] زهرا رضايى]

شو هر تنبل كلمه آشنايى نيست. اين روزها شوهر ها براى كمك نكردن به همسرانى كه مانند آنها در بيرون از خانه مشغول به كار هستند، دست به ابداعات تازه و جالبى مى زنند. آنها نسبت به انواع شوينده ها حساسيت دارند، بخصوص شوينده هايى كه مخصوص نظافت توالت است و پودرهايى كه بايد در ماشين رختشويى ريخته شود يا براى نظافت كف آشپزخانه مورد استفاده قرار گيرد. ابداع روش هاى عجيب و غريب براى فرار از كار خانه، براى برخى از شوهران، تبديل به يك خلاقيت هنرى شده است. در اين گونه موارد، شوهر شما، حافظه و حواسش را به كلى از دست مى دهد، مثلاً:
از دست دادن حافظه- «به كلى فراموش مى كند كيسه زباله را هر شب سر ساعت ۹ بيرون بگذارد.»
از دست دادن شنوايى- « هيچ گاه از شما نمى شنود كه مدت ها از مهلت پرداخت قبض آب و برق گذشته است.»
از دست دادن بينايى- «هيچ وقت گرد و خاكى در خانه نمى بيند.»
از دست دادن بويايى- «وقتى شما براى خريد، بيرون از خانه هستيد، اصلاً بوى سوختگى غذا را حس نمى كند.»
از دست دادن حس لامسه- «وقتى بچه را براى بازى بالا و پائين مى اندازد، متوجه خيسى لباس بچه نمى شود.»
ما هر روز به زنان و مادرانى بر مى خوريم كه از دست تنبلى شوهر و پسرانشان به ستوه آمده اند. وقتى داخل اتوبوس نشسته ايد و به درد دل زن هايى كه فرزندانشان را در آغوش دارند تا راهى محل كارشان شوند، گوش مى دهيد، مى بينيد كه مى خواهند بدانند چگونه مى توانند شوهرانشان را به مشاركت در كار خانه و نگهدارى از فرزندان تشويق كنند. آنها مى خواهند بدانند چرا همسرانشان اين قدر بى خيال هستند، در حالى كه قبل از تولد كودكشان قول داده بودند پس از تولد او ۵۰ درصد كارهاى مربوط به او را به عهده بگيرند.
برخى از پژوهش هاى اجتماعى نتايج جالبى دارند.
* زنانى كه شوهرانشان آنها را در خانه دارى و مراقبت از فرزندان كمك مى كنند، از زندگى زناشويى خود راضى تر هستند و كمتر به طلاق فكر مى كنند.
* زنانى كه اكثر كارهاى خانه را به تنهايى انجام مى دهند، بيشتر بيمار و افسرده هستند.
* بچه هاى دبستانى كه پدر انشان به آنها در كارهاى مدرسه كمك مى كنند، در مدرسه دوستان بيشترى دارند. آنها همچنين بيش تر به آموزگارانشان احترام مى گذارند و حرف شنوى بيشترى دارند.
* بچه هايى كه به همراه پدرشان در كارهاى خانه مشاركت مى كنند، كمتر افسرده مى شوند.
* در خانواده هايى كه پدر خانواده در كارهاى خانه كمتر دخالت دارد، پسرها در سنين سه- چهار سالگى مشوش تر هستند و دخترها كمتر صحبت مى كنند.
* زنانى كه در دانشگاه درس مى خوانند، اگر شوهرانشان در كارهاى خانه به آنها كمك كنند، نمرات بهترى مى آورند.
درباره تقسيم كار منصفانه در خانه، مراقبت از فرزندان و مديريت امور مالى، نظرات گوناگونى ارائه شده است؛ اما قدر مسلم اين كه مردان در ايجاد اين تحول و دگرگونى نقش اساسى دارند، هرچند زنان هم بايد در بسيارى از زمينه ها تغيير كنند. اگر بخواهيم جانب اعتدال و انصاف را نگه داريم، بايد اين نكته جا بيفتد كه مردها بايد در مقايسه با گذشته سهم بيشترى از كارهاى خانه را برعهده بگيرند، زيرا اين شيوه براى فرزندان آنها نيز سودمندتر است. فرزندانى كه مى بينند پدرانشان در كارهاى خانه مشاركت دارند، در جامعه نيز مسئوليت پذيرترند و مؤثر تر عمل مى كنند.

