\ مشهد ـ حجت الاسلام والمسلمين سيداحمد علم الهدى، امام جمعه مشهد خواستار حفظ وحدت و انسجام هرچه بيشتر گروه ها و جريان هاى مختلف سياسى كشور شد. وى در خطبه هاى نماز جمعه مشهد در حرم مطهر رضوى، گفت: استكبار جهانى به سركردگى آمريكا در آستانه انتخابات مجلس شوراى اسلامى درصدد ايجاد تفرقه در كشور و از جمله ميان جريان هاى سياسى است.

\ قم ـ آيت الله رضا استادى، امام جمعه موقت قم با محكوم كردن جنايات رژيم اشغالگر قدس، گفت: مسلمانان جهان از مردم مظلوم و بى دفاع فلسطين حمايت كنند و در برابر جنايات اسراييل سكوت را بشكنند. وى در خطبه هاى نماز جمعه قم، افزود: مسلمانان با بيدارى و با فرياد اعتراض آميز خود، از دولت هاى خود بخواهند تدابير عاجلى براى حمايت از مردم مظلوم فلسطين انجام دهند.

\ اصفهان ـ آيت الله سيدابوالحسن مهدوى، امام جمعه موقت اصفهان گفت: حمايت آمريكا و بى تفاوتى مجامع بين المللى جهان، تداوم جنايات و زياده طلبى رژيم نژادپرست صهيونيستى را در سرزمين هاى اشغالى در پى داشته است. وى در خطبه هاى نماز جمعه اين شهر، با محكوم كردن محاصره نوار غزه از سوى نيروهاى رژيم اشغالگر قدس، تداوم اين گونه رفتارها را حاصل اطمينان صهيونيست ها از فقدان مخالفت جهانى دانست.

\ همدان ـ آيت الله غياث الدين طه محمدى، نماينده ولى فقيه در استان و امام جمعه همدان گفت: حمايت و پشتيبانى قاطعانه و جدى از ملت مظلوم و ستمديده فلسطين وظيفه همه مسلمانان جهان است. وى در خطبه هاى نماز جمعه اين شهر افزود: اكنون رژيم صهيونيستى غاصب با محاصره نوار غزه ظلم و ستم بسيارى به مردم مظلوم اين منطقه مى كند.

\ اراك ـ آيت الله احمد محسنى گركانى، نماينده ولى فقيه در استان مركزى و امام جمعه اراك گفت: جنايات صهيونيست ها در غزه دستاورد سفر اخير بوش به منطقه است. وى در خطبه هاى نماز جمعه اين شهر افزود: جنايات صهيونيست ها عليه مردم مظلوم فلسطين در غزه با چراغ سبز آمريكا انجام مى شود. وى گفت: بوش هر چند ادعاى حقوق بشر را مطرح مى كند ولى در واقع يك جنايتكار است كه بايد محاكمه شود.

\ سمنان ـ حجت الاسلام والمسلمين سيدمحمد شاهچراغى، نماينده ولى فقيه و امام جمعه سمنان با اشاره به كشتار و محاصره مردم بى دفاع نوار غزه سكوت مجامع بين المللى و سازمان هاى به اصطلاح مدافع حقوق بشر را محكوم كرد. وى در خطبه هاى نماز جمعه اين شهر گفت: دولت هاى عربى كه در سفر بوش به او هديه دادند دستشان در خون كودكان فلسطينى آلوده است.

\ شهركرد ـ حجت الاسلام والمسلمين سيدعبدالحميد فاطمى خطيب موقت جمعه شهركرد، با محكوم كردن حملات وحشيانه رژيم اسرائيل در نوار غزه عليه مردم بى دفاع فلسطين، گفت: كشورهاى اسلامى بايد در برابر توطئه هاى رژيم اشغالگر اسرائيل بيدار باشند. وى در خطبه هاى نمازجمعه اين شهر، افزود: حملات رژيم اسرائيل عليه مردم بى دفاع مسلمان در غزه نشانه اى از نسل كشى اين رژيم اشغالگر عليه جهان اسلام است.

\ كرمان ـ حجت الاسلام والمسلمين محمد صباحى، امام جمعه موقت كرمان جنايات اخير رژيم اشغالگر قدس را در نوار غزه محكوم كرد. وى در خطبه هاى نماز جمعه اين شهر گفت: حمايت از مردم مظلوم فلسطين وظيفه همه مسلمانان جهان است.

\ بوشهر ـ آيت الله اسدالله ايمانى، نماينده ولى فقيه در استان و امام جمعه بوشهر گفت: داوطلبان نمايندگى هشتمين دوره مجلس شوراى اسلامى براى كسب رأى، خود را وامدار گروه ها، احزاب و افراد نكنند. وى در خطبه هاى نماز جمعه اين شهر افزود: داوطلبانى كه به مدد پشتيبانى جناح ها، ثروت طاغوتيان، قاچاقچيان و افراد مسأله دار به مجلس راه يابند، نمى توانند نمايندگانى شايسته براى تصويب قوانين باشند.

\ ايلام ـ حجت الاسلام محمدنقى لطفى، نماينده ولى فقيه در استان و امام جمعه ايلام، سكوت سران كشورهاى عرب در قبال جنايات صهيونيست ها در نوار غزه را تأسف بار دانست. وى در خطبه هاى نماز جمعه افزود: سران كشورهاى عربى به عنوان شريك جرم نخست وزير اسرائيل غاصب و رئيس جمهورى آمريكا در اين مدت هيچ حركتى انجام نداده اند.

