاز شد. ضمناً بليت هنرمندان نيز در اختيار خانه موسيقى است.

[ساير محمدى [

گروه فرهنگ و هنر ـ هفته اى كه گذشت در حوزه شعر چه معاصر چه كلاسيك هيچ كتابى به دست ما نرسيد. در عرصه رمان هم به جز دو رمان تأليفى «اسماعيل» و «شيدا» و چند رمان ترجمه شده، كار ديگرى عرضه نشد، يا به دست ما نرسيد. اما در عرصه علوم اجتماعى هفته اى پر بار را سپرى كرديم. اگر كفه ترازوى سمت علوم انسانى سبك تر از هميشه بود، كفه علوم اجتماعى بسيار سنگين تر از هفته هاى گذشته به نظر مى رسد. ناگزير از تعريف و تعارف كم كنيم و گشتى در بازار كتاب بزنيم.

* داستان، رمان
«اسماعيل» رمانى به قلم امير حسين فردى است كه اخيراً انتشارات سوره مهر به بازار فرستاده اين رمان كه در ۲۱ فصل تنظيم و تدوين شده، داستان مردى به نام على خالدار است كه در محله قنبرآباد قهوه خانه دارد. اين مرد به دليل خال روى گونه به على خالدار معروف است، اما كسى نمى داند گذشته اش چه بود و از كجا آمده و چرا در اين محله مستقر شده است. «آشيانه در مه» و «كوچك جنگلى» و «سياه چمن» عناوين سه رمان قبلى امير حسين فردى است.
«درحال كندن پوست پياز» جديدترين اثر گونتر گراس نويسنده آلمانى و برنده جايزه نوبل ادبيات در سپتامبر سال ۲۰۰۶ به محض انتشار، سرو صداى زيادى در آلمان و ديگر نقاط جهان به پا كرد. گراس در اين كتاب طى يازده فصل زندگى خود را در قالبى داستانى روايت مى كند. در جريان همين خاطره گويى هاست كه به عضويت خود در حزب نازى اعتراف مى كند و اعتراض بخشى از مخاطبان و علاقه مندان ادبيات را بر مى انگيزد كه بايد جايزه نوبل را از او پس گرفت. جاهد جهانشاهى اين زندگينامه را از زبان آلمانى به فارسى ترجمه كرد و مؤسسه انتشارات نگاه اقدام به چاپ و انتشار آن كرده است.
«قديس» مجموعه اى از ۲۲ داستان كوتاه گابريل گارسيا ماركز است كه با ترجمه قهرمان نورانى از سوى انتشارات آريابان به چاپ پنجم رسيده است. ماركز با الهام از حرفه روزنامه نگارى كه اهميت بسيارى براى آن قائل است باگذر از نئورئاليسم به رئاليسم جادويى خاطرات اعجاب آور خود را به تصوير مى كشد. وجود شخصيت هايى چون پابلو نرودا و چزاره زاواتينى و ديگران در متن داستان ها مؤيد اين مسأله است. «عشق سال هاى وبا» يكى از رمان هاى معروف ماركز است كه با چند ترجمه در ايران منتشر شده است. كيومرث پارسايى نيز از جمله مترجمانى است كه اين رمان ماركز را به فارسى برگردانده و انتشارات آريابان اخيراً چاپ سوم آن را راهى كتابفروشى ها كرد.
* دين و فلسفه، سياست و تاريخ، هنر
«استقرار شريعت در مذهب مسيح» كتابى به قلم گئورگ ويلهلم فريدريش هگل با ترجمه باقر پرهام است كه انتشارات آگاه چاپ اول آن را در سال ۶۹ وچاپ دوم آن را اخيراً به بازار فرستاد. اين دستنوشته هگل كه در تاريخ نوامبر ۱۷۹۵ تا آوريل ۱۷۹۶ تحرير شده در زمان حيات هگل منتشر نشده بود. «فلسفه علوم اجتماعى يا بنيادهاى فلسفى تفكر اجتماعى» كتابى از تدبنتون و يان كرايب با ترجمه شهناز مسمى پرست و محمود متحد است كه نشر آگه چاپ اول آن را در سال ۸۴ و چاپ دوم آن را به تازگى منتشر كرده است. نويسندگان اين كتاب استادان جامعه شناسى در دانشگاه اسكس با ارائه بررسى جامعى از موضوعات و مسائل فلسفى جدايى ناپذير از علوم اجتماعى پرسش هاى بزرگ و پيچيده و در عين حال به طرزى اجتناب ناپذير مهم را به شيوه اى مطرح مى كنند كه براى همگان قابل فهم باشد.
