گروه بين الملل ـ بنفشه غلامى: از ترور بى نظير بوتو چهار روز مى گذرد و صحنه سياسى پاكستان روى چرخه اى از ناآرامى و ابهام پيش مى رود. در يك سو، ناظران سياسى نگاه خويش را به تصميم هاى مهمى دوخته اند كه دولت و اپوزيسيون بايد براى آينده اين كشور اتخاذ كنند و در سوى ديگر همه نگران حركت هاى انتقامجويانه هستند. امااز حيث سياسى اكنون سؤالات اصلى متوجه سرنوشت حزب مردم به عنوان اولياى دم بوتو و نيز نحوه رفتار دولت مشرف است. درداخل پاكستان و خارج از آن همه مى خواهند بدانند سرنوشت انتخابات چه خواهد شد و موازنه قدرت با مرگ بوتو به كدام سو تمايل خواهديافت. با محمدرضا صحرايى، كارشناس امور پاكستان در اين باره به گفت وگو نشستيم كه از نظر گرامى تان مى گذرد:
آقاى صحرايى ازديد شما آيا حادثه ترور بوتو حوادثى در امتداد همان ترورهاى هميشگى و سنتى پاكستان است يا بايد آن را رويداد جديدى كه بازيگران تازه اى دارد، دانست
ترور بى نظير بوتو، اتفاقى نبود كه چندان دور از انتظار باشد. او در گذشته و حتى اخيراً بارها از سوى گروه هاى افراطى پاكستان كه داراى ارتباطات و اشتراكات سياسى و ايدئولوژيك با طالبان و القاعده هستند، مورد تهديد قرار گرفته بود. بى نظير بوتو به دليل اين كه در بين گروه هاى افراطى متهم به داشتن گرايش هاى سكولار و غربى و نيز طرفدارى از سياست هاى آمريكا بود، نوعى هدف براى اين گروه ها تلقى مى شد و به همين دليل هم هست كه اين گروه ها به عنوان متهم رديف اول ترور بوتو قلمداد شده اند.
پس از مرگ بوتو فكر مى كنيد اوضاع سياسى كشور به چه شكلى درخواهد آمد. اصولاً ظرفيت و توانايى دولت مشرف در مديريت بحران كنونى را در چه حد و اندازه اى مى دانيد
با نگاهى به تحولات و حوادث گذشته پاكستان به نظر مى رسد اين حادثه نيز به سرنوشت حوادث قبلى دچار شود. در شرايط فعلى به دليل اعتراضات گسترده اى كه عليه مشرف وجود دارد، به نظر نمى رسد اين حكومت بتواند ناآرامى ها و تحركات افراطى را مهار كند. پاكستان با توجه به بافت اجتماعى و فرهنگى پيچيده خود خاستگاه مناسبى براى گروه هاى افراطى است لذا دست كم در وضع فعلى به نظر مى رسددولت پاكستان پتانسيل لازم براى سركوب اين گروه ها و جريان ها را ندارد. لذا اين جريان ها عملاً نه فقط پاكستان كه كشورهاى همجوار و منطقه را نيز متأثر از خود خواهد ساخت كه در اين ميان بيش از همه افغانستان شاهد تبعات آن خواهد بود.
اكنون با ترور بوتو و در واقع حذف مدعى بزرگ انتخابات سرنوشت اين انتخابات چه خواهد شد و آيا به نظر شما جبهه حزب مردم قدرت بازسازى خود را در اين انتخابات خواهد داشت
مسلماً حزب مردم صحنه را خالى نخواهد كرد. البته احتمال دارد انتخابات به تعويق بيفتد اما انتظار مى رود حزب مردم بتواند تحت رهبرى جديد خود به نحو فعال ترى در انتخابات شركت كند. با ترور بوتو جايگاه مردمى اين حزب و احتمال موفقيت آن در انتخابات افزايش پيدا كرده است.