رشت ـ خبرنگار«ايران»: در مراسم هجدهمين سالگرد درگذشت محمود نامجو پهلوان و قهرمان جهانى، تنديس وى در شهرستان رشت گلباران شد.
در اين مراسم، روح الله قهرمانى چابك استاندار گيلان، مسئولان تربيت بدنى، هيأت وزنه بردارى و هيأت پرورش اندام گيلان، پيشكسوتان و ورزشكاران اين استان حضور داشتند. استاندار گيلان در سخنانى در اين مراسم، گفت: مرحوم محمود نامجو افتخار همه ما گيلانيان و ايرانيان است.
قهرمانى افزود: امروز همه گيلانى ها به نامجو افتخار مى كنند و وقتى اسمش را مى شنوند با تمام وجود به خود مى بالند. وى گفت: مرحوم نامجو با توجه به تلاش و كوشش فراوان و كسب افتخارات بيشمار، خود را به بهاى ناچيز نفروخت و پول و ثروت را با غرور و افتخار ملى معاوضه نكرد.
والامنش، رئيس هيأت وزنه بردارى گيلان نيز در اين مراسم گفت: مرحوم محمود نامجو علاوه بر قهرمانى يك پهلوان بود كه اين ارزشمند است. مرحوم نامجو نخستين مدال طلاى جهانى را در سال ۱۹۴۹ و در رقابت هاى جهانى وزنه بردارى لاهه هلند براى ايران و قاره آسيا به ارمغان آورد. وى گفت: اين پهلوان در سال ۱۳۶۶ مدال طلاى جهانى خود را كه براى وى بسيار ارزشمند بود به رزمندگان اسلام هديه كرد.
مرحوم محمود نامجو علاوه بر وزنه بردارى در رشته هاى كشتى، پرورش اندام و ژيمناستيك نيز عناوين قهرمانى كشور و حتى جهان را در اختيار داشت و نخستين مدال قهرمانى مرحوم نامجو نيز در رقابت هاى كشتى قهرمانى كشور كسب شد. مرحوم محمود نامجو، در سال ۱۲۹۷ در محله استادسراى شهرستان رشت متولد شد و در دى ماه سال ۱۳۶۸ به دليل بيمارى در يكى از بيمارستان هاى تهران درگذشت.

شيراز ـ زينب كارگر: دانشكده خبر واحد شيراز پنجشنبه ۴ بهمن ماه با حضور مديرعامل خبرگزارى جمهورى اسلامى، رئيس و معاونان دانشكده خبر تهران، استاندار، مديران اجرايى، روزنامه نگاران و شمارى از مديران روابط عمومى ادارات و سازمان هاى استان فارس گشايش يافت.
مهندس سيد جلال فياضى، مديرعامل خبرگزارى جمهورى اسلامى (ايرنا) در اين مراسم، تمركززدايى در زمينه فعاليت دانشكده خبر را يكى از سياست هاى اين خبرگزارى خواند و گفت: علاقه و پيگيرى مستمر فعالان رسانه اى استان ها براى كسب علم و دانش بيشتر و وجود مشكلاتى بر سر راه حضور آنها در تهران به منظور بهره گيرى از آموزش هاى دانشكده خبر، انگيزه اى شد تا مقدمات راه اندازى شبكه هاى استانى اين دانشكده شكل بگيرد. وى افزود: به دنبال توافقى كه پارسال بين خبرگزارى جمهورى اسلامى و دانشگاه جامع علمى كاربردى صورت گرفت مجوز راه اندازى و فعاليت ۶ واحد دانشكده خبر با پراكندگى مناسب در استان هاى كشور صادر شد و خوشبختانه در كمتر از يكسال ۲ واحد مورد توافق كه در شيراز و اردبيل مستقر هستند به مرحله بهره بردارى رسيده اند. وى با تاكيد بر اينكه خبرنگارى قبل از اينكه يك دانش باشد، يك هنر به شمار مى آيد به افرادى كه قصد دارند به تحصيل آموزش هاى تخصصى روزنامه نگارى بپردازند توصيه كرد: در صورتى كه استعداد، هنر و عشق لازم براى اين حرفه را در خود نمى بينند وارد اين عرصه نشوند.
فياضى، مهمترين معضل حوزه خبررسانى كشور را «آلودگى اطلاعاتى» ناميد و اظهار داشت: اين آلودگى عمدتاً از طريق سايت هاى بى هويت كه با هدف رسيدن به مقاصد اقتصادى خاص، اخبار راست و دروغ را منعكس مى كنند به وجود مى آيد و اين آلودگى اطلاعاتى كه قطعاً آلودگى اقتصادى در پشت آن پنهان است، به قيمت سلب اعتماد از جامعه تمام مى شود و متأسفانه شاهد هستيم كه برخى از روزنامه ها نيز از اخبار اين سايت ها استفاده مى كنند كه اين وضع بايد سامان يابد.
وى در ادامه به تشريح ديگر سياست هاى ايرنا پرداخت و گفت: سايت اختصاصى استانى ايرنا حداكثر تا ۶ ماه آينده در تمام استان هاى كشور راه اندازى خواهد شد و فارس به عنوان ششمين استان كشور در دهه فجر امسال صاحب سايت اختصاصى مستقل مى شود.
فياضى ايجاد يك هويت مستقل اطلاع رسانى براى هر استان، دسترسى آسانتر مطبوعات و ديگر كاربران استانى به اخبار منطقه خود و امكان انتشار گسترده اخبار شهرستان هاى مختلف كشور را از جمله مزيت هاى فعاليت سايت هاى اختصاصى ايرنا در استان ها معرفى كرد.
