[ فرزانه دانا فر]

زنوز از معدود باغ شهرهاى ايران است كه بيشتر مردم آن را با نام سيب همراه مى دانند. سيب توليدى اين شهر به اعتقاد كارشناسان مى تواند به عنوان نمادى دائمى محسوب شده و گردشگران داخلى و خارجى زيادى را به اين منطقه از آذربايجان شرقى جذب كند.
حمدالله مستوفى، مورخ قرن هشتم نيز در ديدارى كه از زنوز داشت، محصولات سيب و انگور زنوز را ستود و آن را داراى كيفيت خيلى خوب عنوان كرد.
سيب زنوز، از نظر كيفيت و كميت مقام اول محصولات سردرختى هاى اين شهر را دارد. هر چند انواع مختلف زردآلو مانند طبرزه، مخملى، خودرو، كشاورزى و انواع مختلفى از گلابى، گردو، آلو، آلبالو، گيلاس و سردرختى هاى ديگر در اقتصاد باغداران منطقه نقش زيادى دارد، ليكن سيب به لحاظ سرآمد بودن كيفيت و انواع آن جايگاه ممتازى دارد.
طعم و مزه لذيذ، آبدار بودن، داشتن پوشش چربگونه و رنگ قرمز خوشرنگ از عمده ويژگى هاى سردرختى سيب زنوز است. سيب هايى كه بر اساس افسانه هاى قديمى منطقه سرخى آن بر اثر تابش نور ستاره قطبى است.
۲۸ نوع سيب در شهر زنوز توليد مى شود كه در اين ميان، نوع زنوز آن به خاطر رنگ، طعم و عطر و بوى از جايگاه خاصى برخوردار بوده است.
محمدرضا افسرى، رئيس جهاد كشاورزى زنوز، مى گويد: در زنوز يك هزار و ۱۰۰ هكتار باغ شامل باغ هاى سيب، زردآلو و گردو وجود دارد كه به خاطر شرايط آب وهوايى، محصولات آنها داراى كيفيت بالايى است. وى ارقام سيب هاى توليد شده در زنوز را «سيب زنوز»، «سيب محلى (سيب پاييزه)»، «سال جيى»، «قباله»، «شميران»، «گرده شيرين»، «اگله»، «اسدكوهى»، «ردوگلدون لبنانى» و ... عنوان كرد و ميزان توليد سيب درختى امسال را در منطقه به ازاى هر هكتار ۲۰ تن دانست.
وى مى افزايد: به بركت سدچاى زنوز حدود ۱۵ هزار تن از كل باغ هاى شهر، محصول سيب برداشت شده است، همچنين در اين مدت ميزان توليد زردآلو و گردو به ترتيب ۴۰ هزار و ۳۵۰ تن بوده است.

