مازندران- خبرنگار «ايران»: استاندار مازندران از فرسوده بودن ۱۷۰۰ كيلومتر شبكه آبرسانى استان خبر داده و خواستار توجه جدى به آن شد.
شفقت، استاندار مازندران در جلسه اى با على اكبر مهاجرى مشاور وزير نيرو و مديران زيرمجموعه وزارت نيرو در استان با بيان اين مطلب كه در زمينه توليد برق و سازماندهى آن مناسب عمل شده است، خواستار آن شد كه در مديريت پس از توليد و توزيع برق چشم انداز مناسبى براى استان تصوير شود.
استاندار مازندران با اشاره به اين نكته كه توزيع بهره بردارى برق در استان رضايت بخش نيست و شبكه ها فرسوده است بر توجه وزارت نيرو به اين مهم تأكيد كرد.
وى در ادامه اظهار داشت: در استان مازندران در خصوص آب مديريت شده مشكلاتى است و در اكثر قريب به اتفاق شهرها با مشكلاتى در اين بخش مواجه هستيم. استاندار بر تدوين برنامه جامع آبرسانى استان مازندران تأكيد كرد و گفت: ساماندهى آب تأثير مستقيم و بسزايى در اقتصاد كشاورزى استان دارد.
وى از مسئولان وزارت نيرو خواست كه برخى كوتاهى ها نسبت به آب استان كه در گذشته صورت گرفته جبران شود.
استاندار مازندران با بيان اهميت سد البرز و سد گلورد براى توسعه استان و كشور ابراز اميدوارى كرد، مجموعه وزارت نيرو توجه ويژه اى به مديريت آب در استان داشته و مازندران در سال ۸۷ شاهد تخصيص اعتبارات ويژه اى باشد.
مهندس شفقت با اشاره به عقب افتادگى، ضعف و كهنگى بخشى از شبكه آبرسانى استان اعلام كرد: ۱۷۰۰ كيلومتر شبكه آبرسانى در استان فرسوده است و ۳۴ درصد هدر رفت آب به همين علت در شبكه است كه بايد هزينه اى جدى و اساسى براى ساخت زيرساخت هاى جديد در نظر گرفته شود.
على اكبر مهاجرى مشاور وزير نيرو نيز با اشاره به اهميت حياتى آب در كشور بويژه استان هايى چون مازندران گفت: مازندران داراى آب هست و بايد در خصوص مديريت آن تدبيرى اتخاذ شود كه همتى جامع مى خواهد.

گروه شهرستانها ـ يك گروه ۵ نفره حفاران غيرمجاز يادمان هاى تاريخى در هنگام حفارى در شهرستان مرودشت دستگير شدند.
به گزارش روابط عمومى سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى استان فارس، اين گروه كه به دنبال به دست آوردن اموال تاريخى ، فرهنگى بودند به همراه يك دستگاه فلزياب ازسوى نيروى انتظامى شهرستان مرودشت دستگير و تحويل مقام هاى ذيصلاح شدند. بنا به اين گزارش، متهمان دستگير شده پس از تشكيل جلسه دادگاه و بررسى پرونده آنان، به ۶ماه حبس محكوم شدند كه پس از صدور اين حكم و اعتراض متهمان، با ارسال پرونده آنان به دادگاه تجديد نظر، ۲ نفر از آنان با اعمال تخفيف به ۴ماه ويك نفر به۹۱ روز حبس محكوم شدند و دستگاه فلزياب كشف شده از آنان نيز به نفع سازمان ميراث فرهنگى استان فارس ضبط شد.
با وجود آن كه پيشتر اعلام شد تبليغ و فروش فلزياب فقط با مجوز سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى امكانپذير است، با اين حال آگهى هاى ديوارى و روزنامه اى مبنى بر فروش فلزياب، طلاياب و گنج ياب، بدون عنوان عبارت «داراى مجوز از اين سازمان» همچنان ادامه دارد. در مرودشت، يادمان هاى تاريخى فراوانى وجود داردكه مهم ترين آن تخت جمشيد است.

ايلام ـ خبرنگار «ايران»: استاندار ايلام از برداشته شدن سقف سهم ارزى استان ايلام از سوى دولت خبر داد.
على محمد آزاد، استاندار ايلام، در بيست و ششمين جلسه كارگروه اشتغال و سرمايه گذارى استان ايلام افزود: با عنايت ويژه دولت نهم به استان ايلام در سفر اخير، سهم ارزى طرح هاى صنعتى استان به هر ميزان كه استان توانايى جذب داشته باشد، لحاظ شده است. وى اظهار داشت: اين موضوع كمك شايانى است به طرح هاى صنعتى كه تاكنون با مشكل ارزى مواجه بوده اند. وى گفت: دولت به منظور تسريع در كار متقضيان طرح هاى بزرگ صنعتى، تسهيلات مورد نياز آنان را از طريق منابع ملى و مركزى بانك ها پرداخت مى كند.
