رامسر ـ خبرنگار«ايران»: در سال هاى اخير به صنعت گردشگرى توجه ويژه اى شده و مسئولان به تدريج به اهميت آن پى برده اند.
مهندس اسفنديار رحيم مشايى در سفر به رامسر گفت: با توجه به محدوديت زمين در استان هاى شمالى نقش دستگاه هى اجرايى خيلى جدى تر مى شود، به ويژه از نظر تأمين زمين براى ايجاد تأسيسات گردشگرى.
وى گفت: دستگاه هايى نظير سازمان حفاظت محيط زيست، سازمان جنگل ها در كشور و به ويژه مناطق شمالى در موضوع گردشگرى نقش تعيين كننده اى دارند.
وى افزود: همه بايد تلاش كنيم تا مقررات زيست محيطى رعايت شود اما رعايت قوانين زيست محيطى معنايش كار نكردن نيست. وى گفت: در موضوع كشاورزى دولت تغيير كاربرى برخى زمين هاى كشاورزى به تأسيسات گردشگرى را تصويب كرده حتى عوارض اين تغيير كاربرى را كه اين يك اقدام بسيار مؤثر بوده است.
وى با بيان آنكه بسيارى از مناطق نمونه گردشگرى ما يا در جنگل ها و حاشيه جنگل هاست، گفت: الان نگاه نسبت به گذشته در سازمان جنگل ها تغيير كرده و خوشبختانه فضاى مناسبى پديد آمده، هر چند هنوز مشكلاتى موجود است.
وى در مورد طرح بزرگ هتل هفت ستاره سماموس رامسر گفت: تكميل اين طرح بسيار براى ما مهم است اين هتل به عنوان هتل هفت ستاره نشانه توجه جمهورى اسلامى به صنعت گردشگرى است.
وى در ادامه گفت:كشورى كه به صنعت گردشگرى توجه دارد معنايش اين است كه علاقه مندان از سراسر دنيا به آن كشور بيايند و اين خود به معناى امنيت، ثبات، ظرفيت هاى فرهنگى آن كشور در تعامل با دنياست.
وى همچنين تأكيد كرد: آنقدر در كشور بايد هتل، امكانات تفريحى، امكانات خدمات بين راهى ايجاد شود كه مشكلى نداشته باشيم.
وى افزود: كار مطالعات مناطق نمونه گردشگرى كشور در سال ۸۷ به اتمام مى رسد و اين مناطق در سفرهاى بعد دولت به ۸۰۰ تا ۹۰۰ منطقه ارتقا مى يابد.
وى با اشاره به لزوم برگزارى جشنواره مطبوعات محلى در حوز ه گردشگرى، گفت: در بهار سال آينده اين جشنواره را برگزار مى كنيم.

بندرعباس ـ خبرنگار «ايران»: نخستين جشنواره مطبوعات خليج فارس با حضور استان هاى خوزستان، سيستان و بلوچستان، بوشهر و هرمزگان بهمن ماه امسال در بندر عباس برگزار مى شود.
همايون اميرزاده، مديركل فرهنگ و ارشاد اسلامى استان هرمزگان گفت: اين جشنواره با هدف تبيين جايگاه و نقش روزنامه نگاران و خبرنگاران منطقه استراتژيك خليج فارس در سطح بين المللى، ملى و محلى، دستيابى به انديشه هاى نو در عرصه اطلاع رسانى از طريق تعامل نظر، فكر و تجربه، بررسى وضع كمى و كيفى و معرفى و انعكاس فعاليت هاى مطبوعات استان هاى ساحلى خليج فارس و بررسى وضع صنفى روزنامه نگاران و خبرنگاران منطقه و تشكيل بانك جامع اطلاعات تجليل از تلاشگران، فرهيختگان و پيشكسوتان عرصه مطبوعات حوزه خليج فارس برگزار مى شود. وى افزود: اين جشنواره داراى ۲ محور نمايشگاه و مسابقه شامل بخش عمومى و ويژه است.
وى برگزارى كارگاه آموزشى روزنامه نگارى، نشست تخصصى مديران مسئول نشريات منطقه با مسئولان امور مطبوعات داخلى كشور، هم انديشى خبرنگاران و روزنامه نگاران منطقه، نشست اعضاى شوراهاى مركزى خانه مطبوعات منطقه و روز فرهنگ خليج فارس را از جمله برنامه هاى حاشيه اين جشنواره نام برد.

بندرعباس ـ خبرنگار «ايران»: در ادامه برنامه هاى نهضت كتابخوانى همگانى، پنجمين نمايشگاه بزرگ كتاب هرمزگان به مدت ۷ روز در محل دائمى نمايشگاه بازرگانى برگزار مى شود.
همايون اميرزاده، مديركل فرهنگ و ارشاد اسلامى استان هرمزگان گفت: اين نمايشگاه شامل ۳۱۰ غرفه با بيش از ۶۰ هزار عناوين و با صرف هزينه بيش از ۵ ميليارد ريال كه ۱۰ درصد آن از سوى خود استان براى كارهاى اجرايى تقبل شده است، برپا مى شود.
وى افزود: نمايشگاه ايستگاه نقاشى، اختصاص غرفه خاصى درباره مولانا، شاعر بزرگ و نامى، غرفه اتحاد ملى و انسجام اسلامى كه شامل كتاب هايى راجع به پيامبر عظيم الشأن است، برپايى كارگاه نشر جهت اطلاع رسانى با حضور كتابداران استان، برپايى همايش كتاب و خليج فارس، كارگاه قصه گويى، اجراى بازى هاى محلى و آموزشى و برنامه ريزى جهت حضور دانش آموزان در اين نمايشگاه از جمله برنامه هاى جنبى اين نمايشگاه است. وى خاطرنشان كرد: خريداران مى توانند در اين نمايشگاه با خريد بن كتاب از بانك ملى مستقر در محل نمايشگاه از ۴۰ درصد تخفيف كه ۲۰ درصد ويژه ناشران و ۲۰ درصد نمايشگاه است، برخوردار شوند.