هر زبانى لهجه هاى مختلفى دارد و زبان ها در نقاط جغرافيايى گوناگون از سوى افراد طبقه هاى مختلف اجتماعى، گروه هاى سنى مختلف و سوابق تحصيلاتى متفاوت تلفظ مى شوند.
گروهى از مردم را كه به زبان مشترك سخن مى گويند و جملگى در يك يا چند منطقه جغرافيايى زندگى مى كنند جامعه زبانى و زبانى كه در منطقه جغرافيايى يك كشور رايج است گويش مى نامند. پس گويش را با زبان محلى مى توان مترادف دانست.
فرق گويش با زبان اين است كه گويش از سخنگويان كمترى برخوردار است، در منطقه اى محدود به كار مى رود و ممكن است صورت خطى و آثار مكتوب هم نداشته باشد.
معمولا به گونه هاى مختلف جغرافيايى يك زبان اعم از رسمى مانند فارسى يا انگليسى يا زبان محلى مانند گيلكى، تركى و لرى لهجه مى گويند.
يك مورخ و نويسنده معاصر كرمانى مى گويد: كرمان لهجه خاص ندارد اما فارسى آن بسيار قديمى است و همان است كه در سيستان در آتشگاه كركويه، سرود گرشاسب را بدان زبان مى خواندند.
محمدابراهيم باستانى پاريزى در مقدمه كتاب فرهنگ گويش تأليف محمود صرافى نوشته است: زبانى كه كرمانى ها از هزار سال پيش صحبت مى كردند بايد همين زبان باشد زيرا لهجه ديگرى در كرمان نمى شناسيم كه ربطى به پهلوى عصر ساسانى و يا اشكانى داشته باشد يا مانند لهجه هاى خاص اطراف كاشان (ابيانه) يا لهجه سمنان يا گيلك و لهجه خاص كردى و حتى لهجه شيرازى و كازرونى براى عامه غيرمفهوم باشد.
وى مى نويسد: لهجه خاص مردم كرمان همان لهجه محله شهرى است و البته بسيارى از كلمات قديم و فصيح فارسى درباره بسيارى از اشيا وجود دارد كه تنها در كرمان هنوز كاربرد دارد و در ساير شهرستان ها معمول نيست ولى اين كلمات هم صورت لهجه اى خاص ندارد بلكه جزو همان زبان فارسى كرمانى است كه با تلفظ خاص محله شهرى به كار برده مى شود مثلا عبارت معروف «كت حوض را بلچ» يعنى سوراخ حوض را با يك لته يا وسيله ديگرى ببند و محكم كن.
باستانى پاريزى مى نويسد: ضبط لهجه يعنى فرم اداى كلمات فارسى كرمان، نه تنها با اعراب معمولى ممكن نيست بلكه با الفباى فونتيك هم به زحمت مى توان آن را تحرير كرد.
اين استاد دانشگاه تهران مى گويد: به همين سبب همه كتاب ها و مقالات و يادداشت هايى كه تاكنون در اين باره چاپ شده اين مقصود را آن طور كه شايسته است برآورده نمى كند.
وى در تشريح علت اين امر مى افزايد: علت آن اين است كه ترتيب كسره دادن يا ضمه دادن و نحوه طول دادن حركت ها و زير و بم ها و توقف ها و تأكيد روى حروف تا حدود زيادى با ساير نقاط ايران تفاوت دارد و در نتيجه فهم گفت وگوى يك كرمانى با اصفهانى و گيلك تفاوت بسيارى پيدا مى كند.
اين مورخ و نويسنده در ادامه مقدمه كتاب فرهنگ گويش ها نوشته: ۲ نكته عجيب در لهجه كرمان هست كه دليل آن را بايد پيدا كرد، نكته اول آن است كه با اين كه در تمام طول تاريخ ايران لااقل بعد از اسلام با اين كه تمام حكام كرمان غيركرمانى بوده اند و بيشتر آنان تركان يا گيلك يا غز يا قراختاييان يا قزلباشان و بالاخره قاجارها بوده و اغلب آنها مأمور گارد و سپاه ترك همراه داشته اند با همه اينها بر خلاف بسيارى از نقاط ايران نه تنها هيچ كلنى ترك نشين مانند اطراف اراك يا همدان يا شمال خراسان در كرمان پديد نيامده بلكه همان ايل افشار و بچاقچى كه ترك و مهاجر و احتمالا تبعيدى به كرمان بوده اند نه تنها لهجه تركى خود را از دست داده بلكه از همه كرمانى ها كرمانى تر شده اند.
وى به عنوان مثال از طايفه شيخيه ياد مى كند و مى گويد: طايفه شيخيه و خانزادگان ابراهيمى با اين كه آنها اصلاً تركمان قاجار بوده اند و هميشه گروهى ترك همراه داشته اند امروز هيچ كدام از ابراهيمى هاى كرمان كه خانواده اى پرجمعيت هستند نه تنها يك كلمه تركى نمى دانند بلكه لهجه آنها يك لهجه كرمانى محله شهرى خيلى اصيل و قديمى است.
وى مى گويد: اين تحول زبانى در اين است كه چون عموماً حكام ترك و تركانى كه به كرمان آمده اند با كرمانى ها ازدواج مى كردند و زن كرمانى مى گرفتند بچه هاى آنها طبعاً به لهجه كرمانى با مادر صحبت مى كرده اند و لهجه مرد بتدريج فراموش مى شده و در نتيجه همه احفاد و اولاد آنها كرمانى خالص صحبت مى كرده اند.
باستانى پاريزى مى افزايد: اين نكته حتى در همان عصر سلجوقيان و ميان خود شاهزادگان سلجوقى كرمان نيز مصداق داشته است.
اين مورخ و نويسنده معاصر كرمانى درباره دومين نكته عجيب در لهجه كرمانى به فاصله كوتاه بين ۲ شهر كويرى كرمان و يزد اشاره مى كند و تفاوت لهجه اين ۲ شهر را از نكات عجيب مى داند.
وى مى گويد: همانطور كه رنگ و نژاد مردم كرمان به دراويدى ها و سيستانى ها و قندهارى ها نزديكتر است تا مردم يزد و اصفهان و بالاخره رى و تبريز و گيلان، همين طور زبان آنها هم اين نزديكى را حفظ كرده است.
باستانى پاريزى درباره لهجه كرمان و قدمت آن مى گويد: لهجه كرمان لهجه اى است بسيار قديمى چنانكه وقتى آدم فارسى كرمان را مثلا در قريه خونو پاريز مى شنود چنان مى كند كه گويى دارد با فارسى مردم عصر سلمان فارسى صحبت مى كند.
وى مى افزايد: مسأله دوم غناى لهجه كرمان و زبان فارسى آن است، زبان فارسى كه در تهران و مراكز رسمى مملكت رايج است متأسفانه براى بسيارى از اصطلاحات و پديده هاى طبيعى و گياهان و حيوانات كلمه خاص ندارد در حالى كه در لهجه هاى ولايات از آن جمله لهجه كرمان بسيارى اصطلاحات هست كه اگر ضبط شود هم به غناى زبان فارسى مى افزايد و هم احتياج نيست كه معادل آن اصطلاحات از زبان هاى خارجى اخذ شود.