برآيند ترور بوتو از حيث منافع سياسى در اين انتخابات به نفع چه فرد يا جريانى تمام خواهد شد
بوتو طى هفته هاى قبل از ترورش بر بار مواضع منفى خود عليه مشرف افزوده بود و به عبارتى با وجود توافق هاى نخستين او با مشرف كه منجر به بازگشت بوتو شد، اختلافات ديرين آنها سر باز كرده بود حال به عقيده برخى با حذف بوتو از صحنه سياسى، به نظر مى رسد مشرف از فضاى سياسى مساعدترى برخوردار شود و حزب حاكم حداكثر بهره بردارى انتخاباتى لازم را داشته باشد. از طرفى انتظار مى رود، مسلم ليگ شاخه نواز هم كه به عنوان رقيب هر دو حزب حاكم و حزب مردم به شمار مى آيد، على رغم اين كه رهبران اين حزب مدعى تحريم انتخابات بودند، حداكثر تلاش خود را جهت بهره گيرى از خلأ حضور بوتو و پيروزى در انتخابات به عمل بياورد.
اين حادثه نشان داد بازيگران برهم زننده بازى سياست در پاكستان قدرتى فراتر ازآنچه جامعه بين الملل تصور مى كرد، يافته اند. فكر مى كنيد پس از اين ترور چه اتفاقى در روابط ارتش و حاكميت پاكستان با نيروهاى پنهان سياسى رخ خواهد داد
در حال حاضر با اين ترور طيف سكولارهاى ارتش پاكستان عزم و تلاش بيشترى را براى مبارزه با تروريسم خواهد داشت. به نظر مى رسد در آينده شاهد افزايش تحركات ارتش پاكستان بر ضد گروه هاى تروريستى بويژه در مناطق قبايلى باشيم.
سياست آمريكا، عربستان و انگليس و در واقع جبهه بين المللى كه اپوزيسيون پاكستان و بوتو را به اين كشور بازگرداندند، با دولت اسلام آباد، چه سمت و سويى پيدا كند
آمريكايى ها و دركل غرب مهمترين حاميان بوتو بودند. لذا با ترور بوتو و حذف سياسى او شاهد نوعى سراسيمگى در مشى مقامات دولت آمريكا هستيم و اين ترور نگرانى را وارد اردوى تصميم گيران سياسى آمريكا كرده است. در اين وضعيت نوازشريف كه با حمايت عربستان ديگربار وارد صحنه پاكستان شده، از گزينه هاى احتمالى دولت آينده است لذا سياست جناح عربى در اين ماجرا روشن است و عربستان به عنوان حامى نواز شريف پس از ترور بوتو فرصت بيشترى براى حضور مؤثر در پاكستان خواهد يافت. اما سياست جناح غرب بويژه آمريكا دچار ابهام و آشفتگى است.

احمد رشيد

ترور بى نظير بوتو خلأ سياسى بزرگى را در قلب پاكستان هسته اى ايجاد كرده است كه به نظر مى رسد اين كشور را به ورطه خشونت و افراط گرايى مى كشاند.
در زمانى كه بازگشت بوتو پاسخى براى پاكستان بود، پاسخ به پرسش هاى موجود پيرامون آينده اين كشور تقريباً محال است.
پاكستانى ها در شوك و حيرت اند. برخى مبهوت و پريشان و برخى ديگر قلب هايشان آكنده از اندوهى بى پايان است. هزاران نفر به خيابان ها ريخته اند و در ميان موج انفجارى خشونت ها عليه دولت، خودروها را به آتش كشيده و به ايستگاه هاى پليس حمله برده اند.
مرگ بوتو تقريباً به طور حتم به تعليق انتخابات پارلمانى هشت ژانويه و اجراى احتمالى تدابير فوق العاده ديگر توسط ارتش (وضعيت اضطرارى ديگر يا حتى قانون نظامى) منجر خواهد شد. آينده سياسى پرويز مشرف رئيس جمهور پاكستان تا به اين اندازه مبهم نبوده است.
مرگ بوتو بزرگترين خلأ سياسى ممكن را در هسته سيستم سياسى لرزان پاكستان به جا خواهد گذاشت.
بوتو كه دردهه ۹۰ دو بار نخست وزير شد اتهامات فساد و بى كفايتى را كه ارتش به وى وارد كرده بود رد مى كرد و خود را همانند يك غول سياسى نشان مى داد. بوتو و حزبش (حزب مردم پاكستان) بهتر از هر گروه ديگرى فرهنگ تلفيقى جديدى از گرايش هاى دموكراتيك به وجود آورده بود.