]فاطمه امامى ]

خلاقيت چيست شايد اگر جواب اين سؤال را درست مى دانستيم، آن وقت فرزندمان را درست پرورش مى داديم. بايد گفت خلاقيت محصول نيست، هرچند نتيجه آن در شنيدن، ديدن يا حتى لمس كردن ديده مى شود. خلاقيت در حقيقت فرآيند تفكر و عمل است.
زمانى كه بفهميم براى حل مسأله بيش از يك راه حل وجود دارد و به اين نكته برسيم كه براى يك پرسش چند جواب صحيح مى تواند وجود داشته باشد، آن وقت اگر به مانع برخورد كنيم، دنبال راه هاى ديگرى مى گرديم. زمانى كه به خلاقيت با اين ديد نگاه كنيم، در آموزش كودكانمان، به اهميت آن پى خواهيم برد. تفكر خلاق در مدرسه به كودك كمك مى كند، همچنين زمانى كه او بزرگ مى شود و مى خواهد شغلى براى خود دست و پا كند يا با ديگران به معاشرت بپردازد يا حتى هنگامى كه خستگى، او را از پاى در مى آورد يا اضطراب تمام وجودش را فرا مى گيرد به او كمك مى كند.
خلاقيت با نواختن يك ساز يا نقاشى بر روى بوم يا ديوار پرورش نمى يابد. كارهاى بسيار ساده تر هم مى توانند در خلاقيت كودك مثمر ثمر باشند. يكى از راه هاى ساده پرورش خلاقيت، «بازى خلاق» است. هيچ چيز به اندازه اجراى يك نمايش، تخيل كودك شما را قلقلك نمى دهد. مى توانيد امتحان كنيد. كافى است براى تشويق خلاقيت كودكتان از نمايش هاى خيالى او حمايت كنيد. كمك به فرزندانتان براى اجراى يك نمايش در خانه بسيار سهل و آسان است. تنها كارى كه بايد بكنيد اين است كه آن را ارزشمند و مهم بدانيد. اين كار، به فضا، زمان و وسايل نمايش، براى اجراى آن نياز دارد.
زياد سخت نگيريد، كافى است به گنجه يا انبارى خانه نگاهى بيندازيد. همه ما در خانه هايمان دامن و شلوار هاى كهنه، كفش، كلاه و انواع و اقسام جواهرات بدلى، ساك هاى دستى، كيسه هاى خريد، لوازم آرايشى قديمى و ده ها خرت و پرت ديگر داريم. كافى است اين وسايل را در چند جعبه مجزا قرار دهيد تا كودكتان بتواند راحت از آنها استفاده كند.
و اما اجراى نمايش، يكى از آسان ترين محيط هايى كه مى توانيد براى اجراى نمايش بسازيد، مغازه خوار بار فروشى است. درگوشه اى از آشپزخانه يا يكى از اتاق هاى خانه، تعدادى جعبه و قوطى كوچك غذا به كودكتان بدهيد تا هرجور كه دوست دارد آنها را بچيند، چند پول كاغذى نيز درست كنيد و چند سكه نيز براى خرد كرد پول و يك جعبه براى نگهدارى پول ها به او بدهيد. به كودكتان فرصت بدهيد تا شما را در درست كردن تابلو نام مغازه و نرخ اقلام داخل مغازه كمك كند. بعد ساك پلاستيكى يا كاغذى براى بسته بندى كردن خواربار در اختيار او قرار دهيد.
كودك شما مى تواند خيلى از چيز هايى را كه در خانه داريد بفروشد. بگذاريد گاهى او مغازه دار و شما خريدار و زمانى شما مغازه دار و او خريدار باشد. در اين مغازه مى توانيد خيلى چيزها براى فروش داشته باشيد. از اسباب بازى هاى خود او تا لباس ها و وسايل كهنه اى كه در جعبه نگهدارى مى كنيد. حتى مى توانيد براى او يك مغازه اسباب بازى فروشى راه بيندازيد. اگر كودك احساس خستگى كرد، ناراحت نشويد. نمايش ديگرى را ترتيب دهيد. شايد اجراى يك نمايش بيمارستانى خالى از لطف نباشد. براى اجراى يك نمايش بيمارستانى مى توانيد اين وسايل را تهيه كنيد: توپ پارچه اى، پيراهن سفيد و حيوانات اسباب بازى (به جاى بيماران احتمالى) بقيه نمايش ها را خودتان فكر كنيد. مطمئناً مى توانيد پيدا كنيد.