به گفته اين استاد دانشگاه تهران با امكانات فنى جديد به تدريج اين لغات و اصطلاحات فراموش مى شود و بالاتر از آن خود لهجه ها و نحوه اداى كلمات هم از ميان مى رود.
وى تنها راه چاره را تهيه نوار و فيلم از نحوه بيان مردم مى داند و مى گويد: در اين مورد بايد دستگاه هايى در اسرع وقت موظف شوند كه خود را به روستاهاى دوردست برسانند و با پيرزنان و پيرمردان پرحرف بنشينند و هرچه مى گويند به طور طبيعى ثبت و ضبط كنند.
مدير مركز كرمان شناسى نيز از زبان به عنوان يكى از مهم ترين شاخص هاى تمايز و تفاوت ملت ها و اقوام مختلف ياد كرد و مى گويد: اين تفاوت آوايى كه از بارزترين شناسه هاى هويت تاريخى و فرهنگى محسوب مى شود با دارا بودن زير مجموعه هايى چون لهجه و گويش، حوزه اى وسيع را شامل مى شود.
مجيد جاويد مى افزايد: زبان فارسى از دسته زبان هاى ايرانى و زبان ايرانى شاخه اى از خانواده زبان هند و اروپايى و جزيى از هويت تاريخى ملت ايران است كه در بستر جغرافيايى همين سرزمين و كشورهاى مجاور دچار فراز و نشيب هاى بسيار بوده اما هيچ گاه كاملا دچار دگرگونى نشد.
وى مى گويد: اين مهم در كرمان نيز مشهود است به طورى كه از تاريخ بعد از اسلام كرمان كه با حكومت تركان از جمله تركان سلجوقى، تركان غز و قراختاييان آميخته است، هيچ طايفه و قبيله اى را اكنون نمى توان يافت كه در اين محدوده جغرافيايى به زبان تركى خاص و اصيل صحبت كند. وى افزود: فراگير شدن وسايل ارتباط جمعى بيم نابودى و فراموشى گويش و لهجه ها را در پى داشته است.
جاويد مى افزايد: از اين رو حفظ اين ميراث فرهنگى نيازمند همتى شايسته است تا مانند ديگر مواريث فرهنگى چون آثار و ابنيه تاريخى حفظ و حراست شوند.
وى عنوان مى كند : نكته تاسف بار ديگر آن كه در پى سهولت ارتباطات و فراگير شدن تعليمات عمومى نه تنها زمينه هاى فراموشى گويش در نسل حاضر فراهم شده بلكه بسيارى از متكلمان سالخورده نيز به عمد براى ارتباط كلامى مورد قبول نسل حاضر بر مهجوريت و نابودى گويش افزوده اند.
مدير مركز كرمان شناسى مى افزايد: اين مركز از ابتداى تأسيس تاكنون در راستاى صيانت از ميراث و گنجينه هاى ارزنده و غنى اين ديار با چاپ مجموعه هايى گام هايى در احياى گويش و لهجه هاى استان كرمان برداشته است.
جاويد اظهاراميدوارى مى كند كه با تلاش محققان و پژوهشگران اين عرصه با جمع آورى و انتشار تمامى گويش هاى استان در آينده شاهد فراهم شدن اطلس گوياى اين استان باشيم.
نويسنده كتاب فرهنگ گويش گوغر بافت نيز در اين مورد مى كويد : دگرگونى مناسبات اجتماعى و مهاجرت بى رويه به شهرها موجب شده بتدريج آيين ها و رسوم پسنديده و گويش هاى محلى كمرنگ شوند.
اكبر نقوى مى افزايد: در شرايط موجود اقدام به جمع آورى و ثبت گويش و فرهنگ عامه ضرورتى انكارناپذير است.
وى مى گويد: تسلط رسانه ها بويژه راديو و تلويزيون بر زندگى روزمره مردم در آينده اى نه چندان دور اثرى از گويش ها باقى نخواهد گذاشت.
به عقيده وى با توجه به اين كه گويش و فرهنگ عامه بخش عمده اى از تاريخ و تمدن هر قوم را بيان مى كند ثبت و ضبط اين گويش ها ضرورى است.
مسئول واحد زبان شناسى سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى استان كرمان نيز مى گويد: كار تدوين اطلس زبان شناسى اين استان در حال انجام است.
فرناز فرهى مقدم افزود: اين اقدام در چارچوب طرح تدوين اطلس زبان شناسى ايران انجام مى شود.
وى بيان مى كند: مرحله نخست اجراى اين طرح از سال ۱۳۸۲ در استان كرمان آغاز و طى آن گويش هاى استان از ۲هزار و ۵۰۷ منطقه بالاى ۱۰ خانوار جمعيت گردآورى شده است.
وى افزود: مرحله نخست اجراى اين طرح به مدت يك سال و نيم در ۱۳ شهرستان استان انجام شد و پارسال به پايان رسيد.
وى مى گويد: مرحله دوم اين طرح كه آوانويسى گويش هاى گردآورى شده است براى نخستين بار در كشور در كرمان با استفاده از ضبط صوت هاى ديجيتالى در حال انجام است.
وى اظهار مى دارد: اين طرح پيش از انقلاب بر روى نوارهاى معمولى انجام شده بود كه به علت كيفيت پايين غيرقابل استفاده شده اند.
فرهى مقدم مى گويد: در راستاى اجراى اين مر حله متخصصان زبان شناسى با استفاده از الفباى آوانگار بين المللى اقدام به آوانويسى دقيق تمام گويش هاى گردآورى شده به صورت رايانه اى مى كنند.
وى مى افزايد: در اين بخش از پژوهش سعى شده است كه از مردم هر منطقه واژه هاى مادر يا اصلى زبان آنها سؤال شود.
مسئول واحد زبان شناسى سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى استان كرمان مى گويد: تعداد لهجه ها و گويش هاى محلى استان كرمان در پايان اجراى اين طرح مشخص مى شود و در حال حاضر امكان ارائه آمارى در اين مورد وجود ندارد.
فرهى مقدم مى افزايد: در پايان اجراى اين طرح به يك اطلس زبانى مشخص براى تمام استان كرمان دست مى يابيم.
وى مى گويد: بر اساس اين اطلس مى توان به شباهت ها و تفاوت هاى زبانى و بعضاً ريشه آنها در بسيارى از مناطق پى برد.
وى اضافه مى كند: مرحله آوانويسى گويش ها از اواسط امسال در كرمان آغاز شده است و پيش بينى مى شود اجراى اين طرح در اين استان تا اواخر سال آينده به اتمام برسد.