گفتنى است اين نمايشگاه با همكارى معاونت امور فرهنگى وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى، اداره كل فرهنگ و ارشاد اسلامى اپستان هرمزگان، استاندارى هرمزگان و موسسه نمايشگاه هاى فرهنگى ايران از ۱۳ تا ۱۹ دى ماه در دو نوبت صبح و بعدازظهر برگزار خواهد شد.

تبريزـ مهرداد خوشكارمقدم : بازسازى و احياى خانه پروين اعتصامى در تبريز تا پايان سال ۸۷ به پايان مى رسد.
دكتر بهروز عمرانى، معاون حفظ و احياى سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى آذربايجان شرقى با بيان اين مطلب گفت : اتمام بازسازى خانه پروين اعتصامى به شرطى محقق مى شود كه تخصيص اعتبارات لازم در سال آينده نيز ادامه يابد.
وى با بيان اين كه براى بازسازى خانه پروين تاكنون ۵۰۰ ميليون ريال هزينه شده است، ادامه داد: طبق برآوردهاى صورت گرفته براى اتمام بازسازى اين بنا در شرايط كنونى اعتبارى بالغ يك ميليارد و ۵۰۰ ميليون ريال مورد نياز خواهد بود.
عمرانى با اشاره به مشكلات تأمين اعتبار در ساليان گذشته براى خريد اين خانه تاريخى افزود: اعتبار خريد خانه شاعره نام آور ايران در تبريز در نهايت با سفر سال گذشته رياست جمهورى به آذربايجان شرقى تأمين شد.
معاون حفظ و احياى سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى آذربايجان شرقى يادآور شد: از محل اعتبارات مصوب سفر رياست جمهورى رقمى بالغ بر ۴ ميليارد ريال براى خريد خانه پروين اعتصامى اختصاص يافت.
وى گفت: پس از اختصاص اعتبار مورد نياز، مذاكره با مالك خصوصى اين بنا آغاز شد و در نهايت خانه پروين، ارديبهشت ماه امسال به مالكيت سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى درآمد.
بهروز عمرانى خاطرنشان كرد: براى اين كه بازسازى خانه پروين اعتصامى تا پايان سال آتى خاتمه يابد، بايد ادامه تخصيص اعتبارات از فروردين ۸۷ نيز ادامه يابد.
در همين حال مهندس نسيم عليپور، مسئول طرح بازسازى خانه پروين اعتصامى گفت: با توجه به وضع بسيار نامناسب خانه پروين اعتصامى، به محض تملك اين مكان، عمليات حفاظت اضطرارى بنا از خرداد ماه امسال آغاز شد.
وى افزود: پس از عمليات حفاظت اضطرارى، مرحله استحكام بخشى اين خانه آغاز شده و عمليات اجرايى آن زير نظر سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى آذربايجان شرقى ادامه دارد.
اين كارشناس بازسازى بناهاى تاريخى درباره مشخصات خانه پروين گفت: كل مساحت اين ملك يكهزار و ۶۹۰ متر مربع بوده و زيربناى خانه نيز ۷۶۰ مترمربع است.
به گفته مسئول طرح بازسازى خانه پروين اعتصامى، خانه پروين اعتصامى در ۲ طبقه ساخته شده و داراى ۱۴ اتاق است.
مهندس نسيم عليپور درباره قدمت و ويژگى هاى اين بنا خاطرنشان كرد: قدمت بناى خانه پروين اعتصامى به دوره پهلوى اول بازگشته و مشخصات معمارى اين دوره را با خود به همراه دارد اما اين بنا با توجه به اقامت نامدارترين شاعره ايران زمين داراى ارزش معنوى بسيارى است.
خداوردى كريمى نژاد سرپرست سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى آذربايجان شرقى با اشاره به كثرت خانه هاى تاريخى در كهن شهر تبريز گفت: تاكنون تعداد ۵۰۰ خانه تاريخى در شهر تبريز شناسايى شده كه براساس ارزيابى كارشناسان اين سازمان، ۲۹۶ بنا داراى ارزش معمارى و تاريخى است.
وى يادآور شد: با توجه به كثرت خانه هاى تاريخى در تبريز با اين حال تنها ۳۱ بنا از سوى سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى خريدارى شده و مورد بازسازى قرار گرفته است.
كريمى نژاد با بيان اين كه بودجه اين سازمان براى تمامى فعاليت هاى خود تنها ۳۰ ميليارد ريال در سال است افزود: با توجه به اين كه به دليل محدوديت هاى اعتبارى، اين سازمان قادر است در سال ۲ تا ۳ خانه تملك كند، خريد خانه هاى ياد شده ۱۰۰ سال به طول خواهد كشيد.
سرپرست سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى آذربايجان شرقى با تأكيد بر لزوم همكارى بخش خصوصى و ديگر ارگان هاى غيردولتى در خريد خانه هاى تاريخى در تبريز افزود: در تمام دنيا نيز بخش خصوصى و ديگر نهادهاى شهرى همچون شهردارى در خريد و احياى خانه هاى تاريخى، دولت را يارى مى كنند در غير اين صورت هرگز امكان نجات بناهاى تاريخى ارزشمند اين منطقه به تنهايى از دست اين سازمان ميسر نيست.
پروين اعتصامى شاعره بلند آوازه ايران به سال ۱۲۸۵ هجرى شمسى در شهر تبريز چشم به جهان گشود و پس از تنها ۳۷ سال زندگى پربار در سال ۱۳۲۵ هجرى شمسى دارفانى را وداع گفته و در شهر قم به خاك سپرده شد.
نابغه پراستعداد تاريخ ادبيات ايران، از ۷ سالگى شروع به سرودن كرده و در عمر كوتاه خود بالغ بر ۵ هزار و ۶۰۰ بيت شعر از خود به يادگار گذاشت.