«مكتب هاى فلسفى» عنوان كتابى است كه پرويز بابايى آن را تأليف و ترجمه كرده و مؤسسه انتشارات نگاه ناشر آن است. اين كتاب طى ۳۷ فصل به مكاتب فلسفى از دوران باستان تا امروز مى پردازد. يعنى از جهان بينى هاى پيش از فلسفه «طبيعت شناسان» شروع مى شود و در فصل آخر به پست مدرنيسم و چالش هاى فلسفى معاصر مى پردازد. اين كتاب با وجود جامعيت از شرح تفصيلى، فنى و پرتعقيد دورى جسته است و ضمن بزرگداشت و تشريح نظريه هاى فيلسوفانى چون افلاطون، ارسطو، دكارت، لايب نيتس، كانت، اسپينوزا و ديگران به خاستگاه اجتماعى و طبقاتى و شأن نزول انديشه هاى آنان توجه نموده از منشأ مناقشه هايشان با صاحبان عقايد مخالف پرده برمى دارد.
«پسا مدرنيسم در بوته نقد» مجموعه مقالاتى از ترى ايگلتون، فردريك جيمسون، ديويد مك نالى، جان بلامى فاستر و ... است كه مترجمانى مانند پرويز صداقت، احمد تدين، فيروزه مهاجر و احمد شايگان آن را به فارسى برگردانده اند و دكتر خسرو پارسا مسئوليت گزينش و ويرايش آنها را به عهده داشته است. چاپ اول اين كتاب در سال ۷۵ و چاپ چهارم آن تاريخ پائيز ۸۶ را دارد كه مؤسسه انتشارات آگاه منتشر كرده است. «روشن نگرى چيست » مقالاتى از كانت، ارهارد، هردر، شيلر و ... است كه ارهارد بار آنها را گردآورى كرده و سيروس آرين پور اقدام به ترجمه اين مقالات به زبان فارسى كرده است. چاپ نخست اين كتاب از سوى انتشارات آگاه در سال ۷۶ و چاپ سوم آن اخيراً منتشر شده است. «جامعه شناسى جوانان ايران» كتابى به قلم محمد سعيد ذكايى است كه نشر آگه به بازار فرستاد. هر يك از فصول ۹ گانه اين كتاب از منظرى متفاوت ماهيت تجربه روبه تغيير جوانى و الزامات نظرى آن را با نگاهى جامعه شناختى مورد بحث قرار مى دهد. فصل اول معنا و مفهوم جوانى در جامعه ايران را مورد بحث قرار مى دهد. در فصل دوم مفاهيم فرهنگ و خرده فرهنگ جوانان به مثابه مفاهيم كليدى جامعه شناسى جوانان مورد بحث قرار گرفته تا فصل نهم كه تأثيرات جهانى شدن و استفاده فزاينده از رسانه هاى نو در زمينه بازار سرگرمى و فراغت مجازى مورد بحث قرار مى گيرد.
«دانشنامه اساطير ايران» عنوان كتابى است كه زير نظر ركس وارنر فراهم آمده و دكتر ابوالقاسم اسماعيل پور عضو هيأت علمى دانشگاه شهيد بهشتى آن را به فارسى برگردانده است. اين كتاب در ۱۰ فصل به درونمايه هاى مشترك اساطيرى، اسطوره شناسى تطبيقى، اساطير مصر و خاورميانه، اساطير ايران، اساطير يونان باستان، اساطير روم باستان، اساطير اروپاى شمالى و مركزى، اساطير سلتى، اساطير حيوانات و اساطير گياهان مى پردازد.
