گروه بين الملل -امروز اولين روز سال ۲۰۰۸ ميلادى و روزى مملو از وعده هاى تازه رهبران دنيا درباره ساختن آينده اى نويدبخش در سال جديد است. مطبوعات دنيا روز گذشته عمدتاً با يادآورى اتفاقات ۲۰۰۷ دفتر اين سال را بستند و وارد سرفصلى ديگر از تاريخ شدند. اغلب
روزنامه ها در آخرين شماره خود با عنوان «وداع با ۲۰۰۷» مهمترين رخدادهاى دنيا را در قالب گزارش و عكس انعكاس دادند. بر اين اساس دفتر يك سال پر از مناقشه بحران جهانى را مرور مى كنيم.
* آمريكا؛ سال انتخاب هاى مهم
انتخابات ۲۰۰۸ كه احتمالاً پايانى بر نومحافظه كارى آمريكا خواهد بود، نشانه هايى از روى كار آمدن رهبرانى جديد دارد. هيلارى كلينتون و باراك اوباما دو دموكرات آمريكايى بالاترين بخت را براى جانشينى جورج بوش جمهوريخواه دارند. تغييرات جوى نيز موضوع ديگرى بود كه در سال ۲۰۰۷ گريبان آمريكا را به عنوان يكى از مهمترين كشورهاى آلاينده زيست محيطى گرفت. واشنگتن سرانجام مجبور شد با تدابير جهانى درباره كاهش تهديدات زيست محيطى همراهى كند. واردات و صادرات ميان چين و آمريكا جنجال ديگرى بود كه دو كشور را در تقابل اقتصادى قرار داد. افزايش بهاى نفت تا مرز ۱۰۰ دلار هر بشكه، تداوم بحران هاى سياسى جنگ عراق، جدال جمهوريخواهان و دموكرات هاى كنگره بر سر بودجه جنگى از ديگر رخدادهاى مهم و مؤثر در آمريكا بود.
سال ۲۰۰۷ كلكسيونى غنى از چالش هاى مهم بين المللى ديگر است كه بيان و تفسير هر يك مستلزم بررسى پيشينه اى طولانى از آنهاست. در اين سال ولاديمير پوتين رئيس جمهور روسيه وارد فاز جديدى از قدرت نمايى روس ها مقابل آمريكا شد. او كه با پشتوانه ساختارهاى محكم سياسى و اقتصادى كشور خود دركنفرانس امنيتى مونيخ سخن مى گفت حركت ناتو و آمريكا به سوى مرزهاى آن كشور را شديداً مورد انتقاد قرار داد و سرانجام به عنوان چهره برگزيده سال تايم انتخاب شد.
در آمريكاى لاتين فيدل كاسترو نيز از رهبران خبرساز ۲۰۰۷ بود كه خبر سلامتى و بحث جانشينى وى در كانون توجه تحليلگران بود. او اواخر فوريه بر صفحه تلويزيون ظاهر شد و اعلام كرد قصد كناره گيرى از قدرت را ندارد. كاسترو حتى با نوشتن مقالاتى در روزنامه كوبايى گرانما بر نقش رهبرى خود تأكيد كرد. رد اصلاحات پيشنهادى هوگو چاوز در همه پرسى و اتفاقات پيش از آن كه منجر به تعطيلى چند ايستگاه تلويزيونى از سوى چاوز و اعتراض مخالفان وى شد برجسته ترين رشته رويدادهاى اين كشور بود. بوليوى كشور اوو مورالس در روزهاى پايانى سال با بحران خودمختارى ۴ ايالت خود مواجه بود و اندكى آن سوتر، آرژانتين انتخاب كريستينا فرناندز اولين رئيس جمهور منتخب زن خود را جشن گرفت. اين كشور در ميان كشورهاى خبرساز دو قاره آمريكاى شمالى و جنوبى در سال ۲۰۰۷ قرار گرفت.