وى تأكيد كرد: بانك هاى عامل استان نگذارند پييشرفت بنگاه هاى كوچك و متوسط در دست اقدام راكت بمانند و با پرداخت اقساط بعدى به آنها مشكلات آنان را مرتفع كنند ونيز طورى برنامه ريزى كنند تا صاحبان طرح ها توان بازپرداخت اقساط را داشته باشند. در اين جلسه محمد جواد محمدى، رئيس سازمان كار و امور اجتماعى استان ايلام به ارائه آخرين عملكرد وضع دستگاه هاى اجرايى و بانك هاى عامل استان در پرداخت تسهيلات و عقد قرارداد با متقاضيان طرح هاى اقتصادى زودبازده و كارآفرين پرداخت.

همدان ـ خبرنگار «ايران»: از ابتداى امسال تاكنون بيش از ۶ هزار واحد اقتصادى استان همدان به دليل تخلف در فروش، گران فروشى، احتكار و نداشتن پروانه كسب به پرداخت جريمه محكوم شدند.
معاون بازرسى و نظارت سازمان بازرگانى استان همدان گفت: در ۹ ماهه امسال بيش از ۶۷ هزار بازرسى از واحد هاى اقتصادى استان انجام شد كه واحد هاى متخلف به علت رعايت نكردن مقررات تجارت و قوانين به پرداخت جريمه محكوم و برخى از واحد هاى آنها پلمب شده است. وى با بيان اين كه شكايات مردم از واحد هاى صنفى در رأس كارهاى اين سازمان قرار دارد، تصريح كرد: در اين مدت بيش از ۳ هزار و ۵۰۰ شكايت مردمى از واحد هاى اقتصادى ظرف يك روز رسيدگى شده است. بابايى بيشترين شكايات مردم را گرانى ، احتكار، عدم درج قيمت و پروانه كسب عنوان كرد و افزود: بايد همه واحد هاى صنفى با اصل ۸ قانون نظام صنفى آشنا شوند.

مازندران ـ خبرنگار «ايران»: مطالعات تفصيلى حيات وحش ميانكاله و البرز مركزى همزمان استخراج مى شود.
رسول على اشرفى پور، مديركل حفاظت محيط زيست مازندران در جلسه پيگيرى مصوبات دولت در بخش سازمان حفاظت محيط زيست افزود: توسعه اكوتوريسم و ايجاد مراكز آموزشى و پژوهشى براساس نتايج مطالعات جامع و تفصيلى برابر زون بندى پيش بينى شده از جمله مصوبات هيأت وزيران بود كه مطالعات آن تا پايان امسال به اتمام خواهد رسيد.
وى با اشاره به اين كه در گذشته مركز آموزشى در تالاب بين المللى ميانكاله نداشتيم اظهار داشت: اين مسأله در كميته طبيعت گردى مازندران نيز مورد تأكيد و تصويب قرار گرفت.
مدير كل حفاظت محيط زيست مازندران با اشاره به ايجاد نمايشگاه تنوع زيستى و حيات وحش در مازندران به عنوان يكى از مصوبات دولت بيان كرد: مازندران از نظر تراكم پرندگان در كشور مقام نخست را دارد و جنگل هاى ۱۰ هكتارى (اوجا كله) براى اين كار اختصاص يافت.
وى از اختصاص ۳۳ ميليون تومان اعتبار در سال گذشته براى اين منظور خبر داد و خاطرنشان كرد: امسال با تخصيص اعتبار ۵۰ ميليون تومانى نيز ساختمان محيط بانى آن راه اندازى شد. اشرفى پور از آغاز عمليات اجرايى نمايشگاه تنوع زيستى در مازندران خبر داد و افزود: نقشه تفصيلى اين نمايشگاه تهيه شده است و اين مصوبه دولت آماده كلنگ زنى است.
مدير كل حفاظت محيط زيست مازندران با اشاره به مصوبه اختصاص ۷۰۰ ميليون تومانى تجهيز مركز تحقيقات زيست محيطى منطقه شمال كشور در مازندران گفت: تاكنون ۱۸۴ ميليون تومان از اين مصوبه تحقق يافت و بقيه نيز ظرف ۲ سال آينده اختصاص خواهد يافت.
وى درباره تمهيدات حفاظتى ذخيره گاه ميانكاله نيز اضافه كرد: در حال رايزنى براى تصويب اين طرح هستيم. اشرفى پور از اجراى
۹ طرح پژوهشى با همكارى دانشگاه مازندران خبر داد و گفت: در راستاى عملياتى كردن مصوبه دولت تاكنون بيش از ۲۰ طرح پژوهشى تهيه شده است.
وى در پايان با اشاره به اختصاص ۲۰۰ ميليون تومان براى احياى زيستگاه هاى خسارت ديده مازندران خاطرنشان كرد: به اين منظور تاكنون اجراى طرح جنگلكارى به مساحت ۸ هكتار در روستاى سمسكنده سارى به تصويب رسيد.

اصفهان ـ خبرنگار «ايران»: آيين هاى ويژه جشن ميلاد حضرت مسيح عليه السلام از سوى شهروندان مسيحى كاتوليك ساكن اصفهان در مدرسه رودابه مركز مذهبى كاتوليك ها آغاز شد.