وى، جوان سازى خبرگزارى جمهورى اسلامى را به عنوان يكى از رويكردهاى ايرنا اعلام و خاطرنشان كرد: بازسازى نيروى انسانى در ايرنا با يك برنامه ريزى دقيق و مدون از طريق جذب جوانان علاقه مند و فعاليت آنها در كنار نيروهاى با تجربه انجام مى گيرد.
مديرعامل خبرگزارى جمهورى اسلامى از گشايش سايت جديد ايرنا در بهمن ماه امسال خبر داد و تصريح كرد: با گشايش اين سايت كه در قالب طرح جامع گردش خبر ايرنا طراحى شده با بهره گيرى از آخرين دستاوردهاى فناورى روز دنيا، امكان دسترسى كاربران به خبر از نظر تخصصى، عكس و فيلم هاى خبرى فراهم مى شود و اين سايت هوشمند، پس از نخستين مراجعه كاربر به يك بخش در مراجعات بعدى اخبار و اطلاعات مورد نياز و علاقه اش را بلافاصله در اختيار او قرار دهد. به گفته فياضى در يك فاصله زمانى ۸ ماهه، حدود ۲۳ طرح فنى در ايرنا به بهره بردارى خواهد رسيد و از اين رهگذر، خبرگزارى جمهورى اسلامى به آخرين دستاورد هاى فنى به لحاظ سرعت و كيفيت ارسال اخبار و اطلاعات خبر خواهد داد.
استاندار فارس نيز در اين مراسم با اشاره به نقش كليدى رسانه ها در شكل دهى به افكار عمومى جهان امروز گفت: تهيه، پردازش و انتقال خبر يك كار حرفه اى است كه پيچيدگى هاى خاص خود را دارد و اصحاب رسانه به عنوان آفرينندگان اطلاعات و اخبار بايد به اندازه كافى دانش و تجربه بيندوزند و فعاليت دانشكده خبر از طريق ارائه آموزش هاى تخصصى، زمينه فعاليت حرفه اى دست اندركاران عرصه اطلاع رسانى را فراهم مى سازد.
مهندس سيد محمدرضا رضازاده افزود: فارس به لحاظ، كميت رسانه ها از استان هاى پيشتاز كشور محسوب مى شود و وجود دانشكده خبر مى تواند به عمق بخشيدن و افزايش كيفيت فعاليت هاى رسانه اى بيانجامد.
وى خاطرنشان كرد: در شرايطى كه برخى از جريان ها با اهداف مشخص قصد دارند افكار عمومى جامعه را به سمت و سويى خاص سوق دهند، حضور افرادى با صلاحيت، درايت و معتقد به اصول حرفه اى روزنامه نگارى بدون در نظر گرفتن گرايش هاى سياسى در عرصه اطلاع رسانى، بسيار ارزشمند است.
دكتر احمدزاده، رئيس دانشكده خبر نيز دراين مراسم اظهار داشت: دانشكده خبر وابسته به خبرگزارى جمهورى اسلامى هم اكنون ۶۳۰ نفر دانشجو دارد كه ۵۰۰ دانشجوى آن در واحدهاى تهران مشغول به تحصيل هستند و ۱۳۰ نفر از اين دانشجويان نيز از ترم بهمن امسال در واحدهاى شيراز و اردبيل مشغول به تحصيل خواهند شد.
وى با اشاره به تأكيد خبرگزارى جمهورى اسلامى بر گسترش واحدهاى دانشكده خبر در استان هاى كشور ابراز اميدوارى كرد تا نيمه اول سال ۸۷ واحدهاى اين دانشكده در اهواز، زاهدان، مشهد و ميبد يزد راه اندزاى شود.
احمدزاده همچنين از تصويب رشته خبرنگارى بين الملل در مقطع كارشناسى ارشد در دانشكده خبر واحد تهران خبر داد. وى تأكيد كرد: دانشكده خبر واحد شيراز با فعاليت در حوزه جنوب كشور، خواهد توانست نيروى انسانى متخصص مورد نياز در استان هاى فارس، بوشهر، كهگيلويه و بويراحمد و هرمزگان را تأمين كند.
سيد جواد جعفرى زوج، رئيس خبرگزارى جمهورى اسلامى استان فارس و سرپرست دانشكده خبر واحد شيراز نيز ضمن قدردانى از حمايت تلاش هاى انجام گرفته از سوى مسئولان استان فارس در راه اندازى دانشكده خبر واحد شيراز، تداوم حركت نوپاى اين مركز علمى، آموزشى را نيازمند توجه بيشتر مسئولان و اصحاب رسانه استان دانست. موضوع راه اندازى دانشكده خبر واحد شيراز، از سال ۸۱ در استان فارس در مجموعه خبرگزارى جمهورى اسلامى مطرح شد و بسترسازى ايجاد آن در مركز آموزش رسانه هاى جنوب كشور فراهم شد. مركز آموزش رسانه هاى جنوب كشور در طول ۵ سال گذشته، بيش از ۳۰ دوره آموزشى كوتاه مدت با حضور استادانى از تهران و بيش از ۲۵ دوره آموزشى با بهره گيرى از مدرسان استان فارس برگزار كرده است و جذب دانشجو در دانشكده خبر واحد شيراز در ۳ رشته خبرنگارى، روابط عمومى و عكاسى خبرى در مقطع كاردانى از طريق كنكور دانشگاه جامع علمى كاربردى و به دو روش پودمانى و ترمى صورت مى گيرد.

