گروه اجتماعى- مهدى جابرى: محوطه اى فرهنگى هنرى، تعدادى گردشگر خارجى، چند مجسمه سنگى تاريخى و يك تشت حمام!
تعجب نكنيد. منظور ما دقيقاً تشت حمام است كه قطره هاى آب از سقف موزه به داخل آن مى چكد.
توصيف بالا تصويرى از مجموعه فرهنگى- هنرى انقلاب (مجموعه آزادى) است كه در قسمت زيرين برج آزادى واقع شده است. اين مجموعه براساس تطابق ذاتى نام و سابقه تاريخى اين ميدان در روزهاى پرشور انقلاب اسلامى به عنوان شاهد آزادى مردم و براى پرداخت فرهنگى- هنرى ابعاد مختلف انقلاب اسلامى و اطلاع رسانى در زمينه ايران شناسى و ميراث هاى ادبى، فرهنگى و هنرى كشور راه اندازى شد. اين مركز در طول هفته ميزبان گروه هاى توريستى خارجى و داخلى، محققان، هنرمندان و عموم مردم است و به مكانى براى سپرى كردن اوقات فرهنگى تبديل شده است.
*بازسازى
چندى پيش بود كه يكى از رسانه هاى كشور از قول مسئولان نوشت: «برج ۴۵ مترى آزادى كه در ۳۶ سال گذشته به عنوان نماد ملى كشور و انقلاب شناخته مى شود، با مداخله شهردارى تهران از خطر نابودى نجات يافت.»
در ادامه اين گزارش آمده بود: «پس از صرف ۱۰ ميليارد تومان هزينه براى بازسازى محوطه ميدان آزادى، برج آزادى از خطر تخريب در امان ماند.» اين ادعاى به ظاهر شيرين در حالى مطرح مى شود كه در طول سال هاى گذشته، هيچ هشدارى نسبت به ويرانى برج آزادى داده نشده بود و به جز چند آسيب جزئى و ناچيز مشكل ديگرى نداشت.
چند روز پيش با مراجعه به محوطه برج آزادى و مجموعه فرهنگى واقع در قسمت زيرين آن، با صحنه هاى تأسف بارى روبه رو شديم كه انعكاس نيافتن اين وضعيت براى آگاهى مردم و مسئولان، مى تواند لطمه هاى جبران ناپذيرى را به اين مجموعه وارد كند.
ما در حالى شاهد اين وضعيت هستيم كه شهردارى تهران از چندى پيش اقدام به بازسازى محوطه برج كرده كه هم اكنون فاز اول آن در حال اتمام است. فاز اولى كه با ابهامات و سؤالات فراوانى همراه است و بيم آن مى رود كه با انجام فاز دوم اين پروژه، شاهد وارد شدن آسيب هاى جدى تر به اين بنا و مجموعه فرهنگى باشيم.
*بارش باران از سقف موزه
قبل از آغاز پروژه بازسازى محوطه برج آزادى، در مجموعه آزادى و موزه انقلاب چند نقطه وجود داشت كه آب از آن نقاط به داخل مجموعه نفوذ مى كرد و گفته مى شود كه لوله هاى آبرسانى چمن قبلاً دچار تركيدگى هايى بود كه موجب نفوذ آب مى شد. شهردارى اعلام آمادگى كرد كه با عايق كارى محوطه ميدان آزادى در قالب طرح بازسازى، اين مشكل را برطرف مى كند.
البته نفوذ آب فقط در حد ايجاد نم بود و به هيچ وجه قطره هاى آب از سقف نمى چكيد.
هم اكنون و پس از اتمام بيش از ۹۰ درصد پروژه بازسازى، در قسمت هايى از اين مجموعه شاهد نفوذ آب و رطوبت هستيم .
پروژه بازسازى به گونه اى بود كه وقتى در هفته هاى گذشته شاهد بارش برف سنگين بوديم، از سقف موزه باران مى باريد.