شهرستان خاش در شمال زاهدان مركز سيستان و بلوچستان غنى از آثار تاريخى و فرهنگى است كه هر ساله گردشگران داخلى و خارجى را به خود جذب مى كند.
* قلعه حيدرآباد
قلعه حيدرآباد در جنوب شرق خاش از جمله آثار تاريخى باقيمانده از دوره متقدم اسلامى در اين منطقه است.
اين قلعه درسال ۱۹۲۰ ميلادى (۱۲۹۹هجرى شمسى) از سوى شخصى به نام عيدوخان ساخته شد و تا سال ۱۳۰۷ هجرى شمسى به عنوان محل سكونت همين شخص و خانواده اش مورد بهره بردارى قرار گرفت.
همچنين از اين قلعه به عنوان محل نگهدارى آذوقه و مهمات نيروهاى انگليسى به سرپرستى ژنرال داير استفاده شده است. عمده مصالح به كار رفته در قلعه خشت خام و كاهگل است و داراى برج ها و طاق هاى هلالى زيبايى است كه از سوى سازمان ميراث فرهنگى مورد مرمت و بازسازى قرار گرفته است.
نقشه اصلى قلعه حيدرآباد به صورت مستطيل بوده كه با اضافه شدن چند اتاق و ديوار در قسمت جنوب شرقى آن نقشه به بنايى ذوزنقه اى شكل تبديل شده است.
در ساخت و تكميل اين بنا از تزئينات معمارى خاصى بهره گرفته نشده تنها تزئينات كنگره اى شكل نيم دايره اى متمايل به بيضى و تيركش هاى تعبيه شده در قسمت فوقانى حصار خارجى و تزئينات كادربندى اتاقك هاى نگهبانى بالاى سر در ورودى ها و همچنين خشت چينى نيم دايره اى، قوس سردر ورودى اتاق ۸ ضلع غربى حياط مركزى بخش سوم قلعه و تزئينات كاربردى آن از عناصر تزئين معمارى اين اثر است.
پس از اين كه قلعه به صورت نيمه مخروبه رها شد سازمان ميراث فرهنگى سيستان و بلوچستان اقدام به مرمت و بازسازى آن كرد.مسئول ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى خاش در اين باره مى گويد: مرحله دوم كار مرمت و زيباسازى قلعه تاريخى حيدرآباد اين شهرستان در حال اجرا ست ومرحله نخست اين طرح با ۱۰۰ ميليون ريال اعتبار اخيراً به پايان رسيده است. ملك مسعود ريگى ادامه مى دهد: مرمت و زيباسازى حياط، ايوان، ديوارها و سردر قلعه در اين مرحله به انجام رسيد ومرحله دوم اين طرح شامل مرمت اتاق ها و حياط دوم نيز با اعتبار ۱۵۰ ميليون ريال آغاز شده است. ريگى تأكيد مى كند: مرمت و بازسازى كامل اين قلعه به ۸۰۰ ميليون ريال اعتبار نياز دارد. وى تاريخ ساخت اين قلعه تاريخى با معمارى جالب و ديدنى را مربوط به اواخر دوران حكومت قاجاريه مى داند و مى گويد: مصالح اين بنا به طور كامل از خشت خام و گل است. قلعه حيدرآباد خاش با شماره ۳۸۲۵در فهرست آثار ملى ثبت شده است.
* بناهاى باستانى
مناره مسجدجامع خاش يكى ديگر از جاذبه هاى گردشگرى اين شهرستان است كه ساخت آن به سال ۱۳۱۸ هجرى شمسى بازمى گردد و با الهام از معمارى سنتى ايران ساخته شده است. اين مناره از نوع استوانه اى مارپيچ به صورت منفرد است. مصالح به كار رفته در اين بنا نيز آجر، ملاط، ماسه، آهك و گچ است. آجر و آجرچينى در مناره و بندكشى ها به چند طريق انجام شده كه به اين مناره ابهت خاصى داده است. محوطه باستانى در غرب خاش از ديگر جاذبه هايى است كه علاقه مندان به آثار باستانى را به سوى خود مى خواند. قدمت اين محوطه به دوران پيش از تاريخ مى رسد و در ۴ كيلومترى غرب خاش قرار دارد.
همچنين محوطه هاى باستانى شمال شرقى خاش و نيز چشمه خاش از جاذبه هاى باستانى اين منطقه است. بناهاى تاريخى تمندان در خاش نيز از ديگر جاذبه هاى اين شهر است. در اين محل نمونه هايى از معمارى صخره اى به صورت مجتمع وجود دارد كه بيانگر وجود تمدن هاى باستانى در اين منطقه است.
بناهاى صخره اى چم چن نيز در دهستان تفتان جنوبى از ديگر نمونه هاى وجود معمارى سنگى در اين منطقه است.
* گل افشان پيرگل
گل ا فشان پيرگل در يك هزار و ۳۰۰ كيلومترى خاش با ارتفاع يك هزار و ۶۵۳ متر بين حصار كوه هاى تفتان نمونه اى بى بديل از آفرينش را در اين منطقه به نمايش مى گذارد.گل ا فشان ها پديده جالب و مهيجى هستند كه با جزر و مد دريا از دل زمين گل به بيرون پرتاب مى كنند. گستره اى ۳ هكتارى پوشيده در لفافه گل هاى رس و مارن، بدون هيچ گياه و سبزى در اطراف، منحصر و تك افتاده در نزديكى ساحل درياى آزاد، منظره اى زيبا از عارضه جغرافيايى به نمايش گذاشته است. پيرگل نام گل ا فشان مشهور خاش است. خاك حاشيه اش كه ترك برداشته و خشك و نيمه خشك، تكه تكه شده، با رنگى شبيه خاك كائولين (خاك زرد) جلايى زيبا به فضاى بين كوه هاى سپيدپوش تفتان داده است.حسين عسگرى، كارشناس اداره كل محيط زيست سيستان و بلوچستان درباره گل افشان پيرگل مى گويد: «در منطقه كوهستانى تفتان گل ا فشانى به ارتفاع ۱۶۵۳ متر از سطح دريا قد برافراشته و هيچ گياه جانورى در ۳ هكتارى آن به چشم نمى خورد. اين جاذبه طبيعى در دنيا نظير ندارد و براى تماشاى اين پديده مى توان از هر جاى از دنيا گردشگر جذب كرد.» خاش كه حاوى حيات وحش جذابى است، هنوز براى جذب گردشگر شناسانده و سرمايه گذارى نشده است.
گل ا فشان پيرگل در ۹۰-۸۰ كيلومترى جنوب خاش واقع شده و در ارتفاعات كوه هاى تفتان مى توان حيواناتى نظير: كل و بز، قوچ و ميش و هوبره - گونه در معرض خطر انقراض - و پلنگ را ديد. پرندگان مهاجر نيز براى گذران زمستان در فصل سرد به سواحل جنوبى خاش مى آيند. مرغابى ها، خوتكا و سرسبز از جمله اين مهاجرانند. مهاجران سرزمينى كه متوسط دماى سالانه اش به ۲۹‎/۹ درجه سانتى گراد مى رسد و از پايتخت ۱۸۱۱ كيلومتر فاصله دارد.تعداد سوراخ هاى استخراج گل در پيرگل به ۱۵ عدد مى رسد كه بلندترين آن بيش از بقيه از خود گل تراوش مى كند. گل هاى ساحلى كه با بالا و پايين رفتن آفتاب از دهانه هاى پيرگل بيرون مى زند. با همه اين جذابيت ها اما خاش براى اقامت هتل ندارد. احتمالاً گردشگران اين منطقه ناچارند براى اقامت به زاهدان بروند و شايد عمر سفر به خاش فقطبه يك روز برسد .
در خاش، به دليل وجود نوع خاص آب و هوا مى توان نخلستان هاى خرما را در كنار شاليزارهاى برنج ديد و همنشينى شاليزارهاى برنج و نخلستان در كنار هم از جاذبه هاى بى نظير اين شهرستان است.

