گروه شهرستانها ـ پرونده سازه هاى آبى شوشتر براى ثبت در فهرست ميراث جهانى ۲۷ ژانويه به يونسكو ارسال شد.
فريبرز دولت آبادى، معاون ميراث فرهنگى سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى گفت: پرونده سازه هاى آبى شوشتر براى ثبت در فهرست ميراث جهانى در سال ۲۰۰۹ به يونسكو ارسال شد. وى افزود: پرونده سازه هاى آبى شوشتر با توجه به نواقص موجود در پرونده كار فشرده اى از لحاظ كارشناسى براى تهيه و تكميل نقشه ها، برنامه مديريتى، تعيين عرصه ها و حرايم و ساير مدارك و مستندات بود كه با تلاش تمامى دوستان و همكاران اين پرونده تكميل و حتى زودتر از موعد مقرر (اول فوريه) به يونسكو ارسال شد.
دولت آبادى به ميراث آريا تصريح كرد: پرونده ثبت جهانى ۲ اثر سازه هاى آبى شوشتر و مجموعه شيخ صفى در تيرماه امسال تحويل معاونت ميراث فرهنگى داده شد. براى تكميل هر ۲ پرونده زمان بسيار كمى وجود داشت. در بررسى هاى به عمل آمده مشخص شد پرونده مجموعه شيخ صفى با توجه به ميزان مداخلات و ساخت و سازها در اطراف اين مجموعه پيچيده تر بود و به زمان بيشترى احتياج دارد.
بنابراين گزارش، مجموعه آبشارهاى شوشتر در دوران ساسانيان، براى بهره گيرى از نيروى آب به عنوان محرك آسياب هاى صنعتى ساخته شده است. ساسانيان در اين مجموعه از روش هاى باستانى بسيار ويژه و منحصر به فردى براى تقسيم آب رودخانه كارون به تمامى نقاط شهر شوشتر و حتى شهرهاى ديگر استفاده كرده اند.
در اين مجموعه بزرگ، ساختمان آسياب ها، آبشارها، كانال ها و تونل هاى عظيم هدايت آب و سيكا كه محلى براى استراحت و تفريح است قابل توجه و جالب هستند. در سفرنامه مادام ژان ديولافوا باستان شناس نامدار فرانسوى از اين محوطه به عنوان بزرگ ترين مجموعه صنعتى پيش از انقلاب صنعتى ياد شده است. اين گزارش حاكيست؛ ساختمان هاى برجا مانده از آسياب هاى آبى متعلق به دوره صفويه است. تاكنون ۸اثر از ايران در فهرست آثار جهانى ثبت شده است.

شيراز - خبرنگار «ايران»: براساس قانون توسعه چهارم، دولت قسمتى از هزينه هاى درمان مردم را كه از جيب آنها پرداخت مى شود به ۳۰ درصد كاهش مى دهد . اين در حاليست كه هم اينك بيش از ۶۰ درصد هزينه هاى درمان از جيب مردم پرداخت مى شود.
دكتر افشين امينى، قائم مقام معاونت درمان دانشگاه علوم پزشكى و خدمات بهداشتى درمانى استان فارس، اجراى دستورالعمل بند «ب» تبصره ۱۵ قانون بودجه ۸۶ را گامى مؤثر در راستاى كاهش فقر و نابرابرى و كمك به قشرهاى آسيب پذير در مقابل هزينه هاى درمان و براساس محورهاى عدالت، مهرورزى و خدمت به بيماران توصيف و خاطرنشان كرد: اين دستورالعمل اجرايى اخيراً به بيمارستان هاى دولتى استان فارس ابلاغ شده و در حال اجراست. برپايه دستورالعمل اجرايى تبصره ،۱۵ هزينه هاى تعدادى از بيمارى هايى كه مخارج زيادى را به بيماران تحميل مى كند و پرداخت آنها در تعهد سازمان هاى بيمه گر نيست از محل اين تبصره در بيمارستان هاى دولتى قابل پرداخت خواهد بود. اين بيمارى ها شامل سرطان هاى سينه، مثانه، پروستات، كولو ركتال و لوسمى، سوختگى، صرع مقاوم به درمان، تعويض مفصل، بسترى هاى طولانى مدت در بخش هاى آى سى يو بزرگسالان، نوزادان و كودكان، اسكوليوزهاى پرخطر (انحراف ستون فقرات)، پاركينسون، تالاسمى، هموفيلى، نارسايى كليوى و ام اس هستند. مطابق تبصره ۱۵ افرادى كه با بيمارى هاى بالا درگير هستند چنانچه ناتوانى مالى آنها در پرداخت هزينه هاى درمان بسترى به تأييد مددكار اجتماعى برسد نيازى به پرداخت اين هزينه ها به هنگام بسترى بودن در بيمارستان هاى دولتى ندارند و هزينه هاى مذكور از سوى وزارت بهداشت و درمان تأمين خواهد شد. به گفته امينى، دستورالعمل تبصره ۱۵ تا پايان امسال در بيمارستان هاى استان فارس به اجرا در مى آيد و در صورت تأمين اعتبار لازم در سال آينده نيز تداوم خواهد يافت.