كرمان ـ خبرنگار«ايران»: به مناسبت عيدسعيد غدير خم، رئيس سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى استان به همراه گروهى از باستان شناسان و شمارى از مديران و كاركنان اين سازمان با حجت الاسلام والمسلمين سيديحيى جعفرى، نماينده ولى فقيه و امام جمعه كرمان ديدار و گفت وگو كردند.
در اين ديدار امام جمعه كرمان با تقدير از عملكرد مجموعه سازمان ميراث فرهنگى استان در حوزه هاى مختلف، گفت: در حال حاضر سازمان ميراث فرهنگى ۳ وظيفه مهم حفظ و نگهدارى از آثار به يادگار مانده از گذشتگان، تلاش براى كشف ساير آثار و اشياى متعلق به نياكان و معرفى داشته هاى فرهنگى و جاذبه هاى تاريخى و گردشگرى به همگان را عهده دار است. حجت الاسلام والمسلمين سيديحيى جعفرى انجام اين مهم را نيازمند پشتكار و برنامه ريزى منظم دانست .
نماينده ولى فقيه در استان،كرمان را به لحاظ داشته هاى فرهنگى و تاريخى بسيار غنى توصيف كرد و اظهار داشت: بى شك با كاوش و جست وجو در مناطق مختلف استان، اسناد و مدارك تاريخى فراوانى را مى توان يافت كه حكايت از تمدن و گذشته كهن اين سرزمين خواهند داشت. امام جمعه كرمان يافته ها و آثار به دست آمده در منطقه جيرفت را دليلى بر اين مدعا دانست و اذعان داشت: پروفسور مجيدزاده سرپرست گروه كاوش هاى باستان شناسى جيرفت افتخارى براى استان و ايران به شمار مى رود كه توانسته با تكيه بر دانش و موقعيت برجسته و ممتاز خود گام ارزشمندى براى معرفى بخشى از تمدن اين سرزمين به جهانيان بردارد كه بايد مورد توجه و حمايت قرار گيرد. حجت الاسلام والمسلمين سيديحيى جعفرى خاطر نشان كرد: بايد شرايطى فراهم شود تا همچون ساير كشورهاى همسايه بتوان از محل معرفى و شناساندن جاذبه هاى تاريخى و گردشگرى درآمد قابل توجهى عايد كشور كرد و به بسيارى از معضلات و مشكلات ناشى از فقر و بيكارى خاتمه داد. نماينده ولى فقيه و امام جمعه كرمان در پايان با تقدير از تلاش رئيس سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى استان در بهبود وضع آثار و بناهاى تاريخى و معرفى جاذبه هاى گردشگرى منطقه، تصريح كرد: بى شك در ۲ سال گذشته اقدامات بى سابقه اى در حوزه ميراث فرهنگى استان صورت گرفته كه اميد است با تلاش سازنده اين يادگار جبهه و جنگ و ساير همكارانشان نتايج بزرگ و ارزشمندى عايد كرمان شود.
على كارنما، رئيس سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى استان نيز در سخنانى با تقدير از حمايت هاى مستمر نماينده ولى فقيه و امام جمعه كرمان از برنامه ها و اهداف اين سازمان، گفت: با پشتيبانى استاندار كرمان تاكنون كارها و اقدامات فراوانى از سوى سازمان ميراث فرهنگى به مرحله اجرا گذاشته شده است. وى آغاز عمليات اجرايى ۷ هتل و ۲۰ مجتمع خدمات رفاهى و بين راهى در سطح استان را از مهم ترين فعاليت هاى اين سازمان برشمرد و افزود: در حال حاضر ۱۵۰ كارگاه مرمت بناهاى تاريخى، ساماندهى اين آثار را بر عهده دارند. على كارنما مرمت بازار بزرگ كرمان را بزرگ ترين طرح در دست اقدام سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى استان برشمرد. وى در پايان سخنانش با اشاره به آغاز ششمين فصل كاوش هاى باستان شناسى در منطقه جيرفت، اظهار داشت: در حال حاضر به همت پروفسور مجيدزاده تمدن جيرفت توانسته با استناد به يافته ها و مدارك موجود حتى از تمدن بين النهرين پيشى بگيرد و نام كرمان و جيرفت در جهان و دنياى باستان شناسى پرآوازه شود.
در ادامه سرپرست كاوش هاى باستان شناسى جيرفت، حمايت معنوى نماينده ولى فقيه و امام جمعه كرمان را بهترين سرمايه براى ادامه فعاليت هاى گروه باستان شناسى جيرفت عنوان كرد و افزود: در طول ۲ سال گذشته يافته هاى چشمگيرى از منطقه باستان شناسى جيرفت به دست آمده است.
سرپرست ششمين فصل كاوش هاى باستان شناسى در جيرفت مهم ترين يافته خود را كشف خط در اين منطقه دانست و گفت: اين تمدن يكى از كهن ترين تمدن هاى بشر است كه از سوى كاوشگران ايرانى كشف و به جهانيان معرفى شده است. مجيدزاده با اشاره به اين كه بيش از ۲هزار مقاله درباره تمدن جيرفت به قلم دانشمندان ايرانى و خارجى در مجلات تخصصى و بين المللى جهان به چاپ رسيده است، خاطرنشان كرد: با پخش فيلمى از تمدن جيرفت به ۴ زبان انگليسى، فرانسوى، ژاپنى و آلمانى از شبكه هاى ماهواره اى تاكنون بيش از ۲ ميليارد نفر از جمعيت جهان با تمدن منطقه آشنا شده اند.

قزوين ـ آزاده گروسى: گرمابه تاريخى بلور قزوين در محله آخوند اين شهر پس از مرمت و احيا از سوى سازمان نوسازى و بهسازى به بهره بردارى رسيد.
مهندس سيداحمد نصرى، استاندار قزوين با اشاره به اين كه شهر قزوين داراى گرمابه و آب انبارهاى زيادى است، تصريح كرد: بازسازى و احياى بناهاى قديمى داراى ارزش ميراثى است كه از سوى شهردارى قزوين در اين استان صورت مى گيرد.
