Iran Newspaper - ايران اقتصادى۳

با افزايش بهاى نفت در ماه هاى اخير و نيز اهميت اين منبع در شكل دهى به بازار انرژى، كشورهاى توليدكننده نفت دراوپك بار ديگر شاهرگ اين بازار را در دست گرفته اند و سياست هاى اين سازمان مورد توجه بيشتر ناظران بين المللى و مصرف كنندگان نفت قرار گرفته است. توليدكنندگان نفت بهاى كنونى نفت را كه به ۱۰۰ دلار در هر بشكه رسيده است قيمتى مطلوب مى دانند و مصرف كنندگان از جمله آمريكا خواهان كاهش قيمت نفت هستند. «عبدالله سالم البدرى» دبيركل اوپك در گفت وگويى با هفته نامه آلمانى اشپيگل به بررسى وضعيت كنونى قيمت هاى نفت و همچنين ناكامى هاى شركت هاى چندمليتى نفتى و ملاحظات اوپك درباره معامله نفت با يورو به جاى دلار پرداخته است.
آقاى دبيركل، اوايل ماه ژانويه بهاى هر بشكه نفت خام براى اولين بار به قيمت بى سابقه ۱۰۰ دلار رسيد. در حالى كه قيمت هاى بالا بر مصرف كنندگان سنگينى مى كند و توليدكنندگان بهره زيادى از آن مى برند. آيا آن روز كه قيمت نفت به ۱۰۰ دلار رسيد شما در اوپك جشن گرفتيد
نه، چرا بايد جشن بگيريم ما خواهان بهاى معقول هستيم. ما خواستار ثبات در قيمت ها هستيم. در كنار اين، سال گذشته ميلادى بهاى هر بشكه نفت به طور متوسط ۶۹ دلار بود. تنها بخش بسيار اندكى، آن هم در مدت بسيار كوتاهى، بالاى ۱۰۰ دلار معامله شد.
ظاهر شما تحول مهمى را كه سراسر دنيا را نگران كرده است كم اهميت جلوه مى دهيد. بهاى نفت در ۴ سال گذشته چهار برابر شده است و سال گذشته ۵۷ درصد افزايش يافت. كارشناسان انستيتوى تحقيقات اقتصادى در آلمان بر اين باورند كه احتمالاً قيمت نفت در ۱۰ سال آينده به ۲۰۰ دلار خواهد رسيد. آيا شما با اين پيش بينى مخالف هستيد
قبل از هر چيزى بهاى نفت بايد مبتنى بر عرضه و تقاضا باشد. اگر اين مسئله اصل قرار گيرد، افزايش بهاى نفت تا ۲۰۰ دلار غيرممكن است. اما هنگامى كه عوامل ديگرى نظير بورس بازان و فاكتورهاى ژئوپوليتيكى نقش كليدى ايفا مى كنند.‎/‎/
به عبارت ديگر، منظور شما جنگ در كشورهاى توليدكننده نفت يا ناآرامى هاى جارى در نيجريه است
اين فقط تعبير و تفسير شماست. علاوه بر اين، كاهش نرخ دلار در برابر يورو و همچنين تنگناها و مشكلات در بخش پالايش آمريكا نيز دخيل است. به همين دليل ممكن است شاهد افزايش بهاى نفت باشيد.
بسيارى از كارشناسان معتقدند كه وضعيت جارى خطرناك است و بيم آن دارند كه باعث ركود جهانى شود. جورج بوش رئيس جمهور آمريكا در سفر به رياض، اوپك را عامل اين وضعيت دانست و از اين سازمان خواست درباره قيمت هاى بى سابقه نفت اقداماتى انجام دهد. وى گفت گازوئيل گران خانواده هاى آمريكايى را تحت فشار قرار داده است.
اگر ركودى به وجود آيد به خاطر بهاى نفت نخواهد بود. بلكه عامل آن بحران مسكن در آمريكا و ساير مشكلات بازار مالى خواهد بود.
به طور قطع، در كنار همه اينها نفت فاكتور مهمى است. اما اوپك به افزايش دادن بهاى نفت متهم است. تصور نمى كنيد كه ۱۰۰ دلار براى هر بشكه نفت به اعتبار اوپك لطمه مى زند
چرا بايد به اعتبار ما لطمه بزند پيشنهادى دارم: ما در اوپك درآمدهاى صادرات نفتى اعضاى خود را به شما مى دهيم و شما در عوض پول ماليات بر محصولات نفتى را به ما بدهيد اين يك معامله منصفانه خواهد بود، درست است
چنين كارى نخواهيم كرد. ما كاملاً مطمئن نيستيم كه وزراى دارايى كشورهاى بزرگ مصرف كننده نفت به چنين معامله اى علاقه مند باشند.