كرمان - خبرنگار«ايران»: ستاد عاشوراييان فجرآفرين وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى در ماه هاى محرم و صفر اقلام فرهنگى را به منظور الگوسازى و تقويت بنيه هيأت هاى مذهبى كشور و جلوگيرى از ايجاد انحراف در اشعار و عزادارى ها و ترويج فرهنگ صحيح عزادارى در مراكز استان ها توزيع مى كند .
مهدى محبان ، مدير كل فرهنگ و ارشاد اسلامى استان كرمان با بيان اين مطلب گفت: در روزهاى گذشته ۲ هزار و ۵۰۰ عدد بسته لوح فشرده ويژه ماه محرم و ۶۲ عنوان كتاب با تيراژ ۱۱ هزار جلد ميان روحانيان، مداحان هيأت هاى مذهبى و هيأت هاى دانش آموزى و كانون هاى فرهنگى و مساجد استان توزيع شده است. وى گفت: براى جمع آورى آثار فرهنگى انقلاب اسلامى در ۳۰ سال گذشته در استان كرمان فراخوان داده شده است. وى در ادامه برگزارى نمايشگاه قرآن كريم و نمايشگاه عكس عاشورا، اجراى نقالى و نمايش غريبه شام، اهداى كتاب و بسته هاى فرهنگى، لاين بندى و تزئين متناسب با محرم و ايام الله دهه فجر را از ويژه برنامه هاى دهه فجر كرمان برشمرد. وى برپايى نمايشگاه خوشنويسى و نقاشى، نمايشگاه دستاوردها و عملكرد دوسالانه ارشاد، مسابقه فرهنگى و هنرى ويژه كاركنان ارشاد، راه اندازى ايستگاه صلواتى، برگزارى جشنواره شعر زنان، اهداى بليت نيم بهاى سينما، اجراى مسابقه خاطره نويسى، ويژه برنامه فجر انقلاب، غبار روبى قبور شهدا، ديدار با خانواده هاى شهدا، ايثارگران و جانبازان، برگزارى شب شعر و خاطره، گشايش ۳۶ كانون فرهنگى و هنرى، اهداى ۲۰ هزار جلد كتاب به كانون ها و كتابخانه هاى مساجد و گشايش و راه اندازى ۲۰ باب كتابخانه باز را بخش ديگرى از برنامه هايى عنوان كرد كه در دهه فجر در كرمان برگزار مى شود. محبان، همچنين از برپايى نمايشگاه بزرگ كتاب در بم خبر داد و گفت: اين نمايشگاه در ۸ بهمن ماه با حضور جمعى از شخصيت هاى محلى و فرهنگى كشور در وسعت ۵ هزار مترمربع، ۴۰۰ غرفه و با ۱۰ هزار عنوان كتاب گشايش يافت.

بجنورد - خبرنگار«ايران»: كار لايروبى و ساماندهى رودخانه مرزى سومبار در مرز ايران و تركمنستان با هدف اصلاح مسيرهاى منحرف شده به سمت ايران، پس از توافق اخير ۲ كشور آغاز شد.
مهندس محمد علايى، مديرعامل شركت آب منطقه اى خراسان شمالى گفت: بر اساس توافق دوطرف، كار لايروبى و ساماندهى حدود ۲۵ كيلومتر از اين رودخانه طبق برنامه زمانبندى و بر اساس طرح هاى ارائه شده از سوى كارشناسان ايرانى و با نظارت اين كارشناسان و همكارى تركمنستان در هفته جارى آغاز شده است.
او افزود: در اين كار كه تا اوايل سال آينده ادامه مى يابد علاوه بر لايروبى بخش هايى از رودخانه به عرض ۳۰ متر و ارتفاع تقريبى ۳ متر، بخشى از مسير رودخانه كه به سمت ايران منحرف شده بود اصلاح مى شود.
وى گفت: بر اساس موافقت دو طرف، همزمان با اجراى اين طرح، نظرات كارشناسى درباره طرح هاى مطالعاتى و اجرايى مسير اصلاح بستر رودخانه مرزى سومبار بين دوطرف مبادله مى شود.
مديرعامل شركت آب منطقه اى خراسان شمالى تصريح كرد: اين رودخانه در چند دهه اخير بر اثر سيلاب هاى متعدد به سمت ايران منحرف شده و خسارت هاى زيادى وارد كرده بود.
مهندس علايى گفت: با پيگيرى هاى جدى وزارت نيرو در چند سال اخير پس از اصلاح مرز بين دو كشور، براساس پروتكل هاى ايران و شوروى با نظارت مرزبانان و كارشناسان ايران و تركمنستان، دوطرف براى لايروبى و ساماندهى رودخانه به توافق رسيدند.