بنابر اعتقاد كاتوليك ها حضرت عيسى مسيح عليه السلام در ۲۵ دسامبر به دنيا آمد و در روز پنجم ژانويه به دست حضرت يحيى عليه السلام در رود اردن در نزديكى محل تولد وى بيت اللحم و در ۸ كيلومترى بيت المقدس غسل تعميد داده شد.
پيروان ارتدوكس و پروتستان معتقدند: حضرت مسيح عليه السلام در روز ۵ ژانويه به دنيا آمده و در همان روز غسل داده شده است.
در استان اصفهان كمتر از ۱۵۰ نفر هموطن مسيحى كاتوليك و در حدود ۸ هزار شهروند مسيحى ارتدوكس زندگى مى كنند.
حضرت عيسى مسيح عليه السلام ۱۷۵۳ سال بعد از بناى روم و در زمان سلطنت قيصر روم و پادشاهى هيرود در شهر بيت اللحم واقع در ۸ كيلومترى بيت المقدس به دنيا آمد.
عيسى مسيح عليه السلام پيامبر خدا چون بعد از تولد به شهر ناصره رفت به عيسى ناصرى مشهور شد.
روح الله و عيسى مسيح از معروفترين نام هاى حضرت مسيح عليه السلام است، كه در بين مسلمانان نيز رايج است و ۳۵ بار در قرآن اين نام ها آمده است.
نيكلاس، امانوئل و كريستين و يشوع كه همگى آنها به معناى نجات دهنده است، از ديگر نام هاى اين پيامبر است.
نام كتاب اين پيامبر اوالعزم انجيل و سخن گفتن در گهواره، زنده كردن مردگان، شفاى نابينايان از معروف ترين معجزات اين پيغمبر است كه در قرآن مجيد نيز بدان ها اشاره شده است.
در ايران، پيروان اديان زرتشتى، كليمى و مسيحى علاوه بر آزادى در برگزارى مراسم مذهبى و قومى خود، از تعطيلات رسمى براى برگزارى آيين دينى خود برخوردارند.
همچنين رايزن فرهنگى ايران به مناسبت سال نو مسيحى براى شخصيت هاى برجسته اتريش كارت تبريكى با نمايى ازكليساى وانك اصفهان ارسال كرد.
همزمان با فرا رسيدن ميلاد با سعادت حضرت عيسى عليه السلام همچون سال هاى گذشته از سوى نمايندگى فرهنگى ۲۰۰ جلد كارت تبريك با نمايى از كليساى وانك اصفهان براى چهره ها و شخصيت هاى برجسته مذهبى، سياسى، علمى، دانشگاهى، هنرى ازجمله رؤساى كليساهاى مهم اتريش، رؤساى مراكز و سازمان هاى مهم علمى و پژوهشى و رايزنان فرهنگى كشورهاى مسيحى در اتريش، مراكز وزارتخانه ها و انستيتوهاى مهم فرهنگى و هنرى اتريش، شخصيت هاى برجسته مذهبى و سياسى در كشورهاى اسلوونى، چك و اسلواكى و علاقه مندان فرهنگ و هنر ايرانى و همچنين هموطنان عزيز ارامنه مقيم اتريش ارسال شد.
بنا بر اين گزارش كارت مزبور مزين به ترجمه آيه ۴۵ سوره مباركه آل عمران است كه در آن رايزن فرهنگى مراتب تبريك و تهنيت خود را به همراه آرزوى سالى سرشار از صلح و دوستى به همراه موفقيت براى پيروان آن پيامبر گرامى ابراز داشته است.

بويراحمد ـ خبرنگار «ايران»: در چهارمين روز از هفته سوادآموزى اهالى ۲۲ روستاى شهرستان بويراحمد پايان بى سوادى خود را جشن گرفتند.
حشمت الله بهادران، رئيس نهضت سواد آموزى شهرستان بويراحمد، گفت: در اين روستاها ۱۲۷ نفر بى سواد در رده سنى بين ۶ تا ۴۹ سال تا پايان دوره مقدماتى در كلاس ها شركت كرده و باسواد شدند.
وى افزود: در شهرستان بويراحمد ۳۴۰ كلاس مقدماتى، تكميلى، پايانى و پنجم و ۱۴ مركز يادگيرى محلى وجود دارد.
ذوالفقار زمان، مديركل امور اجتماعى استاندارى كهگيلويه و بويراحمد نيز گفت: توسعه سوادآموزى در استان يك ضرورت اجتناب ناپذير است و انتظار مى رود در اين زمينه بيشتر تلاش شود.
وى افزود: هم اكنون حدود ۱۸ درصد از جمعيت استان كهگيلويه و بويراحمد بى سواد هستند كه ريشه كنى آن نيازمند يك عزم جدى است.
كرامت الله پرورش، مدير نهضت سوادآموزى كهگيلويه و بويراحمد نيز گفت: ظرفيت و ميزان جذب سوادآموزان استان در دوره هاى آموزشى
۱۶ هزار و ۹۱۶ سوادآموز در يكهزار و ۶۱۲ كلاس درس بوده است.