تبريز - مهرداد خوشكار مقدم: در ايامى كه با عنوان هفته هواى پاك در كشور نامگذارى شده است، وضع آلودگى هوا در كلانشهر تبريز به حالت هشدار درآمد.
افزايش شديد آلودگى هواى تبريز طى روزهاى اخير ناشى از آن است كه با سرماى شديد هوا در نقاط مختلف كشور و افزايش ميزان مصرف گاز، گاز مصرفى واحدهاى صنعتى در اين منطقه قطع شده و اغلب كارخانجات براى ادامه فعاليت ناچار به استفاده از سوخت مازوت روى آورده اند.
به گفته مسئولان محلى، در وضع كنونى، اولويت اصلى مشتركان گاز با مصارف خانگى بوده و قطع گاز مصرفى كارخانجات و واحدهاى توليدى - صنعتى اجتناب ناپذير بوده است.
محمد اشرف نيا، معاون عمرانى استاندار آذربايجان شرقى مى گويد: به دنبال بروز مشكلات ناشى از افت فشار گاز مجبور شديم گاز مصرفى كارخانجات تبريز را قطع كنيم.
وى مى افزايد: در پى قطعى گاز كارخانجات و آگاه سازى عمومى براى مصرف بهينه انرژى، آذربايجان شرقى توانست در طول يك هفته بيش از ۲ ميليون متر مكعب در مصرف گاز صرفه جويى كند.
به گفته اشرف نيا، اين استان درباره معضل قطعى گاز در مقايسه با مناطق ديگر از مشكلات كمترى برخوردار بوده و حتى گاز كلانشهر تبريز با تلاش مسئولان محلى و شركت گاز به هيچ وجه قطع نشد. با تمام اين اوصاف اما قطع گاز كارخانجات و واحدهاى صنعتى در تبريز براى ساكنان اين كلانشهر گران تمام شده است.
مهندس على عليپور، معاون محيط انسانى اداره كل حفاظت محيط زيست آذربايجان شرقى در اين باره مى گويد: سوخت گاز طبيعى در مقايسه با سوخت هاى مايع به ميزان ۸۰ درصد از آلودگى كمترى برخوردار است. وى يادآور مى شود: در ساليان گذشته زمانى كه واحدهاى صنعتى شهرستان تبريز از سوخت مازوت استفاده مى كردند، سالانه بيش از ۳۶۵ هزار تن انواع آلاينده هاى خطرناك وارد اتمسفر اين منطقه مى شد.
مهندس عليپور با اشاره به اينكه در حال حاضر تمامى واحدهاى صنعتى در اين شهرستان سوخت خود را از مازوت به گاز طبيعى تغيير داده اند، مى افزايد: در وضع جديد، سالانه از ورود ۲۹۲ هزار تن آلاينده هاى هواى شهر تبريز جلوگيرى شده است.
وى همچنين خاطرنشان مى كند، با بروز اين شرايط و استفاده از مازوت به جاى گاز در كارخانجات مختلف تبريز موجب بازگشت به وضع ساليان گذشته شده است.
مهندس مسعود شاكرى، كارشناس آلودگى هواى اداره كل محيط زيست آذربايجان شرقى مى گويد: در صورتى كه واحدهاى صنعتى گاز سوز در تبريز روزانه تنها ۲۰۰ تن مواد آلاينده وارد هواى اين منطقه مى كردند اما در وضع كنونى اين رقم به يك هزار تن در روز رسيده است.
وى خاطرنشان مى كند: در طول ۱۰ روز گذشته ۱۰ هزار تن انواع ذرات آلاينده به هواى تبريز افزوده شده به طورى كه وضع آلودگى هوا در اين كلانشهر به حالت هشدار رسيده است.
مهندس شاكرى تصريح مى كند: در وضع عادى، ميزان ذرات آلاينده موجود در هوا در يك منطقه بايد ۱۰۰ PSI باشد اما اين ميزان در شهر تبريز بشدت افزايش يافته است.
به گفته وى درصورت ادامه اين روند، وضع هواى شهر تبريز به حالت اضطرار در خواهد آمد.
در همين حال، به اعتقاد كارشناسان، ميزان بالاى آلودگى هوا در شهرستان تبريز گذشته از نحوه سوخت كارخانجات در اين منطقه، عوامل مهمترى دارد. در اين ميان بررسى هاى صورت گرفته نشان مى دهد، عدم موقعيت صحيح استقرار واحدهاى صنعتى در تبريز از مهم ترين عوامل آلودگى هواى اين منطقه به حساب مى آيد. براين اساس به نظر كارشناسان، در طول سال هاى قبل از انقلاب مكان يابى مناسبى براى استقرار واحدهاى صنعتى در تبريز صورت نگرفته است. به اعتقاد صاحبنظران، يكى از اشتباهات صورت گرفته ايجاد واحدهاى آلاينده صنعتى در نقاطى است كه در مسير وزش باد قرار داشته و ذرات آلوده معلق در هوا را به سمت داخل تبريز هدايت مى كنند.
محمد معمارزاده، استاندار آذربايجان شرقى نيز با اشاره به اين مشكل مى گويد: استقرار صنايع آلاينده در اطراف كلان شهر تبريز طى ۴ دهه قبل تاكنون موجب بروز مشكلات زيست محيطى فراوانى براى مردم شده است. وى مى افزايد: بخش عمده اى از صنايع سنگين و آلاينده در ناحيه صنعتى غرب تبريز قرار دارند در حالى كه براى وزش باد در اين منطقه از غرب به شرق بوده و تمام ذرات خطرناك اين كارخانجات به سمت داخل تبريز هدايت مى شوند.
معمارزاده با ابراز تأسف از بى توجهى به مقوله حياتى «مكان يابى» در ساخت كارخانجات و واحدهاى صنعتى در دهه هاى گذشته، نداشتن تصوير درست از آينده، تأثيرگذارى جريانات سياسى در ساخت مراكز صنعتى و نفوذ سياستمداران را به عنوان عمده عوامل احتمالى بروز اين وضع نام مى برد.
استاندار آذربايجان شرقى ضمن تأكيد بر اتخاذ راهكارهاى مناسب براى مقابله با اين معضل مى افزايد: اشتباهات گذشته در استقرار واحدهاى صنعتى بدون مكان يابى درست صنايع آلاينده نبايد تكرار شود. با شرايط موجود گرچه قطع گاز واحدهاى صنعتى در تبريز موجب افزايش شديد آلودگى در اين كلانشهر شده است، اما به اعتقاد كارشناسان زيست محيطى، اتخاذ اين راهكار براى جلوگيرى از بروز بحران ناشى از برودت هوا اجتناب ناپذير بوده است.
مهندس على عليپور، معاون محيط انسانى اداره كل محيط زيست آذربايجان شرقى نيز عامل جغرافيايى را از ديگر عوامل مؤثر در افزايش آلودگى در تبريز دانسته و مى افزايد: شهر تبريز در محاصره كوه هاى بلند قرار داشته و اين مسأله مانع از جريان باد مى شود. به گفته وى، عدم وجود جريان باد بويژه در فصول پاييز و زمستان موجب انباشته شدن ذرات آلاينده در جو اين منطقه شده و موجب افزايش شديد آلودگى هواى تبريز مى شود.
مهندس عليپور در عين حال خاطرنشان مى كند: در وضع كنونى تنها راهكار كاهش ميزان آلودگى هوا و بازگشت به حالت عادى، همكارى مناسب شهروندان در مصرف انرژى است. وى يادآور مى شود: از آنجايى كه منابع انرژى در سرزمين ايران بسيار ارزان تر از نقاط ديگر جهان است، اغلب مردم در مصرف آن از الگوى مناسبى استفاده نمى كنند. اين كارشناس محيط زيست نحوه مصرف انرژى در ايران را با عنوان قتل عام انرژى ياد كرده و مى افزايد: اين نحوه مصرف افسارگسيخته انرژى در هيچ كجاى جهان ديده نمى شود. به گفته وى اگر شهروندان ما از الگوى مصرف مناسبى استفاده كنند به هيچ وجه نيازمند قطع گاز واحدهاى صنعتى براى جلوگيرى از افت فشار نخواهيم بود.