در كشورى كه در ماه هاى اخير تنها طالبان به پيشرفت هاى نظامى و سياسى دست يافته بودند نقش و تلاش بوتو براى كشور ۱۶۵ ميليون نفرى ضرورى به نظر مى آمد. كمبودهايش هرچه بود واقعيت اين است كه وى كشورش را دوست داشت و جانش را براى آن فدا كرد.
او و حزبش از وفادارى پايدار جمعيت زيادى از پاكستانى ها برخوردار بودند و حاميانش به شدت با حاكميت ارتش و افراط گرايى مخالف بودند. بوتو در هفته هاى اخير علناً به افراطيون طالبان مى تاخت. اين چيزى بود كه مشرف به رغم همه پيوندهاى محكمش با جورج بوش رئيس جمهور آمريكا، هرگز ياراى انجام آن را نداشت. اكنون كه بوتو رفته ديگر كسى نيست كه اين نقش را بازى كند.
طولانى ترين نبرد بوتو با افراط گرايان نبود بلكه با ژنرال ها بود، ارتشى كه رهبرانش هرگز به او اعتماد نكردند. مرگ بوتو يك روايت سياسى تاريخى در راولپندى را تكرار كرد. او تنها دو مايل آنسوتر از جايى كشته شد كه پدرش ذوالفقارعلى بوتو ۳۰ سال پيش توسط يك ديكتاتور نظامى به دار آويخته شد.
تراژدى خاندان بوتو ـ دو برادرش يكى به ضرب گلوله و ديگرى به دليل مسموميت به قتل رسيدند ـ به تقلا و سرگذشت پاكستانى براى ايجاد يك كشور مدرن و دموكراتيك مبدل شده است. پنجشنبه گذشته بلندپايگان حزب وى به خيابان ها سرازير شدند و مشرف و ارتش را به ارتكاب قتل يك بوتوى ديگر متهم كردند. اين قضيه كاملاً غيرمحتمل است زيرا روز پنجشنبه، روز ترور بوتو، ارتش خود در پريشانى و استيصال بود. اين حمله نشان حملات تروريست هاى مأمن گرفته در شمال غرب پاكستان را بر خود دارد. مرگ بوتو فقط مشكلات پاكستان را كه در چند ماه گذشته بروز يافته بود وخيم تر كرد، اين كه چگونه مى توان از طريق يك دولت منتخب كه مورد پذيرش ارتش است اندكى ثبات را براى پاكستان به ارمغان آورد و چگونه مى توان با افراط گرايى منتشره در سراسر كشور مقابله كرد.
اگر انتخابات منتفى شود مشرف ناگزير است اشتياق خود براى حفظ قدرت را رها كند و دولتى ملى متشكل از همه احزاب و سياستمداران برجسته پاكستان تشكيل دهد. شايد آنان از اين طريق بتوانند درباره نحوه برگزارى انتخاباتى منظم و صحيح به توافق برسند و شبح افراط و افراط گرايى را كه در اين سرزمين پرسه مى زند، برانند.
اما شايد مشرف نتواند از تأثير ات مرگ بوتو در امان باشد. هيچ يك از اقدامات او ستودنى نبوده است و هيچ يك از گروه هاى اپوزيسيون سياسى ميلى براى مذاكره با وى ندارند. بنابراين غيرمحتمل به نظر مى رسد كه تداوم رياست جمهورى مشرف را بپذيرند.
اگر شورش ها و بلواى سياسى وخيم تر شود، اگر اپوزيسيون از همكارى با مشرف امتناع ورزد و سرانجام آمريكا از وى دورى بجويد، ارتش وادار خواهد شد كه به كار مشرف پايان دهد.
اگر اين اتفاق رخ دهد، بيش از پيش ضرورى خواهد بود كه دنيا از يك دولت ملى، برگزارى انتخابات در پاكستان و بازگشت سريع اين كشور به يك حاكميت مدنى حمايت كند.