او اظهار داشت: رودخانه مرزى سومبار از سرشاخه هاى حوضه آبريز رود اترك است و طول بلندترين شاخه رودخانه سومبار ۴۳ كيلومتر است كه ۲۶ كيلومتر آن مرز مشترك ايران و تركمنستان را تشكيل مى دهد.
او ضمن قدردانى از وزير نيرو، معاون آب و آبفاى اين وزارتخانه، كارگروه رودخانه هاى مرزى ايران، مرزبانى و مسئولان استان براى پيگيرى موضوع، گفت: حدود ۱۰ ميليارد ريال اعتبار لازم براى لايروبى و ساماندهى اين كار در بودجه سال آينده پيش بينى شده است.
وى گفت: علاوه بر رودخانه سومبار، رودخانه هاى چندير و اترك نيز رودخانه هاى مرزى ۲ كشور ايران و تركمنستان هستند.

گروه شهرستانها ـ مديرعامل برق منطقه اى باختر استان مركزى از بهره بردارى از ۳۵ طرح انتقال و فوق توزيع در استان هاى همدان، مركزى و لرستان با اعتبارى بالغ بر ۴۳۰ ميليارد ريال در دهه فجر خبر داد.
آرش كردى ، با اشاره به اينكه اين طرح ها شامل ساخت و تجهيز ايستگاه هاى فوق توزيع، انتقال و همچنين ساخت خطوط فشار قوى است، گفت: از اين تعداد ۱۰طرح فوق توزيع برق مربوط به استان مركزى شامل ساخت ايستگاه ۶۳‎/۲۰ كيلو ولت خشكرود، توسعه ايستگاه و نصب ترانس چهارم ايستگاه ۲۳۰ كيلو ولت ساوه توسعه يك بى ترانس و نصب ترانس ۶۳‎/۲۰ كيلو ولت ساروق است.
وى با اشاره به اينكه در استان هاى همدان و لرستان نيز هر كدام ۱۰ طرح فوق توزيع به بهره بردارى مى رسد، تصريح كرد: ساخت ايستگاه ۶۳‎/۲۰ كيلو ولت ملاير، افزايش قدرت يك بى ترانس از ۱۵مگاولت آمپر در ايستگاه لالجين، ساخت و نصب يك بى ترانس در ايستگاه نهاوند ۲ و ايجاد يك ورودى درايستگاه ايده لو (كبودراهنگ) از مهم ترين طرح هاى استان همدان است.كردى اضافه كرد: طرح هاى آماده بهره بردارى استان لرستان نيز شامل ساخت ايستگاه ۶۳‎/۲۰ كيلو ولت بروجرد ،۴ توسعه ايستگاه و نصب ترانس دوم ايستگاه ۲۳۰ كيلوولت فروسيليس، ساخت ۲ بى خط ۶۳ كيلو ولت در ايستگاه ۶۳ كيلو ولت دورود است.
كردى طول خطوط ساخته شده در ۳ استان مركزى، لرستان و همدان را ۱۸۶ كيلومتر عنوان كرد و گفت: طول خطوط استان مركزى يكصد كيلومتر است كه شامل ۳ ايستگاه و طول خطوط ساخته شده در استان همدان در مجموع ۳۳ كيلومتر، شامل يك ايستگاه است. همچنين طول خطوط ساخته شده در استان لرستان ۵۳ كيلومتر است كه شامل خطوط ارتباطى۶۳‎/۲۰ كيلو ولت چگينى از پست ۴۰۰ كيلوولت خرم آباد و خط خرم آباد ۵- سراب رباط است كه همزمان با سالگرد پيروزى انقلاب اسلامى در دهه فجر امسال گشايش و به بهره بردارى مى رسند.
*ساير طرح هاى برق رسانى همدان
مدير عامل شركت توزيع برق همدان نيز از بهره بردارى ۷۰ طرح برق رسانى شامل توزيع، فوق توزيع و انتقال در اين استان در دهه فجر امسال خبرداد.حاجى رضا تيمورى، با بيان اين مطلب گفت: براى اجراى اين طرح ها ۱۵۷ ميليارد ريال اعتبار هزينه شده است.
وى اضافه كرد: ۱۱ طرح مربوط به توزيع و انتقال برق با اعتبار ۱۲۹ ميليارد ريال و ۵۹ طرح به توزيع با ۲۸ ميليارد ريال اعتبار است. تيمورى همچنين اظهار داشت: اين طرح ها در همدان، ملاير، نهاوند، تويسركان، اسدآباد، بهار، كبودراهنگ و رزن به بهره بردارى مى رسد.

كرمان - خبرنگار «ايران»: همايش بزرگ ۲ هزار نفرى ورزشى معلولان استان كرمان به مناسبت دهه مبارك فجر هفدهم بهمن ماه در سالن شهيدتجلى كرمان برگزار مى شود.