يكى از عوامل پيمانكارى پروژه بازسازى محوطه برج آزادى در پاسخ به اين سؤال كه آيا اين عايق بازسازى خواهد شد يا نه، مى گويد: «به نظر نمى رسد كه شهردارى قصد بازسازى كامل عايق را داشته باشد، چراكه روى آن را سنگ گذاشته و روى سنگ هم خاك ريخته و در آن بذر چمن كاشته است. اين يعنى پايان كار!»
درباره كاشت بذر چمن در محوطه ميدان آزادى يكى از كارگران مى گويد: «پس از بارش يك برف خفيف و در سرماى زمستان، به ما دستور دادند كه بذرها را روى خاك بپاشيم، در حالى كه در اين سرما و يخبندان احتمال به عمل آمدن آنها بسيار ضعيف است. پس از بارش هاى سنگين برف و يخ زدن خاك نيز به ما گفته شد كه برف ها را كنار بزنيم تا بذرهاى چمن آفتاب بخورد و به عمل آيد!»
اينطور كه ظواهر نشان مى دهد و پيمانكاران شهردارى هم تأييد مى كنند، عايق به كار برده شده در سطح محوطه بسيار مرغوب است ولى نوع برخورد با آن مناسب نيست.
يكى از كارگران به ما مى گويد: «ما همان روز اول هم به شهردارى گفتيم كه اين عايق مرغوب است ولى با اين وضعيتى كه شما ايجاد كرده ايد و لودرها و كاميون ها در اينجا رفت وآمد دارند و حتى شيوه نامناسب سنگ كارى محوطه، به اين عايق آسيب جدى مى زند، حتى پيمانكار هم به مسئولان شهردارى هشدار داد كه ما ضمانت نمى كنيم كه آسيبى به اين عايق وارد نشود. با اين حال شهردارى اصرار بر اجراى سريع اين پروژه داشت و البته ناگفته نماند آنها پيش بينى مواجه شدن با چنين برف و سرمايى را نمى كردند.»
* سنگ كارى ناموزون محوطه
«سنگ هاى محوطه آزادى قبل از بازسازى هيچ مشكلى نداشت. اگر شهردارى فقط همان نقاط كوچكى كه از قبل دچار مشكل بود را ترميم مى كرد، كافى بود و اصلاً لازم نبود كل محوطه را تخريب كنند.»
يكى از مسئولان مجموعه با بيان اين مطلب مى گويد: «وضعيت سنگ ها قبل از بازسازى به گونه اى بود كه حتى كاميون هم روى آن رفت و آمد مى كرد و هيچ آسيبى به سنگ ها وارد نمى شد. قسمت هايى از ميدان نيز سنگ كارى نبود بلكه مشبك هاى سيمانى بود كه طبق نقشه بايد رنگ آن تيره تر از سنگ سفيد باشد. از آنجا كه عمليات بازسازى بسيار عجولانه انجام شد، سطح را با بتون ريزى بالاتر آورده و روى آن سنگ سفيد كار كرده اند. در حالى كه بايد ابتدا زيرسازى مى كردند و بعد سنگ ها روى آن كار مى شد.»
كسانى كه شكل و ظاهر گذشته محوطه ميدان آزادى را ديده بودند به ياد دارند كه سنگ هاى كار شده در محوطه با چه نظم خاصى كنار يكديگر چيده شده بود ولى هم اكنون اگر از اين محوطه بازديد شود، مشخص مى شود كه سنگ ها در يك خط موازى و يا مشخص كار نشده اند و شكلى نازيبا به برخى نقاط محوطه داده اند كه در جاى خود قابل تأمل است.
*تعهداتى كه به آن عمل نشد
در صورتجلسه مورخ ۸۶/۱/۲۸ شماره ۶۱۵/۱۴۰۴ كه به امضاى مسئولان شهردارى و بنياد رودكى رسيده، شهردارى موظف به انجام برخى فعاليت ها و تعهدات شده كه به هيچ يك از آنها عمل نكرده است.