تحليلگر سياسى پاكستان

گروه بين الملل ـ حادثه ترور بوتو نخستين پيامد خود را در صحنه سياسى پاكستان آشكار ساخت. در چهارمين روز پس ازترور بى نظير بوتو و همزمان با جلسه اضطرارى حزب مردم براى تعيين جانشين وى منابع خبرى اين كشور از احتمال به تعويق افتادن انتخابات عمومى اين كشور خبر دادند.
در اين باره سخنگوى حزب طرفدار پرويز مشرف رئيس جمهور پاكستان ديروز گفت: انتخابات پارلمانى هشتم ژانويه احتمالاً تا دوازده هفته به تعويق مى افتد.
به گزارش خبرگزارى ها، طريق عظيم خان يكى از اعضاى عاليرتبه حزب مسلم ليگ پاكستان اظهار داشت: انتخابات عمومى اين كشور به احتمال زياد شش تا هشت هفته به تعويق خواهد افتاد.
كميسيون انتخابات پاكستان امروز جلسه اضطرارى خواهد داشت.
* افزايش آمار خشونت ها پس از ترور بوتو
ناامنى و خشونت در پاكستان، چهار روز پس از قتل بوتو همچنان ادامه دارد.
آمار خشونت ها در مناطق مختلف پاكستان طى دو روز گذشته از ۴۰ نفر فراتر رفت كه چهار نيروى پليس نيز در بين آنها مشاهده مى شود.
سخنگوى وزارت كشور پاكستان در اين باره همچنين از مجروح شدن ۵۰ تن در جريان اين خشونت ها و وارد شدن ده ها ميليون دلار خسارت مالى به اين كشور خبر داد.
از سوى ديگر، پليس پاكستان به سوى ۴۰۰ تظاهركننده كه تصاويرى از بوتو را در دست داشته و سعى داشتند به پالايشگاه نفت در نزديكى شهر حيدرآباد حمله كنند، تيراندازى كرد.
در همين حال پرويز مشرف رئيس جمهور پاكستان، از تشكيلات امنيتى اين كشور خواست تا با جديت هر چه تمام با ناامنى ها و خشونت برخورد كنند.
وى در نشستى با حضور فرماندهان تشكيلات امنيتى پاكستان از جمله رئيس ستاد مشترك ارتش، برخورد جدى با عناصرى كه قصد ايجاد شورش در پاكستان را دارند ضرورى دانست.
منابع خبرى همچنين گزارش داده اند كه شهر كراچى پس از گذشت دو روز از ترور «بى نظير بوتو» در حالى كه تمامى مغازه هاى آن بسته و در خيابان هاى خلوت تنها نيروهاى شبه نظامى ديده مى شوند، به يك «شهر مرده» تبديل شده است.
كراچى، پايتخت اقتصادى پاكستان، كه با ۱۲ ميليون نفر جمعيت بزرگترين بندر اين كشور به شمار مى رود، تنها شهرى نيست كه بازتاب هاى ترور خانم بوتو بر آن تأثير گذاشته است.
شهرهاى اسلام آباد پايتخت، راولپندى، لاهور و پيشاور كه در فاصله اى نه چندان دور از مرزهاى افغانستان در شمال غربى كشور قرار دارند، همگى به شهرهايى آشوب زده تبديل شده اند و تنها شورشگران بر آنها سلطه يافته اند.
* ادامه اختلاف بر سر ماهيت حادثه
همچنين اختلاف بر سر نحوه ترور بوتو از مهمترين موضوعات مطرح شده در مطبوعات پاكستان است. حزب مردم مدعى تيراندازى به بوتو است و اين درحالى است كه دولت پاكستان موج انفجار و اصابت سر بوتو به در اتومبيل را عامل مرگ وى عنوان كرده است.
حزب بوتو اعلام كرده است كه دولت مشرف تلاش مى كند تا بر ناكامى خود در حفاظت از بوتو سرپوش بگذارد.

با فرارسيدن سالگرد اعدام صدام ، ديكتاتور سابق عراق، نيروهاى امنيتى اين كشور براى پيشگيرى از هرگونه اقدام تروريستى در آماده باش كامل قرار گرفته اند.