* آفريقا؛ آبستن جنگ و مناقشه
آفريقاى سياهان تقريباً مثل هميشه درگير مناقشه هاى مداوم بود. انفجارهاى تروريستى توسط القاعده مغرب اسلامى، الجزاير و مراكش را لرزاند و رهبران سياسى آن را با نسخه جديدى از ترور در شمال آفريقا مواجه ساخت. ارتش اتيوپى با حمله به سومالى رهبران محاكم اسلامى را از قدرت بركنار كرد و رهبران پيشين را به قدرت بازگرداند. بحران سودان تقريباً همچنان لاينحل باقى ماند و عمر البشير رئيس جمهور با برنامه هاى بين المللى براى اين منطقه موافق نيست. طرح آمريكا براى استقرار فرماندهى جديدى در آفريقا به نام آفريكوم چالش نفسگير ديگرى براى اين قاره بود كه در سال جديد بحث هاى بيشترى درباره آن خواهد شد.
*اروپا؛ وداع رهبران
اروپا نيز سال ۲۰۰۷ را با تكاپوى رهبرانى جديد و تازه نفس براى تغييرات معادلات اين قاره آغاز كرد. انگليس و فرانسه دو كانون حساس اين تغييرات بودند. ژاك شيراك كاخ رياست جمهورى فرانسه را براى آمدن نيكولاساركوزى ترك كرد و جانشين وى كوشيد تا قبل از هر چيزى جايگاه فرانسه را به عنوان يك متحد اروپايى مهم براى آمريكا احيا كند. ساركوزى همچنين فرانسه را بار ديگر به عنوان يك بازيگر مهم مطرح كرد. انگليسى ها نيز به حكومت ۱۰ ساله تونى بلر نخست وزير در خانه شماره ۱۰ خيابان داونينگ استريت پايان دادند. گوردون براون به جاى وى بر سر كار آمد و او برخلاف بلر و ساركوزى، به جاى تقويت روابط با آمريكا پاره اى از حلقه هاى ارتباطى را گسست و طرح هاى اقتصاد را بر برنامه هاى سياسى ارجح داده است.كوزوو در پى رسيدن به استقلال راه پرپيچ و خمى را پشت سر گذارد. مارتى آهتيسارى از سوى سازمان ملل طرحى را براى استقلال مشروط اين استان صربستان ارائه كرد كه بلگراد و حامى آن روسيه را وادار به واكنش تند در مقابل اين مسأله كرد. به نظر مى رسد كه ۲۰۰۸ سال استقلال كوزوو خواهد بود زيرا غرب از جدايى آن از صربستان حمايت مى كند و از سوى ديگر رهبران و مردمان اين استان تمام آرزوهاى خود را در استقلال خلاصه كرده اند.
*خاورميانه؛قلب بحرانى جهان
خاورميانه نيز در ۳ محور فلسطين، عراق و لبنان خبرساز بود. موج خشونت هاى عراق در نيمه نخست سال سير صعودى داشت كه بر اثر آن آمار تلفات آمريكا بالا رفت. اما نيمه دوم سال شمار انفجارها و تلفات پائين آمد. حمله تركيه به شمال عراق براى سركوب پ.ك.ك رخداد ديگرى در خاورميانه بود. لبنان با دو بحران اساسى دست و پنجه نرم كرد: ۱) مقابله ارتش با تروريست هاى فتح الاسلام در نهرالبارد كه توان بسيارى از ارتش لبنان گرفت و ۲) بحران رياست جمهورى كه پس از ۱۲ بار تعويق جلسه پارلمان، براى تعيين جانشين اميل لحود هنوز رفع نشده است.فلسطين نيز چندين بار آماج حملات صهيونيست ها قرار گرفت و برق غزه از سوى اسرائيل قطع شد. كنفرانس آناپوليس كه به پيشنهاد جورج بوش در آمريكا برگزار شد همانگونه كه پيش بينى مى شد به دليل انكار يا ناديده انگاشتن بسيارى از واقعيت هاى موجود درباره فلسطين نتيجه اى در بر نداشت و كنفرانس پاريس نيز كه در واقع مكمل كنفرانس آناپوليس بود تنها به تقويت ابومازن پرداخت و در پى انزواى حماس برآمد.مهمترين تحول در فلسطين درگيرى فتح و حماس بود كه سرانجام به كنترل كامل حماس بر غزه انجاميد.