قرار بود كه بازسازى محوطه ميدان آزادى به گونه اى باشد كه خللى در بازديد مردم از مجموعه به وجود نيايد ولى به رغم امضاى توافقنامه در اين باره، نه تنها اين مسئله بلكه هيچ يك از توافقات ديگر نيز عملى نشده است.
هم اكنون برخلاف مفاد توافقنامه، يكى از ورودى هاى مجموعه از سوى پرسنل شهردارى مسدود شده است و بازديد كنندگان فقط از يك ورودى حق مراجعه دارند و اين در حالى است كه شهردارى اصرار بر مسدود شدن هر دو ورودى داشت كه با مقاومت مسئولان مجموعه موفق به انجام اين كار نشد.
ايمن سازى خيابان نيز از جمله تعهدات شهردارى بود كه به آن عمل نشد.
محل عبور دانش آموزان از خيابان براى دسترسى به موزه بسيار ناامن و خطرناك است.
يك مقام مسئول دراين باره مى گويد: «از شهردارى خواسته شده است كه براى حفظ جان دانش آموزان اقدام به خط كشى مناسب خيابان كند و از آنجا كه خودروها بسرعت دور ميدان حركت مى كنند، اين اقدام بسيار ضرورى است.
شهردارى نيز تعهد كرد كه براى نصب سرعت گير و چراغ راهنما و خط كشى خيابان اقدام كند ولى اين كار انجام نشد.»
در محوطه ميدان آزادى به نقاط گنبدى شكلى برمى خوريم كه كارگران شهردارى روى آنها را با پلاستيك هاى بزرگ پوشانده اند.
يكى از كارگران در اين باره مى گويد: «هنگام كلنگ زنى و بيل زنى، اين نقاط سوراخ شده است كه براى جلوگيرى از نفوذ برف و آب به پائين مجموعه، روى آنها را با پلاستيك پوشانده ايم.»
* تخريب ناآگاهانه و بازسازى بدون نقشه!
از آنجا كه شهردارى هيچ نقشه اى از تأسيسات محوطه ميدان آزادى در اختيار نداشت، موجب شد كه بسيارى از كابل هاى تلفن قطع و به لوله ها و تأسيسات آب آسيب جدى وارد شود. به طورى كه دو لوله اصلى ورودى آب به مجموعه انقلاب كاملاً قطع شد و حتى مجموعه به خاطر بروز مشكل تا چند روز تعطيل بود.
همچنين يك كابل تلفن از ضلع شرقى وارد مجموعه فرهنگى انقلاب مى شود كه با سهل انگارى عوامل پروژه قطع شد و مسئولان مجموعه انقلاب نيز خود اقدام به كابل كشى كردند كه البته هنوز مشكل ارتباطى آنها به طور كامل رفع نشده است، چراكه قرار بود شهردارى ۴ خط لوله براى مجموعه انقلاب ايجاد كند تا خطوط ارتباط تلفنى آنها برقرار شود.
درباره انشعاب لوله هاى گاز نيز شهردارى تاكنون به تعهدات خود عمل نكرده است.
به هر حال شهردارى به هيچ يك از تعهدات و توافقات خود با عوامل و دست اندركاران مجموعه فرهنگى انقلاب و بنياد رودكى عمل نكرده است و حتى سهل انگارى ها و عملكرد غيركارشناسى آنها در برخى موارد ضبط شده و اسناد آن موجود است كه در صورت لزوم به آنها استناد خواهد شد.
* شهردارى: عايق كارى مناسبى نداشتيم
موضوع مشكلات ايجاد شده براى مجموعه آزادى را با مديرعامل سازمان زيباسازى شهردارى تهران مطرح كرديم.
