] عليرضا سميعى]
هفته گذشته گفت و گوى «ايران» را با دكتر روح الله امينى رئيس انستيتو پاستور خوانديد، دراين گفت و گو به پارك هاى بيوتكنولوژى كشور، انقلاب بيوتكنولوژى ، دستاوردهاى پژوهشى انستيتو پاستور، ايجاد كانون تفكر، فعاليت هاى آموزشى و بسيارى موضوعات ديگر پرداختيم. اكنون در گفت و گو با ديگر صاحب نظران جايگاه و عملكرد اين مركز را مورد بررسى قرار داده ايم كه در پى مى خوانيد.

*رئيس انجمن متخصصان دامپزشكى عربستان و استاد ايمونولوژى دكتر احمدمحمد لويمى
انگيزه شما از ديدن انستيتو پاستور چه بود
مى خواستم بدانم پيشرفت دانش و پژوهش در ايران چگونه است و از آن براى ايجاد كانال هاى تعاون و ارتباط علمى بامراكز پژوهشى در عربستان استفاده كنم.
*قبلاً ازچه مؤسساتى نظير انستيتو پاستور ديدن كرده بوديد
مراكز پژوهشى در مصر، كويت، آمريكا و اروپا جاهايى است كه من تجربه حضور و ديدن از آنها را داشته ام.
*چه تفاوتى با انستيتو پاستور ايران داشتند
بيشتر مؤسساتى كه ديدم از لحاظ تجهيزات و همچنين ساختمانى، بسيار مجهز بودند ولى از لحاظ سطح علمى كار بسيار كم بود. ولى زمانى كه تجهيزات آنها را با كارى كه در آنها صورت مى گيرد مقايسه مى كنيد متوجه مى شويد كه به نسبت در درجه پائينى قرار دارند. ساختمان انستيتو پاستور بسيار قديمى است اما تجهيزات پيشرفته اى در آن وجود دارد و نتايج علمى قابل قبولى در آن ديده مى شود. نكته ديگرى كه مى توان در باره آن سخن گفت مليت پژوهشگران است. تقريباً همه پژوهشگران «پاستور» ايرانى هستند در حالى كه اين وضع دركشورهاى ديگر به چشم نمى خورد. حتى در آمريكا و اروپا بسيارى از پژوهشگران هر پژوهشكده از مليت هاى مختلفى جمع شده اند. براى نخستين بار مى بينم كه پژوهشگاهى تنها از افراد بومى استفاده مى كند. در اينجا فقط ايرانى ها كار مى كنند و از سطح علمى بالايى هم برخوردار هستند. اين موضوع جاى خوشبختى دارد كه شما مى توانيد با فرزندان كشور خود به كار پژوهشى بپردازيد. موضوع بعدى اين است كارهايى كه در اينجا انجام مى شود همان كارهايى است كه در كشورهاى پيشرفته انجام مى شود و در واقع مى توان گفت اين پژوهشگاه بسيار امروزى است. مسأله مهم بعدى اين است كه دراين پژوهشگاه تحقيقات براى حل مشكل انجام مى شود. در انستيتو پاستور نمى خواهند مانند خيلى از پژوهشگاه هاى آسيايى و خاورميانه اى كارى براى كسب پرستيژ انجام دهند، بلكه در اينجا به مشكل هاى اساسى و بومى پرداخته مى شود. در اغلب پژوهشگاه هاى خاورميانه براى نشان دادن سطح علمى خود دست به تحقيقات پرهزينه و بى ارتباط بامشكلات خود مى زنند ولى ايران اين گونه نيست. به عنوان مثال تحقيقاتى درباره بيمارى «ليشمانيا» انجام مى دهند كه مربوط به كشورهاى گرمسير مى شود. اين بيمارى در اروپا كه آب و هوايى معتدل دارد ديده نمى شود. پرداختن به مسائلى از اين قبيل كار تحسين برانگيزى است زيرا مشكلات خود و كشورهاى شبيه به خود را حل مى كنند و در نتيجه ديگر احتياجى به كمك گرفتن از اروپايى ها و آمريكايى ها ندارند.