در ويژگى اين كتاب بايد گفت: دانشنامه اى جامع به شكل موضوعى و مضمونى است. نه دانشنامه اى صرفاً الفبايى كه فقط جنبه مرجع داشته باشد و تنها در كتابخانه ها از آن استفاده كنند. اثر حاضر را هر خواننده اى اعم از متخصص و عادى مى تواند مورد استفاده قرار دهد و از تصاوير منحصر به فرد آن لذت ببرد. اين كتاب در قطع رحلى در ۶۳۴ صفحه با جلد گالينگور توسط نشر اسطوره با همكارى سازمان ميراث فرهنگى و پژوهشكده مردم شناسى چاپ و منتشر شده است. «تاريخ مردمى جهان» تأليف كريس هارمن با ترجمه پرويز بابايى و جمشيد نوايى از سوى مؤسسه انتشارات نگاه چاپ و منتشر شده است. نويسنده در مقدمه كتاب اشاره مى كند من مدعى نيستم كه شرح كاملى از تاريخ بشر فراهم مى آورم. جاى بسى شخصيت ها و رخدادها در تاريخ جامع دوره هاى اساسى خالى است. اما براى فهم معناى الگوى كلى كه به اكنون انجاميده، لزومى ندارد كه از جز به جز گذشته باخبر شد. هارمن اين كتاب را در هفت بخش و هر بخش را در چند فصل تأليف كرده است. از بخش اول به ترتيب پيدايش جامعه طبقاتى، جهان باستان، سده هاى ميانه، تا بخش آخر كه سده اميد و هراس نامگذارى شده، مورد كنكاش و بررسى قرار گرفته است. «داستان فكر ايرانى» سلسله كتاب هايى است كه نشر افق تدارك ديده و در پى آن است كه داستان فكر ايرانى را از دوران باستان تا عهد قاجار روايت كند و گزارشى از فراز و نشيب هاى انديشه در ايران ارائه دهد. از اين مجموعه سه جلد كتاب پيش از اين منتشر شده بود و هفته گذشته چهارمين كتاب تحت عنوان «دوران طلايى» به قلم حسين شيخ رضايى منتشر شد كه از آغاز سلسله صفاريان تا تشكيل امپراتورى سلجوقى را مورد بررسى قرار مى دهد. جلد هفتم به نام «دوباره ايران» به قلم حسين بكايى به دوره صفويان مى پردازد. دورانى كه حكومتى سراسرى در ايران تأسيس مى شود و مذهب رسمى آن تشيع است در اين دوره هنر و معمارى و فلسفه مورد توجه قرار مى گيرد. ادبيات و فقه و صنعت دوران شكوفايى اش را آغاز مى كند. جلد هشتم به نام «ايران در آستانه تغيير» به قلم على اصغر سيد آبادى از حمله افغان ها به ايران تا دوران مشروطه را روايت مى كند. دورانى كه ايران در آستانه تغيير و تحول است در اين دوران چالش قديم و جديد آغاز مى شود. فلسفه قديم و فلسفه جديد، هنر قديم و هنر جديد، مكتب خانه هاى قديم و مدرسه هاى جديد... «فرار از عقل» عنوان پنجمين كتاب از مجموعه «داستان فكر ايرانى» است كه حسين بكايى آن را تأليف كرده و از تشكيل امپراتورى سلجوقى تا حمله مغول را در برمى گيرد. «اختناق در ايران» اثرى از مورگان شوستر با ترجمه حسن افشار است كه نشر ماهى منتشر كرده است. ويليام مورگان شوستر پنج سال بعد از انقلاب مشروطه به درخواست دولت ايران براى سر و سامان دادن به امور مالى كشور به اين ديار آمد و هشت ماه بعد با اولتيماتوم روس ها ناچار به ترك ايران شد و در بازگشت به كشورش گزارشى از اوضاع آشفته ايران در عصر قاجار به دست مى دهد. اين كتاب در سال ۵۱ به صورت ناقص توسط ابوالحسن موسوى شوشترى جزايرى ترجمه و