وى افزود: اين دوره هاى آموزشى شامل مقدماتى، تكميلى، پايانى و پنجم است. وى بيان كرد: امسال در كلاس هاى مقدماتى ۵ هزار و ۷۹۳ سوادآموز با ۵۷۷ كلاس درس، در كلاس هاى تكميلى ۲ هزار و ۶۳۱ سوادآموز با ۲۶۲ كلاس درس، در كلاس هاى پايانى ۴ هزار و ۳۰۳ سوادآموز با ۳۹۳ كلاس درس و در كلاس هاى پنجم ۴ هزار و ۱۸۹ سوادآموز با ۳۸۱ كلاس درس ثبت نام كردند.
پرورش اظهار كرد: ميزان باسوادان جمعيت ۶ سال به بالا در استان از سرشمارى سال هاى ۵۵ تا ۸۵ و پس از گذشت ۳۰ سال حدود
۵۰‎/۴۸ صدم درصد افزايش يافته در حالى كه اين ميزان افزايش در كشور ۳۷‎/۱۱ صدم درصد بوده است.
وى عنوان كرد: براساس اين سرشمارى از جمعيت ۵۶۴ هزار و ۸۵۰ نفرى بالاى ۶ سال كهگيلويه و بويراحمد ۴۶۱ هزار و ۶۱۰ نفر معادل ۸۱‎/۷۲ صدم درصد باسواد هستند و استان از نظر باسوادى در رتبه ۲۲ كشور قرار دارد.
پرورش با بيان اين كه هم اكنون ۲۶ مركز يادگيرى براى بى سوادان و كم سوادان در سطح استان فعال است ، افزود: در اين مراكز مهارت هاى عمومى زندگى، مشاوره، بهداشت، تغذيه، مديريت و خانه دارى به افراد بى سواد و كم سواد آموزش داده مى شود.
وى گفت: يكهزار و ۵۰۰ نفر در ۲۲۰ روستا به صورت فردبه فرد به منظور جشن بى سوادى در روستاها به تشكل هاى مردم نهاد واگذار شده اند.
در پايان اين آيين از آموزشياران پرتلاش و موفق ۲۲ روستاى شهرستان بويراحمد از توابع استان كهگيلويه و بويراحمد تجليل شد.
وى همچنين گفت: جشن شكرگزارى بى سوادى در هفته سوادآموزى در
۲۸ روستاى دهدشت، ۲۰ روستاى چاروسا، ۱۶ روستاى بهمئى، ۱۵ روستاى دنا، ۶ روستاى لنده دهدشت و ۵ روستاى مارگون برگزار مى شود.

بندرعباس- خبرنگار «ايران»: طرح مطالعاتى ايجاد دهكده توريستى خليج فارس كه عمليات تهيه آن از ۲ سال پيش آغاز شده بود به تصويب سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى كشور رسيد.
محمدعلى توحيدى نيا، معاون گردشگرى سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى استان هرمزگان گفت: دهكده توريستى خليج فارس در ۲۰۰ هكتار از سواحل شرقى بندرعباس ايجاد خواهد شد و براساس مطالعات صورت گرفته در ۱۵۰ كيلومتر از سواحل بندرعباس تأسيساتى به منظور توسعه گردشگرى ساحلى و در زمينى به مساحت ۵۰ هكتار امكانات گردشگرى دريايى ايجاد خواهد شد.
وى افزود: ايجاد دهكده هاى ساحلى، امكانات تفريحى، آكواريوم دريايى و فراهم كردن امكانات ورزش هاى آبى از جمله برنا مه هاى اجرايى دهكده توريستى خليج فارس است.
وى خاطر نشان كرد: در صورت تخصيص زمين مورد نياز به سرمايه گذار، عمليات اجرايى اين طرح نيز آغاز خواهد شد.
وى اعتبار اين طرح را ۲۰۰ ميليارد تومان اعلام كرد و اظهار داشت: تمام اين اعتبار از سوى سرمايه گذار بخش خصوص تأمين مى شود.

[ فرزانه شكرى]

شمار سالانه گردشگران و بازديدكنندگان موزه هاى آذربايجان شرقى به بيش از نيم ميليون نفر مى رسد. اينان از ۱۲ موزه مستقر در ۱۹ شهرستان اين منطقه ديدن مى كنند.
اسناد و مدارك منحصر به فرد، عكس هاى مستند مربوط به حوادث و وقايع تاريخى اين منطقه كه در اين موزه ها نگهدارى مى شود، همه ساله گردشگران داخلى و خارجى را براى ديدن خود فرا مى خوانند.
همچنين نگهدارى بزرگ ترين آثار استادان شعر و ادب، از جمله كتاب «حيدربابايه سلام» در اين موزه ها گوياى وجود شاعران پرافتخار اين مرز و بوم است.
على رستمى، مسئول ارزيابى عملكرد معاونت گردشگرى سازمان ميراث فرهنگى صنايع دستى و گردشگرى آذربايجان شرقى، درباره قديمى ترين موزه تبريز مى گويد: در كنار مسجد كبود تبريز بناى بزرگى با ايوان رفيع، مشرف به خيابان امام (ره) قرار دارد. اين بنا يكى از قديمى ترين موزه هاى درجه اول ايران به شمار مى رود و به موزه آذربايجان معروف است.