*آيا مايل هستيد در آينده با انستيتو پاستور وارد مذاكرات و تبادل همكارى شويد
بله. به اميد خدا بعد از بازگشت با رؤساى خود ديدار خواهيم داشت تا ببينيم چه كانال هاى علمى و پژوهشى را مى توان ميان ايران و عربستان ايجاد كرد. من شنيده ام كه توافقاتى ميان ايران و عربستان صورت گرفته كه متأسفانه روى كاغذ مانده است و نديدم كه هيأت هاى علمى رفت وآمد داشته باشند خاصه در حوزه دامپزشكى. پس از بازگشت اين مسأله را با مسئولان به بحث و بررسى خواهيم گذاشت.
*مهم ترين تأثيرى كه اين سفر و اين ديدار در شما داشت چه بود
گمان مى كنم اين مسافرت تأثير خيلى زيادى روى من گذاشت. پيش از اين فكر مى كردم كشورهايى نظير ما نمى توانند به جايى برسند ولى وقتى اين همه كار را در اينجا مى بينم، اميدوار مى شوم كه مى توان به جايگاه هاى خوبى رسيد.
* نظرتان راجع به دكتر روح الامينى، رئيس مؤسسه چه بود
انسان بسيار صميمى، گشاده رو و فعالى هستند.
هرقدر كه ملاقات هاى رودررو داشته باشيم تصورات خيالى كه نسبت به هم داريم برطرف مى شود. بيشتر تصوراتى كه درباره هم داريم، غيرواقعى، مجازى و رسانه اى هستند. اما اگر رودر رو در قالب هيأت هاى علمى با يكديگر گفت وگو كنيم، بسيارى از تصورات باطل از ميان مى روند.
شهريار اميدوار قائم مقام انستيتو پاستور
*پاستور با شركت هاى موازى چه تفاوت هاى اساسى دارد
اين ها چندان با هم قابل قياس نيستند. پاستور وظايفى دارد كه اغلب شركت هاى دارويى ندارند. آنها بنگاه هايى اقتصادى هستند ولى ما لزوماً به دنبال منافع اقتصادى نيستيم گرچه مى توانيم از ظرفيت هاى اقتصادى نيز استفاده كنيم تا بتوانيم مأموريت هاى اصلى خود را با سرعت و كيفيت مطلوبترى انجام دهيم.
ما ۴ فعاليت متفاوت و از منظرى ۵ متناقض داريم. يكى از رسالت هاى مديريت جديد اين است كه همپوشانى هدفمند بين چهار فعاليت انستيتو ايجاد نمايد. ۴ فعاليت آموزش، توليد، خدمات و پژوهش را در كنار هم داريم و از اين حيث سازمان منحصر به فردى محسوب مى شويم. تصور من اين است كه بايد نقبى بزنيم از مأموريت هاى پاستور به فضاى اقتصادى تا بتوانيم از آنها براى مأموريت اصلى استفاده كنيم. چنانچه ما سعى كنيم پاستور را به حوزه هاى سودآور نزديك كنيم، به عنوان مثال اگر در بخشهاى توليدى با يك شركت خصوصى مشاركت نماييم از يك طرف سود اقتصادى مى بريم و از طرف ديگر بنگاهدارى نخواهيم كرد. اين سود اقتصادى در كنار اعتبارات دولتى ما، يك وضع مالى مطلوبى را براى ما فراهم خواهد كرد. از اين طريق ما مى توانيم تحولى در پاستور ايجاد كنيم. در نظر بگيريد كه مؤسسه ما به عنوان يك بنگاه دولتى سهامدار بنگاههاى غير دولتى متعدد باشد. از يك سو، سود مى برد و از سوى ديگر گرفتارى هاى مديريتى آن را نخواهد داشت. اين منابع مالى بعد ها به كمك طرح هاى پژوهشى ما مى آيد. بدين ترتيب ما تبديل به توليدكننده هاى دانش مى شويم. اين دانش دوباره به كمك مجموعه هاى با ساختار ارزش افزوده ايجاد مى كند و اين چرخه به همين صورت ادامه مى يابد. ما در واقع دانش را به توليد نزديك مى كنيم. از يك طرف بر بنگاه هاى توليدى اثر مى گذاريم و از طرف ديگر به سازمان هايى كه صرفاً كار پژوهشى انجام مى دهند يارى مى رسانيم. ما مى توانيم حلقه مفقوده ميان دانش و توليد بشويم. تأسيس پارك بيوتكنولوژى پاستور نيز از همين خاستگاه نشأت مى گيرد تا با ايجاد شرايطى امكان ايجاد ارزش افزوده به وسيله محققين كشور را فراهم نماييم. انشاءالله با تأسيس اين پارك زمينه فعاليت هاى شركتهاى مختلف در حوزه هاى علوم زيستى آماده شود.