منتشر شده بود و اكنون ترجمه كامل آن به بازار آمد. «تاريخ دموكراسى در اروپا» كتابى به قلم مهدى رجبى است كه نشر دنياى نو منتشر كرده است. نويسنده كتاب فوق كه شش سال را در دوران رژيم شاهنشاهى در زندان گذراند، پس از انقلاب راهى اروپا شد و تحقيق و پژوهش خود را در زمينه تاريخ و سياست در اروپا طى يك پروژه مطالعاتى آغاز كرد. كتاب حاضر نخستين فرآورده اين كار است كه به بررسى روندها و تحولاتى مى پردازد كه زمينه برآمدن دموكراسى را از دل تاريك انديش قرون وسطى و استبداد نفسگير آن ايام فراهم ساخت. نويسنده، تاريخ دموكراسى در چهار كشور ايتاليا، آلمان، انگليس و فرانسه را مبناى تحقيق و بررسى خود قرار مى دهد و در جلدهاى بعدى به ديگر كشورهاى اروپايى چون هلند و اسپانيا خواهد پرداخت. «زندگى كوروش و داريوش بزرگ» به قلم على محمد فره وشى عنوان كتابى است كه انتشارات به آفرين منتشر كرده است. اساس اين كتاب به روايات مورخان غربى است اگرچه اين روايات اغلب به افسانه شباهت دارد. اما در بخش هاى تاريخى با سنگ نبشته هايى كه در ايران پيدا شده و الواحى ها كه از حفريات در شوش و بابل و تخت جمشيد پيدا شده مطابقت كامل دارد. «فرهنگ بيست هزار» يا واژگان بيگانه در زبان پارسى عنوان كتابى است كه دكتر سيدضياءالدين هاجرى طى پژوهش هاى چندساله فراهم آورده است و انتشارات به آفرين آن را اخيراً چاپ و منتشر كرده است. نويسنده در اين كتاب حدود بيست هزار واژه بيگانه را - غير از واژه هاى تازى - كه در زبان فارسى مورد استفاده قرار مى گيرد بررسى و ريشه يابى كرده و خاستگاه آنها را نشان داده است. «ايران آينده از نگاه سه انديشمند ايران امروز» كتابى است كه از چند گفت وگو شكل گرفته است. در اين گفت وگوها دكتر رضا منصورى فيزيكدان و از نظريه پردازان توسعه علمى، دكتر موسى غنى نژاد اقتصاددان و مسلط به تاريخ و جامعه شناسى ايران و دكتر حسن عشايرى روانشناس و روانپزشك و مسلط به رفتارهاى اجتماعى در ايران، هر كدام از زاويه اى خاص سعى دارند به موضوع توسعه در ايران امروز بپردازند. هدف اين گفت وگوها ارزيابى مشكلات و موانع پيش روى ايران براى رسيدن به توسعه است. اين كتاب را نشر ديبايه منتشر كرده است. نشر ديبايه با همكارى سازمان ميراث فرهنگى و پژوهشكده مردم شناسى سلسله كتاب هايى تحت عنوان «فرهنگ پيشه ها» تدارك ديده كه تاكنون جلد اول و دوم آن را منتشر كرده است. جلد اول به نام «واژه نامه توصيفى دوزندگى» به قلم شهرداد ميرزايى تأليف و تدوين شده است. ارائه اين فرهنگ گستره و توان زبان عاميانه در ساخت واژه ها را از يك سو، اهميت و ضرورت شناخت وضع موجود آنها را از سوى ديگر نشان مى دهد. جلد دوم فرهنگ پيشه ها «واژه نامه توصيفى كفشگرى» است كه اين واژه نامه هم به اهتمام شهرداد ميرزايى فراهم آمده است. در اين واژه نامه ها همه اصلاحات و لغاتى كه در پيشه مورد نظر وجود دارد، ثبت و ضبط شده است. «نقش گروه فشار اسرائيل در سياست خارجى آمريكا» كتابى به قلم جان ميرزهايمر و استيفن والت با برگردان مهدى احساسى است