[على رضايى]
|
|
|
در آستانه رقابت هاى مقدماتى جام جهانى ۲۰۱۰ آفريقاى جنوبى نگرانى هاى زيادى در چارچوب دروازه تيم ملى وجود دارد. افت فاحشى كه دروازه بان هاى سرشناس فوتبال كشورمان در اين فصل داشته اند، مى تواند مشكلات زيادى را به وجود آورد. از طرفى ديگر در بين دروازه بان هاى جوان و غيرملى پوش چهره اى كه تجربه كافى اندوخته و در حد حراست از آخرين سنگر تيم كشورمان باشد به چشم نيامد. اين معضل در ليگ برتر فوتبال گريبان بسيارى از تيم ها را گرفت. كمتر تيمى در نيم فصل اول از اين معضل در امان ماند. حتى پرسپوليس كه ركورد شگفت انگيزى در اين مسابقه ها برجاى گذاشت و تا آخرين بازى نيم فصل شكست نخورده بود، از بابت دروازه بان هاى اسم و رسم دارش مشكلات فراوانى را متحمل شد و عاقبت جام حذفى را نيز بر اثر اشتباهات بچه گانه دروازه بان خود از دست داد. استقلال، رقيب سنتى قرمزها هم بيشترين دردسرها را دراين راه به خود ديد. وحيد طالب لو كه در فصل گذشته روزهاى به ياد ماندنى را پشت سر گذاشته بود يكباره نزول غيرمنتظره اى داشت و گل هاى بدى را دريافت كرد. نداشتن يك رقيب جدى به باور خيلى ها مهم ترين عامل افت اين دروازه بان ملى پوش آبى ها بوده است. سپاهان كه محمدى جوان را يك رقيب جدى براى مدعيان پيراهن شماره يك تيم ملى مى دانست هم در روزهايى اسير كم تجربگى هاى او شد كه اثراتش جبران ناپذيرند. سوارى، ديگر دروازه بان جوان تيم اصفهانى نيز نتوانست مثل فصل قبل بدرخشد. صادقى، سنگربان تيم جوانان ايران و ذوب آهن اصفهان هم چندان قابل اتكا نشان نداد. او در روزهاى ابتدايى فصل خوش درخشيد حتى چند ضربه پنالتى را هم مهاركرد اما به مرور و با حساس تر شدن رقابت ها افت كرد. شرايط سيدمهدى رحمتى دروازه بان باتجربه مس كرمان هم ايده آل نبوده است. آمارها از نوسانات او حكايت مى كنند. اوضاع درچارچوب دروازه تيم سايپا نيز بى شباهت با سايرين نيست. درخشش خوب ميثاق معمارزاده جوان در فصل گذشته باعث شد تا على دايى او را براى تيم ملى پيشنهاد كند اما دراين فصل شرايط به گونه اى پيش رفته است كه دايى، بزرگ ترين مشوق معمارزاده نيز به خاطر اشتباهات مكررى كه داشت چندان به او اعتماد نكند. رحمان احمدى باتجربه هم نتوانست نظر مثبت سرمربى تيم سايپا را جلب كند تا به اجبار شانس به گلر جوان و سوم نارنجى پوشان چراغ سبز نشان بدهد . وضعيت در تيم هايى مثل ابومسلم، استقلال اهواز، نفت آبادان ، ملوان و ... هم بى شباهت با سايرين نيست. در چنين اوضاع و احوالى ابراهيم ميرزاپور كه يك فصل را به خاطر مصدوميت بيرون نشسته بود مى توانست به راحتى درون چارچوب دروازه تيم ايران بايستد اما او كه با ۷۵ بازى ملى در پى تصميمى احساسى به تيم دسته اولى استيل آذين پيوست نه تنها از اين فرصت بهره اى نگرفت كه خود از عوامل اصلى شكست هاى اين تيم در بسيارى از ديدارها لقب گرفت تا همچنان نسبت به نزول كيفى دروازه بانان تيم هاى باشگاهى ايران نگرانى هايى وجود داشته باشد. نكته جالب اين كه گلرهاى خارجى ليگ برتر هم دراين فصل چندان فوق العاده نبوده اند. توليا، اونيل و ... جملگى در حدى متوسط ظاهر شده اند. مشخص نيست دروازه بان آلمانى كه پيكان جذب كرده است چه عملكردى در نيم فصل دوم خواهد داشت.