*در اين زمينه چه تجاربى داشتيد و چه آرزو و طرحى را براى آينده در نظر داريد
تجارب جسته و گريخته اى دارم. اين يك آرزو نيست. اين تنها راه است. حكايت ما حكايت كسى نيست كه شنا ياد مى گيرد چون مى خواهد آخر هفته به استخر برود، بلكه حكايت كارمندى است كه براى آمد و شد به محل كارش بايد از رودخانه بگذرد كه پلى متزلزل دارد. او مجبور است كه شنا بياموزد. اگر اين مسير را در فاصله همين دو دهه اخير طى نكنيم، فاصله تكنولوژيكى ما با جهان توسعه يافته قابل جبران نيست. با وجود پديده WTO، ارزش فزاينده و خلل ناپذيرى كه بر مالكيت فكرى و كپى رايت دانش در جهان در حال اعمال و تثبيت است و خيلى از قوانين بين المللى كه بزودى جارى خواهند شد و محدود كننده اختيارات ملى هر كشورى است، چاره اى نداريم جز اين كه از فضاى امروزى استفاده كنيم. يكى از مزيت هاى اصلى كشور ما در واقع عدم رعايت كپى رايت است. بسيارى از كشورهاى در حال توسعه مانند چين و هند اين كار را كردند. ما تا سال ۲۰۱۶ فرصت داريم. تنها در اين ۱۰ سال است كه مى توان مالكيت فكرى را رعايت نكرد. تأثير WTO بر اقتصاد جهان اين است كه شرايط نابرابر تكنولوژى و اقتصادى را تشبيه به اختلاف سن مى كند. شما تا ۱۰۰ سال ديگر هم ۱۰ سال از من كوچك تر خواهيد بود. به همان نسبت بعد از اعمال كامل قوانين WTO پس از ۲۰۱۶ اختلاف هاى تكنولوژيكى و اقتصادى غيرقابل پر كردن مى شوند. انستيتو پاستور ايران با پتانسيل ها و سوابق درخشان خود مى تواند به عنوان مدلى موفق در توسعه علم و فناورى كشور ايفاى نقش نمايد.

] صديقه پارسانيا]

بسيارى از الگوهاى رفتارى بزرگسالان و عادات غذايى آنها، در سنين كودكى شكل مى گيرد و در سنين بزرگسالى كمتر قابل تغيير است. با توجه به اين كه كيفيت و كميت الگوى غذايى نقش بسزايى را در سلامت و يا بروز بيمارى هاى مختلف ايفا مى كند، پس توجه به چگونگى شكل گيرى عادات و الگوى مصرف غذايى كودكان، مى تواند حائز اهميت باشد.
از آن جايى كه كودكان، وعده هاى غذايى اصلى(صبحانه، ناهار و شام) را اكثراً در خانه و با حضور والدين مصرف مى كنند، الگوى غذايى اصلى آنها بيشتر تابع خانواده است؛ ولى ميان وعده ها، يا در محيط مدرسه همراه با دوستان و همسالان و يا در ساعاتى از روز و غالباً بدون حضور والدين خورده مى شوند.
به عبارتى نقطه شروع اختلاف بين الگوى غذايى والدين با كودكان از همين ميان وعده ها و مواد غذايى و خوراكى هايى است كه در آن زمان صرف مى شود.