*آسيا؛آخرين واقعه تراژيك
آسيا نيز خالى از رويدادهاى مهم نبود و كشورهاى اين قاره شاهد رويدادهاى سرنوشت ساز بودند. كره شمالى به سوى خلع سلاح هسته اى حركت كرد. اين كشور توافق كرد در ازاى دريافت سوخت و برخى كمك هاى ديگر از آمريكا و ساير اعضاى مذاكرات شش جانبه، برنامه هسته اى خود در نيروگاه يونگ بيون را متوقف سازد. كره جنوبى شاهد تغيير حاكميت بود و ژاپن پس از يك سال شينزو آبه را از مسند قدرت كنار زد و ياسوئو فوكودا را به جاى وى آورد. ميانمار شاهد خيزش راهبان و شورش آنان عليه حكومت نظاميان بود كه سرانجام سركوب شد. هند به دليل اعتراض شديد كمونيست ها از انعقاد قرارداد هسته اى با آمريكا باز ماند و نپال پس از شورش هاى چندماهه رهبران سياسى و مردمان آن از نظام سلطنتى به سوى نظام جمهورى حركت كرد. در افغانستان طالبان نيروى تازه يافت و بسيارى از نواحى را تحت سلطه خود درآورد. اما سرانجام موسى قلعه كه مهمترين پايگاه آنان بود سقوط كرد و ضربه مهلكى بر بدنه اين گروه زد. اما پاكستان هم در سطح جهانى و هم در منطقه خبرسازترين كشور دنيا بود. پرويز مشرف تحت فشار نيروهاى داخلى و اپوزيسيون لباس نظامى را از تن به در آورد و گروه هاى متعدد سياسى براى بازگرداندن دموكراسى به اين كشور در فرايندى تازه از تحولات سياسى كشور شركت جستند. بى نظير بوتو و نواز شريف از تبعيد بازگشتند تا قدرت مشرف را به چالش بكشند. اما در روزهاى پايانى سال بى نظير بوتو ترور شد و تراژدى بزرگى در سال ۲۰۰۷ رقم خورد. قتل وى پاكستان را در بحرانى شديدتر قرار داد و اكنون آشوب سياسى جارى، كشور را به سوى اوضاع تاريك و مبهمى مى برد. به طور حتم تغيير اهرم هاى قدرت و تحول در چشم انداز سياسى پاكستان جزو مهمترين تحولات هفته هاى آغازين ۲۰۰۸ خواهد بود.

در حالى كه نايروبى، پايتخت كنيا پس از اعلام نتيجه انتخابات اين كشور دستخوش شورش است مواى كيباكى بلافاصله در كاخ رياست جمهورى كنيا سوگند ياد كرد.
