Iran Newspaper - فرهنگ و پايدارى

] ادوارد پلانكت(۱) ترجمه كتايون حدادى [

زمستان گذشته شخص مشهورى در بيهاگنيز قدم مى زد. سربازان از قرارگاه موقت شان در پائين جاده آراز، از ارويلرز، از ساپيگنى و ارواحى از دهكده هاى پشت جاده- كه روزگارى دهكده به حساب مى آمدند اما اكنون تنها نامى از آنها باقى بود- به ديدن او آمده بودند. آنها بايد سه، چهار مايلى راه آمده باشند، آنها نمى توانستند كاميون بگيرند، زيرا او يكى از نام هايى بود كه همه مى شناختند، نه از آن نام هايى كه مثلاً يك سرباز يا شاعر ممكن بود كسب كند، بلكه نامى كه همه مى شناختند. آنها عادت داشتند هر شب به آن جا بروند.
چهار مايل دورتر در سمت چپ، از ارويلرز كه بيرون مى رفتى، برفراز تپه ها توپ ها مى غريدند. تپه هاى پستى كه «خيلى ها» سرهاى شان را از سنگرها بلند مى كردند و به اطراف شان مى نگريستند- سرهاى سبز فام و زردفامى كه پر كسالت به آسمان رو مى كردند و ابرها آنها را روشن مى كردند و در تمام طول شب بار ديگر خاكسترى مى شدند. به بيهاگنيز كه نزديك مى شدى، رؤيت اين «خيلى ها» ديگر ممكن نبود، اما توپ ها همچنان مى غريدند. قطارى كوچك هميشه در حالى كه با صداى بلند سوت مى كشيد، نابخردانه از سمت چپ يكى از تپه ها مى گذشت و اگر چه خود را در معرض بمباران قرار مى داد، ولى هيچ گاه نديده بودم كه در سر راهش آن را بمباران كنند. شايد مى دانستند كه توپچى هاى آلمانى نمى توانند تصور كنند كه قطارى تا اين اندازه آرام حركت كند. قطار در انتهاى بيهاگنيز جاده را قطع مى كرد.
اگر از كنار گورهاى دو، سه سرباز آلمانى كه نام هاى شان بر صليب هاى چوبى سفيد حك شده بود- كشته شدگان سال ۱۹۱۴- عبور مى كردى، بعد از گورستان كوچكى از هنگ سواره نظام فرانسويان كه صليب بزرگى در ميانه آن قد برافراشته بود و تاج گل و نشان پرچم سه رنگ و اسامى مردان برآن نصب شده بود، درختان را مى توانستى ببينى؛ و اين، هميشه حيرت انگيز بود. اين كه آيا اشكال تاريك شان را در شب ديده بودى يا در روز و آيا از تماشاى برگ هاى شان آمد و رفت ديگر باره پاييز را مى توانستى دريابى. در زمستان، شب ها تنها تنه تيره شان رامى شد ديد، اما ديدن آنها در زمستان كم تر از ديدن سبزى شان در تابستان حيرت انگيز بود. درختان كنار جاده آراز- با پاوم، درختان وسط صحرا در منطقه وحشتناك سام.(۲) تعداد زيادى از آنها باقى نمانده بود. فقط يك دسته، كمتر از نخل هاى خرما در واحه اى در دل صحرا. (۳)اما يك واحه، يك واحه است. هر كجا كه بشود آن را يافت و براى ساختن آن نيز تنها اندكى درخت كافى است. اينجا و آنجا مكان هاى اندكى هست؛ و آنچنان كه عرب ها مى گويند همين تعداد اندك نيز كفايت مى كند. آن شن هاى مرگبار صحرا هم هرگز نتوانستند ويران شان كنند؛ حتى در سام نيز مكان هايى هست كه آلمانى هاى كينه توز ـ كه همچون شن هاى صحرا كه از باد گرم پيروى مى كنند، پيرو قيصرشان هستند ـ كاملاً قادر به نابود كردن شان نبوده اند. آن دسته اندك درختان در بيهاگنيز يكى از اينهاست؛ مركز فرماندهى كل عادت داشت پشت آنها پناه بگيرد؛ و نزديك آنها روى چمنزار تمثالى بود كه يحتمل با تكيه بر پنجره هاى بعضى از خانه هاى فاخر قد برافراشته بود، اگرچه اكنون ديگر هيچ نشانى از خانه ها نيست مگر چمنزار و آن تمثال.
و بر فراز راه، در سمت چپ، قدرى دورتر، درست بعد از باشگاه افسران، تالار بزرگى بود كه آنجا آن چهره مشهور را مى شد ديد. چهره اى كه افسران و مردانى يك شكل براى ديدن او تا به اينجا مى آمدند.
تالار شايد ۵۰۰-۴۰۰ صندلى در جلوى صحنه داشت كه با پارچه هاى سرخ و سفيد و آبى به سادگى آراسته شده بودند، اما ين كار را كسى انجام داده بود كه اين حرفه را مى فهميد و در پشت صحنه در آن غروب هاى زمستان، روى پاهاى پهنش گام برمى داشت؛ آن چهره مشهور و جهانى چارلى چاپلين بود.
وقتى هواپيماها براى بمباران آمدند، ژنراتورها براى نور دادن به جايى ديگر در كنار سينما متوقف شدند و سايه چارلى چاپلين محو شد. اما مردان تا زمانى كه هواپيماها رفتند، منتظر ماندند و آن چهره مشهور با گام هايى شبيه به راه رفتن اردك به صحنه با زگشت و آنجا او مردان خسته اى را كه اخيراً از سنگرها آمده بودند سرگرم كرده و براى مدتى بيشتر از ۱۲ روز ـ از زمانى كه از خط مقدم بازگشته بودند ـ برايشان خنده به ارمغان آورده بود.
اكنون او از بيهاگنيز رفته است. او جدا از گروه سربازان به پناهگاه نرفت، با سرى خم شده به جلو و دستى فشرده بر جليقه همچون ناپلئونى پاپهن؛ با اين وجود او رفته است. زيرا هيچ كس چيزى بسيار ارزشمند همچون فيلمى از چارلى چاپلين براى دشمن باقى نگذاشته است. او رفته است، اما باز خواهد گشت. روزى خواهد آمد، با چوب دستى اش در طول جاده آراز به كلبه قديمى در بيهاگنيز؛ و مردانى كه جامه قهوه اى به تن دارند ديگر بار به او خيرمقدم خواهند گفت.
او خواهد گذشت از دورترها، در سرتاسر آن دشت ويرانه و بر فراز تپه هايى كه دورتر از آنهاست، دورتر از باپاوم. دهكده هاى دورى در شرق، هيئت حيرت انگيز و غريب او را خواهند شناخت.
و يك روز بى شك در جامه مندرس آشنايش، بدون جامه رسمى، بدون برداشتن كلاهش، با آن عصاى انعطاف پذيرش تكيه داده به بازو، بر چهره هاى گارد آلمانى گام خواهد برداشت. يقه قيصر را خواهد گرفت و بلندش خواهد كرد، در نهايت بى قيدى با انگشت شست، آراسته و مرتب بر زمين اش خواهد خواباند و با تشريفات كامل بر سينه اش خواهد نشست.
۱- Edward plunkett
۲- Somme منطقه نبرد در جنگ جهانى اول (سال ۱۹۱۶) و جنگ جهانى دوم (۱۹۴۴).
۳- Sahara بيابانى وسيع در شمال آفريقا (پهناورترين بيابان جهان)