\ مشهد ـ امام جمعه موقت مشهد، خدمت صادقانه به مردم و تلاش براى رفع تنگناهاى آنان از سوى مسئولان و قواى سه گانه را بهترين مصداق معروف در جامعه اسلامى ذكر كرد. حجت الاسلام والمسلمين محمدباقر فرزانه، در خطبه هاى امروز نماز جمعه مشهد در جوار بارگاه منور رضوى گفت: دولتمردان، نمايندگان مجلس و قوه قضائيه بايد خدمت صادقانه به مردم را براى خود يك اصل مهم بدانند.

\ تبريز ـ نماينده ولى فقيه در استان آذربايجان شرقى سخنان اخير رهبر معظم انقلاب اسلامى در استان يزد در ارتباط با انتخابات را رهنمودهايى روشن و متقن براى همگان ارزيابى كرد. آيت الله محسن مجتهد شبسترى كه در خطبه هاى نماز جمعه تبريز سخنرانى مى كرد، افزود: معظم له بويژه رهنمودهاى ارزشمندى در ارتباط با انتخاب افراد صالح، دلسوز و متدين كه براى كشور و نظام كارآمدى مثبت داشته باشند، ارائه فرمودند كه براى عموم مردم قابل توجه است.

\ اراك ـ امام جمعه موقت اراك گفت: استقبال بى نظير مردم يزد از رهبر معظم انقلاب نشانه پيوند مستحكم مردم با ولايت و امامت است. حجت الاسلام «على اكبر فصيحى» در خطبه هاى نماز جمعه اين هفته اراك گفت: پيوند مستحكم و ناگسستنى مردم با رهبرى باعث شده همه توطئه هاى دشمنان خنثى شود.

\ سمنان ـ نماينده ولى فقيه در استان و امام جمعه سمنان انتخابات دوره هشتم مجلس شوراى اسلامى را مهم ترين رويداد امسال كشور دانست و گفت: همه بايد تلاش كنند اين انتخابات به حرام آلوده نشود. حجت الاسلام والمسلمين سيدمحمد شاهچراغى در خطبه هاى نماز جمعه اين هفته سمنان با اشاره به بيانات رهبر معظم انقلاب در عيد غديرخم و اجتماع مردم يزد، افزود: معظم له اين انتخابات را امتحان بزرگى دانستند و مهم اين است كه ما چگونه از اين امتحان سربلند بيرون آييم. وى اضافه كرد: نامزدها بايد تلاش كنند به مردم دروغ نگويند، شب نامه و روزنامه عليه همديگر پخش نكنند، راى نخرند و اسراف و تبذير نداشته باشند.