صادق زاده، مديركل و رئيس ستاد بزرگداشت دهه فجر در بهزيستى با بيان مطلب فوق گفت: هدف از برپايى اين همايش حضور پررنگ و هماهنگ معلولان عزيز در برنامه هاى گراميداشت پيروزى انقلاب، خودباورى و معرفى توانمندى هاى ايشان به جامعه است.
صادق زاده افزود: در اين همايش علاوه بر رژه معلولان، انجام حركت هاى نمايشى جذاب ورزشى نيز در دستور كار قرار دارد و مسئولان ارشد استان نيز با حضور خود معلولان را مورد تفقد قرار مى دهند. رئيس ستاد دهه فجر در بهزيستى گفت: تمامى گروه هاى معلولان، مراكز و مجتمع ها، سالمندان، و هيأت هاى ورزشى در اين همايش شركت فعالانه خواهند داشت.
مديركل بهزيستى در خاتمه گفت: در ايام الله دهه فجر امسال علاوه بر شركت تمام ورزشكاران زير پوشش بهزيستى در راهپيمايى روز ۲۲ بهمن اين همايش يك برنامه كوهپيمايى ويژه معلولان و جانبازان قطع عضو در ارتفاعات سينك و يك مسابقه ويلچر رانى ويژه معلولان و جانبازان ضايعه نخاعى از ميدان آزادى تا ستاد بهزيستى، مسابقه اتومبيلرانى ويژه پرسنل و خانواده بهزيستى، انجام مسابقات مختلف ورزشى ويژه پرسنل و مددجويان، تنيس روى ميز، دووميدانى و كوهپيمايى از سوى كميته ورزشى دهه فجر در بهزيستى برگزار خواهد شد.

قم ـ خبرنگار«ايران»: در ۱۵ روز گذشته با شروع برودت هوا در اين استان، قم با ۹ هزار و ۷۰۰ مورد حادثه تركيدگى كنتور و لوله آب بيشترين حوادث انشعاب آب را در كشور داشته است.
محمد شجاعى، مسئول روابط عمومى شركت آب و فاضلاب قم، گفت: از مجموع حوادث تركيدگى كنتور و لوله در انشعابات آب قم تا روز گذشته به ۹ هزار و ۶۴۰ مورد رسيدگى شده است.
دماى هواى قم در برخى روزها به ۲۳ درجه زيرصفر رسيد. وى اين سطح از حوادث انشعابات آب را بيش از ساير استان ها دانست و افزود: شركت آب و فاضلاب توانست با بسيج همه نيروها و امكانات موجود، مشكلات ناشى از اين حوادث را كاهش دهد.

قزوين- خبرنگار «ايران»: امسال ۲۵ ميليارد ريال جايزه صادراتى به صادركنندگان استان قزوين پرداخت خواهد شد.
برزگر معاون توسعه تجارت خارجى سازمان بازرگانى استان قزوين با بيان اين مطلب افزود: پارسال ۱۴ ميليارد ريال جايزه صادراتى به ۶۰ صادركننده استان قزوين پرداخت شده است.
وى تصريح كرد: از ۵۰۰ ميليون دلار صادرات غيرنفتى استان قزوين در امسال بالغ بر ۱۴۳ ميليون دلار به وزن ۱۹۱ هزار تن از گمرك استان صادر شد و بقيه از گمرك ساير مناطق كشور ارسال صادراتى شده است.
معاون توسعه تجارت خارجى سازمان بازرگانى استان قزوين گفت: صادرات غيرنفتى امسال با توجه به ظرفيت ها و پتانسيل هاى موجود در استان حدود ۵۷ ميليون دلار است. برزگر پودر لباسشويى، شيشه، كاشى و سراميك، موتوسيكلت، آهن، پتو، صابون، نوشابه و آب معدنى را از مهم ترين كالاهاى صادراتى امسال بيان كرد و افزود: كشورهاى عراق، افغانستان، آسياى ميانه، امارات، پاكستان، تركيه، هلند، روسيه و انگليس از جمله كشورهاى مقصد صادرات كالاهاى استان قزوين است. وى با بيان اينكه ميزان واردات استان ساليانه حدود ۴۰۰ ميليون دلار است، تأكيد كرد: بيش از ۸۰ درصد واردات شامل ماشين آلات خط توليد و قطعات مورد نياز در خطوط توليد و مواد اوليه مورد نياز واحد هاى توليدى است.

يزد - خبرنگار «ايران»:سرماى هوا و بارندگى هاى اخير ميلياردها تومان خسارت به كشاورزى يزد وارد كرد.
محمد جواد صالحى، رئيس سازمان جهادكشاورزى استان يزد در نشست ستاد حوادث غير مترقبه استان يزد گفت: بايد تدابير اساسى براى نحوه برخورد با حوادث اتخاذ شود و تدابير تنها محدود به زمان حادثه نباشد.