وى مى افزايد: اين موزه در سال ۱۳۳۶ با نمايش ۲۰۲ قطعه از آثار فرهنگى انتقالى از موزه ايران باستان شروع به كار كرد.
ساختمان فعلى موزه از سال ۱۳۴۱ رسماً گشايش يافته است. اين موزه از دو بخش قبل از اسلام و دوران اسلامى تشكيل شده است.
بخش اول شامل، سفالينه هاى متنوع و آثار مفرغى تمدن هاى مناطق مختلف ايران از هزاره پنجم پيش از ميلاد تا پايان حكومت ساسانيان است.
از اشياى نفيس بخش پيش از اسلام مى توان از يك جام زرين و يك موبند زرين منحصر به فرد و يك ريتون نقره اى با مجسمه سرشير كه همگى مربوط به دوره هخامنشى هستند، يك قبضه شمشير برنزى متعلق به دوره كاسى ها كه داراى كتيبه اى به خط ميخى است وتنگ ها و كاسه هاى شيشه اى نقش دار مربوط به دوره ساسانى نام برد.
وى مى گويد: بخش دوم، باستان شناسى دوران اسلامى است كه در آن بخش آثار سفالى و فلزى زيبايى از قرون چهارم تا چهاردهم هـ .ق نگهدارى مى شود.
اين اشيا شامل، انواع سفالينه هاى نقش دار
و لعابدارى است كه از مناطق مختلف به دست آمده است.
چينى هاى بسيار نفيس دوره صفوى كه به استناد مهرهاى پشت ظروف به دستور شاه عباس اول در طرح ها و رنگ ها مختلف ساخته شده است، از ديگر اشياى اين بخش به شمار مى رود. از اشياى
منحصر به فرد اين بخش قفل رمزى فلزى متعلق به سال ۵۶۶ هـ .ق ساخت يك هنرمند اصفهانى است كه داراى ۴ عقربه و ۶۵ هزار و ۵۳۶ رمز است.
كاسه برنز حكاكى شده مزين به آيات قرآنى و ادعيه متعدد كه به «جام شفابخش» معروف شده و تاريخ ساخت آن به سال ۱۱۱۰ هـ .ق باز مى گردد و بالاخره سنگ نبشته معروف «بسم الله» كه كتيبه اى مرمرين در ابعاد ۱‎/۳۳ در ۳‎/۸۳ متر است. در وسط اين كتيبه لفظ جلاله «بسم الله الرحمن الرحيم» به خط نستعليق درشت به عمق حدود ۵ سانتى متر تراشيده شده است و در حاشيه آن اشعارى در مدح حضرت رسول اكرم صلى الله عليه و آله و القاب ايشان با نقوش اسليمى حك شده است. اين كتيبه در تاريخ ۱۲۷۲ هـ..ق از سوى حكاك، خطاط و شاعر هنرمند «ميرزا محمدعلى قوجانى» معروف به ميرزا سنگلاخ خلق شده و يكى از شاهكارهاى مسلم حكاكى به شمار مى آيد.
* سكه ها، مهرها و سيلندرها
وى درباره سكه ها و مهرهاى اين موزه ها مى گويد: در اين بخش مجموعه به نسبت كاملى از سكه هاى ادوار مختلف تاريخ ايران، از زمان تسلط اسكندر بر ايران و حكومت جانشينان وى و سپس امراى سلسله هاى مختلف كه در اين سرزمين به حكومت پرداخته اند تا اواخر قاجاريه، يك يا چند سكه از هر يك در ويترين هاى مخصوص به نمايش گذاشته شده است. تمامى سكه ها به ترتيب قدمت با زيرنويس شامل مشخصات و سال ضرب آنها به نحوى چيده شده اند كه پشت و روى تمامى سكه ها براى علاقه مندان قابل استفاده و تحقيق است.
* موزه ادب و عرفان شيخ شهاب الدين
وى درباره موزه ادب و عرفان شيخ شهاب الدين در اهر در سال ۱۳۷۴ در تالار اصلى بناى تاريخى بقعه «شيخ شهاب الدين اهرى» تأسيس شد و آثار فرهنگى مربوط به ادب و عرفان را گردهم آورد.
موزه ادب و عرفان از موزه هاى تخصصى كشور به شمار مى رود. اين موزه بيشتر ارائه كننده آثار دوره هاى تاريخى صفويه تا قاجاريه است كه در بخش ادبى موزه نيز آثار نفيسى از كتب خطى دوران صفوى تا قاجار از قبيل قرآن هاى خطى با جلد مذهب لاكى و ديوان شعرا و عرفا مانند ديوان جلال الدين مولوى و گلستان سعدى وجود دارد.
اين كارشناس مى افزايد: قطعه خط هايى به خط شكسته و نستعليق از آثار «استاد عبدالمجيد طالقانى» از خوش نويسان قاجاريه و نيز زيارت نامه حضرت سيدالشهدا به قلم «ميرآقاى اهرى» و نيز آثارى از استاد درويش معروف در موزه به نمايش گذاشته شده است.