] آمن خادمى[

كرمانشاه ديار تاريخ و اساطير است. سرزمين عاشقانه هاى جاويد. سرزمين شيرين و فرهاد، قلم براى توصيف استان كرمانشاه و غناى تاريخى و فرهنگى آن عاجز است؛ به همان اندازه عاجز و سخت كه بخواهيم به سادگى به بناى قديمى «فرهادتراش» نگاه كنيم. به همان اندازه سخت كه بخواهيم به آرامى و بدون تفكر از كنار بزرگ ترين كتيبه جهان بگذريم.
اينجا سرزمين كردهاى غيور است. اينجا رنگ عشق قرمز است و گرم. هنوز هم هستند كسانى كه زندگى ماشينى آنها را بى روح و دل آزرده نكرده است و بر سر مسائل انسانى و آنچه عنوانى به نام غيرت دارند سر مى دهند.
تاق بستان، قلعه يزدگرد، مجموعه آثار قصر شيرين (بان قلعه، عمارت خسرو، چهارقابى)، مجموعه آثار بيستون (كاخ خسرو، پل خسرو و فرهادتراش)، مجموعه آثار هرسين (ساعت آبى، دروازه سنگى و...) در اين مجموعه به همراه صدها اثر تاريخى و طبيعى مكانى خوب براى بازديد مسافران است.
به طور كلى در استان ۳ هزار اثر تاريخى برآورد شده است كه حدود ۷۱۶ اثر آن به ثبت آثار ملى و يك اثر به ثبت آثار جهانى رسيده است. آثار متعددى به صورت طبيعى مانند سراب ها، تالاب ها و مناطق كوهستانى وجود دارد و مى توان به سراب صحنه بيستون، كنگاور، نيلوفر، تالاب هشيلان، آبشار پيران، ياورى، گيلانغرب، غار قورى قلعه، كوه هاى پرآو، دالاهو، سفيدكوه، شاهو، دالاخانى، آتشكده، نوا، بمو، قلاجه، دشت هاى صحنه، بينوار، بيستون، هرسين، اسلام آباد، كرند و رودهاى قره سو، گاماسياب، دينور، رازآور، مرگ، جاميشان، سيروان و الوند اشاره كرد.
بيستون اما در ميان آثار تاريخى جايگاه ويژه و متفاوتى دارد. كميته ميراث جهانى يونسكو در سى امين اجلاس خود در ليتوانى، مجموعه باستانى بيستون را در فهرست آثار جهانى ثبت كرد. بيستون پس از ثبت تخت جمشيد، چغازنبيل، نقش جهان، تخت سليمان، پاسارگاد، بم و منظر فرهنگى آن و سلطانيه، هشتمين اثر ايرانى است كه در فهرست جهانى يونسكو به ثبت مى رسد.
بيستون در ۳۰ كيلومترى شرق شهر كرمانشاه بر سر راه همدان - كرمانشاه قرار دارد. كوه بهستان در ۳۰ كيلومترى شرق كرمانشاه استوار شده است. كوه بهستان در ادوار مختلف به صورت هاى بغستان، بگستان، بهستان، بهستون، بهيستون، بگيستان و بيستون در متون تاريخ آمده و امروز نيز به بيستون مشهور است. در محوطه بيستون ۲۹ اثر به ثبت ملى رسيده است.
* تپه نادرى
تپه نادرى نخستين اثر (از سمت شرق) در اين مجموعه بزرگ محسوب مى شود. درازاى اين تپه يك هزار و ۲۰۰ متر و پهناى آن ۳۰۰ متر است. علاوه بر آن كه اين تپه قدمتى ۵ هزار ساله دارد، بقاياى سفال هاى قديمى و قلعه اى كه در دوره نادرشاه ساخته شده، روى اين تپه قابل مشاهده است.
* پل معروف به صفوى بيستون
بالادست پل بتونى كنونى كه بر سر راه صحنه به كرمانشاه واقع است، پل آجرى عظيمى از بناهاى عصر صفوى ديده مى شود. اين پل بر سر راهى است كه در زمان صفويه از قزوين به همدان و كرمانشاه كشيده شده بود و به بغداد مى رسيد. درازاى پل بيستون ۱۱۵ متر و پهناى آن با احتساب جان پناه دوطرف ۶۹۰ سانتيمتر است. پهناى جان پناه هر يك ۳۷ سانتيمتر و بلندى آنها از سطح پل ۵۰ سانتيمتر است كه از آن فقط قسمتى باقى است. در طول پل
۲ دهنه اصلى و ۲ دهنه كوچك تر در شرق دهانه هاى اصلى قرار دارد.
* غار مرخِر
مرخر در اصطلاح ادبى به معناى غارى است كه فضاى ورودى آن گرد است و به غلط غار خُر ناميده مى شود. اين غار در نزديكى روستاى بيستون به طول ۲۷ متر قراردارد كه قدمت بقاياى باستانى آن حداقل به دوره پارينه سنگى ميانى موسترى Mousterian))تا عصر حاضر مى رسد. اين غار مقابل رودخانه گاماسياب بر دامنه كوه بيستون واقع شده است.
*غار مرتاريك
اين غار در حد فاصل دامنه و ديواره اى مرتفع واقع شده و مشرف بر يك سكوى طبيعى است. دهانه غار در ارتفاع ۳ مترى ديواره واقع شده است.
*غار مرآفتاو
اين غار در نزديكى غار مرتاريك واقع شده، ۲۶ متر عمق دارد و دهانه آن به سمت شمال شرقى است. دهانه غار حدود ۶ متر ارتفاع دارد و به تدريج از ارتفاع آن كاسته مى شود تا جايى كه در انتهاى غار به ۲ متر مى رسد.
*غار مردودر
مرتفع ترين غار با بقاياى ديرينه سنگى در اين بخش بيستون است. اين غار ۲۰ متر عمق و حدود ۱۷۰ متر مربع مساحت دارد. ارتفاع سقف غار بين يك تا ۳ متر است. غار مردودر ۲ دهانه دارد. دهانه اصلى در جهت جنوب - جنوب غربى مشرف بر دره اى پر شيب و كم عرض است كه به پرتگاهى منتهى مى شود. دهانه ديگر غار جهت شرقى - جنوب شرقى مشرف بر كوره راهى است كه به غارهاى مر آفتاب و مرتاريك منتهى است.