فوتبال باشگاهى ايران در فصل اخير با معضل بزرگى به نام افت دروازه بانها مواجه است. به باور خيلى ها اين مشكل در سال هاى گذشته نيز وجود داشته و در فصل جارى نمود بيشترى پيدا كرده است . با شروع دور برگشت و حساس تر شدن مسابقه ها مربيان اگر چاره تازه اى نينديشند با مشكلات فراوانى مواجه مى شوند و در يك مرحله بالاتر تيم ملى هم در فاصله چند روز تا شروع مسابقه هاى مقدماتى جام جهانى ۲۰۱۰ مى تواند از اين مشكل آسيب ببيند. درخصوص علت افت سنگربانان ليگ برتر كارشناسان و مربيان عوامل مختلفى را مطرح مى كنند و البته دلايل زيربنايى نيز مورد بحث قرار مى گيرد كه بى توجهى به آنها مى تواند آينده دروازه بان هاى فوتبال كشور و تيم ملى را به مخاطره بيندازد.
* تجديدنظر
يكى از نكاتى كه پيرامون اين موضوع عنوان مى شود به انتخاب هايى بر مى گردد كه گلرها پيش از شروع فصل داشته اند. به باور منتقدان وجود رقباى همسطح و فرصت كمى كه براى بازى تعدادى از دروازه بان ها پيش آمده است آنها را از دوران اوج دور كرده است. نمونه بارز اين ادعا حسن رودباريان است. دروازه بان ملى پوش قرمزها كه پس از انتقال امتياز تيم پاس به همدان به پرسپوليس پيوسته است در اين فصل نتوانست انتظارات را برآورده كند. اگرچه واعظى وضعيت بهترى داشت اما او هم در حد و اندازه هاى پرسپوليس ظاهر نشد.
افشين قطبى سرمربى پرسپوليس كه يك درميان از اين دو دروازه بان استفاده مى كرد (فرشيد كريمى هم در اين تيم حضور دارد) تا هر دو آنها را آماده نگه دارد، قصد دارد در نيم فصل دوم تجديدنظر كند. وى مى گويد: اين طرح به نتيجه نرسيد و براى نيم فصل دوم درصدد هستيم آماده ترين گلر را در تركيب قرار بدهيم. از اين پس هر كس آماده تر باشد گلر تيم ما خواهد بود. قطبى اعتراف مى كند كه پرسپوليس درون دروازه از اطمينان لازم برخوردار نيست. اما جالب اين كه سعيد عزيزيان مربى دروازه بان هاى پرسپوليس از عملكرد شاگردانش راضى است. اين مربى مى گويد: «قبل از شروع فصل از گلرها نظرخواهى كردم و درباره وضعيت آنها در فصل گذشته پرسيدم. خودشان مى گويند امسال اوضاع خيلى بهتر است. سال قبل آنها مربى خارجى داشتند كه فقط تمرين مى داد و مى رفت. هيچ ارتباط كلامى بين آنها وجود نداشت اما تمرين كردن يك بخش كار است. قسمت ديگر روحيه گلرها است كه نمى توان آن را ناديده گرفت. من امسال اين كار را انجام دادم تا تمرين ها در سطح بالاترى انجام بگيرد. به نظر مى رسد مربى پرسپوليس با بيان اين حرف ها بيشتر درصدد توجيه عملكرد خود برآمده است.» با اين حال وى تأييد مى كند كه دروازه بان هاى ليگ برترى افت فراوانى كرده اند و اين به دلايل گوناگونى بستگى دارد. بى تفاوتى بيش از حد برخى از اين گلرها به باور عزيزيان مهم ترين عامل افت آنها بوده است.