از آثار بسيار شگفت انگيز اين بخش طومارى است پارچه اى به طول ۳۶۰ سانتى متر و به عرض ۵۰ سانتى متر كه مزين به سوره هاى كلام الله مجيد به خط نسخ، ثلث و غبار است. اين سوره ها در داخل نقوش اسليمى و ترنجى جاى گرفته اند. طومار متعلق به دوره هاى صفويه است. در بخش عرفان نيز تابلوهاى نقاشى از دوره قاجاريه و مجموعه جالبى از انواع كشكول هاى دراويش از جنس چوب، سفال، چينى و برنز كه داراى كتيبه ها و نقوشى از مجالس درويشان و انواع كلاه هاى مخصوص آنان و نيز تبرزين هاى مرصع طلاكوب و نقره كوب فراهم آمده است.
از ديگر اشياى نفيس اين بخش، در چوبى پاشنه گردان است. اين در كنده كارى ومنبت كارى شده است و داراى كتيبه اى متعلق به قرن هفتم
هـ . ق است.
بناى اين موزه را به شاه عباس صفوى نسبت مى دهند. اين بنا داراى يك ايوان بزرگ، دو مناره بلند، دو ايوان كوچك، يك ايوان بزرگ و يك مسجد بزرگ و خانقاه معروف به قوشخانه و اتاق هاى متعدد است.
* موزه ادبى شهريار
موزه شهريار در خانه سابق استاد «شهريار» شاعر شهير ايران، در خيابان ارتش تبريز، واقع است. اين بنا از طرف شهردارى تبريز به موزه تبديل شد. در اين موزه مجموعه آثار هنرى و ادبى و لوازم شخصى شهريار به نمايش درآمده است.
بزرگ ترين اثر استاد، كليات ارزشمند ديوان اشعار او به زبان پارسى و بخشى از آن به زبان تركى آذرى است. معروف ترين بخش از اين آثار «كتاب حيدربابايه سلام» است.
در اين موزه علاوه بر آثار چاپ شده استاد، دفاتر و اوراق بسيارى از آثار و اشعار دست نويس ايشان و قرآنى كه به خط زيباى نسخ نگاشته شده است و برخى لوازم تحرير و آلبوم هاى محتوى عكس هاى يادگارى اين شاعر انديشمند و فرزانه در ويترين هاى مخصوص در معرض نمايش علاقه مندان قرار دارد.
«سيدمحمد حسين بهجت تبريزى» معروف به «شهريار» فرزند سيداسماعيل موسوى خشكنابى در سال ۱۲۸۶ شمسى در تبريز چشم به جهان گشود و تحصيلات خود را در تبريز و تهران در رشته طب ادامه داد. استاد شهريار در ۸۲ سال زندگى پرفراز و نشيب خود شهرت بسيارى كسب كرد و كتاب هاى وى به زبان هاى مختلف ترجمه شد.
استاد شهريار كه يكى از شعراى بزرگ ايران محسوب مى شود، در تاريخ ۲۷ شهريور ۱۳۶۷ شمسى به سراى جاويد شتافت و در مقبرة الشعراى تبريز به خاك سپرده شد.
* موزه ارامنه، تبريز
خليفه گرى ارامنه آذربايجان در سال ۱۳۴۵ شمسى دركنار كليساى مريم مقدس، واقع در خيابان شريعتى تبريز، موزه اى به نام «موزه كليساهاى خليفه گرى ارامنه آذربايجان» تأسيس كرد.
در اين موزه آثار فرهنگى نفيس از قبيل كتب خطى، طومارها، فرمان ها، نشان ها، تابلوهاى نقاشى، سكه ها، نگين ها، سلاح ها، عصاها، ظروف نقره اى، مسى، سفالى، چينى، بلورآلات و زيورآلات، پارچه هاى ترمه و زرى و مجسمه ها و آثار چوبى منبت و خاتم كارى نگهدارى مى شود.
بعضى از اشياى اين موزه از اين نظر كه با تاريخ و فرهنگ ارامنه پيوند مى خورد، براى ارامنه از اهميت زيادى برخوردار است، از جمله صندلى منبت كارى كه در سال ۱۷۲۸ ميلادى در ارمنستان براى اسقف اعظم كليساى «آختامار» واقع در درياچه وان، ساخته شد و در حوادث سال ۱۸۹۵ ميلادى همراه عصاى اسقف اعظم و ناقوس سوراخ سوراخ كليساى مذكور به خليفه گرى تبريز منتقل شد. تاريخ ساخت اين عصا سال ۱۸۲۵ ميلادى و تاريخ ساخت ناقوس ۱۸۳۱ ميلادى است.
تاج ها، نشان ها و صليب هاى متعددى نيز در دوران وقوع اين حوادث به تبريز انتقال يافت. شمعدان هاى بزرگ كليساهاى سن استپانوس و سن طاطاوس و زنگ بزرگ و درخاتم اين كليسا نيز به همين ترتيب به تبريز منتقل شد. اين موزه در حال حاضر تعطيل است.
* موزه تاريخ طبيعى، تبريز
موزه تاريخ طبيعى وابسته به سازمان محيط زيست آذربايجان شرقى، در خيابان آزادى واقع است. اين موزه در برگيرنده پيكره هاى تاكسيدرمى، جانوران گوناگون منطقه آذربايجان است. اين موزه از معدود موزه هاى موجود از اين نوع در كشور محسوب مى شود و از جاذبه هاى توريستى استان به شمار مى آيد.