وى با بيان اينكه سرما به بخش هاى مختلف خسارت هاى قابل توجهى وارد كرده است، افزود: با افزايش برودت هوا حيوان هاى درنده به روستاها وارد و تلفاتى را به دام هاى روستايى تحميل كردند و همزمان مشكلاتى در راه هاى دسترسى به مزارع و باغ ها، تأسيسات آبرسانى، قنوات و محل هاى نگهدارى دام به وجود آمد. وى با اشاره به خسارت ۹ ميليارد تومانى سرما به بخش دام نيز ادامه داد: كندوهاى زنبور عسل در مناطق مختلف از بين رفته و به دليل مسدود شدن راه ها به چراگاه هاى زمستانى دسترسى وجود نداشته و سقط جنين در دام ها و تلفات طيور هم در بعضى از مناطق گزارش شده است. صالحى خسارت به درختان وگلخانه ها را ۸۷ ميليارد تومان ذكر كرد و افزود: در بخش زراعت به محصولاتى نظير گندم، جو، كلزا و سبزيجات برگى خسارت هاى بسيارى وارد شده است.

شهر زاهدان كهنه حدوداً در ۲۷ كيلومترى شرق زابل، در بخش پشت آب اين شهر واقع شده است. اين شهر كه در دوران اسلامى از اهميت خاصى برخوردار بوده است، به طورى كه گروهى از محققان آن را شهر زرنج (زرنگ) دوران اسلامى مى دانند و بعضى ها نيز آن را شهر باستانى جالق (زالق) به حساب آورده اند.
امّا درباره تاريخ بنياد شهر« جى ـ پى ـ تيت» انگليسى معتقد است كه زاهدان حدود ۴۲۰ سال قبل از آن كه از سوى تيمور خراب شود، موجود بوده و حدود سال ۳۶۵ هجرى در زمان خلف
ابن احمد آخرين پادشاه صفارى كه بعد از ۷ سال ماندن در حصار، مطيع سلطان محمود غزنوى شد، ساخته شده است.
قديمى ترين سفالينه هاى به دست آمده از منطقه، مربوط به ظروف سفالى با تزيين قالب زده بوده كه اغلب نقش هايى شامل طرح هاى هندسى و گل و گياه دارند كه قدمت اين نوع
سفالينه هاى مربوط به قرن ۵ و ۶ هجرى است. ديگر قطعات ظروف سفالى زاهدان كهنه به دوره ايلخانى مى رسد و به نظر مى رسد اين شهر با جبهه و لشكر تيمور (شاهرخ) براى هميشه متروك شده است.
هنرى ساوج لندور جهانگرد، باستانشناس و جغرافى دان انگليسى كه در سال ۱۹۰۱ ميلادى به سيستان سفر كرده، شهر زاهدان را به لندن شرق (آسيا) لقب داده است.
آنچه كه امروزه از زاهدان كهنه به يادگار مانده، شامل برج و باروى شهر و قلعه تيمور است. به طور كلى شهر مانند ساير شهرهاى قديمى پيش از اسلام و شهرهاى آسياى ميانه داراى ۳ حصار آبادى بوده است كه نشانه هاى به جاى مانده از معمارى شهر، وضع آن را مشخص مى كند. بخش اصلى شهر، ارگ (كهندژ) است كه پس از آن شارستان (شهرستان) و سپس ربض شهر قرار داشته و گرداگرد هريك را حصارى به همراه برج هاى تدافعى در برگرفته است. حصار شهر تا حدودى قائمه و به شكل مستطيل ديده مى شود.
با توجّه به مصالح مورد استفاده در بناها كه تمام خشت خام به همراه ملات كاه گل و اندود گچ بوده، در بعضى مواقع آجرهاى مكعبى لا به لاى خشت ها به كار رفته و به نظر مى رسد كه بسيارى از بناهاى شهر زاهدان را با مصالح آجر ساخته بودند به طورى كه آجرهايى با ابعاد ۵ در ۱۴ در ۲۷ و ۵ در ۲۷ در ۲۷ سانتى متر به وفور در بخش جنوبى شهر پراكنده است كه متأسفانه در قرن هاى اخير مردم منطقه بسيارى از آنها را با تخريب بناهاى باستانى، براى ساخت مقابر مردگان خود به آنجا منتقل كردهاند.
در محل زاهدان كهنه و اطراف آن، مجموعه اى ازبناهاى دوران اسلامى وجود دارد كه يكى از اين مجموعه ها در فاصله ۲۵۰ مترى شمال شرقى ارگ زاهدان كهنه قرار دارد.
محل زاهدان كهنه مى تواند در حقيقت آخرين بقاياى شهر زرنج در دوران تاريخى باشد كه پس از يورش تيمور لنگ و ويرانى بندهاى سيستان ديگر به صورت يك شهر زنده نامى از آن در متون تاريخى باقى نمانده است.