صدام پس از حدود هشت ماه فرار در دسامبر ۲۰۰۳ به اسارت نيروهاى آمريكايى در عراق درآمد و سال گذشته پس از سپرى شدن نخستين دور محاكمه اش در پرونده قتل عام دجيل و در حالى كه چند پرونده جنايات او مفتوح مانده بود به دار مجازات آويخته شد.
ديروز هواداران صدام در روستاى عوجه در نزديكى شهر تكريت كه زادگاه و محل دفن اوست و همچنين شهر تكريت و ديگر شهرهاى سنى نشين عراق تجمع كردند.
پس از اعدام صدام برخى دولت ها و محافل عربى با تحريك هواداران بعثى او و نيز شورشيان سلفى در عراق، مرحله تازه اى از جنگ فرقه اى عليه شيعيان را به راه انداختند.
خبر ديگرى از عراق حاكى است كه اسامه بن لادن، سركرده شبكه تروريستى القاعده، سران گروه هاى معارض و اعضاى مجلس نمايندگان عراق را به بيعت با «ابو عمر البغدادى» سركرده القاعده عراق و مخالفت با شوراى بيدارى كه با آمريكا همكارى مى كند، فراخواند.

گروه بين الملل ـ گوردون براون نخست وزير انگليس در سال ۲۰۰۷ دشوارترين روزهاى دوران كارى اش را سپرى كرد. او كه سختى هاى مقام نخست وزيرى را چشيده باز هم مشقات ديگرى را پيش روى خود ديده و درباره اتفاقات سال ۲۰۰۸ هشدار داده است. او كه در سال ۲۰۰۸ با بحران مالى بانك رهنى نورتزل راك مواجه شد گفته كه دنيا در سال جديد با اقتصاد نوميدكننده اى روبه رو خواهد بود. هفته نامه آبزرور نوشته كه اين هشدارها عمدتاً با هدف جلب نظر كسانى است كه در ماه هاى اخير از سياست هاى دولت كارگرى نااميد شده اند و به جناح محافظه كاران به رهبرى ديويد كامرون پيوسته اند. سياست هاى براون سبب شد تا حزب كارگر به سرعت هواداران زيادى را از دست بدهد. تأكيد براون بر اقتصاد از آنجا ناشى مى شود كه وى پيشتر وزير خزانه دارى بود و در دوره ۱۰ ساله حضورش در اين پست به اعتبارى دست يافت كه وى را شايسته نخست وزيرى مى كرد. او مدعى بود كه در مقابله با بحران هاى مالى توانمندى هاى قابل توجهى دارد و از هم اكنون مى كوشد مسائل مالى و قابليت هاى رويارويى خود در برابر بحران هاى مالى را به عنوان راهبردى تازه براى افزايش مقبوليتش مورد استفاده قرار دهد. تحليلگران براين باورند كه مسأله اعتبار دولت كارگرى مهمترين چالش براون در سال ۲۰۰۸ خواهد بود.

در آستانه برگزارى انتخابات زودهنگام رياست جمهورى در جمهورى گرجستان بيش از ۳۰ هزار تن از حاميان اپوزيسيون اين كشور در تفليس دسته به تظاهرات زدند. در گرجستان ۱۰ حزب اپوزيسيون فعال هستند.
به گزارش خبرگزارى فرانسه، معترضان در اين راهپيمايى در شعارهاى خود نام لوان گاچچيلادزه، كانديداى اپوزيسيون اين كشور در انتخابات رياست جمهورى را فرياد مى زدند و پلاكاردهايى كه بر روى آنها نوشته شده بود «هفت نوامبر فراموش نشود» با خود حمل مى كردند. در اين تاريخ، پليس ضدشورش گرجستان به تظاهرات كنندگان مخالف دولت حمله كرد كه اين حمله خشونت آميز منجر به وجود آمدن بحران در اين كشور شد.
سالومه زورابيشويليف رهبر اپوزيسيون گرجستان، دولت را متهم به دستكارى در انتخابات كرد و گفت: دولت با محدود و ممنوع كردن فعاليت هاى رسانه اى اپوزيسيون گرجستان و اعمال فشار به فعالان مخالف دولت قصد دارد اين انتخابات را در انحصار خود درآورد.