به گزارش خبرگزارى فرانسه،«ساموئل كيوئيتو» رئيس كميسيون انتخابات كنيا، اعلام كرد كه كيباكى در انتخابات رياست جمهورى كنيا با چهار ميليون و ۵۸۴ هزار و۷۲۱ رأى، كمى بيش از ۲۰۰ هزار رأى در برابر رقيبش، «ايلا اودينگا» به پيروزى رسيد.كيباكى اندكى پس از اعلام نتايج رسمى انتخابات در حالى كه رقيبانش به آن معترض بودند در كاخ رياست جمهورى كنيا حاضر شد و در برابر رئيس ديوان عالى و همچنين جمعى از ديپلمات هاى خارجى با تأكيد بر اين كه زمان آشتى ملى در كنيا فرا رسيده است، از نامزدهاى انتخابات رياست جمهورى و مردم كشورش خواست كه نتيجه اين انتخابات را بپذيرند.اين در حالى است كه هيأت ناظران اتحاديه اروپا در انتخابات كنيا با انتشار بيانيه اى صحت اين انتخابات را مورد ترديد قرار داده است.نايروبى پايتخت كنيا بلافاصله پس از اعلام نتايج انتخابات، به صحنه شورش و درگيرى هاى متعدد تبديل شد. در نا آرامى هايى كه ديروز در كنيا روى داد، بيش از۱۵۰ نفر كشته شدند.

نخست وزير تركيه اعلام كرد دولتش تلاش دارد همه حمايت ها از سازمان پ .ك .ك را كه تهديدى براى وحدت و يكپارچگى تركيه به شمار مى رود، از ميان بردارد.
به گزارش شين هوا، رجب طيب اردوغان در نطق تلويزيونى خود براى مردم اين كشور گفت: «ما در تلاش هستيم بطور كلى همه حمايت هاى مالى، لجستيكى و روانى از اين سازمان تروريستى را قطع كنيم.» وى با يادآورى صدور مجوز ۲۸ نوامبر (يك ماه پيش) از سوى دولت تركيه به نيروهاى مسلح اين كشور براى انجام عمليات فرامرزى عليه پ .ك. ك، افزود: «عمليات فرامرزى تنها عليه اردوگاه پ .ك .ك در شمال عراق انجام مى شود.ما هرگز موضع خصمانه اى عليه مردم كشور دوست، عراق، اتخاذ نخواهيم كرد.تركيه همواره از كشورهايى بوده كه حامى تماميت ارضى، راحتى و يكپارچگى عراق بوده است.

گروه بين الملل - بن بست سياسى در لبنان كه در پى عدم توافق دو جناح ۱۴ مارس و ۸ مارس بر سر تعيين رئيس جمهور جديد اين كشور بروز كرد، به يك رويارويى سياسى و نزاع ديپلماتيك ميان فرانسه و سوريه منجر شده است.
پاريس و دمشق به عنوان دو كشورى كه داراى نفوذ سنتى در لبنان هستند، ديروز پس از آن كه نيكولا ساركوزى سوريه را متهم به كارشكنى در انتخابات لبنان كرد، وارد يك نزاع سياسى شدند.
رئيس جمهورى فرانسه ضمن متهم كردن سوريه به دخالت در امور داخلى لبنان، اين كشور را تهديد به قطع روابط با فرانسه كرد و در همان حال مقام هاى سوريه با ارائه مداركى از روابط پنهان ديپلمات هاى فرانسه و جناح ۱۴ مارس تأكيد كردند كه اين كشور فرانسه است كه به طور مستقيم در روند انتخابات لبنان دخالت مى كند.تاكنون جلسه انتخاباتى لبنان براى انتخاب رئيس جمهورى دوازده بار به تعويق افتاده است.نيكولا ساركوزى كه براى ديدار با حسنى مبارك به مصر سفر كرده است، در كنفرانس مطبوعاتى گفت: تا زمانى كه مطمئن به عدم دخالت سوريه در امور لبنان نشويم، روابط خود را با اين كشور به حال تعليق در خواهيم آورد.ساركوزى اوايل دسامبر نيز در گفت و گويى با بشار اسد، از وى خواسته بود براى برپايى انتخابات رياست جمهورى لبنان به آنها كمك كند.مقام هاى دمشق نيز ديروز گفتند: پاريس نقش مثبتى در روند بحران لبنان ايفا نمى كند. در عين حال محسن بلال از مقام هاى سوريه گفت: روابط دمشق - پاريس قطع نشده و همچنان ادامه دارد.از سوى ديگر منابع بيروت گزارش دادند كه رئيس فراكسيون نمايندگان حزب الله در پارلمان لبنان (وفاء) با اشاره به بحران سياسى جارى در اين كشور، هشدار داده كه بحران سياسى در لبنان به نقطه صفر بازگشته است.