*آتشدان پارتى
در شمال حجارى داريوش در بيستون، بنايى از دوره پارتى باقى مانده است. به عقيده پروفسور لوشاى، رئيس هيأت حفارى ايران و آلمان، اين بنا پرستشگاهى است كه در زمان اشكانيان همزمان با آثار ديگر اين دوره در بيستون ساخته شده است. اين پرستشگاه دوره پارتى كه بر تخته سنگ منقوش اشكانى قرار دارد، از ۲ صفه به وسيله ۱۰ پله كه از سنگ كوه در آورده شده ، به هم مربوط مى شود. درازاى هريك از پله ها حدود ۸۰ سانتيمتر است و به طور نامنظم تا نقش ولگش ادامه دارند. در دوره اسلامى قسمتى از اين محل براى قبرستان استفاده شده است.
*شهر اشكانى بغستان
در دامنه كوه بيستون، در شمال شرقى درياچه، يك چشمه ، دژ مادها و نقش برجسته داريوش، يك منطقه مسكونى اشكانى به طول ۸۰۰ متر و به عرض قريب به۳۰۰ متر قراردارد كه با توجه به بقاياى مكشوفه، اشكانى بودن آن به ثبوت رسيده است.
*سنگ بلاش
در دامنه كوه بيستون، در حدود چهارصد مترى شرق گودرز، تخته سنگ بزرگى هست كه بر آن نقش هايى كنده شده است. تخته سنگ چهارضلعى نامنظمى است به بلندى ۲۵۰ سانتيمتر كه گرداگرد آن به ۶ متر مى رسد. در ۳ طرف آن نقش هايى با برجستگى كم حجارى شده است. نقش ميانى اين سنگ، يكى از جانشينان گودرز دوم يعنى ولگش (ولخش = ولاش) است.
*مجسمه هركول
در بهمن ماه سال ۱۳۳۷ هنگامى كه كارگران شركت شوسه براى ساخت راه جديد همدان به كرمانشاه در دامنه كوه بيستون مشغول خاكبردارى و خروج سنگ از پاى كوه و تسطيح جاده بودند، در حين كار به مجسمه نسبتاً بزرگى برخورد كردند كه قسمتى از شانه آن از زير خاك نمايان شد. در دوران پارتى، ورثرغنه يكى از محبوب ترين خدايان بود كه اغلب به صورت پيكره هاى گلى و سنگى نشان داده شده است. يك نمونه از اين دست پيكره هركول (ورثرغنه) است. هركول به صورت شخص نيرومند عريانى با مو و ريش مجعد در حال استراحت بر پوست شيرى نشان داده شده كه بر سكويى به طول ۲‎/۲۰ متر به پهلوى چپ به طور نيم خيز به آرنج تكيه داده است.
*غار شكارچيان
بر دامنه كوه بيستون، بالاى سر مجسمه هركول، غارى معروف به «غار شكارچيان» است. چنين به نظر مى رسد كه اين غار پيش از اين كه يك پناهگاه باشد؛ غار شكارچيان و مخفيگاهى براى آنها بوده است چون موقعيت مكانى غار طورى است كه تا به آن نزديك نشويم ديده نمى شود.
*نقش برجسته ميتريدات دوم
در بيستون اثر يادگارى از ميتريدات دوم موجود است. اين بناى يادگارى در فاصله هركول و كتيبه داريوش حجارى شده است. متأسفانه كتيبه شيخ عليخان زنگنه مقدارى از اين نقش را محو كرده است ولى هنوز مى توان در طرف چپ آن ۲ صورت بزرگ را به خوبى تشخيص داد. بقاياى كتيبه يونانى بالاى آن نقش و همچنين اثر نقش ديگرى در طرف راست آن مشهود است. در طرف چپ آن تصوير ۳ اسب سوار با يك كتيبه كوتاه يونانى ديده مى شود.
پروفسور گيرشمن معتقد است كه انتخاب جاى اين نقش برجسته در پايين نقش برجسته داريوش شاهنشاه هخامنشى اتفاقى نيست؛ شاه اشكانى مى خواسته خود را اعقاب سلسله شكوهمند هخامنش بنماياند و سلسله جديد اشكانى را به آن پيوند دهد.
در جهت شرقى نقش برجسته ميتريدات دوم، روى همان صخره يكى از جانشينان او - گودرز دوم (۴۶-۵۱ م) - يك كتيبه و نقش به جا گذاشته است. در اين نقش پيروزى گودرز دوم بر رقيبش، مهرداد نشان داده شده است.
*كتيبه وقفنامه شيخ عليخان زنگنه
شيخ عليخان اعظم زنگنه شاه سليمان صفوى در زمان حيات خود براى سادات فاطمى و تعميرات كاروانسراى بيستون رقباتى چند را وقف كرده و وقفنامه خود را روى يكى از حجارى ها (نقش گودرز و مهرداد) كنده است.
*كتيبه بيستون (كتيبه داريوش)
در ۳۰ كيلومترى شرق كرمانشاه و در ارتفاع ۱۰۰ مترى روى صخره اى داريوش كتيبه مشهور خود را حك كرده است كه تا سال ۱۳۸۵ كسى از راز آن آگاه نبود. نخستين كسى كه اين صخره را درنورديد راولينسون انگليسى بود كه از ستون اول متن فارسى باستان نسخه بردارى كرد. او، افسر انگليسى مأمور تربيت سربازان شاهى در ايران بود. مطالعات وى در سال ۱۸۵۷ مورد توجه انجمن آسيايى پادشاهى لندن و همچنين دانشمندان زيادى قرار گرفت. سپس در سال ۴۹-۱۹۴۸ ژرژكامرون كتيبه را مجدداً و به طور كامل مورد مطالعه قرار داد. نتيجه مطالعات اين دانشمند درباره كتيبه بيستون اين بود كه داراى ۳ نوع خط فارسى باستان، عيلامى نو، بابلى نو يا اكدى است. پس از رمزگشايى فارسى باستان، اين نتيجه به دست آمد كه تصاوير به داريوش، ۲ سردارش و ۱۰ شورشگر كه در اوايل سلطنت او قيام كرده بودند تعلق دارد و شرح سركوب اين ياغيان را نقل كرده است.