با توجه به اين كه سهم ميان وعده ها در تأمين انرژى و مواد مغذى ضرورى، به ويژه براى دانش آموزان حائز اهميت است با اين حال، متأسفانه بسيارى از آنها در اين وعده ها، خوراكى ها و مواد غذايى اى را مى خورند كه حاوى انرژى بالا و مواد مغذى پائين هستند و بخش عمده اى از ميان وعده ها را چربى و مواد قندى ساده تشكيل مى دهد. اين نوع خوراكى ها باعث ايجاد يك حس سيرى كاذب در كودكان شده، بدون اين كه نيازهاى تغذيه اى لازم را تأمين كنند و در صورتى كه در زمان هاى نامناسب در طى روز صرف شوند، علاوه بر اين كه اشتهاى كودكان را براى خوردن وعده هاى اصلى (كه از نظر تغذيه اى كامل تر هستند) از بين مى برند، بلكه به مرور زمان باعث ايجاد كمبودهاى تغذيه اى در آنها مى شوند، همچنين به خاطر داشتن انرژى زياد، سبب تجمع انرژى در بدن و به دنبال آن بروز مشكل اضافه وزن و چاقى در كودكان مى گردند.
مواد غذايى مثل انواع پفك، چيپس، شكلات، شيرينى ها، پيراشكى، نوشابه هاى گازدار، آب ميوه هاى صنعتى، انواع ساندويچ هاى سوسيس، كالباس، همبرگر آماده و پيتزا، كه متأسفانه به دلايل مختلف تقاضاى مصرف آنها در بين كودكان و نوجوانان بالاست، همگى جزو خوراكى ها و غذاهايى هستند كه انرژى زياد داشته ولى از لحاظ تغذيه اى كم ارزش هستند و بجز تأمين ميزان زيادى انرژى و برطرف كردن حس گرسنگى، كمكى به برآورده شدن ساير نيازهاى رشد و سلامت دانش آموزان نمى كنند؛ حال آن كه استفاده از مواد غذايى مفيد و مناسب در ميان وعده ها، به خوبى بخشى از نياز رشد و سلامت تغذيه اى دانش آموزان را تأمين مى كنند.
تحقيقات مختلف نشان مى دهند كه، گنجاندن يك ميان وعده مناسب و مغذى در برنامه غذايى روزانه دانش آموزان مى تواند بر حافظه كوتاه مدت، ميزان توانايى يادگيرى و به دنبال آن پيشرفت تحصيلى آنها تأثير مثبت داشته باشد.
ميان وعده مناسب براى دانش آموزان در مدرسه و يا خانه بايد شامل مواد غذايى و خوراكى هايى باشد كه جزو گروه هايى اصلى غذايى هستند. چند نمونه از انواع ميان وعده هاى مفيد و مغذى براى دانش آموزان عبارت اند:
* ساندويچ هاى نان و پنير و گردو، نان و پنير و گوجه فرنگى، نان و تخم مرغ آبپز و گوجه فرنگى و ...
در كودكانى كه دچار اضافه وزن نيستند مى توان از مقدارى كره يا خامه پاستوريزه نيز در تهيه انواع ساندويچ استفاده كرد.
*ساندويچ مرغ، همبرگر خانگى، انواع كوكو يا كتلت كه در خانه تهيه مى شوند به همراه سبزيجاتى مثل گوجه فرنگى و كاهو.
لذا اقدام لازم در جهت فراگيرى و آگاهى از نيازهاى غذايى دانش آموزان، اصلاح رفتارهاى تغذيه نامطلوب، همچنين توصيه هاى كاربردى لازم و مناسب براى بهبود شيوه تغذيه آنها در برنامه هاى آموزشى، بيان نقش و اهميت تغذيه در يادگيرى و درك مطالب، اهميت صرف صبحانه، آگاهى از گروه هاى مختلف غذايى و ارزش آنها، تشويق به خوردن شير و لبنيات و انواع سبزى و ميوه ها، بيان آثار زيان بار مصرف شكلات، شيرينى و تنقلات غذايى كم ارزش؛ و ... تأثير فزاينده اى در بهبود تغذيه دانش آموزان و سلامت آنها دارد.