\ همدان ـ امام جمعه موقت همدان گفت: مردم بايد با بررسى نقاط قوت نامزدها و رسيدن به شناخت كافى، نمايندگان خود را در مجلس هشتم شوراى اسلامى انتخاب كنند. حجت الاسلام سيدحسن موسوى اصفهانى در خطبه هاى نماز جمعه اين هفته در حسينيه امام خمينى (ره) همدان با تأكيد بر سخنان مقام معظم رهبرى، خطاب به نامزدهاى انتخابات افزود: نامزدهاى انتخاباتى بايد از تبليغات غيراخلاقى و تخريب نامزدهاى ديگر خوددارى كنند.

\ بوشهر ـ آيت الله اسدالله ايمانى، نماينده ولى فقيه در استان و امام جمعه بوشهر گفت: بنيان خانواده اصلى ترين هدف هجمه هاى استكبار و دشمنان اسلام براى تحقق اهداف شوم آنان محسوب مى شود. وى در خطبه هاى اين هفته نماز جمعه بوشهر افزود: امروز دشمنان همه قواى خود را به كار گرفته اند تا با هجمه هاى عظيم فرهنگى و فراهم كردن زمينه تزلزل بنيان خانواده به عنوان اساسى ترين بنيان جامعه، نقشه هاى شيطانى خود را اجرا كنند.

\ايلام ـ نماينده ولى فقيه در استان و امام جمعه ايلام گفت: مسئولان بايد براى مهار گرانى در جامعه تلاش كنند. حجت الاسلام والمسلمين محمدنقى لطفى در خطبه هاى نماز جمعه شهر ايلام افزود: مسئولان بايد هر چه سريع تر براى مهار تورم فكرى بكنند. خطيب جمعه ايلام همچنين به روز خانواده اشاره كرد و گفت: خانواده در نظام اسلامى محبوب ترين و عزيزترين نهاد بشرى است و در دين مبين اسلام نيز جايگاه رفيعى دارد.

شيرازـ زينب كارگر: حريم باغ ارم شيراز به منظور افزايش دقت در محدوده مصوب، مورد بازنگرى قرار گرفت.
محمد كاظم بهادرى پور، مدير روابط عمومى ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى استان فارس، افزود: باغ ارم شيراز به شماره ثبتى ۱۰۱۳ حدود ۳ سال قبل تعيين حريم شده بود و بازنگرى حريم به منظور افزايش دقت در محدوده حريم ها از سوى كارشناسان فنى سازمان ميراث فرهنگى صورت گرفت.
گفتنى است در بازنگرى حريم باغ ارم، تمام پلاك هاى محدوده حريم درجه يك روى نقشه GIS شهرى منطبق شده كه موجب دقت در پاسخگويى به استعلام ها خواهد شد.
با توجه به موقعيت قرارگيرى باغ ارم و اهميت آن در شهر شيراز، موارد شهرسازى درباره آثار تاريخى بررسى شده و در ضوابط اجرايى حريم ها تغييراتى داده شده است.
به گفته بهادرى پور، بازنگرى در حريم باغ ارم در اجراى بند دوازدهم ماده سوم قانون اساسنامه سازمان ميراث فرهنگى كشور و قانون حفظ آثار ملى مصوب سال ۱۳۰۹ و نظامنامه اجراى قانون مذكور، صورت گرفته است.
وى خاطرنشان ساخت: محدوده حريم باغ ارم، تحت حفاظت و نظارت سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى فارس است و هرگونه دخل و تصرف در محدوده حريم و تخلف از ضوابط حفاظتى مربوطه برابر مواد ۵۵۸ تا ۵۶۹ از كتاب پنجم قانون مجازات اسلامى تعزيرات و مجازات هاى بازدارنده جرم محسوب مى شود و مرتكبان مشمول مجازات هاى قانون خواهند بود.
باغ ارم يكى از زيباترين باغ هاى تاريخى شيراز است كه در شمال غربى شهر واقع شده و بنا بر شواهد تاريخى، از دوران سلجوقيان، آل اينجو، آل مظفر و گوركانيان پا برجا بوده است.
محمد قلى خان، رئيس ايل قشقايى، نخستين فردى بود كه در باغ ارم، عمارت زيبايى را بنا كرده است.
در زمان ناصرالدين شاه قاجار، حاج على خان نصير الملك شيرازى، باغ ارم را خريدارى كرده و ساختمانى را در آن پى ريزى كرد و با مرگ وى در سال ۱۳۱۱ هجرى قمرى، ابوالقاسم خان وزير الملك، ساختمان نيمه كاره را تكميل كرد كه ساخت و مهندسى اين عمارت باشكوه را حاج محمد حسن معمار شيرازى برعهده داشت.
باغ ارم پس از فوت ابوالقاسم خان نصير الملك به فرزندان عبدالله خان قوامى رسيد و بعداً به محمدناصر خان قشقايى فروخته شد. در زمان استاندارى فرخ، باغ ارم كه در اختيار خاندان قشقايى بود به تصرف دولت درآمد و سپس به دانشگاه شيراز واگذار شد. باغ ارم در حال حاضر به عنوان باغ گياه شناسى در اختيار دانشگاه شيراز است و بسيارى از فعاليت هاى علمى و پژوهشى گياه شناسى در اين محل انجام مى شود. افزون بر اين به دليل وجود گونه هاى زيبا و متنوع گل ها و گياهان، سالانه پذيراى ده ها هزار گردشگر داخلى و خارجى است.