حجت الله ملاصالحى درباره ميزان هزينه هاى صرف شده براى بازسازى محوطه برج آزادى مى گويد: «هزينه ۱۰ ميلياردى به هيچ وجه صحيح نيست و تا به حال چنين رقمى براى بازسازى هزينه نشده است، بلكه تاكنون چهار ميليارد و ۶۰۰ هزار تومان براى انجام فاز اول پروژه صرف شده است و پيش بينى مى شود كه با پايان فاز دوم، ۱۰ ميليارد تومان هزينه كنيم.»
وى درباره فاز دو اين پروژه مى گويد: «فاز دو مربوط به ساختمان اصلى برج است، چرا كه اين برج، كثيف شده و بندكشى هاى آن از بين رفته است و بايد با هماهنگى سازمان ميراث فرهنگى براى تعمير سنگ هاى آن اقدام كنيم. طبق پيش بينى ها، عمليات فاز دو تا ۲۲ بهمن ۸۷ پايان مى يابد.»
ملاصالحى مى افزايد: «ما در ابتدا تصور مى كرديم كه سطح ساختمان برج آزادى عايق كارى شده است، ولى بعدها متوجه شديم كه رژيم سابق به خاطر برگزارى جشن هاى ۲۵۰۰ ساله و تلاش براى اتمام احداث برج، پروژه را به صورت ناقص به پايان رسانده اند. بنابراين بعد از عايق كارى محوطه، براى عايق كارى ساختمان برج اقدام خواهد شد.»
مديرعامل سازمان زيباسازى شهردارى تهران درباره نفوذ آب به داخل مجموعه فرهنگى هنرى مى گويد: «ادعاى مسئولان مجموعه فرهنگى هنرى انقلاب كاملاً صحيح است، چرا كه نوع برخورد ما با عايق صحيح نبوده و موجب تخريب برخى نقاط آن شده است.»
وى مى افزايد: «حركت لودر بر روى سنگ ها و فشار آن بر عايق، عدم سنگ كارى صحيح روى عايق و برخى موارد ديگر موجب شد كه اين عايق مرغوب در برخى نقاط آسيب ببيند.»
ملاصالحى تصريح مى كند: «البته ما هنوز دور چهار ستون برج را به خاطر انجام عمليات نورپردازى عايق كارى نكرده ايم و احتمال دارد كه آب از اين نقاط نفوذ كرده باشد كه با پايان يافتن عمليات در ۲۲ بهمن امسال احتمالاً اين مشكل حل خواهد شد.»
* سازمان ميراث فرهنگى: قطعاً با سهل انگارى ها برخورد مى كنيم
مدير روابط عمومى سازمان ميراث فرهنگى پس از شنيدن اظهارات خبرنگار ما مى گويد: «به طور يقين اگر اين وضعيت براى مجموعه آزادى ايجاد شده باشد، سازمان ميراث فرهنگى به دنبال رفع آن و برخورد با سهل انگارى ها خواهد بود.»
اكبرى مى افزايد: «سازمان ميراث فرهنگى يك نماينده ناظر و هماهنگ كننده در پروژه بازسازى برج آزادى دارد تا امور طبق خواست اين سازمان پيش برود.»
* بنياد رودكى: شهردارى كار را تمام شده تحويل دهد
مديرعامل بنياد رودكى (كه مجموعه فرهنگى هنرى انقلاب زير نظر اين بنياد فعاليت مى كند) به «ايران» مى گويد: «همه مسئوليت بر عهده شهردارى است و آنها بايد بازسازى را به نحو مطلوب به اتمام برسانند.»
مسعود شاهى مى افزايد: «ما خواهان پيشرفت كارها به نحو مطلوب هستيم و شهردارى بايد كار را تمام شده به ما تحويل دهد و نقصى در آن نباشد. به هر حال آنها تعهد كرده اند كه آسيبى به مجموعه فرهنگى وارد نشود.»
وى ادامه مى دهد: «مى توانيد مسئله سهل انگارى و اشكال در كار را از خود مسئولان شهردارى جويا شويد و از آنها توضيح بخواهيد.»