مجموع سطحى كه اين كتيبه در برگرفته به طول ۲۰ متر و ۵۰ سانتى متر و عرض ۷ متر و ۸۰ سانتيمتر است. مجموع خطوط و نقوش برابر با ۱۲۰ مترمربع مساحت دارد. گفته مى شود كتيبه بيستون مهم ترين دليل ثبت جهانى اين محوطه است.
*سراب بيستون
اگر چنانچه گفته شده ايران را دروازه آسيا بدانيم، كناره سراب بيستون يكى از اتراق گاه هاى مهم كاروان هايى است كه از اين دروازه مى گذشتند. گرچه آثار به جاى مانده در اطراف اين سراب نشان از گذشته هاى بسيار دورترى دارد. اين سراب شواهدى در كنار و كف خود دارد كه تاكنون چنان كه شايسته اين اثر تاريخى است بررسى نشده است. تنها در سال ،۱۳۷۸ هنگام گمانه زنى در حاشيه سراب، بقاياى راهى قديمى پديدار شد.
*جاده تاريخى حاشيه سراب
با توجه به روايات موجود، جاده آسفالت كنونى تا قبل از دهه ۳۰ راه ارتباطى بين كرمانشاه - همدان بوده است. بدون شك اين جاده آسفالت روى جاده هاى ادوار قديمى تر ساخته شده است، در حين حفارى در گوشه و كنار اين جاده هنوز بقايايى از ديواره هاى گلى و خشتى ديده مى شد. حفارى هاى صورت گرفته نشان مى دهد كه يك جاده قديم مربوط به دوران اسلامى وجود دارد كه در زير آن به احتمال زياد لايه هاى آثار فرهنگى- تاريخى قبل از اسلام هست.
*فرهاد تراش
بر ديواره حجارى شده اى در كوه بيستون فرهاد تراش ديده مى شود. اين ديواره در ميان مردم به فراتاش يا فرهاد تراش معروف است. درازاى فراتاش ۱۸۰ متر و بلندى آن ۳۳ متر است. در هيچ نقطه اى از ايران هيچ كوهى را به اين اندازه نتراشيده اند.
*كاخ نيمه تمام ساسانى و بقاياى كاروانسراى ايلخانى
در منطقه تاريخى بيستون در فاصله كاروانسراى صفوى و حاشيه چشمه آب سراب بيستون بنايى است كه به دوره ساسانى و ايلخانى نسبت داده مى شود.
شالوده اين بنا در دوران ساسانى بر خاك بكر نهاد شده است، ولى به دلايل مختلف ساختمان آن به پايان نرسيده و در همان مراحل اوليه كار ساخت و سازش متوقف مانده است.
در دوره ايلخانى اين بنا با استفاده از ديوارهاى سنگى بناى ساسانى و با استفاده از آجر و چيدن آنها روى سنگ هاى ساسانى تبديل به يك كاروانسرا شده است. به علت ريختن سقف هاى آجرى اتاق ها، گمان مى رود واقعه غيرمترقبه اى مانند زلزله در آن زمان اتفاق افتاده باشد. در اين محوطه، تنورها احتمالا ً مربوط به دوره تيمورى، خرابه اى از يك مسجد ايلخانى و محراب آن نيز وجود دارد كه بعد از چند حفارى، مرمت شده است. متأسفانه اين مرمت از لحاظ ساختار بنا كاملاً اشتباه است.
*ديوار عظيم دوره ساسانى
در ساحل راست رودخانه گاماسياب، در اراضى جنوبى بيستون، ديوارى طولانى از سنگ تراش و قلوه سنگ و ملات بنا شده است. درازاى ديوار يك هزار متر و قطر آن ۲۵۰ سانتيمتر است. نماى خارجى ديوار با سنگ تراشيده شده است و پشت سنگ ها را با قلوه سنگ هاى ريز و درشت پر كرده اند. بلندى ديوار ۴ تا ۵ متر است. با توجه به سرستون هاى پيدا شده در بيستون، اين تصور به وجود مى آيد كه منظور از بناى آن شايد ايجاد كاخى بزرگ به بزرگى قصر شيرين بوده است كه نتوانسته اند ساختمان آن را به پايان برسانند. نظريه ديگرى نيز وجود دارد كه طرفداران آن معتقدند؛ اين ديوار سدى براى شكارگاه سلطنتى كه تصاوير آن در تاق وسان وجود دارد بوده است. بر ديوار سمت چپ تاق بزرگ نيزارى است كه گراز ماهى و مرغابى فراوان در آن ديده مى شود. روى اين ديوار ساسانى بقاياى بنايى از دوره ايلخانى و مغول ديده مى شود.
*پل خسرو
سنگ هاى پراكنده اى در كنار رودخانه گاماسياب وجود دارد كه به نظر مى رسد سد ساسانى است. در تحقيقات سال ۱۳۵۰ - ۱۳۳۹ مؤسسه باستان شناسان آلمان آمده است: «پل زمان ساسانيان در اين نقطه كه از ۹ پايه تشكيل مى شود و اهالى محل آن را پل خسرو مى نامند، روى رودخانه گاماسياب ساخته شد.» سراسر بستر رودخانه در زير پل، سنگفرش شده و از اين لحاظ با شيوه ساختمانى پل هايى كه به دست ساسانيان در خوزستان ساخته شده است، مطابقت دارد. اين پل ها در عين حال وظيفه تنظيم و تقسيم آب را نيز به عهده داشته و تا حدودى عمل سد بندهايى كنونى را انجام مى داده است.
*سنگ هاى تراش خورده ساسانى
در سراسر دهكده بيستون و اراضى اطراف آن، روى سنگ هاى تراش خورده، يك يا چند علامت و يا خط مربوط به دوره ساسانى را مى توان ديد. حدود ۴۲۷ علامت حجارى شده (از حجاران ساسانى و سوريانى) شناسايى شده است. شگفتى هاى مجموعه تاريخى بيستون آنقدر زياد بوده كه موجب شد نماينده ايكوموس ثبت جهانى طبيعت بيستون در فهرست ميراث طبيعى را پيشنهاد دهد.