«محمد رعد» گفت: گزينه مقاومت در مقابل كودتاى جناح حاكم بر قانون اساسى، پافشارى بر مواضع خود براى رسيدن به توافق سياسى است تا آنها به خواسته هاى مخالفان تن بدهند.

«مخدوم امين فهيم» نامزد حزب بوتو براى نخست وزيرى
«آصف على زردارى» همسر «بى نظير بوتو» با اشاره به ديدگاه هاى رهبر فقيد حزب مردم گفت كه نامزد اين حزب براى نمايندگى مجلس ملى و نخست وزيرى پاكستان «مخدوم امين فهيم» است.به گزارش ايرنا، وى در پايان سخنان بلاول بوتو (زردارى) در نشست كميته مركزى حزب مردم، در جمع خبرنگاران افزود كه در صورتى كه حزب مردم پاكستان صاحب اكثريت آرا شود، به خواست رهبر فقيد حزب مردم، امين فهيم سمت نخست وزيرى كشور را بر عهده خواهد گرفت. فهيم ايدئولوگ حزب بوتو است .آصف على زردارى همسر بى نظير بوتو افزود: حزب مردم پاكستان از سازمان ملل و دولت انگليس درخواست كرده است تا تحقيقاتى را درباره مرگ بى نظير بوتو انجام دهند.ديويد ميليبند وزير خارجه انگليس بر اين مسأله تأكيد كرده است دولت انگليس دليلى براى شك كردن در توضيحى كه از سوى دولت پاكستان درباره حادثه مرگ بى نظير بوتو ارائه شده است، نمى بيند.وزير خارجه انگليس در عين حال كمك انگليس براى انجام تحقيقاتى درباره مرگ بى نظير بوتو را پيشنهاد كرد.

گروه بين الملل - درحالى كه تنها هشت روز به زمان تعيين شده انتخابات پاكستان باقى مانده است و اين كشور همچنان در بحران ناشى از ترور بى نظير بوتو به سر مى برد، بين جناح حاكم و اپوزيسيون پاكستان براى زمان برگزارى انتخابات اختلاف ايجاد شده است . در حالى كه جناح حاكم ميل به تأخير در انتخابات تا چهار ماه دارد، اما حزب مردم و حزب مسلم ليگ شاخه نواز علاقه مند به برپايى انتخابات در آينده اى نزديك هستند.
روز گذشته پس از برپايى نشست اضطرارى كميسيون انتخابات پاكستان درباره برگزارى انتخابات كه قرار شد جلسه نهايى آن امروز برگزار شود، يك مقام دولتى پاكستان از احتمال تعويق انتخابات بين دو تا چهار ماه خبر داد.حزب مردم پاكستان كلاً با تعويق در برگزارى انتخابات پارلمانى در اين كشور مخالفت كرد.به گزارش منابع حزب مردم، «آصف على زردارى» عضو ارشد و معاون رهبرى اين حزب اعلام كرد كه تعويق در برگزارى انتخابات به هيچوجه پذيرفتنى نيست.
«محمود قريشى» يكى از اعضاى ارشد حزب مردم نيز در اين ارتباط گفت كه براى شركت در انتخابات آماده و با هرگونه تعويق آن مخالف هستيم.در حاليكه تصور مى شد حزب مسلم ليگ(شاخه نواز) نيز به مانند حزب مردم با تعويق انتخابات مخالفت كند، اين حزب در موضع گيرى غيرقابل پيش بينى اعلام كرد كه با تعويق محدود انتخابات مخالفتى ندارد.حزب مسلم ليگ وابسته به «نواز شريف» نخست وزير سابق پاكستان كه به درخواست حزب مردم اعلام كرده است در انتخابات پارلمانى شركت خواهد كرد، با تعويق كوتاه مدت انتخابات موافقت كرد.