]پريچهر هوشنگى‎/ كارشناس رشته تاريخ فرهنگ تطبيعى ]

يكى از مسائلى كه از ديرباز روانشناسان و دانشمندان علوم انسانى را به خود مشغول كرده، چگونگى رشد و پرورش خلاقيت و ابتكار عمل در دانش آموزان، نوجوانان و جوانان است.
به طور كلى يكى از شاخص هاى رشد و ارتقاى علمى در هر كشورى، شكوفايى و تجلى خلاقيت و ابتكار عمل اعضاى جامعه به عنوان زيرساخت آن جامعه است. يادگيرى از بچگى و از خانه شروع مى شود. در اين مرحله آموزش بايد با محبت و مهربانى توأم شود تا كودك از يادگيرى خسته نشود. بايد او را به بازى هاى شاد و سرگرم كننده مشغول كرد و محيط را از بى ثباتى و جنجال و پرخاشگرى پاك نگه داشت تا دوران بعدى را كه ورود به مهدكودك يا مرحله پيش دبستانى است با رغبت و شوق بپذيرد. پدران و مادران بايد در انتخاب مهد و مربيان دقت داشته باشند. چنانچه اشتباهى در انتخاب باشد، در روح و روان بى آلايش كودك تأثير منفى بجا خواهد گذاشت و جاى نشاط و شادابى در قلب او را ترس و وحشت خواهد گرفت.
پدران و مادران وظيفه دارند گذشت و ايثار را به فرزندان آموزش دهند تا كودك بخشيدن را لمس كند و متوجه شود كه همه انسان ها جايز الخطا هستند و براين حقيقت واقف اند كه هميشه دنيا بر وفق مراد نيست و زشتى و زيبايى هم دارد.
والدين بايد اقتصاد موفق را به فرزندان آموزش دهند يعنى ماهيگيرى را به آنها بياموزند نه ماهى خريدن را.
بايد مسئوليت پذيرى را به فرزندانمان آموزش دهيم تا با اراده اى قوى و برپايه اخلاق حسنه به زندگيشان ادامه دهند و با برنامه ريزى موفق، مشكلات را برطرف كنند و اين همه نياز به خلاقيت دارد. درواقع دستيابى به موفقيت و شهرت آسان نيست و خلاقيت در اين ميان حرف اول را مى زند.
* اولين گام براى رسيدن به زندگى خلاق، داشتن تصوير ذهنى سالم است. براى مثال اگر بخشى از زندگى را تلف كرده ايد خود را به خاطر آن سرزنش نكنيد زيرا هيچ كس كامل و بى عيب و نقص نيست. براى آن كه سلامت و شادابى را وارد زندگى كنيد، احتياج به تصوير ذهنى سالم داريد بايد احساس كنيد كه انسان ارزشمندى هستيد. به خودتان اعتماد كنيد. شما مى توانيد با تلاش و اعتماد به نفس به هدفى كه داريد برسيد.
* گام دوم، داشتن هدف است. براى لذت بردن از زندگى هدف داشته باشيد و هر روز قدمى به جلو برداريد. پيشرفت روزانه را احساس كنيد و بدانيد كه وسعت و دامنه هدف مهم است همانند آب روانى كه در جويبار در حركت است.
* واقع بين و واقع گرا باشيد. با واقع بينى با مسائل روبه رو شويد و به هيچ وجه به كسى اجازه ندهيد كه روحيه بدبينى و منفى گرايى را در شما تقويت كند.
* مهمترين گام براى توفيق در زندگى، اعتقاد و ايمان به خداست. درواقع ايمان به خدا، قدرت حركت در مسير هدف و رفع موانع را به شما مى دهد.
* با ايمان به خدا، تصوير ذهنى سالم و خودباورى خلاقيتى را كه لازمه دستيابى به موفقيت است، به دست خواهيد آورد و اگر تلاش و بردبارى به خرج دهيد، به موفقيت كه در يك قدمى شماست، دست خواهيد يافت.