پس متوجه شديد براى بسيارى از اعضاى اوپك، نفت تنها منبع درآمد است و به همين جهت ما خواهان بهاى منصفانه هستيم.
معناى اين چيست دو سال و نيم پيش با سلف شما در اوپك، عندنان شهاب الدين، صحبت مى كرديم. او از بهاى ۵۰ تا ۶۰ دلار براى هر بشكه نفت سخن مى گفت. حتى خود شما در نوامبر گذشته گفتيدكه هيچ شواهدى كه حاكى از رسيدن بهاى نفت به ۱۰۰ دلار باشد وجود ندارد.
هيچ نظر قطعى درباره بهاى نهايى نفت يا حتى دامنه خاصى براى اين قيمت ها ندارم. ما در اوپك خواستار افراط و تفريط، مثلاً كمترين يا بالاترين قيمت نيستيم. ما فقط يك قيمت پايدار مى خواهيم. اين مسئله براى توليدكنندگان و مصرف كنندگان مفيد خواهد بود. اما همان طور كه گفتم اين بازار است كه قيمت ها را تعيين مى كند.
كدام بازار بازارى كه شما تأثير قطعى در آن نداريد اوپك سازمانى بود كه در دهه هاى ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ قيمت ها را ديكته مى كرد اما گويى كه امروز بخش زيادى از اين قدرت را از دست داده است آيا اين گونه است
ما تنها در دوره كوتاهى از تاريخ خود چيزهايى را ديكته كرديم. آن روزها مدت هاى مديدى است كه سپرى شده است. اعضاى اوپك ۴۰ درصد از نفت مصرفى دنيا را تأمين مى كنند. نمى توان به طور قطع گفت كه ما بازار را كاملاً كنترل مى كنيم.
اما اوپك با كاهش يا افزايش حجم توليد مى تواند نفوذ گسترده اى را اعمال كند.
درست است و ما در صورت لزوم اين كار را خواهيم كرد. از سال ،۲۰۰۴ تا پايان ۲۰۰۶ توليد خود را روزانه تا حدود۵ ميليون بشكه افزايش داديم. اما وقتى كه احساس كرديم كه قيمت بسيار پائين است توليد نفت را حدوداً ۱‎/۷ ميليون بشكه كاهش داديم. اين يكى از بهترين تصميم هاى اوپك بود.
برخى از كارشناسان ترديد دارند كه اوپك ديگر بتواند حجم توليد خود را تا سطح قابل توجهى افزايش دهد. اين متخصصان مى گويند كه براى نمونه عربستان سعودى به عنوان تنها ابرقدرت نفتى دنيا فشار زيادى به ميادين نفتى خود وارد مى آورد و ذخاير آن به طور كلى كمتر از آن چيزى است كه پيشتر تصور مى شد.
نگران نباشيد، ما هنوز ظرفيت داريم. ما در حال حاضر قادريم تا ۳‎/۵ ميليون بشكه به توليد خود بيفزاييم. علاوه بر اين تا سال ۲۰۱۲ سرمايه گذارى هايى به ارزش ۱۵۰ ميليارد دلار در پروژه هاى جديد خواهيم كرد كه ظرف ۴ سال ظرفيت افزوده ۶ ميليون بشكه را به ما خواهد داد. با اين حال، بايد مطمئن شويم كه در آينده تقاضا براى نفت چقدر بالا خواهد بود. پس از آن، طبق اين اطلاعات مى توانيم روى سرمايه گذارى هايمان برنامه ريزى كنيم.
انكار نمى كنيد كه ذخاير محدود است. آيا تاكنون «پيك نفت» يا بالاترين سطح توليد قبل از آغاز روند كاهش ذخاير نفت را احساس كرده ايد
نه، من اين طور فكر نمى كنم. اعتقادى ندارم كه حتى در آينده نزديك نيز به اين وضعيت برسيم.
كارشناسان خارج از اوپك ديدگاه چندان خوشبينانه اى درباره آينده انرژى شما ندارند.
شايد. اما من معتقدم كه حتى نوه هاى شما نيز سوخت فسيلى كافى خواهند داشت. به طور قطع، نفت روزى تمام خواهد شد. اما يقين دارم كه اين اتفاق تا ۱۰۰ سال آينده رخ نخواهد داد.
حتى تحقيقى كه توسط اوپك منتشر شده است نتيجه گيرى مى كند كه تا سال ۲۰۲۴ سازمان شما قادر نخواهد بود كه تقاضاهاى مصرف كنندگان را به طور كامل تأمين كند و نفت زيادى توليد كند.
اين تحقيق خود ما نيست و ديدگاه رسمى اوپك را منعكس نمى كند. مطمئن هستم كه نتيجه گيرى آن اشتباه است. نفت كافى وجود دارد و ذخاير نفتى نيز به اندازه كافى كشف شده است. مشكل واقعى ما در ارزيابى صحيح از تقاضا نهفته است. مى خواهيم بدانيم سرعت رشد تقاضا تا چه اندازه است.