استاندار قزوين خواستار همكارى بيشتر استاندارى، شهردارى، سازمان ميراث فرهنگى و گردشگرى و نيروى انتظامى براى استفاده مطلوب تر گردشگران داخلى و خارجى از اين مكان هاى كم نظير شد و افزود: پارسال مبلغ ۳ ميليارد و ۲۰۰ ميليون تومان براى مرمت و بازسازى آثار تاريخى استان قزوين هزينه شد.
عليرضا خزائلى، مديرعامل سازمان نوسازى و بهسازى استان قزوين نيز درباره تاريخچه اين اثر گفت: مرمت حمام تاريخى بلور از اسفندماه ۸۴ با همكارى جهاد دانشگاهى واحد هنر تهران آغاز شد و با اعتبار ۲ ميليارد و ۴۰۰ ميليون ريال از سوى شوراى اسلامى شهر قزوين در ۲۲ ماه به بهره بردارى رسيد. وى افزود: تاكنون بازسازى حمام تاريخى قجر و خانه امام جمعه شهيدى به پايان رسيده است و مرمت حمام تاريخى حاج ميرحسين نيز در سال آينده به اتمام خواهد رسيد.
عليرضا خزائلى گفت: حمام بلور از نمونه هاى نادر به جا مانده از دوره صفويه و قاجاريه در قزوين است كه تا دوره پهلوى صبح ها و جمعه ها به صورت مردانه و بعدازظهرها به صورت زنانه مورد استفاده قرار مى گرفته است.
وى تصريح كرد: از ويژگى هاى ديگر اين حمام تعبيه ۲ نورگير بزرگ در سقف سربينه و گرمخانه حمام است كه با قرار گرفتن در ۵ يا ۶ مترى زمين، محوطه آن در بيشتر ساعات روز روشن است و به نور مصنوعى نياز ندارد.
خزائلى با اشاره به اين كه ورودى، سربينه، بنه، گرمخانه، كانال، خزينه و آتشدان از قسمت هاى مختلف حمام بلور است و با شماره ۳۹۶۳ در فهرست آثار ملى ايران به ثبت رسيده است، تأكيد كرد: در استان قزوين از ۴۰ گرمابه شناسايى شده ۳۳ مورد در فهرست آثار ملى ثبت شده است.
يادآورى مى شود در حال حاضر از حمام تاريخى بلور شهر قزوين به عنوان خانه فرهنگ استفاده مى شود.

[ فرزانه تهرانى]

محوطه ۱۵۰ هكتارى شهر سوخته مربوط به عصر مفرغ و برنز يكى از منحصربه فردترين محوطه هاى باستانى كشور و جهان است كه در استان سيستان و بلوچستان و در شهرستان زابل جاى گرفته است. در اين محوطه باستانى تاكنون آثار بسيار مهمى از يك شهر پيشرفته در هزاره هاى پيش از ميلاد كه شامل بخش هاى مسكونى، صنعتى، يادمانى و گورستانى است، كشف شده است.
شهر سوخته در ۵۶ كيلومترى زابل در استان سيستان و بلوچستان و در حاشيه جاده زابل- زاهدان واقع شده و ۵ هزار سال قدمت دارد. اين شهر در ۳۲۰۰ سال قبل از ميلاد پايه گذارى شده و مردم اين شهر در ۴ دوره ميان سال هاى ۳۲۰۰ تا ۱۸۰۰ قبل از ميلاد در آن سكونت داشته اند.
سند يا كتيبه اى كه نام واقعى و قديمى اين شهر را مشخص كند به دست نيامده است. به دليل آتش سوزى در ۲ دوره زمانى ميان سال هاى ۳۲۰۰ تا ۲۷۵۰ قبل از ميلا د اين شهر«شهر سوخته» نامگذارى شده است. اين شهر اعجاب انگيز، يكى از شهرهاى بسيار متمدن و پيشرفته در چند هزار سال پيش بوده است كه توجه بسيارى از باستان شناسان جهان را به خود جلب كرده است.
تحقيقات نشان داده اين شهر برخلا ف آنچه اكنون ديده مى شود كه داراى محيط بيابانى و درختان گز است، در ۵ هزار سال قبل از ميلا د منطقه اى سبز و خرم با پوشش گياهى متنوع و بسيار مطلوب و داراى درختان بيدمجنون، افرا و سپيدار بوده است و بر مبناى شواهد باستان شناسى، كشاورزى ودامدارى در اين شهر بسيار پيشرفته و ساكنان آن در اين زمينه خودكفا بوده اند. در آن دوران نيز اين منطقه بسيار گرم بوده، اما آب رودخانه هيرمند و شعباتش به خوبى زمين هاى كشاورزى شهر سوخته را سيراب مى كرده است. درياچه هامون در ۳۲۰۰ سال قبل از ميلاد درياچه اى بزرگ و پرآب بوده و رودها و شاخه هاى قوى از آن منشعب مى شده و در اطراف آن نيزارهاى وسيعى وجود داشته است. در بررسى هاى منطقه اى در اطراف شهر سوخته بستر رودخانه هاى مختلف و آبراه هايى پيدا شده كه به مزارع كشاورزى شهر سوخته آب مى رسانده اند. در نخستين فصل كاوش در شهر سوخته كوچه ها و خانه هاى منظم، لوله كشى آب و فاضلاب با لوله هاى سفالى پيدا شد كه نشان دهنده وجود برنامه ريزى شهرى در اين شهر است.
بر مبناى يافته هاى باستان شناسان شهر سوخته ۱۵۱ هكتار وسعت دارد و بقاياى آن نشان مى دهد كه اين شهر داراى ۵ بخش مسكونى واقع در شمال شرقى شهر سوخته، بخش هاى مركزى، منطقه صنعتى، بناهاى يادمانى و گورستان است كه به صورت تپه هاى متوالى و چسبيده به هم واقع شده اند. ۸۰ هكتار از شهر سوخته بخش مسكونى بوده است.