بررسى هاى انجام شده در روى محوطه هاى باستانى سيستان نشان داده اند كه زمين هاى رسوبى كنار آنها قابليت كشت و زرع و آبيارى را داشته اند و با از بين رفتن اين موقعيت وضع اسكان در اين شهرها و استقرارگاه ها نيز به كلى از بين رفته و موجب متروك شدن آنها شده است. آنچه مسلم است شهر زاهدان كهنه از سوى تيمور لنگ و پس از خرابى بندها و سدهاى موجود در روى رودخانه ها ويران شده است.
دروازه معروف به بختيارى در روى ديواره شمال شرقى قلعه بنا شده است. در كنار ارگ زاهدان كهنه يك مجموعه آرامگاهى به نام چهل پير يا
چهل و چهار پير يا چهل و چهار زاهد كهنه ديده مى شود كه بنا به روايات موجود، اين مردان خدا از سوى تيمور لنگ گردن زده شده اند. در جهت شمال غربى زاهدان كهنه و در طول همان لبه گلى تراس بلندى كه شهر دوران اسلامى اخير زاهدان كهنه در روى آن بنا شده، آثار يك آبراهه قديمى ديده مى شود و مقدار قابل توجهى سفال از نوع سفال هاى لعابدار دوران اسلامى زاهدان كهنه در سطوح مختلف آن پراكنده است. ميل قاسم آباد در طول همين راه واقع شده است. اين مناره در زمان بازديد اشتين ارتفاعى برابر ۷۰ فوت (تقريباً ۲۱ متر) داشته است. اين بنا با آجر هايى به اندازه ۳۵ در ۲۰ در ۵ سانتيمتر ساخته شده و قطر پايه آن حدود ۱۸ متر بوده است.
مناره داراى ۲ كتيبه آجرى برجسته نيز بوده است. در باره اين مناره كه كاملاً تخريب شده تيت نوشته است در قسمت پايينى كتيبه اسم تاج الدين ابوالفضل نصر است و در قسمت بالا اسم نوه او تاج الدين حرب نوشته شده است. احتمال مى رود كه تاج الدين كبير نتوانسته كتيبه را كامل كند و پيش از آن فوت كرده است.
سيد رسول موسوى حاجى، رئيس دانشكده هنر و معمارى دانشگاه سيستان و بلوچستان و مدير پايگاه گردشگرى مى گويد: هويت شهر تاريخى زاهدان كهنه در مطالعات كارشناسى سال ۱۳۸۱ شناسايى شد.
او مى افزايد: از پنجم دى ماه گروهى از دانشجويان دانشكده هنر دانشگاه سيستان و بلوچستان كار مطالعاتى دراين شهر تاريخى را آغاز كرده اند.
وى اظهار مى دارد : زاهدان كهنه از ۵ بخش مجزا به نام هاى ارگ اول، ارگ دوم، قطعه، شارستان (جايى كه افراد شهرنشين زندگى مى كنند) و حومه كه دراطراف شارستان را در بر مى گيرد، تشكيل شده است وشمال سيستان وبلوچستان را زاهدان كهنه در برگرفته و براى اين شهر حد و مرزى نمى توان مشخص كرد.
وى وسعت شارستان زاهدان كهنه را ۳۲۵ هكتار اعلام كرد وافزود: در كشور ايران هيچ شهرى از دوران اسلامى وجود ندارد كه وسعت شارستان آن به اين اندازه باشد و زاهدان كهنه از قرن ۵ تا ۹ هجرى مسكونى بوده و پايتخت سيستان در دوران اسلامى محسوب شده است.
موسوى معتقد است: بهترين شهرى كه در ايران مى توان آثار حملات تيمور گوركانى (تيمور لنگ) و پسرش شاهرخ را به تفضيل مورد مطالعه قرار داد، زاهدان كهنه است. زيرا آثار تجديد حيات در اين منطقه شكل نگرفته و همچنان به سبك قديم است.
موسوى مى گويد: زاهدان كهنه در زمان حيات خود انبار غله سيستان و بلوچستان بوده است و با مطالعات انجام شده بناهاى متعددى از خشت و آجر كه روى آنها اثر گچ هاى رنگى نيز به چشم مى خورد در اين منطقه شناسايى شده است و از نكات بسيار جالب در سبك معمارى خانه هاى زاهدان كهنه ۲ ايوانى بودن آنها است يعنى از سمت شمال غرب به جنوب شرق و در جهت وزش بادهاى ۱۲۰ روزه سيستان ساخته شدند.
رئيس دانشكده هنر و معمارى دانشگاه سيستان و بلوچستان مى افزايد: با توجه به اين كه درياچه هاى سه گانه سيستان وبلوچستان پر آب و داراى پوشش گياهى قوى بوده، جريان باد از سطح اين درياچه ها عبور كرده و با جلوگيرى از گرد و غبار، نسيم خنكى از سمت شمال غرب به داخل منازل مسكونى وزيده و از سمت جنوب شرق خارج مى شده است.