به گزارش خبرگزارى فرانسه، سخنگوى حزب مسلم ليگ كه پيشتر انتخابات پارلمانى ۱۸ دى را تحريم كرده بود، پس از انتخاب پسر بى نظير بوتو به رياست حزب مردم اعلام كرد با درخواست «آصف على زردارى» از حزب شريف، نواز شريف تصميم به شركت در انتخابات گرفت.وى به نقل از زردارى خطاب به شريف افزود: هيچ يك از احزاب مهم نبايد انتخابات را تحريم كنند، زيرا به دموكراسى صدمه مى زند.«محمد نواز شريف» رهبر حزب مسلم ليگ (شاخه نواز) پاكستان نيز پس از برپايى نخستين نشست كميسيون انتخابات گفت: تعويق كوتاه مدت و سه هفته اى در برگزارى انتخابات قابل پذيرش است.

گروه بين الملل ـ در آخرين روز سال ميلادى اختلاف آمريكا و كره شمالى بر سر آنچه مقام هاى دولت بوش «خلف وعده» كره اى ها خواندند شدت گرفت.
آمريكا اعلام كرد: كره شمالى به وعده هاى خود در ارائه اطلاعات جامع و صحيح درباره برنامه اتمى اش در ازاى دريافت كمك هاى بين المللى عمل نكرده است.يك سخنگوى وزارت خارجه آمريكا گفت: كره شمالى هنوز به قول خود عمل نكرده و «در حال كاستن از سرعت روند از كار انداختن (برنامه اتمى) است.»در اين حال ادعاهاى واشنگتن با واكنش متقابل مقام هاى پيونگ يانگ روبه رو شد و مطبوعات كره شمالى كه ارگان رسمى دولت هستند سخنان كيسى را محكوم كردند.آمريكا و كره جنوبى خواهان داشتن اطلاعاتى در خصوص ميزان پلوتونيوم توليد شده در كره شمالى هستند.خبر ديگرى حاكى است ارتش كره شمالى نيروهاى ويژه خود را در چند ماه اخير با هدف افزايش قابليت رويارويى با حملات چريكى تقويت كرده است. وزارت دفاع سئول اعلام داشت: كره شمالى جمعاً ۱۲۰هزار كماندوى آموزش ديده در امور جنگى ويژه دارد و مأموريت آنها نفوذ سريع به مناطق دشمن در صورت وقوع جنگ است.

سال ۲۰۰۷ با ۸۹۸ كشته از نيروهاى آمريكايى مستقر در عراق مرگبارترين سال از زمان اشغال اين كشور در ۲۰۰۳ به شمار مى رود.فرماندهان و سياستمداران آمريكايى معتقدند با وجود بالا بودن ركورد كشته شدگان ارتش اين كشور در عراق طى سال جارى ميلادى، خشونت هاى داخلى در نيمه دوم سال ۲۰۰۷ به شدت كاهش يافت. دو عامل مهم كه شامل اعلام آتش بس شبه نظاميان شيعه طرفدار «مقتدى صدر» و تشكيل گروه هاى بيدارى سنى براى مبارزه با افراط گرايان مى شود، در سال ۲۰۰۷ به آرامش نسبى عراق كمك كرده است. شمار كشته شدگان سربازان آمريكايى در عراق طى ماه مه با ۱۲۶ تلفات به اوج خود رسيد و پس از آن ارتش آمريكا حملات خود به مواضع شورشيان را تشديد كرده است. در اين حال يك منبع پليس عراق اعلام كرد، افراد مسلح، ۱۳ غيرنظامى را در نزديكى شهر «كركوك» ربودند.به گزارش شبكه تلويزيونى «الجزيره» قطره، اين افراد مسلح ناشناس احتمالاً از اعضاى سازمان القاعده بودند و افراد غيرنظامى را در يك پست بازرسى ساختگى در جنوب شهر كركوك ربودند.همزمان با اين واقعه يك منبع بلندپايه امنيتى عراق از كشته شدن هفت تن از عناصر گروه تروريستى القاعده توسط نيروهاى امنيتى عراق در شهر بيجى خبر داد. اين منبع كه خواست نامش فاش نشود گفت: در عملياتى كه بعدازظهر يكشنبه توسط نيروهاى امنيتى عراق در شهر بيجى در شمال بغداد صورت گرفت، هفت تن
كشته و ۱۲ تن ديگر مجروح شدند. دو تن از كشته شدگان سعودى و يك تن نيز افغان هستند. شهر بيجى يكى از مهمترين پايگاه هاى القاعده در عراق به شمار مى آيد.