وسعت شهر سوخته و يافته هاى كاوشگران اين محوطه باستانى را از صورت يك محوطه عادى دوران مفرغ خارج كرده و به اين نتيجه رسانده كه زندگى در شهر سوخته با دوران آغاز شهرنشينى در فلات مركزى ايران و بين النهرين همزمان است.
هنوز قسمت صنعتى شهر سوخته كشف نشده و به گفته دكتر منصور سجادى سرپرست تيم باستان شناسى بين المللى شهر سوخته در بخش مسكونى شمال شرقى اين شهر با هدف رسيدن به طبقات و لايه هاى قديمى تر شهر و در گورستان آن كندوكاو انجام خواهد شد. آنها اميدوارند كه در اين فصل آثارى از دوران اول استقرار مردمان ۵ هزار سال پيش شهر سوخته بيابند.
وى شهر سوخته را از لحاظ تقسيم بندى در ميان ديگر محوطه هاى باستانى دنيا بى نظير دانسته و مى افزايد: تقسيم بندى محلات مختلف شامل منطقه سكونت، بناهاى يادمانى و محل كارگاه هاى صنعتى مسأله اى است كه در هيچ شهر باستانى وجود ندارد.
سجادى اظهار مى دارد: تحقيقات نشان مى دهد كه نزديك به ۴۰ هزار قبر با بيش از ۴ ميليارد ماده فرهنگى در گورستان ۲۵ هكتارى اين شهر وجود داشته باشد.
او با بيان اين كه تاكنون ۹ نمونه گور و نحوه تدفين مردگان در شهر سوخته زابل كشف شده است تصريح مى كند: ۲ نمونه از گورهاى كشف شده در گورستان شهر سوخته سردابه اى و بقيه ساده بوده است.
از سال ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۳ تعداد ۱۴ گمانه به مساحت تقريبى ۲ هزار و ۳۰۰ مترمربع در گورستان شهر حفارى شده و در نتيجه ۳۱۰ گور كشف شده است. در كاوش هاى به عمل آمده از سوى باستان شناسان، برخى از مردم شهر سوخته را با لباس و پارچه كفنى دفن مى كرده اند. در تعدادى از قبرها، آثار پارچه در روى بدن اجساد مردگان ديده مى شود.
سرپرست تيم باستان شناسى شهر سوخته يادآور مى شود: ساكنان شهر سوخته به علت همراه گذاشتن اشيا، ابزار كار، موادغذايى و آرايشى در گور مردگانشان به زندگى پس از مرگ اعتقاد داشته اند.
او با اشاره به اين كه تاكنون در ۹ فصل كاوش، كتيبه و يا آرشيو اين شهر كشف نشده است، خاطرنشان مى كند: درصورت پيدا شدن اين كتيبه مى توان اطلاعات دقيقى از اين محوطه منحصربه فرد به دست آورد.
سرپرست تيم باستان شناسى بين المللى شهر سوخته همچنين اضافه مى كند: تحقيقات ما نشان مى دهد كه شهر سوخته در ۵ هزار سال قبل داراى ۱۲ تا ۱۵ هزار نفر جمعيت بوده است.
سجادى توضيح مى دهد: تاكنون كتب متعددى به زبان هاى روسى، فارسى، انگليسى، آلمانى و فرانسوى از يافته ها و خصوصيات منحصربه فرد شهر سوخته چاپ و منتشر شده است.
شهر سوخته مركز بسيارى از فعاليت هاى صنعتى و هنرى بوده است. طبق گزارش سازمان ميراث فرهنگى در فصل ششم كاوش نمونه هاى جالبى از زيورآلا ت (مهره ها و گردنبندهايى از جنس لا جورد و طلا ) به دست آمده است. در شهر سوخته انواع سفالينه و ظروف سنگى، معرق كارى، انواع پارچه و حصير يافت شده است. صيد ماهى و بافت تورهاى ماهيگيرى از ديگر مشاغل مردمان شهر سوخته بوده است. همچنين با بررسى هايى كه بر روى ۲۵۰ اسكلت به دست آمده از شهر سوخته صورت گرفته، نمونه هاى بسيارى از عوارض مهره هاى كمر، چسبندگى مهره هاى گردن و كمر اسكلت ها ديده شده كه نشانگر اشتغال ساكنان اين شهر به مشاغل سخت است.
سرپرست تيم انسان شناسى بين المللى شهر سوخته زابل نيز در اين باره مى گويد: اين محوطه تاريخى بهترين سايت باستان شناسى دنيا براى انجام تحقيقات بر روى منابع انسانى است.
فرزاد فروزانفر عنوان مى كند: در گورستان شهر سوخته انواع اسكلت ها از يك تا صد درصد پوسيدگى يافت شده است. وى ادامه مى دهد: به دليل وجود خاك مناسب، اسكلت هاى سالم متعددى نيز در گورستان شهر سوخته پيدا شده است. فروزانفر در عين حال موقعيت شهر سوخته و به خصوص گورستان را از لحاظ جنس خاك بى نظير مى داند.
بناهاى يادمانى شهر سوخته در قسمت شمال غربى شهر واقع شده است و بررسى هاى اوليه در اين بخش منجر به كشف بناى عظيمى با حدود ۶۰ اتاق و فضاى مفيد كه شامل ۲ گروه فضاهاى سرباز (حياط) و فضاهاى سربسته (اتاق) مى شوند، شد. اين اتاق ها از ديوارهاى قطور به قطر ۷۵ تا ۱۲۵ سانتيمتر و جنس خشت ساخته شده اند. آثار كف سازى در بسيارى از اتاق ها ديده نمى شود و فقط در يك مورد آثار كف كوبيده همراه سفال هاى قديمى ديده شده است. آثار جديد به دست آمده نشانگر آن است كه اين بنا در دوره هاى اول و سوم استقرار در شهر سوخته آباد بوده است. اما بررسى هاى سفال هاى به دست آمده از بنا كه مهم ترين مواد موجود براى تاريخ گذارى آن هستند، هنوز كامل نشده است.