موسوى اظهار مى دارد: شهرستان زاهدان كهنه چهار صد سال حيات و رونق داشته است و اين شهرستان از يكهزار سال پيش ساخته شده و تا ۶۰۰ سال پيش نيز مسكونى بوده است.
وى گفت: تيمور گوركانى و فرزندش شاهرخ به علت رونق، عمران و آبادانى شهرستان زاهدان كهنه به آن حمله كرده و اين شهر را تخريب و ويران كردند.
مدير پايگاه گردشگرى سيستان بيان مى كند: قطر برج هاى قلعه اين شهر
۱۸‎/۵ متر، ضخامت باروهاى آن
۴‎/۵ متر و ارتفاع آنها به ۱۵ متر نيز مى رسد كه نمونه آن در هيچ بناى تاريخى دوره اسلامى ايران وجود ندارد.
موسوى اظهار مى دارد : تنها منبع آب سيستان رودخانه هيرمند بود و حاكم زاهدان كهنه از طريق حفر كانال
زير زمينى مسيرى از اين رودخانه را به داخل شهر هدايت كرده بود.
وى مى افزايد: تيمور كه توان نفوذ به داخل شهر از طريق قلعه با باروهاى قطور و مرتفع آن را نداشته، تنها راه تسلط و از بين بردن اين شهر را بستن كانال آب ديد و از اين طريق تمامى شهر را توانست تسخير كند.
وى، تهيه نقشه توپوگرافيك شهر را از برنامه هاى در دست اجرا دانست كه تا كنون نقشه ۵۰۰ هكتار آن تهيه شده است و با تهيه اين نقشه و تعيين حريم شهر، معرفى و شناساندن آن به علاقه مندان و باستان شناسان به نحو شايسته اى انجام خواهد شد.
رئيس دانشكده هنر و معمارى دانشگاه سيستان و بلوچستان در ادامه مى گويد: طول شارستان زاهدان كهنه ۲‎/۵ و عرض آن ۱‎/۵ كيلومتر است و با توجه به اين كه گستره محصور شارستان ۳۲۵ هكتار است، تعيين حريم آن نياز به زمان داردو مطالعات ميدانى و اسنادى آن نيز كه از پنجم دى ماه شروع شده است تا پنجم اسفندماه ادامه خواهد داشت. زاهدان كهنه در ۲۰ كيلومترى جنوب شرق زابل و در حوزه شهرستان زهك واقع شده است.

آدرس دقيقى نداشتيم فقط مى دانستيم بايد به روستاى على آباد قوچان برويم. پرسان پرسان در يك روز گرم تابستان سر ظهر به اتفاق صدف به خانه استاد حاج قربان سليمانى رسيديم. تا با استاد روبه رو شدم ذوق زده و بى اختيار با او دست دادم و خم شدم كه دست استاد را ببوسم همان لحظه متوجه شدم استاد وضو گرفته و دستانش تا آرنج خيس است . از اين رو منصرف شدم و فقط نگين انگشتر عقيقى را كه دستش بود بوسيدم.
ساعاتى بعد به خواهر استاد گفتم: من نبايد اين كار را مى كردم به نظرتان با عذر خواهى كار را خراب تر نمى كنم خواهرش خنديد و گفت: نه نگران نباش دست داداش را خيلى ها مى بوسند او عادت دارد و شماها را جاى اولاد خود مى داند.
با آنكه بى خبر رفته بوديم اما استقبال گرم استاد و خانواده اش مانع از آن مى شد كه معذب باشيم.
به قول خودش تازه از آب باغ برگشته بود. از شب قبل براى آبيارى باغ رفته بود و پيش از پاى ما به خانه آمده بود اما خستگى هايش را پنهان مى كرد و آنچه ما مى خواستيم مى خواند و مى نواخت و مى گفت.
چند مقام را نواخت و خواند و حكايت هر كدام را برايمان تعريف كرد. صحبت به بخشى ها رسيد. پرسيدم استاد بخشى يعنى چه گفت: بخشى كسى است كه نوازنده باشد، شاعر باشد، خواننده باشد، سازنده ساز باشد، حكايت ها و داستان هاى مقام ها را خوب بداند، بخشى بايد نطاق باشد و زمانى كه داستان ها و حكايت ها را تعريف مى كند شنونده محو شنيدن باشد... آنچنان كه ما محو گفتار حاج قربان شده بوديم.
مى گفت: يك بخشى نبايد به كسى يا چيزى محتاج باشد، بايد خود به تنهايى از عهده تمام مراحلى كه خلق يك اثر نياز دارد برآيد.
مى گفت: آن زمان كه سيم (فلزى) براى دوتار نبود از ابريشم به جاى سيم استفاده مى كرديم و حتى تار ابريشم را هم خودمان آماده مى كرديم.
گاه صحبت مى كرد و گاه مى نواخت و مى خواند تا اين كه دخترم خواست يكى از مقام ها را درخواست كند تا حاج قربان برايمان بنوازد رو به ايشان كرد و گفت: استاد ببخشيد خسته تان كرديم اما همچنان دوست داريم برايمان ساز بزنيد و بخوانيد و حرف بزنيد.