وى توضيح مى دهد: «همه مى دانند اكثر گلرهاى سرشناس ما ضعيف شده اند. به نظر من پارسال آنها يك مقدار خوب كار كرده اند و فكر كردند امسال هم وضعيت مثل قبل خواهد بود. به نظر من آنها خيلى بى تفاوت شده اند. شايد نداشتن يك ذخيره خوب دليل اين ضعف باشد. گلرها چون كه مى دانند تحت هر شرايطى ثابت هستند زياد دل به كار نمى دهند. ما پارسال واعظى را داشتيم و امسال رودباريان را هم آورديم تا انگيزه و رقابت بين آنها برقرار بشود.» اين كارشناس ادامه مى دهد: «به نظر من بايد در تمرين با دروازه بان ها صحبت كرد. حتى ايرادات آنها را بيان كرد و به آنها گفت چه اشكالاتى دارند. درواقع تا ايرادات را بيان نكنيم آن طور كه مى خواهيم دروازه بان تيم در برطرف كردن آن خوب عمل نمى كند و پيشرفت حاصل نمى آيد. البته اين مطرح كردن ضعف ها نبايد به گونه اى باشد كه درصدد تخريب بازيكن باشيم. بنابراين لحن حرف زدن خيلى مهم است. البته پيشنهاد مى كنم كه حرف ها را زمانى كه گلر تنهاست به وى بيان كنيم. تك به تك صحبت كردن خيلى بهتر است تا اين كه مربى در جمع بازيكنان به اشكالات گلرها اشاره كند. خودم در نيم فصل اول همه نقطه ضعف هاى گلرهايم را يادداشت كردم و با آناليز كامل بازى ها در تلاش هستم اين اشكالات را برطرف كنم. حتى دنبال اين هستم كدام گلرمان در شهرستان ها بهتر است و كدام يك در تهران خوب عمل مى كند. يك نكته ديگر اين كه مربيان هم نبايد از آموزش غافل شوند. با مربيان اگر بخواهيم به همان چيزهايى كه در دوران يادگيرى آموخته ايم بسنده كنيم به جايى نمى رسيم. شايد اين هم جزو مشكلات گلرهاى ما باشد.»
* نگرانى هاى مربى تيم ملى
كريم بوستانى مربى دروازه بان هاى تيم ملى شايد در بين ديگر مربيان نگرانى بيشترى داشته باشد؛ چرا كه وى در صورت بروز هرگونه اشتباهى از آنها پاسخگو خواهد بود. بوستانى معتقد است بسيارى از گلرهاى ملى نسبت به فصل قبل پراشتباه عمل كرده اند. اين مربى وحيد طالب لو را مورد خطاب قرار مى دهد و عنوان مى كند كه روزهاى خيلى بدى را در ماه هاى اخير سپرى كرده است. بوستانى سعى مى كند در ادامه اين بحث به جرياناتى كه پيرامون گلرهاى تيم ملى وجود داشته بپردازد. دروازه بان سابق تيم ملى مى گويد: «خيلى ها مى گفتند وحيد طالب لو مشكل روحى پيدا كرده است و استقلالى ها مى توانستند اين مسئله را برطرف كنند اما كارى انجام ندادند. شايد بهتر بود يك روانشناس در كنار طالب لو قرار مى گرفت. از لحاظ فنى هم كه مربى تيم بايد مشكلاتش را برطرف مى كرد اما در عمل چيزى ديده نشد. يا اين كه رودباريان رفته به تيمى كه سه دروازه بان خوب مثل واعظى، كريمى و حقيقى را در اختيار دارد و به همين خاطر به رودباريان كمتر بازى مى رسد. به نظر من رودباريان در كل خوب عمل نكرده است. واعظى هم چندان بد نبود. در اين بين رحمتى براى اين كه بازى كند از استقلال جدا شد. او و ميرزاپور هم به تيم ملى دعوت شده اند. در كل بايد بگويم دروازه بان هاى ما امسال افت فاحشى داشتند.»