رشد تقاضا به عوامل بسيارى مانند صرفه جويى انرژى در كشورهاى صنعتى و نياز اقتصادهاى بزرگ در حال رشد چين و هند به انرژى بستگى دارد. آيا برداشت روشنى از مشكل واقعى و پنهان در اين ارزيابى داريد
به چين رفته ام و با رهبران سياسى آن صحبت كرده ام. با اتحاديه اروپا در حال گفت وگو هستيم و مى خواهيم به ژاپن هم برويم. گفت وگو براى ما مهم ترين مسئله است. كشورها به طور فردى و جداگانه قادر نيستند آمار دقيقى از تقاضا در آينده به ما ارائه دهند و دست كم دريافت مبهم و اندكى از نيازهاى نفتى به ما مى دهند.
شما تصور رنگى و زيبايى خلق مى كنيد. اما آيا اوپك تحت تأثير منافع متضاد اعضاى خود قرار نمى گيرد مانند بحث مهمى كه در آخرين جلسه مهم شما ميان ايران و ونزوئلا با ساير كشورها درباره بهاى نفت به وجود آمد
ما سياست را به خود كشورها واگذار مى كنيم. اوپك يك سازمان اقتصادى است. علاوه بر اين، آن يك جنجال و منازعه نبود. ما با يك لحن و بيان حرف مى زنيم و يكصدا هستيم. اما در ماه نوامبر گفت وگوى زنده و پويايى درباره احتمال و چگونگى تغيير ذخيره ارزى از دلار به يورو داشتيم. برخى از اعضاى ما ذخاير دلارى وسيعى دارند و برخى ديگر به دلار مى فروشند و با يورو مى خرند.
و شما مانند ايران و ونزوئلا خواهان توقف معامله با دلار هستيد
در حال حاضر يورو قوى ترين ارز دنياست. ممكن است تغييراتى صورت دهيم اما اندكى زمان مى برد. ممكن است سال هاى مديدى طول بكشد كه يورو به ارز اصلى و مسلط در تجارت نفت مبدل شود. اما در آينده تغيير ارز ذخيره چندان دشوار نخواهد بود.
سال گذشته آنگولا و اكوادور به اوپك پيوستند. آيا روسيه هم بايد ملحق شود
ما براى پذيرفتن عضو جديد در خانه كسى را نمى زنيم.
آيا نمى خواهيد مسكو در خانه شما را بزند با آمدن روسيه اى كه ظرفيت هاى توليد عظيمى دارد و حتى از ذخاير بزرگ ترى برخوردار است، اوپك قادر خواهد بود واقعاً قيمت را تعيين كند.
بار ديگر مى گويم كه ما نمى خواهيم چيزى را ديكته كنيم.
به طور قطع ولاديمير پوتين رئيس جمهور روسيه فكرهاى ديگرى دارد. سال گذشته وى پيشنهاد ايجاد كارتل گاز طبيعى را داد و آن را «ايده بسيار جالبى» توصيف كرد. او در كنار ايران، قطر و الجزاير سرگرم پيشبرد و گسترش اين ايده است. آيا شما نگران اين نوع ايده «ضداوپك» هستيد و آيا فكر مى كنيد كه اين كارتل گازى پتانسيلى خواهد داشت
چنين سازمانى در طولانى مدت يك گزينه واقعى خواهد بود. اما توليدكنندگان گاز تعهداتى خواهند داشت كه مانند نفت خام نيست. با اين حال ما در اوپك آن را تهديد تلقى نمى كنيم.
در سال هاى اخير حركتى جهانى به سوى ملى سازى مجدد ذخاير انرژى صورت گرفته است. تا دو دهه پيش از اين، كمپانى هاى چندمليتى نظير اكسون، شل و بريتيش پتروليوم بازار را در كنترل خود داشتند اما امروزه ۷۷ درصد همه ذخاير نفتى در دست شركت هاى ملى است. آيا بهتر نيست كه به جاى اين دايناسورهاى ملى، كمپانى هاى خصوصى و شفاف تر بر بازار مسلط شوند
دايناسورهاى واقعى، كمپانى هاى بين المللى نفتى هستند، نه اوپك. كمپانى هاى چند مليتى در چند سال اخير فلسفه خود را تغيير دادند اما هنوز راهى طولانى در پيش دارند. آنها بايد كاركنان محلى بيشترى به خدمت گرفته و تربيت كنند و بايد سرمايه گذارى بيشترى در اكتشاف ميادين نفتى جديد و به كارگيرى تكنولوژى هاى جديد داشته باشند. آنها بايد برخورد بسيار ملايمى با ويژگى هاى توليدى هر كشورى داشته باشند تا عرضه انرژى مطمئن تر شود.
ادامه دارد