شهر سوخته بدون شك جزو شهرهاى بسيار پيشرفته زمان خود بوده است. اين نكته نه تنها در بقاياى آثار معمارى و كارهاى ظريف دستى وصنعتى ديده شده بلكه در سازمان دهى اجتماعى شهر نيز ديده مى شود. شهر سوخته داراى تشكيلات منظم و مرتبى بوده است. آثار باقيمانده نشان دهنده اين امر است كه در اين شهر طى هزاره سوم پيش از ميلاد، داراى يك نظام مرتب و منظم آبرسانى، تخليه فاضلاب و دانش پزشكى بوده تا آن حد كه پزشكان اين شهر نه تنها از علومى چون شكسته بندى آگاه بوده اند، بلكه مى توانسته اند به اجراى اعمال شگفت انگيز جراحى مغز و حتى پيوند چشم مصنوعى دست بزنند. از سوى ديگر پيدا شدن تنها لوح نوشته، همراه با آثار مهرها، نشان از ارتباطات تجارى و كنترل اقتصادى منطقه از سوى اين جامعه دارد.
مهرهاى گلى به ۲ صورت استامپى و استوانه اى يافت مى شوند. در شهر سوخته بيشتر مهرهاى به دست آمده مربوط به مهرهاى استامپى تخت مى شده كه حكم امضاى هر خانواده را داشته است. اين مهرها صرفاً مصرف خانگى داشته اند و با مهرهاى حكومتى فرق مى كنند.
مدير پايگاه بين المللى شهر سوخته زابل به اجراى طرح جامع شهر سوخته اشاره و تأكيد مى كند: در اجراى اين طرح برنامه ها و اقدام هاى مختلفى از جمله طبقه بندى سفال، تهيه بانك اسناد و مدارك و شناسايى تپه هاى اقمارى اجرا مى شود.
وى اذعان مى كند: براى نخستين بار با مشخص شدن جايگاه اعتبارى ويژه براى پايگاه بين المللى شهر سوخته اين پايگاه و محوطه آن توسعه مى يابد.
خسروى مى افزايد: با پيگيرى مدير كل ميراث فرهنگى و گردشگرى سيستان و بلوچستان و بخصوص حمايت استاندار اعتبار ويژه اى به پايگاه شهر سوخته اختصاص يافته است.
مدير پايگاه بين المللى شهر سوخته مى گويد: بخشى از اعتبار براى ساماندهى محوطه و اجراى طرح جامع مطالعاتى اين شهر تخصيص يافته است.
خسروى اشاره مى كند: پايگاه بين المللى شهر سوخته بزودى به يك مركز بزرگ پژوهشى تبديل خواهد شد.
وى همچنين از تهيه نقشه ديجيتالى شهر سوخته خبر داده و اظهار مى كند: پس از شناسايى تپه هاى اقمارى شهر سوخته نسبت به تهيه اين نقشه اقدام مى شود.
او با بيان اين كه ۱۰۳ تپه از مجموع تپه هاى كشف شده مربوط به امسال است، تصريح مى كند: شهرسوخته زابل از حيث كشف تپه هاى اقمارى در بين شهرهاى باستانى كشور ركورددار است.
خسروى ابراز اميدوارى كرد كه در مجموع بيش از يك هزار تپه اقمارى در اين شهر باستانى شناسايى شود.

گروه شهرستانها ـ زيره، سوغات معروف كرمان است كه در عربى به آن «سنوت» مى گويند و در كتاب هاى گياه شناسى قديم «كمون» خوانده شده است. نام اين گياه كه خواص مختلف دارويى دارد، در زبان هاى اروپايى با كمى تغيير از كمون گرفته شده است. زادگاه اوليه نوع سياه زيره كرمان است و اينكه بعضى از مؤلفان اروپايى و مترجمان ايرانى منشأ آن را مصر عليا نوشته اند صحيح نيست و فقط نوعى از زيره كه به كمون نبطى معروف است از قديم در سواحل رودخانه نيل روييده كه خاكسترى رنگ است. از تفاوت هاى زيره كرمان و خاكسترى رنگ اين است كه زيره سياه شكم را جمع مى كند . زراعت اين نوع زيره به آب زياد احتياج ندارد در صورتى كه محصولى كه در كنار رودخانه نيل به عمل مى آيد از آب زيادترى بهره مند مى شود.
خاصيت هورمونى و ضدعفونى كننده و قدرت ميكروب كشى زيره كرمان خيلى زيادتر از انواع ديگر است، اين نوع زيره داراى انواع مختلف به رنگ هاى سياه، سبز، صورتى، زرد، قهوه اى و سفيد خاكسترى است.
بذر انواع زيره بيضى دراز است و همگى داراى يك اسانس روغنى فرار مخلوط از چند تركيب دارويى و مواد مؤثره بوده و همراه آن مقدارى تانن، رزين، صمغ، نوعى الكل و تركيبات كوچك ازت دار است . اروپاييان آنرا مانند ادويه به غذا مى زنند و پنير را با آن خوشبو و حفظ مى كنند و يك نوع نان با آن مى پزند و اعراب بذر آن را با عسل و فلفل مخلوط كرده، معجونى جهت تقويت قوه باه درست مى كنند. ميوه زيره استعمال داخلى دارد و هم خارجى، بادشكن و جمع كننده رطوبت است، مقوى معده و امعاى كبد بوده و اشتها را تحريك مى كند. جلوى سكسكه را مى گيرد، ورم طحال و اسهال را معالجه مى كند و شير مادران را زياد مى كند. عرق را زياد مى كند و بوى بد آنرا برطرف مى سازد. پرندگان مخصوصاً كبوتر به بوى دانه سياه زيره علاقه مندند و اگر آنرا در لانه كبوتر بگذاريد، زود مأنوس شده و هر كبوترى كه بوى آنرا بشنود، به سوى لانه مى آيد. اگر آب خيسانده آن را به چوب بماليد، موريانه نخواهد خورد و اگر آنرا بر بدن بماليد، شپش در لباس رشد نخواهد كرد و در اين مورد پيشينيان غلو كرده اند و نوشته اند اگر بدن نوزادى را هنگام تولد با آب زيره بشويند، در تمام عمر شپش در بدن او پيدا نمى شود (خوشبختانه اين روزها به علت پيدا شدن داروهاى ضد حشرات، شپش پيدا نمى شود و ما نتوانستيم صحت و سقم اين ادعا را كه اغراق به نظر مى رسد امتحان كنيم). شست وشو با آب خيسانده يا جوشانده من رنگ چهره را باز و آنرا نورانى مى كند. زيره را با ماسك زيبايى روى صورت بگذاريد و يا با ماست مخلوط كنيد، به صورت بماليد و لطافت و نرمى آنرا بعداً مشاهده فرماييد.