كريم بوستانى وجود دروازه بان هاى خارجى در تيم هاى ليگ برترى را از عوامل ضعيف شدن تيم ها از ناحيه دروازه عنوان مى كند و اين موضوع را خطرى براى كل فوتبال كشورمان مى داند. وى با اشاره به اين كه در فوتبال حرفه اى هم مى توان با وضع قوانينى از نابودى گلرها جلوگيرى كرد از مسئولان فوتبال كشور خواستار رسيدگى به اين موضوع شده است. مربى سابق استقلال اهواز مى افزايد: «الآن در كشورهاى حوزه خليج فارس حضور دروازه بان هاى خارجى ممنوع است. الان نزديك به ۱۰ دروازه بان خارجى در ليگ برتر حضور دارند و اكثر گلرهاى داخلى پشت خط مانده اند. ما به جاى اين كارها بايد مدارس دروازه بانى تشكيل بدهيم. هر تيم بايد حداقل ۱۰ گلر جوان را پرورش دهد و از بين آنها نفرات واجد شرايط را برگزيند. ما بايد از پايه شروع كنيم چون كه گلرهاى كنونى نهايتاً سه، چهار سال ديگر بيشتر دوام نمى آورند و نمى توان براى درازمدت روى آنها حساب باز كرد.» بوستانى كه از عدم سازندگى در بين باشگاه ها انتقاد مى كند پيشنهاد مى كند تيم ها در فهرست نهايى خود گلرهاى جوان را قرار دهند تا در درازمدت روى آنها سرمايه گذارى صورت گيرد. اين مربى به يك نكته جالب توجه هم اشاره دارد. اين كه مربى دروازه بان هاى تيم هاى باشگاهى ايران در شرايط كنونى چقدر با علم روز دروازه بانى آشنا هستند مسئله اى است كه از نظر مربى تيم ملى نبايد آن را ساده گرفت؛ چرا كه بسيارى از مربيان باشگاه ها بى توجه به اين مهم با همان سبك و سياق دوران بازيگرى خود تمرينات را پى مى گيرند كه منطقى نيست.
|
|
|
* ضعف هاى مربيان
نكته اى كه بوستانى تأكيد مى كند از عوامل رشد ناكافى گلرها در فوتبال ايران است مورد تأييد و حتى پافشارى حميد بابازاده مربى پيشين دروازه بان هاى استقلال هم هست. اين كارشناس فوتبال در شروع صحبت هايش مى گويد: «به اعتقاد من پست دروازه بانى با ساير بخش ها خيلى فرق دارد. نوع تمريناتى كه براى اين قسمت در نظر گرفته مى شود بايد با بقيه تفاوت داشته باشد. ضمن اين كه دروازه بانى بايد روانشناسى خاص خود را هم به دنبال داشته باشد كه اين قضيه كمتر مورد توجه بوده است. متأسفانه بايد اعتراف كنم در ايران مربيان دروازه بانى پيشرفت آنچنانى نداشته اند و در بخش فنى مشكلات زيادى را مى توان به مربيان نسبت داد. فكر مى كنم تمرينات و نوع آن براى دروازه بان ها خيلى مهم است و مطمئناً اگر تمرينات مناسب و اختصاصى هر بخش و نيز تمام مسائلى كه يك گلر بايد انجام بدهد صورت نگيرد، مشكلات زيادتر خواهد شد. مربى پيشين تيم استقلال تهران مى افزايد: «من يك مثال ساده را مطرح مى كنم. وقتى يك فرد براى بدنسازى به باشگاه مى رود حتى پس از گذشت تنها دو، سه ماه متوجه مى شود كه تغييراتى در عضلاتش به وجود آمده است. چون كه مربى تمرينات خاص را براى هر يك از اجزاى بدن و عضلات و اندام ها در نظر مى گيرد و اين را هم فراموش نكنيم تمرين هر عضله با عضله ديگر فرق دارد. الآن تمرين دروازه بانى نيز همين طور است. در واقع تمرين ها بايد متفاوت باشند، اما وقتى تمرين چند تيم را زير نظر بگيريد متوجه مى شويد اكثر مربيان فقط توپ مى اندازند تا گلر بگيرد اما باور كنيد اين كار بزرگ ترين اشتباه است. هر بخش از تمرين مثل سرعتى، چالاكى و حتى روانى نيازمند عمليات خاص خود است. در حقيقت هر بخش حداقل ۱۰ تمرين مخصوص به خود را دارد. در همين فصل اخير بارها ديديم ضربات مهاجم