كه نشر آبى منتشر كرده است. نويسندگان اين كتاب با استفاده از تحقيق و پژوهش و ارائه اسناد و مدارك نقش گروه هاى فشار را در سياست هاى دولت آمريكا در قبال اسرائيل نشان مى دهند و معتقدند، اعمال نفوذهاى گروه فشار به وخامت اوضاع منطقه و جهان مى انجامد و مخاطرات تروريستى را در تمامى كشورها، منجمله در كشورهاى اروپايى متحد آمريكا افزايش مى دهد. گروه فشار با ممانعت از اقدام رهبران آمريكا به منظور تحت فشار قرار دادن اسرائيل براى مصالحه، اختلاف اسرائيل و فلسطينى ها را عملاً به بن بست كشانده است. انتشارات سوره مهر كتاب «تراژدى تلخ و كمدى شگفت» را منتشر كرد كه نقد و نظرى بر زندگى و آثار ناجى العلى كاريكاتوريست مشهور فلسطينى است. اين كتاب را ماهر اليوسفى نوشته و دكتر حجت رسولى آن را به فارسى برگردانده است. «كارى آكتور» كاريكاتور چهره هاى شاخص سينماى ايران مانند عزت الله انتظامى، سعيد راد، اكبر عبدى، خمسه، هديه تهرانى، بهرام رادان تا گلشيفته فراهانى است كه در مجموع ۲۷ تن را شامل مى شود. طراح و كاريكاتوريست اين مجموعه ياشار قهرمانى است. كتاب «كارى آكتور» را انتشارات فخراكيا در قطع رحلى به صورت رنگى منتشر كرده است. «مسئوليت پذيرى» عنوان كتابى به قلم دكتر عبدالحسين رفعتيان است كه نشر قطره منتشر كرده است. دكتر رفعتيان كه عضو كالج ملى روانپزشكى فرانسه بود و پانزده سال در پاريس به درمان بيماران مشغول بود از سال ۱۳۷۱ در ايران به روانكاوى و روانپزشكى مشغول است و در اين كتاب روند شكل گيرى مسئوليت پذيرى در فرزندان را آموزش مى دهد. «شناخت بيمارى هاى روانى» كتاب ديگرى به قلم دكتر احمد جليلى است كه نشر قطره منتشر كرده است. اين كتاب با مقاله اى پيرامون افسردگى تحت عنوان نگاهى از درون نوشته بهاءالدين خرمشاهى همراه شده است. نشر قطره به منظور كمك به خانواده ها در حل مسائل و مشكلات شان سلسله كتاب هايى تحت عنوان كلى، «روان و زندگى»، تدارك ديده كه با همكارى گروهى از برجسته ترين روانكاوان و روانپزشكان ايرانى فراهم مى آيد.
«روانشناسى رنجش» به قلم دكتر فرد لاسكين با ترجمه مهدى قراچه داغى از سوى نشر البرز منتشر شده است. عنوان فرعى اين كتاب چنين انتخاب شده كه «رنجش ها را فراموش كنيد و براى هميشه ببخشاييد».اين كتاب در سه بخش و ۱۶ فصل تأليف و تدوين شده كه بخش اول به موضوع ايجاد نارضايتى و ناراحتى مى پردازد. بخش دوم موضوع بخشودن و بخشيده شدن را بررسى مى كند و بخش سوم بخشودن براى هميشه را مورد توجه قرار مى دهد. «درمان افسردگى پس از زايمان» عنوان كتابى از بروك شيلدز با ترجمه ميترا معتضد است كه نشر البرز اخيراً به بازار فرستاد. شيلدز يكى از روانپزشكان مبتكر است كه به آن عده از زنانى كه پس از زايمان دچار بيمارى افسردگى شده اند كمك مى كند تا به وضعيت عادى زندگى برگردند، اين روانپزشك در اين كتاب داستان هايى از زندگى زنانى نقل مى كند كه در يك شرايط بحرانى پس از تولد نخستين فرزند دچار افسردگى شده اند و او با استفاده از تجربه و دانش خود به درمان آنها پرداخت.