* موزه دوره ايلخانى، مراغه
موزه ايلخانى در جوار آرامگاه شاعر نامدار «اوحدى مراغه اى» درخيابان دانشسراى مراغه تأسيس و به مكانى زيارتى- فرهنگى تبديل شده است.
اين موزه كه آثار فرهنگى مربوط به تاريخ دوره ايلخانى را به نمايش گذاشته، در تاريخ ۱۳۶۴ شمسى تأسيس شده است و از جاذبه هاى توريستى مراغه محسوب مى شود.
اشياى ديدنى اين موزه شامل انواع سفالينه، مجموعه سكه هاى شاهان ايلخانى و ظروف شيشه اى و فلزى مربوط به همان دوره و نيز قطعه خطى اثر «ياقوت» خوشنويس معروف آن دوره است.
* موزه قرآن و كتابت
موزه قرآن و كتابت از ديگر موزه هاى اين منطقه است. مسجد شاه طهماسب (صاحب الامر) در شرق ميدان صاحب آباد تبريز قرار گرفته است و يك گنبد و دو مناره بلند دارد. مسجد شاه طهماسب مسجد سلطنتى شاه طهماسب اول صفوى بود. اين مسجد در سال ۱۰۴۵ قمرى به وسيله سپاهيان سلطان مراد چهارم عثمانى تخريب شد.
كاتب چلبى در كتاب جهان نما ضمن بحث از تبريز مى نويسد: «... در قسمت شرقى ميدان صاحب آباد متصل به جامع سلطان حسن، مسجد مزين ديگرى وجود داشت كه چون بنايش از شاه طهماسب بود، عساكر عثمانى جابه جا خرابش كردند...»
از زمان شاه طهماسب تنها دو طاق مرمرى نقش دار در مداخل دهليز و اندرون بقعه باقى مانده است. سنگ نبشته مرمرينى هم دركنار يكى از طاق ها نصب شده كه فرمان منع تمغاى كيالى برنج و زغال بر آن نقش شده است. در بالاى طاق ديگر سوره «الجن» به خط علاءالدين خوش نويس معروف زمان شاه طهماسب صفوى نوشته شده است.
اين مسجد كه پس از عقب نشينى عثمانى ها دوباره آباد شده بود. در زلزله شديد ۱۱۹۳ هـ . ق بار ديگر فرو ريخت و در سال ۱۲۰۸ هجرى به وسيله جعفر قلى خان دنبلى ملقب به باتمان قليچ، پسر احمدخان تجديد بنا شد. ماده تاريخ اين تجديد بنا مصراع «ز حكم خان بشد اين مسجد آباد» است.
در سال ۱۲۶۶ هـ . ق ميرزا على اكبرخان، مترجم كنسولگرى روس كه مرد ثروتمندى بود به آيينه بندى قسمتى از بقعه ودهليز و تعميرات آن اقدام كرد و صحن و مدرسه كنونى را ساخت و موقوفاتى براى آنها تعيين كرد.
اين صحن و مدرسه كه در سال ۱۳۴۵ شمسى بدون توجه به اهميت و حيثيت تاريخى آن در نتيجه امتداد يافتن خيابان دارايى تخريب شد، در بدو تأسيس «مدرسه اكبريه» نام داشت ولى بعدها «صحن مقام صاحب الامر» خوانده شد.
در حال حاضر اين مسجد پس از اتمام تغييرات به عنوان موزه قرآن و كتابت تجهيز و براى بازديد علاقه مندان گشوده شده است.
* موزه مشروطه تبريز
از سال ۱۳۷۵ همه اشياى مربوط به مشروطه و يادگارهاى سران اين دوره در موزه مشروطه تبريز گرد آورى شده است.
بخشى از مجموعه آثار موجود در اين موزه در سال ۱۳۴۱ همزمان با تأسيس موزه آذربايجان و با جمع آورى اسناد و مدارك و يادگارهاى مربوط به مشروطه در ساختمان موزه آذربايجان فراهم آمده و در آنجا به نمايش گذاشته شده بود. اين موزه سال ها تداوم داشت اما ضرورت تأسيس موزه هاى مستقل سرانجام در سال ۱۳۷۵ منجر به انتخاب بناى خانه مشروطه به عنوان مناسب ترين محل براى تأسيس اين موزه شد.
اينك موزه مشروطه تبريز با داشتن مجموعه قابل توجهى از عكس هاى مستند و تابلوهاى نقاشى از تصاوير بزرگان انقلاب مشروطه و اسناد و مدارك و نامه ها واعلاميه هاى مربوط به قيام و مبارزات مجاهدان مشروطه، يكى از گنجينه هاى منحصر به فرد كشور محسوب مى شود.

]فريد سماواتى [

صداقت وجود را مى توان از سنگ هاى يك حصار، قلعه يا يك خانه پرسيد چون آنان نشانه اى از ماندگارى يك ملت هستند.