تبريز ـ مهرداد خوشكار مقدم: بازار تاريخى تبريز، از سوى كارشناسان ژاپنى، بازسازى و مقاوم سازى مى شود.
خداوردى كريمى نژاد، سرپرست سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى آذربايجان شرقى با بيان اين مطلب افزود: توافق نهايى با كارشناسان ژاپنى براى مقاوم سازى بازار تبريز صورت گرفته و عمليات اجرايى آن بزودى آغاز خواهد شد. به گفته وى، با امضاى تفاهمنامه همكارى ما بين سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى و دانشگاه تربيت معلم آذربايجان شرقى با گروه محققان ۷ نفره ژاپنى، طرح مقاوم سازى بازار تبريز در برابر زلزله انجام مى شود. وى اضافه كرد: اين سازمان مقاوم سازى بناهاى تاريخى را در اين منطقه در دستور كار خود قرار داده است.
وى ضمن تأكيد بر اتخاذ راهكارهاى مناسب براى مقاوم سازى بناهاى تاريخى و تقويت آنها در برابر حوادث طبيعى تصريح كرد: در اين راستا، با پيگيرى و مساعدت سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى آذربايجان شرقى ۳ مورد تفاهمنامه همكارى ميان دانشگاه تبريز و تربيت معلم آذربايجان به منظور طراحى و ارائه طرح هاى مقاوم سازى منعقد شده است.
كريمى نژاد، بازار تبريز را به عنوان محور آثار و قلب تپنده شهر تبريز برشمرد و خاطرنشان كرد: براى مقاوم سازى اين اثر ارزشمند جهانى كه در نوبت ثبت جهانى قرار دارد، تفاهمنامه اى با دانشگاه تربيت معلم آذربايجان شرقى و دانشگاه «كياتو» ژاپن منعقد شد تا با استفاده از تجارب ژاپنى ها در زمينه زلزله و مقاوم سازى و دانشگاه به عنوان مركز پژوهش، بناهاى تاريخى به خصوص بازار تبريز در برابر زلزله مقاوم سازى شود.
سرپرست سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى آذربايجان شرقى اضافه كرد: اين گروه به سرپرستى پروفسور مياجيما متخصص مهندسى زلزله و به همراهى پروفسور ياماگوچى متخصص مقاوم سازى سازه هاى تاريخى و پروفسور كيتادا متخصص مقاو م سازى مدارس، مدل مقاوم سازى بازار تبريز در برابر زلزله را ارائه خواهند كرد.
كريمى نژاد، مبلغ قرارداد را ۶۱۰ ميليون ريال خواند و تصريح كرد: مدت اجراى قرارداد ۲۰ ماه است كه مطالعات بر روى تيمچه ملك به عنوان الگوى نمونه انجام خواهد شد.

گرگان ـ نغمه عقيلى: مشاور رسانه اى رئيس جمهور به همراه گروهى خبرنگار از ۵۰ طرح سفر دولت به استان گلستان بازديد كردند.
مهدى كلهر، مشاور رسانه اى رئيس جمهور كه به همراه ۲۴ خبرنگار، عكاس و فيلمبردار براى پيگيرى مصوبات استانى به گلستان سفر كرده بود، گفت: تاكنون بزرگترين مزيت گلستان در جذب اعتبارات بوده و اگر اعتبارات برسد استان توان جذب بيشتر آن را دارد و اين استان جلوتر از اعتبار تخصيصى عمل كرده است.
وى در هفتمين سفر هيأت رسانه اى با بيان اين كه بسيارى از طرح هاى استان گلستان زودتر از زمان مقرر به بهره بردارى رسيده، گفت: ۸۷ درصد برنامه ها اجرايى شده و درصدى نيز كه به اجرا نرسيده مشكلات حقوقى و قانونى داشته است. وى كه به صورت فشرده در ۳۵ ساعت از طرح هاى سفر دولت به همراه خبرنگاران بازديد كرد، گفت: گلستان يكى از موفق ترين استان ها بوده كه توانسته در اين ۲ سال نرخ بيكارى را كاهش دهد.
كلهر در ادامه بخش علوم پزشكى، تربيت بدنى، شهرك هاى صنعتى، آب و راه و ترابرى را از بخش هاى موفق تر در اجراى مصوبات هيأت دولت دانست و افزود: در مجموع در مقايسه با ساير استان ها پيشرفت ها را خوب ديدم. وى كه به همراه هيأت رسانه اى به مدت سه روز از نزديك از شهرهاى استان بازديد داشت، در مورد اين سفرها گفت: سه گروه براى سفرهاى اصحاب رسانه شامل خبرنگاران محلى، ملى و جهانى براى بازديد از طرح هاى سفر رئيس جمهورى دعوت مى شوند.
كلهر در بخشى ديگر از سخنانش هدف از سفرهاى رسانه اى را اطلاع رسانى منطقه اى، كشورى و جهانى دانست و افزود: بسته به اين كه استان ها چقدر موفق باشند از خبرگزارى هاى مطرح جهانى نيز دعوت به عمل مى آيد. وى كه به همراه معاون هماهنگ كننده و پيگيرى هاى نهاد رياست جمهورى به استان آمده بود همچنين ادامه داد: پس از بازديد، نقاط مثبت يا منفى به اطلاع رياست جمهورى مى رسد تا در صورت امكان مشكلات به سرعت رفع شود.
وى در خصوص ديگر اهداف سفرهاى مطبوعاتى گفت: با بازديد طرح ها، مسئولان با دستاوردهاى جديد استان ها آشنا و آنها را به ديگر نقاط كشور تعميم مى دهند.
سفر ۲۴ اسفند ۸۴ محمود احمدى نژاد رئيس جمهورى به استان گلستان نهمين سفر استانى وى بود كه ۱۳۸ مصوبه و ۵۴ توافق با اعتبار حدود ۱۲۸ ميليارد تومان را براى استان به همراه آورد. استان گلستان زمستان امسال نيز سفر دوم رياست جمهورى را انتظار مى كشد.