] سيما كارآموزيان [

آنها كه گذرشان براى مسافرت و گردشگرى به كرمان افتاده است خوب مى دانند كه نمى توان از سوغاتى هاى اين شهر گذشت و بدون خريد يكى از اقسام آنها به ديار خود بازگشت. مسافران كرمان سوغات اين شهر را هرگز فراموش نمى كنند.
* زيره
گياهى است بسيار خوشبو و مقوى كه امروزه در چرخه دارويى نيز جايگاه خاصى پيدا كرده است زيره انواع مختلفى دارد مانند زيره هفتادم، زيره نودم و زيره كبكو مرغوب ترين زيره رنگى سياه دارد و معمولاً از دامنه هاى كوه هزار كه گفته مى شود هزار نوع گياه دارويى در آن مى رويد به دست آمده. زيره پلو و دم كرده اين گياه از خواص زيادى برخوردار است.
* قوتو(قاووت )
از ۴۰ گياه مانند سياهدانه، خرفه، قهوه، كنف، جو برشته، بذر كتان، موردانه و... تهيه مى شود. رنگ آن قهوه اى و همانگونه كه از اسمش برمى آيد داراى قوت بسيار و مقوى است. انواع ديگر آن پسته اى، نارگيلى و سبز است.
* پسته
اگر چه پسته رفسنجان از شهرت خاصى برخوردار است اما پسته اى كه امروزه در بازار كرمان عرضه مى شود بعضاً محصول سيرجان، زرند و راور است. انواع پسته كرمانى عبارت از كله قوچى، اوحدى، رباطى، ممتاز، قرمز و واحدى است.
* حلوا پسته
جزو اصلى آن پسته است. انواع ديگر حلواى سنتى كرمان عبارتند از حلواى آرد برنج، حلوا كنف، حلوا گردو، حلوا نارگيل، حلوا كشو، حلوا گل زرد و حلواى نخود.
* كلمپه
براى تهيه اين شيرينى خمير تهيه شده از آرد هشترخون (حاجى طرخان) را به اندازه يك نعلبكى پهن كرده و خرماى هسته گرفته و گردو روى آن گذاشته و با خمير پهن شده ديگرى آن را پوشش داده و پس از اضافه كردن مقدارى ادويه و قرنفل آن را در فر يا تنور مى پزند. كلمپه انواع مختلفى دارد مانند شكرى، گردويى و...
* برشتو
نوعى شيرينى خوشمزه است كه آرد سرخ شده در روغن را با شكر يا خرما مخلوط كرده و آن را به شكل لوزى برش مى دهند. اگر خرما به آرد اضافه كنند آن را برشتوى خرما مى گويند.
* فرش كرمان
بوستانى از گل ها و بوته هاى رنگارنگ است كه شميم دلنواز آن مشام جان اهل هنر را مشحون مى سازد. قالى كرمان قدمتى بيش از ۴۰۰ سال دارد و عكس موجود از قديمى ترين فرش متعلق به عصر صفوى است. از جمله نفيس ترين قالى كرمان در ساختمان سناى آمريكا پهن است كه قريب به يك صد سال قبل بوسيله يكى از هنرمندان كرمانى به نام ابوالقاسم كرباسى به متراژ قريب ۴۰۰ متر بافته و با مشكلات عديده از طريق دريا به اين كشور فرستاده شده است. بافنده اين فرش براى اين كه كسى در متراژ آن ترديد نكند آن را در مقابل شبستان غربى مسجد جامع كرمان پهن كرده و از آن عكس گرفته است. از ديگر قالى هاى معروف كرمانى فرشى است كه «توم كوليجان » ارمنى آن را از كرمان به آمريكا برده و زير ناقوس بزرگ آزادى فرش كرد. به همين مناسبت آن را فرش آزادى نام نهاده اند و بالاخره نمايندگان صلح در شهر ورساى بر روى يكى از همين قالى هاى معروف كرمانى ايستاندند و پيمان صلح امضا كردند.
حضور بزرگانى چون محمد ارجمند كرمانى معروف به سلطان فرش جهان در عرصه اين هنر موجب تحولى شگرف شد و قالى هاى بافت او هنوز در كاخ هاى مختلف وجود دارد. از ويژگى هاى ديگر فرش كرمان نقش گويى و نقش خوانى آهنگين همراه با صداى خوش جوابگويى است.
* پته
از جمله هنرهاى دستى اصيل و اختصاصى مردم كرمان پته است. زنان هنرمند كرمانى با نخ هاى رنگارنگ روى پارچه مخصوصى كه به آن عــــــريض مى گويند و نوعى شال به شمار مى رود نقش هاى بسيار زيبا و چشم نــــواز مى دوزند كه هر انسان هنر شناسى را به وجد مى آورد.
نقش هاى درختى، بته جقه اى، سروى، طاووسى و بازوبندى از معروف ترين نقوشى است كه در دوخت پته استفاده مى شود. پته انواع گوناگونى دارد و به اندازه هاى مختلف دوخته مى شود. نوع بقچه اى براى قرار دادن لباس و جهيزيه عروس، سوزنى براى زيرانداز در حمام، بقچه مربع جانماز، چهارتكه و مستطيل آن بـــــراى پرده و نوع بزرگتر آن به عنوان رو لحافى استفاده مى شود. علاوه بر صنايع عنوان شده كرمان داراى صنايع ديگرى نيز هست كه بعضاً رونق خود را از دست داده اند از جمله شالبافى كه روزگارى به عنوان يكى از صنايع دستى پربها و ارزشمند محسوب مى شد كه نه فقط در جاى جاى ايران شناخته شده بود و پوشش حاكمان و ثروتمندان به شمار مى رفت بلكه به ســــاير كشورهاى همجوار نيز صادر مى شد. شهرت و مرغوبيت شال هاى كرمانى تا آنجا بود كه عده اى آن را با شال كشمير مقايسه مى كردند.
علاوه بر اين، چاقو و تفنگ سازى راين را نيز مى توان نام برد. از شهرت چاقوى راين همين بس كه افسانه هايى درباره آن ساخته بودند، مانند افسانه چاقويى كه قفل آهنى را بريد و حاكم دستور داد دست سازنده آن را قطع كنند. ظرافت و كارآيى چاقوهاى ساخت راين تماشايى است. اگر چه سازندگان آن جانشينى كه راه آنان را ادامه دهند، باقى نگذاشته اند با اين همه هنوز معدودى سازنده و هنرمند اين رشته وجود دارد.
بافت انواع بادبزن هاى دستى، پوشش كوزه و حصير از برگ هاى نخل، كنده كارى مس، معرق كارى، و كاشيكارى از جمله ديگر هنرهاى دستى كرمان است كه مى توان آثار صنعتگران اين رشته ها را به عنوان سوغات با خود برد.