به دفاع برخورد كرد و تغيير جهت داد ولى دروازه بان نتوانست بگيرد. دليل آن هم معلوم است چون كه اين گلر كمترين تمرين را در رفلكس ها داشته است. وقتى كارهاى سرعتى انجام نگيرد مغز هم خوب فرمان نمى دهد. دروازه بان سابق تيم استقلال با بيان اين كه در دو، سه سال گذشته رقابت خوبى بين چهار، پنج دروازه بان فوتبال ايران وجود داشت اما به دليل اشباع آنها و نيز نداشتن تداوم در تمرينات خوب آماده سازى اين رقابت خيلى سريع فروكش كرد و حالا شاهد افت جمعى گلرهاى سرشناس فوتبال كشورمان هستيم. وى در خصوص برطرف كردن اين معضل مى گويد: «ما در پايه ها مشكلات فراوانى داريم. شايد يك گلر در رده پايه اى خوب باشد ولى وقتى همين بازيكن به سن ۲۲ ، ۲۳ سالگى مى رسد متوجه مى شويم تكنيك و آموزش لازم را نديده است. من حتى در بين ملى پوشان هم دو دروازه بان ديده ام كه هنگام خروج ها اصولى عمل نمى كنند. اگر طالبلو در دوران جوانى درخشيد براى اين بوده كه خوب تمرين كرد ولى كسى راه او را ادامه نداد و تهديدكننده اى وجود نداشت. اين نشان مى دهد در كارهاى سازندگى خوب كار نمى كنيم و مشكلات فنى وجود دارد. باشگاه ها بايد در اين باره بازنگرى به خرج دهند. حتى فدراسيون هم بايد دخالت كند در غير اين صورت مشكلات فراوانى در آينده خواهيم داشت و اين افت گروهى گلرها، تهديدى جدى براى فوتبال ملى است.»
* بى ثباتى
|
|
|
رسول كربكندى سرمربى سابق تيم ذوب آهن اصفهان نيز با بيان اين موضوع كه بى ثباتى و نوسانات دروازه بان هاى تيم ملى براى همه روشن شده است اين مشكل را به باشگاه ها و كوتاهى آنها نسبت مى دهد. اين كارشناس باسابقه در بيان علل اين مشكل مى گويد: «مشكلات به يك يا دو دليل برنمى گردد. با اين حال من فكر مى كنم خيلى از دروازه بان ها زود به تيم ملى مى رسند و دليل اين هم نبود گلرهاى خوب است. وقتى هم بازيكن ها پيراهن شماره يك تيم ملى را مى پوشند ديگر براى حفظ آن خيلى تلاش نمى كنند براى همين است كه عمر دروازه بان ها كوتاه شده است. اين را هم ناديده نگيريم كه الآن گلرها خيلى دل به كار نمى دهند. زمان ما دروازه بانى به اين صورت نبود. توپ و امكانات و زمين هاى امروزى را هم نداشتيم ولى پشتكار بازيكن ها چيز ديگرى بود. بعد از نسل ما اگر عابدزاده پيشرفت زيادى كرد فقط به خاطر تلاش زيادى بود كه داشت. او در مقطعى شاگرد خودم بود و از نزديك مى ديدم چقدر تلاش مى كند. براى عابدزاده تمرين كردن بهترين تفريح بود اما حالا گلرها تا به يك جايى مى رسند پشتكارشان را از دست مى دهند. كربكندى وجود دروازه بان هاى خارجى را هم در اين جريان بى تأثير نمى داند اما تأكيد مى كند فدراسيون اگر قصد ممانعت از حضور آنها را در تيم هاى باشگاهى كشورمان دارد طى پروسه اى چند ساله اين كار را انجام دهد تا باشگاه ها آسيب نبينند. دروازه بان اسبق تيم ملى همچنين پيشنهاد مى دهد كه فدراسيون فوتبال به دنبال استعداديابى دروازه بان ها باشد و براى اين كار هزينه كند تا فوتبال ايران از داشتن گلرهاى خوب تهى نشود.
آنچه مسلم است سنگربانان تيم هاى باشگاهى و ملى ايران روزهاى خوبى را در اين فصل و ماه هاى اخير سپرى نكرده اند و ادامه اين روند مى تواند لطمات جبران ناپذيرى به دنبال داشته باشد. دلايل نزول كيفى گلرها تا حدى مشخص هستند اما براى برطرف كردن اين معضل آيا باشگاه ها، فدراسيون و حتى مربيان حاضر به برداشتن گام هاى اساسى خواهند بود.