مسجد سليمان ـ هوشنگ فرجى فر: همايش ملى نقش بختيارى ها در نهضت مشروطه ۱۴ و ۱۵ فروردين ۸۷ در مسجد سليمان برگزار مى شود.
به گفته برخى محققان و مورخان نقش و اثرات چهره هاى سرشناس اقوام زاگرس نشين در تحولات قبل و بعد از نهضت مشروطه تاكنون از سوى مورخان در كتب تاريخى به صورت شايسته و در خور شأن آنها ثبت نشده و بايد يكبار ديگر ناگفته ها و نانوشته هاى تاريخ اين نهضت مورد بررسى قرار گيرد.
بر همين اساس گروه معاونت پژوهش دانشگاه هاى آزاد مسجدسليمان و ايذه با همكارى اداره فرهنگ و ارشاد اسلامى مسجد سليمان در همايشى كه فروردين آينده به مدت دو روز در مسجد سليمان برگزار مى شود بار ديگر به بررسى تاريخ قوم بختيارى پيش از اسلام و دوره اسلامى تا دوران معاصر مى پردازند.
دكتر جعفر ملك محمدى گله رئيس دانشگاه آزاد اسلامى مسجد سليمان و مسئول برگزارى اين همايش گفت: توجه بيشتر به سلحشورى ها و ويژگى هاى ذهنى بختيارى ها كه خدمات فراوانى را به كشور كرده اند، لازم و ضرورى است. وى با اشاره به ضرورت بهره گيرى از مطالعات و تحقيقات محققان و مورخان درباره قوم بزرگ بختيارى، گفت: بسيارى از اقدام ها و تنش هاى ارزنده بختيارى ها به طور كامل در تاريخ ثبت شده و به صورت سينه به سينه انتقال يافته است. اين همايش گام مهمى در ثبت دلاورى ها و خدمات اين قوم نجيب به ايران است.
وى افزود: به عنوان مثال بسيارى از كارهاى ارزشمند بختيارى ها در جريان انقلاب مشروطيت از نظرها پنهان مانده و بسيارى از آن آگاه نيستند.
قوم بزرگ بختيارى كه اغلب آنها در قالب ايلات عشايرى زندگى مى كنند در استان هاى خوزستان، چهارمحال و بختيارى، كهگيلويه و بويراحمد، اصفهان و لرستان پراكنده اند. بختيارى ها گويش، پوشش و سنت هاى خود را در گذر قرن ها حفظ كرده و علاوه بر تأمين مايحتاج خود، منشأ اثرات فراوان اقتصادى، فرهنگى و اجتماعى براى كشور بوده اند.

بجنورد ـ بابك بهادرى : ذخيره آب سدهاى خراسان شمالى در پايان فصل پاييز نسبت به مدت مشابه پارسال ۳۱ درصد افزايش يافت.
مهندس علايى مديرعامل شركت آب منطقه خراسان شمالى حجم ذخيره شده از سوى سد هاى اين استان در پايان فصل پاييز را ۸۹ ميليون متر مكعب اعلام كرد و گفت: پارسال در زمان ياد شده حدود ۶۸ ميليون متر مكعب آب به وسيله سدهاى استان ذخيره شده بود.
وى افزود: حجم آب ذخيره شده از سوى سد شيرين دره در پايان آبان ماه پارسال ۴۰ ميليون متر مكعب بود اما اكنون با ۳۷ درصد افزايش به حدود ۵۵ ميليون متر مكعب رسيده است.
وى با اشاره به كاهش حجم آب سد شيروان در مدت ياد شده گفت: اين سد در پايان فصل پاييز پارسال ۱۹ ميليون متر مكعب آب داشت اما امسال به ۱۲ ميليون متر مكعب كاهش يافته است.
او گفت: برخلاف سد شيروان، حجم مخزن سدهاى اسفراين و چرى در پايان فصل پاييز امسال در مقايسه با مدت مشابه قبلى ۱۴۰ درصد افزايش يافته است.
وى حجم مخزن سد اسفراين در شرايط كنونى را حدود ۲۲ ميليون متر مكعب اعلام كرد.
مديرعامل شركت سهامى آب منطقه اى خراسان شمالى همچنين مجموع حجم آب توزيع شده بين كشاورزان پايين دست سد هاى استان در فصل هاى بهار، تابستان و پاييز امسال را بيش از ۱۱۹ ميليون متر مكعب اعلام كرد.
مهندس علايى گفت: در اين مدت ۱۲۳ ميليون متر مكعب آب وارد مخازن سدهاى استان شده است.
وى افزود: تاكنون ۵ سد با مجموع توان تنظيم سالانه ۱۶۳ ميليون متر مكعب آب معادل ۱۰ درصد آب هاى سطحى استان در خراسان شمالى ساخته شده است.
به گفته او كار ساخت يك سد جديد در اين استان در دست اجراست، موافقيت ساخت ۳ سد ديگر از شوراى عالى مديريت و برنامه ريزى اقتصادى گرفته شده و ۶ سد ديگر نيز در دست مطالعه است.