در لابه لاى توفان ناملايمات مدرن، بهر رسيدن به يكى از نشانه هاى تاريخى در كردستان كافى است كه از شهر سنندج حدود ۵ كيلومتر به طرف جنوب غربى شهر حركت كرده و به روستايى به نام حسن آباد مى رسيم تا از آن مكان، آثار باقى مانده از يك قلعه را روى تپه اى به ارتفاع ۲ هزار و ۴۰۰ متر به تماشا بنشينيم، آثارى كه از سال ۷۴۶ ه.ق تا ۱۰۵۴ ه.ق ۱۲، نفر از حاكمان اردلان بر آن قلعه حكمرانى كرده اند، تا اين كه در سال ۱۰۴۵ ه.ق سليمان خان اردلان، قلعه را متروك اعلام كرده و به جاى آن شهر سنندج را بنا كرد و مركز فرمانروايى اردلان ها را به اين شهر انتقال داد. از حاكمان نامدارى كه در قلعه حسن آباد حكومت كرده اند، مى توان هلوخان و احمدخان و بنيانگذار حكومت اردلان، اميرحسن خان را نام برد. طرح و نوع ساخت قلعه به گونه اى است كه نشان دهنده ساخت آن در زمان قبل از حكومت اميرحسن خان است. تنها راه ورودى به قلعه در قسمت جنوب تپه قرار دارد و ديگر قسمت هاى تپه به صورت صعب العبور بوده و دسترسى به قلعه اصولاً غيرممكن است. براى محافظت بيشتر از ساكنان قلعه حسن آباد، منازل مسكونى و تجهيزات نظامى حصارى قطور و بلند دور تا دور شهر را احاطه كرده بود. حصار مذكور براى حفاظت و دفاع از خطرات تهاجم دشمن ساخته شده بود.
علاوه بر اين ديوار بلند قلعه حسن آباد از لحاظ تجهيزات دفاعى، داراى ۳ برج نگهبانى بوده كه هر كدام به اندازه ۴۰۰ متر از حصار اصلى قلعه فاصله داشته است تا چند سال پيش، ۲ عدد از اين برج هاى محافظتى قلعه پايدار بود تا اين كه ساكنان روستاى مذكور براى استفاده از سنگ هاى به كار رفته در ساخت برج ها، آنها را خراب كرده اند. (اين در حالى است كه قلعه حسن آباد به شماره ۱۱۷۵۸ در فهرست آثار ملى ثبت شده است).
قلعه حسن آباد حدود ۱۹۱۴ متر از سطح دريا ارتفاع دارد، اما با اين ويژگى وجود آب انبار بالاى قلعه نشان از تفكر عميق ساكنان قلعه مى دهد كه چگونه آب مورد نياز خود را تأمين مى كرده اند. در اين مورد با توجه به آثار باقيمانده مشخص مى شود كه از ۲ مكان متفاوت آب مورد نياز ساكنان قلعه را تأمين مى كردند.
نخستين فضا چشمه اى است كه حدود ۱۰۰ متر از ديوار قلعه پايين تر بوده، ولى آن هم به وسيله حصارى ديگر حدود ۵ متر ارتفاع و ۲ متر عرض، محصور بوده و به داخل حصار متصل شده و اين مورد براى جلوگيرى از مسموم كردن آب از سوى دشمنان احتمالى بوده است، اما چشمه دوم، در فاصله اى حدود ۵ كيلومتر از تپه قرار دارد و از كوهى به نام خره سفيد سرچشمه مى گيرد، هرچند به طور ظاهر آن منبع مذكور در ارتفاع پايين تر از قلعه حسن آباد قرار گرفته، با اين وصف آب را به وسيله لوله هاى سفالى به قطر ۳۰ تا ۴۰ سانتيمتر بعد از طى كردن چندين فراز و نشيب به داخل قلعه هدايت كرده اند.
چشمه اول در زبان محلى به هانه روميان مشهور بوده كه براساس افسانه هاى تأييد نشده مكانى بوده كه در زمان سكونت داشتن روميان در اين منطقه محلى براى تفريح و سرگرمى بوده است. (در حال حاضر آب اين چشمه را با لوله هاى پلاستيكى به داخل كارخانه آدامس سازى هدايت كرده اند).
از ديگر مكان هاى تعجب انگيز در روى قلعه حسن آباد، غارى وجود دارد كه در زبان محلى به «كونه با» مشهور بوده و بنا بر روايت هاى گذشته از آن به عنوان سياهچال براى زندانى كردن مخالفان به كار مى رفته و در حال حاضر به علت عدم رسيدگى در معرض نابودى قرار گرفته است.
ميدان نيز يكى از مكان هاى موجود در اطراف قلعه است كه حدود ۱۵ هكتار مساحت دارد و زمانى براى گردهمايى و در برخى موارد براى جنگ كاربرد داشته .
نعل بندى نيز از ديگر مكان هاى اطراف قلعه است كه در مورد كاربرد آن اطلاعات مناسبى در دست نيست ولى در حال حاضر براى كشت و زرع كاربرد دارد و نيز قسمتى از آن يك قبرستان قديمى بوده كه در حال حاضر براى كشت گندم مورد استفاده قرار مى گيرد.