الزامات امنيت ملى در عصر اطلاعات

ديويد آلبرتس و دانيل پاپ
ترجمه: على على آبادى و رضا نخجوانى
ناشر: پژوهشكده مطالعات راهبردى
ايبنا: كتاب «گزيده اى از عصر اطلاعات، الزامات امنيت ملى در عصر اطلاعات» الزاماتى چون جهانى شدن و گسترش فناورى هاى ارتباطى و اطلاعاتى كه تمامى عرصه ها و شئون زندگى اجتماعى افراد را تحت تأثير قرار داده است، در ارتباط با امنيت ملى را بررسى مى كند.
«گزيده اى از عصر اطلاعات»، مجموعه اى از مقالات است كه جمع آورى و ويراستارى آن توسط دو صاحب نظر بنام اين حوزه يعنى آلبرتس و پاپ صورت گرفته و اين دو، خود نيز مقالاتى براى اين كتاب به رشته تحرير درآورده اند.
كتاب در ۷ فصل تدوين شده كه هر يك به نوعى موضوع كلى كتاب را دنبال مى كنند. در فصل نخست مقوله كلى «امنيت ملى در عصر اطلاعات» بررسى مى شود و در ادامه نيز موضوع «بيت ها، بايت ها و ديپلماسى» تحليل مى شود.
فصل سوم به تشريح «هفت نوع جنگ اطلاعاتى» اختصاص دارد و فصل چهارم نيز «امتياز اطلاعاتى آمريكا» را نشان مى دهد و در ادامه نيز رابطه «اينترنت و امنيت ملى» تحليل مى شود.
در فصل ششم «فناورى، جاسوسى و جريان اطلاعات» مطرح مى شود و در خلال آن نقش قوه مجريه و تصميم گيرى اين نهاد در عرصه امنيت ملى بررسى مى شود. اين كه چطور ساز و كارهاى امنيتى در نهاد اجرايى كشور باز توليد مى شود از دغدغه هاى نويسنده در اين فصل است.
فصل پايانى كتاب عنوانى همسان با فصل نخست دارد؛ اما محتواى آن كاملاً متفاوت است.
مؤلفان كتاب در بررسى وضعيت امنيت در جهان مبتنى بر عملكرد سريع و فراگير شبكه هاى ارتباطى و اطلاعاتى موفق بوده اند و توانسته اند ساز و كارهاى اجرايى مربوط به امنيت ملى در عصر اطلاعات را معرفى كنند.

حميد حميد
نشر ديگر

ايبنا: «كانت، هگل، هابرماس: رويكردى ماركسيستى» عنوان كتابى است كه «حميد حميد» براى بازخوانى اين ۳ فيلسوف برجسته آلمانى تأليف كرده است.
مؤلف در اين كتاب با مواضع ماترياليستى و ماركسيستى، به شرح و تفسير انتقادى كانت و هگل و هابرماس پرداخته است.
اگرچه تفسير ماركسيستى از هگل و هابرماس، امر معقولى به نظر مى رسيد، اما بازخوانى ماركسيستى كانت تا حد زيادى با دشوارى صورت مى گيرد.
«حميد» در اين راستا خواسته است مواضع مكتب فرانكفورت را در بازخوانى كانت اعمال كند، زيرا يكى از برجسته ترين تفسيرهاى ماركسيستى از كانت را اعضاى مكتب فرانكفورت ارائه داده اند.
اثر حاضردر ۵ بخش تنظيم شده است كه بخش نخست به «ماندگارى ها و نااستوارى ها در فلسفه نقدى ايمانوئل كانت» اختصاص دارد.
حميد در فصل دوم «ديباچه اى بر فلسفه سياسى هگل» نگاشته است و در فصل سوم موضوع «مكتب فرانكفورت و يورگن هابرماس، نگرش عقلى سازى و رهايى» را به بحث گذاشته است.
هابرماس كه از برجسته ترين فيلسوفان انتقادى آلمان است به عنوان يك مكتب فرانكفورتى در جهان معاصر شناخته مى شود. او البته انتقادهاى زيادى نيز به بانيان اين مكتب دارد. در آخرين فصل به «منطق علم پوپركژى ها و منابع تاريخى» مى پردازد.