اين گياه قاطع بلغم و درمان رعشه و لقوه است. زياده روى در خوردن آن ترشح تيروئيد را زياد مى كند و موجب لاغرى و زردى رخسار مى شود. زيره بدن را گرم مى كند و به هضم غذا كمك مى كند و نفخ آنرا برطرف مى كند، مخصوصاً اگر اين نفخ به علت پيرى و سردى مزاج باشد.
براى جلوگيرى از خون دماغ مى توانيد بينى را از آب مطبوخ آن پر كنيد و پره هاى آنرا با ۲ انگشت گرفته بگذاريد مدتى بماند. چكاندن آب مطبوخ آن در چشم، قرمزى آنرا برطرف مى كند و مانع خونريزى شده و از چسبندگى پلك ها جلوگيرى مى كند. ورم ملتحمه چشم را فرو مى نشاند. مزمزه جوشانده آن درد دندان را ساكت مى كند. نوشيدن خيسانده آن در سركه جهت تنگى نفس و خفقان نافع است . ضماد آن با آرد باقلا ورم ها را از بين مى برد، اگر آن را با غذاهاى گوشتى بپزيد ازمضرات گوشت كاسته و غذاى گوارايى خواهيد خورد.
زيره از محصولات كرمان بوده وزادگاه اوليه اش نيز كرمان است . بيش از ۸۰ درصد محصول مرغوب كرمان از كوه جوپار حاصل مى شود. ۳ نوع محصول از اين منطقه حاصل مى شود كه عبارتند از؛ اول، زيره هفتادم كه مكان رويش آن دردامنه هاى كوه و در مناطق گرمتر و زمان برداشت آن۷۰ روز پس از عيد است، دوم، زيره نودم كه مكان رويش آن در ارتفاعات بالاتر و زمان برداشت آن ۹۰ روز پس از عيد، كه درشت تر و معطرتر است و نوع سوم، كبكو كه مكان رويش آن در نزديكى يخچال ها و در ارتفاعات بالاى ۳۰۰ متراست، بدون عطر و درشت تر از نوع اول كه معمولاً خوراك كبك هاست. نوع مرغوب با رنگى سياه در كوهستان ها به صورت وحشى مى رويد.
* زيره و طب سنتى
زيره سياه
غير از ضرب المثل معروف زيره به كرمان بردن !! از اين كوچولوى سياه خوش بو، چه مى دانيد آيا تا به حال گياه آن را ديده ايد شايد هم فقط دانه هاى سياه زيره را در شيشه ها و ظرف هاى مخصوص ادويه ديده باشيد. اطلاعات درباره شكل ظاهرى گياهان توجه ما را به طبيعت و محيط اطرافمان بيشتر مى كند و تمركز و قدرت تفكر ما را در برخى از حوزه ها افزايش مى دهد. البته فوايد ديگرى هم دارد كه خودتان حدس بزنيد بنابراين بد نيست بدانيد كه: زيره گياهى است ۲ ساله، بى كرك، به ارتفاع ۳۰ تا۶۰ سانتيمتر، داراى ساقه توخالى، شياردار و منشعب از قاعده است با ريشه راست يا دوكى شكل و گوشت دار و برگ هايى با بريدگى هاى نازك و نخى شكل و به رنگ سبز روشن.
گل هاى آن كوچك، سفيد يا صورتى و مجمتع به صورت چتر مركب است. ميوه اش بيضى شكل به طول ۴ تا ۶ ميلى متر به رنگ قهوه اى شكلاتى يا قهوه اى مايل به زرد و شفاف است. بوى آن بسيار معطر، مطبوع و طعم آن تند و كمى سوزاننده است. گل هاى آن مورد استفاده زنبور عسل است. قسمت مورد استفاده ميوه است و در نواحى گرم آسيا، اروپا و جنوب ايران و آفريقا مى رويد.
زيره حاوى موادى است كه خواص درمانى فوق العاده اى به اين دانه سياه كوچك مى هد. از جمله اين مواد اسانس (كارون، دى هيدروكارون و فلاندرون)، تانن، مواد روغنى، موسيلاژ ومواد قندى است. اسانس زيره را از تقطير ميوه له شده تحت اثر بخار آب بدست مى آورند. اين اسانس مايعى است بى رنگ كه در اثر ماندن، ابتدا زرد و سپس به رنگ قهوه اى در مى آيد.
بوى زيره مربوط به آلدئيدى بنام كومينول است و مقدار كومينول در زيره بسته به محل كشت آن بين
۳۰ تا ۵۰ درصد است.
* خواص زيره
به احتمال زياد اين مطلب را شنيده ايد كه خاصيت شاخص زيره طبيعت گرم آن است. زيره تقويت كننده و نيرو دهنده بوده و در درمان اختلالات گوارشى(ضد نفخ، ضد اسپاسم و قولنج، بادشكن و اشتهاآور) بكار مى رود، نتايج مطالعه اى در كشور نشان مى دهد كه مصرف زيره سياه در بيمارانى كه مبتلا به سوء هاضمه بدون زخم هستند اثر درمانى داشته و علائم بالينى اين عارضه را در آنها كاهش مى دهد.