افشاى قرارداد نظامى چند ميليون پوندى انگليس با عراق در دهه ۱۹۷۰
جزئيات بيشترى درباره قرارداد نظامى چند ميليون پوندى بين دولت انگليس و دولت عراق در سال هاى ۱۹۷۶ و ۱۹۷۷ فاش شد.در بين اسناد وزارت خارجه انگليس كه آرشيو ملى لندن منتشر كرده است، اسنادى وجود دارند مبنى بر اين كه فروش و صادرات تجهيزات و سلاح هاى نظامى انگليس به ارزش ۷۰ ميليون پوند به عراق در آن سال ها به معناى اعتماد كامل دولت انگليس به دولت بعث عراق نبوده است.

گروه بين الملل- احسان تقدسى- بالاخره پس از ۴ روز از ترور بى نظير بوتو مهر وصيتنامه رهبر فقيد حزب مردم گشوده شد و به اما و اگرهاى آينده سياسى اين حزب پايان داد. پاكستانى ها كه از ابتداى استقلال خود تاكنون دستى در دست دموكراسى و دستى ديگر در دامان بحران داشته اند به عادت مرسوم خود فردى از خانواده رهبر پيشين حزب مردم را بر كرسى رياست حزب مردم نشاندند. فرزندان بوتو هم به نشانه ادامه راه مادر فقيد، جملگى نام خانوادگى را به بوتوزردارى تغيير دادند تا هم نام مادر را زنده نگاه دارند و هم نامى در آينده سياسى پاكستان براى خود جست وجو كنند.بازيگران بين المللى عرصه پاكستان همچون آمريكا، انگليس و عربستان نيز ترجيح مى دهند در شرايط كنونى ضمن پيگيرى تحولات از اظهارنظر در مورد آنچه اين روزها در اسلام آباد مى گذرد، خوددارى كنند تا با كنار رفتن پرده هاى ابهام از چند و چون اين ترور بتوان تا حدى از آينده سياسى پاكستان سخن گفت. تحولات اخير پاكستان و انتخاب فرزند بوتو به جانشينى مادر بهانه اى شد تا در گفت وگو يى با ماشاءالله شاكرى سفير كشورمان در پاكستان آخرين تحولات اين كشور را بررسى كنيم:
* سياست هاى حزب مردم پس از رهبرى پدر و پسر چگونه خواهد بود
اين انتخاب براساس وصيتنامه خانم بوتو صورت گرفت اگرچه براساس اين وصيتنامه آصف زردارى جانشين بوتو مى شد اما حزب مردم تصميم گرفت بلاول را انتخاب كند. نكته ديگرى كه بايد مد نظر قرار گيرد تغيير نام خانوادگى فرزندان بوتو به بوتو زردارى بود كه اين امر نشان از تمايل آنها براى ادامه ميراث خانوادگى بود. در مجموع بقاى دبيركلى حزب مردم در خاندان بوتو دو دليل داشت. اول اين كه به صورت طبيعى خانواده بوتو خواهان اين امر بودند و دليل ديگر اين كه هواداران حزب مردم و عامه مردم تحت نام بوتو تجسم عينى خواسته هاى سياسى خود را در حزب پيدا مى كنند. ذكر اين نكته هم ضرورى است كه بلاول فعلاً به صورت اسمى دبيركل حزب مردم است و طبق قانون اساسى پاكستان تا سن ۲۵ سالگى نمى تواند نامزد انتخابات شود. از اين نظر كاملاً روشن است كه پدرش در موضوعات سياسى كفالت وى را برعهده خواهد گرفت.