با دست آرام به پشت شانه دخترم زد و گفت: نه دخترم من از اين چيزها خسته نمى شوم و خوشحال مى شوم وقتى مى بينم شما جوان تر ها هم به اين نوع موسيقى علاقه داريد و ادامه داد: چهره تو من را ياد دخترى مى اندازد كه ساكن فرانسه است و به من مى گويد بابا بزرگ. هر بار به فرانسه مى روم او و خانواده اش مى آيند هتل و من را به خانه شان مى برند تا روز آخر. هر بار هم كه مى خواهم به ايران برگردم اين دختر اشك مى ريزد و التماس مى كند كه پيش ما بمان.
وى ادامه داد: من هيچ وقت از نواختن دوتار خسته نمى شوم. خانه من هميشه پر از ميهمان غريبه و آشناست همه هم به هواى شنيدن مى آيند و من هم برايشان مى نوازم. ساز زدن و خواندن آدم را خسته نمى كند. ساز را از آدم بگيرند و نتوانى بزنى و بخوانى سخت است.
مى گفت: من از بچگى ساز دستم بوده تا زمانى كه انقلاب شد، برخى گفتند موسيقى حرام است من هم ساز را زمين گذاشتم . چند وقتى ساز نزدم تا اين كه روزى از يك عالم و روحانى پرسيدم: آيا ساز زدن حرام است او هم گفت نه! ساز زدن تو مناجات است! و من مجدداً بعد از سال ها ساز دست گرفتم و تا حالا هم كه مى بينى مى نوازم.
برايمان تعريف كرد كه به ده ها كشور سفر كرده و در جشنواره هاى مختلف برنامه اجرا كرده و جوايزى را از آن خود كرده اما از ميان همه اينها تجليلى كه در گذشته از وى شده بود برايش جايگاه ويژه اى داشت . با چهره اى شادان مى گفت آقاى خاتمى خودش جايزه را دستم داد.
ساعاتى كه در خانه استاد حاج قربان سليمانى بوديم از هر دقيقه اش مى توان خاطره هاى شنيدنى تعريف كرد كه شايد در فرصتى ديگر نوشتم. يك خاطره شنيدنى استاد برايمان تعريف كرد كه قبلا برايتان نوشته بودم اما تكرار دوباره اش خالى از لطف نيست.
استاد مى گفت: هر بار لب بالكن مى نشينم و دو تار مى زنم،گنجشكى مى آيد و روى دسته سازم مى نشيند، من كه مى نوازم او هم مى خواند و وقتى از ساز زدن باز مى ايستم، گنجشك خاموش مى شود و نگاهم مى كند كه: بنواز!
دو ماه قبل كه استاد دولتمند خالف از تاجيكستان به ايران آمده بود داشتيم درباره حاج قربان سليمانى حرف مى زديم، دولتمند كه با تحسين از حاج قربان ياد مى كرد گفت: دفعه بعد كه به ايران بيايم حتما به ديدار حاج قربان مى روم. نمى دانم چرا در پاسخ دولتمند اين را گفتم:«اگر تا آن موقع دير نشده باشد!» پرسيد چرا گفتم همين جورى گفتم خودم هم نفهميدم چرا !
روح آن بزرگوار، حاج قربان سليمانى شاد، بخشى بزرگى كه از سرمايه هاى ملى ما بود.
دوست دارم در پايان بگويم از زمانى كه استاد حاج قربان را از نزديك ديدم بيش ازهنرش، بزرگى اش برايم جلوه گر است.
حاج قربان بزرگ بود، خيلى بزرگ!
نگاهى به زندگينامه استاد
مرحوم حاج قربان سليمانى استاد پيشكسوت موسيقى مقامى خراسانى در سال ۱۳۰۲ خورشيدى در روستاى على آباد واقع در ۷ كيلومترى قوچان متولد شد.
وى از استادان مسلم موسيقى مقامى يا نواحى ايران و از معدود بازماندگان بخشى در خطه خراسان بود.
موسيقى مقامى يا نواحى به نوع خاصى از موسيقى سنتى گفته مى شود كه بر اساس فرهنگ، سنن بومى و محلى يك منطقه جغرافيايى بوجود آمده، سينه به سينه و نسل اندر نسل به آيندگان منتقل مى شود.
در گذشته موسيقى مقامى را در زمان جشن، عزا، كاشت، داشت و برداشت محصول و نيز مراسمى مشابه مى خواندند كه گاه اين موسيقى با حركات موزون و خاصى تركيب شده و رقص محلى را خلق مى كرد.
در فرهنگ خراسان بخشى به كسى گفته مى شود كه تمامى مراحل ارتقاى علمى در زمينه موسيقى مقامى يعنى ساخت ساز(دو تار)، نقالى، سرايندگى و خوانندگى اشعار و نيز تاريخ نت ها را بلد باشد.