زيره ضد عفونى كننده و در معالجه بيمارى هايى مانند ضعف عمل دستگاه هضم، نفخ و بلع هوا، دل پيچه كودكان، ضعف اعصاب، اشتها آور و در دامپزشكى نيز براى رفع قولنج، اسپاسم ها و بى اشتهايى و
كم شدن شير دام ها مورد استفاده قرار مى گيرد.
خاصيت تسكين دهندگى دارد و براى گرفتگى غيرارادى ماهيچه هاى معده و راشيتيسم مفيد است، بخور آن جهت جلوگيرى از ريزش آب از چشم و افزايش دهنده شير مادران مؤثر است. زيره قابض، خشك كننده و ضد تشنج است و براى برطرف كردن بيمارى صرع مفيد است.
همچنين در دفع گاز معده مؤثر و عرق آور است و براى رفع برونشيت از دم كرده زيره مى توان استفاده كرد.
گفتنى است، از زيره در غذاهايى كه نفاخ هستند بخصوص حبوبات استفاده مى كنند.
مصرف دم كرده زيره سياه و يا جويدن آن در رفع و كاهش دردهاى روده و بى اشتهايى بسيار مؤثر است. مصرف زيره سياه يا روغن آن در رفع سوء هاضمه و دل دردهاى كودكان و تنگى نفس نيز، كاربرد فراوانى دارد.
دم كرده زيره سياه همراه با گياه اوجى در رفع اسهال، نفخ و سندرم تحريك پذيرى روده مفيد است. بررسى ها نشان داده كه اين گياه داراى خواص ضد عفونى كنندگى، ضد كرم، ضد تشنج و شل كننده عضلات بوده و مقوى و نيروبخش است؛ بنابراين مصرف آن به افراد داراى مشكلات مذكور توصيه مى شود.
اما هميشه از افراط و تفريط بپرهيزيم چرا كه زياده روى در مصرف زيره به علت طبع گرم ايجاد كهير مى كند.
طعم خوش زيره موجب شده كه از اين ماده خوشبو در برخى از مواد غذايى به عنوان طعم دهنده اى مطبوع استفاده مى شود.
در هياهوى زندگى شهرى و ماشينى، عجايب و شگفتى هاى دنياى گياهان ( همانند بسيارى از مسائل پيرامون ) ما از نظردور مانده است يك دانه سياه و كوچك زيره را در دست بگيريم و به خواص جالب توجه آن لحظاتى بينديشيم. آن وقت علاوه بر استفاده بهينه از اين موهبت هاى خدادادى اعتراف مى كنيم كه براى درك عظمت الهى مى توان از خردترين دانه ها نيز درس گرفت .
* پيوند زيره با نام كرمان
شناخت بشر از زيره به روزگاران كهن برمى گردد چنان كه آغاز كشت آن در سيسيل ايتاليا و جنوب جزاير اسكانديناوى به اوايل قرون وسطى برمى گردد و كشورهاى هلند و لهستان نيز با سابقه اى ديرينه در كشت انبوه اين محصول به بازار عمده صادرات آن دست يافته اند. در ايران «زيره» با نام استان كرمان كه به لحاظ تنوع توليد گياهان دارويى از استان هاى شاخص كشور قلمداد مى شود پيوند خورده است. ضرب المثل زيره به كرمان بردن هم كنايه از فراوانى زيره دراين منطقه است چنان كه سال هاست مشام رهگذران بازار تاريخى كرمان در فضايى آكنده از بوى خوش زيره نوازش مى شود.
* زيره به كرمان بردن و مانند هاى مشابه در ادب فارسى
جان چه ارزد كه برم تحفه به جانان هيهات
همه دانند كه كس زيره به كرمان نبرد
(خواجوى كرمانى)
زيره تخم گياهى است علفى و يكساله كه در انگليسى Cumin و در عربى كمون ناميده مى شود.
در ادبيات فارسى، بويژه در اشعار مولوى، نيز واژه كمون بجاى زيره آمده است.
زيره به كرمان بردن به عنوان كار بيهوده و وارونه مانند شده و در شعر قديم فارسى مضمون اشعار بسيار قرار گرفته است.
در ابيات زير، كمال خجندى، مولوى و سنايى جان فشاندن در راه جانان و به پاى معشوق جانى را همچون زيره به كرمان بردن دانسته اند:
بر لعل لبت جان ز سر شوق فشاندن سهل است ولى زيره به كرمان نتوان برد
زيره را من سوى كرمان آورم گر به پيش تو دل و جان آورم
عاشقانت سوى تو تحفه اگر جان آرند به سرِ تو كه همه زيره به كرمان آرند
ابن يمين نيز نقد جان را براى جانان تحفه اى بى مقدار چون بردن زيره به كرمان مى داند:
جان به تحفه بر جانان مفرست ابن يمين كاين تكلف مانند زيره به كرمان باشد
جان به نزد تو فرستادمى از شوق وليك هيچ كس زيره سوى خطه كرمان نبرد
و يمين الدوله طغرايى، پدر ابن يمين، در بيت زير، سخن گفتن از پريشانى حال را با زلف پريشان يار مضمونى از مانند زيره به كرمان بردن قرار داده است:
از پريشانى خود با سر زلفش سخنى خواستم گفت ولى زيره به كرمان كه برد
سخن راندن در پيشگاه ممدوح و عرض سخن در محضر بزرگان را بسيارى از شاعران از راه تواضع و فروتنى چون زيره به كرمان بردن دانسته اند، با شواهدى به ترتيب از انورى، سنايى، كمال اسماعيل و سيف فرقانى:
پس مقالات من و مجلس تو راست
چون زيره و چون كرمان است
تو شاعرى و به نزد تو شعر من ژاژ است
كه برد زيره بضاعت به معدن كرمان