* آيا حزب مردم قادر به بازسازى خود پس از ترور بوتو بوده است
تصميم هاى سران حزب مردم از جمله اصرار آصف زردارى مبنى بر انجام به موقع مراسم تدفين و ختم بوتو نشان داد حزب مردم تلاش مى كند اوضاع را كنترل كرده وعنان كار را به هيجانات واگذار نكند. رهبران حزب مردم كاملاً در اين چند روز بر اوضاع مسلط بودند و تصميم سياسى درستى گرفتند. نكته اى كه از نوع تصميمات گرفته شده از سوى رهبران حزب مردم مى توان دريافت اين است كه اين حزب تداوم و بقاى خود را در انسجام تشكيلاتى مى بيند.
* اوضاع سياسى پاكستان بعد از ترور بوتو چگونه است تحولات به كدام سو پيش مى رود، آرامش يا تداوم ناامنى ها
در اين چند روز مردم به يك سلسله رفتارهاى هيجانى پيش بينى شده دست زدند. اين امر در شهرهاى بزرگ و ايالت سند نمود بيشترى داشت. با اين حال با توجه به تدابير و اقدامات فراهم شده از سوى دولت به نظر مى رسد اوضاع به سوى آرامش پيش رود.
نكته ديگرى كه در كنترل اوضاع نسبتاً نقش خواهد داشت اعلام حزب مردم در مورد شركت در انتخابات هشت ژانويه است.
* چه برآوردى از نتايج و پيامد حادثه ترور بوتو داريد. در وضع فعلى سود و زيان مرگ بوتو متوجه چه طيف هايى است
بوتو به عنوان يك شخصيت برجسته سياسى عامل غنا و استغناى سياسى آينده پاكستان بود. از طرفى، رهبر فقيد حزب مردم با اعتقاد به سازوكارهاى دموكراتيك به پاكستان بازگشته بود تا رنگ و بوى ديگرى به دموكراسى بدهد. طبيعتاً نيروهاى دموكراتيك مايل بودند ايشان در عرصه حاضر باشد. بنابراين آنان كه مخالف برقرارى دموكراسى در پاكستان بودند اقدام به ترور بوتو كردند. با اين حال معتقدم با توجه به
اراده اى كه ميان مردم و نخبگان پاكستان وجود دارد نيروهاى سياسى اين كشور تلاش خواهند كرد تا آمال و آرزوهاى خانم بوتو را ادامه دهند. اين ضايعه درجات متعددى دارد. در مجموع جامعه پاكستان از اين ترور متضرر شد. حزب مردم هم در مرحله بعد متضرر شد. جامعه جهانى هم يك شخصيت برجسته سياسى را از دست داد.
* با توجه به نقش بازيگرانى مانند آمريكا و انگليس در فرايند بازگشت بوتو به پاكستان و پس از آن، فكر مى كنيد سياست اين كشورها در قبال اسلام آباد از اين به بعد به چه سويى خواهد رفت
اين سؤال را نمى توان به سادگى پاسخ داد و بايد منتظر تحولات آينده باشيم. فقدان بوتو باعث به هم ريختن برنامه هاى اين كشورها شد. معتقدم اگر حزب مردم بتواند آرمان هاى بوتو را پيگيرى كند، كشورهايى كه به آنها اشاره كرديد سياست پيشين خود را ادامه خواهند داد.