] حميرا محب على]

سفر، جزو جدايى ناپذيرى از زندگى بشر است كه قدمت آن را مى توان به قدمت بشر روى زمين تخمين زد.
از زمانى كه انسان براى جست وجوى غذا، رفع گرسنگى وخستگى و فرار از دشمن از جايى به جاى ديگر كوچ مى كرده است تا زمانى كه براى مبادلات كالا به كالا از شهرى به شهر ديگر نقل مكان كرده، نيازمند مسافرت بوده است.
به اعتبار شواهد و اسناد موجود، پس از شهرنشينى انسان، رومى ها نخستين افرادى بودند كه سفر را به عنوان فعاليتى تفريحى برگزيدند.
آنان عاشق مسافرت و ديدن جاهاى مختلف ، تفريح و تفرج بودند و بر اين اساس در قرن دوم (پ.م) سيستم گسترده جاده اى توسط آنان شكل گرفت.
الگوى رايج آنان سفرهاى تفريحى بود و در مسير جاده هايى كه احداث مى كردند هر ۳۰ مايل به ۳۰ مايل مهمانسراهايى را براى استراحت، تدارك ديده بودند.
صنعت تأمين غذا نيز در زمان حكمرانى روم بوجود آمد.
در اين زمان در جاده ها فروشگاه هايى براى عرضه غذا و نوشيدنى وجود داشت. طى قرون ۵ تا ۱۴ ميلادى (قرون وسطى) كليسا در تمام ابعاد زندگى انسان در اروپا حاكم شد. در اين دوران زير ساخت هاى دوران رم باستان از بين رفت و ناامنى سراسر جاده هاى اروپا را دربرگرفت اما سفرهاى مذهبى به اوج خود رسيد به طورى كه مكه و زيارت كعبه در قرن شش ميلادى يكى از مقاصد مهم زائران مسلمان شد. طى قرون ۱۱ تا ۱۴ نيز سفر به قصد بازديد از كليساها و اورشليم در اوج خود بود.
در اواخر اين دوران مهمانخانه ها توسعه پيدا كرد و واژه ميهماندارى كه معناى آن استراحتگاه براى مسافران است در همين زمان شكل گرفت. نخستين مهمانپذير ها به نام «تختخواب و صبحانه» در خانه هاى شخصى بوجود آمد.
دوران رنسانس يعنى قرن ۱۴ تا ۱۷ ميلادى فصل جديدى در مسافرت گشود كه آغازگر سفر به شكل كنونى بود. در اين دوران مسافرت هاى دو سه ساله شكل گرفت. علم، آموزش، فرهنگ و هنر در رنسانس حرف نخست را مى زد و به تبع آن سفرهاى سياسى و تورهاى دانشگاهى به عنوان مهمترين گونه هاى سفر شناخته شد. اروپاييان در اين دوران سفرهاى اكتشافى را آغاز كردند. قرن ۱۷ و ۱۸ ميلادى زمان شكل گيرى گراندتورها بود و آغازگر گردشگرى نوين شد.
گراند تورها، تورهايى بودند كه ملكه اليزابت دوم بانى آن بود. اين تورها ويژه اشراف زادگان و نجيب زادگان انگليسى برپا مى شد به گونه اى كه اين افراد در گروه هاى ۳۰۰ تا ۴۰۰ نفره، مدت زمانى قريب به سه سال در سفر بودند تا با نحوه اداره كشورهاى ديگر آشنا شوند.
با وقوع انقلاب صنعتى در سال هاى ۱۷۵۰ تا ۱۸۵۰ شكل جديدى از مسافرت آغاز شد. مسافرت هاى تفريحى در اين دوران ابتدا يك روزه بود كه شمار بسيارى از مردم به صورت دسته جمعى به آن مى پرداختند.
از آنجايى كه يكى از شاخصه هاى انقلاب صنعتى پس از جنگ جهانى دوم، توليد انبوه است، اين توليد انبوه، اوقات فراغت را در زندگى بشر پيش آورد و بر آن اساس الگوى معيشت از روستايى به شهرى و صنعتى تغيير كرد. توليد انبوه سطح درآمد را بالا برد و قشر متوسط جامعه و طبقه كارگر شكل گرفت.
* تاريخ مسافرت
- در آخرين سال هاى سده ۱۷ و آغاز سده ،۱۸ نخستين هتل هاى امروزى ساخته شد.
- در سال هاى آخر سده ۱۸ واژه رستوران براى نخستين بار به كار برده شد.
- در سال ۱۸۴۱ نخستين تور توسط «توماس كوك» اجرا شد. او براى اولين بار تئورى گردشگرى علمى را ارائه كرد.
- در سال ۱۸۷۲ نخستين گردش دسته جمعى به دور دنيا توسط توماس كوك با اجاره يك كشتى دربست اجرا شد.
- در سال ۱۸۷۴ نخستين اوراق اعتبارى سفر توسط «توماس كوك» به وجود آمد و چك هاى مسافرتى نيز از همين جا پايه گذارى شد.
- در نخستين سال هاى سده ۲۰ خطوط اقيانوس پيما شكل گرفت.
- در آخرين سال هاى سده ۱۹ ، راه آهن بزرگترين وسيله مسافرتى شد.
- در نخستين سال هاى سده ۲۰ ، توليد انبوه اتومبيل آغاز شد.
- نخستين اتوبان از سوى آلمانى ها و نخستين بزرگراه توسط ايالات متحده آمريكا ساخته شد.
- در سال ۱۹۰۳ نخستين پرواز توسط برادران رايت با كيتى هاك (هواپيماى سبك اوليه) انجام شد.
- پس از جنگ جهانى اول، مسافرت با هواپيما شيوه مسافرتى شد و اروپا پيشگام بود.
- نخستين قطار سريع السير در سال (۱۹۶۵) در ژاپن به راه افتاد.
- نخستين هواپيماى مسافرتى DC- ۳ دو موتوره ملخ دار بود كه ۲۱ مسافر را حدود ۳۰۵ كيلومتر جابه جا كرد.
- بوئينگ ۷۴۷ در سال ۱۹۷۰ به ناوگان هوايى پيوست.

] محسن جندقى]

اشياى تاريخى جيرفت پس از كش و قوس هاى فراوان در آستانه فروش در گالرى بركت لندن به حكم دادگاه بدوى انگلستان به ايران تعلق گرفت .
اين حكم فقط از جهت بازگرداندن چند شىء تاريخى به كشور مهم نيست بلكه با اجرا شدن آن ميراث فرهنگى كشور به چند هدف دست پيدا خواهد كرد.
* صدور رأى به نفع ايران
به غير از پرونده اشياى تاريخى جيرفت، چندين و چند پرونده كه براى بازگرداندن آثار فرهنگى و ارزشمند به كشور در اروپا و آمريكا در جريان است، اما تلاش مسئولان براى بازگرداندن آن تا صدور رأى اخير انگلستان درباره بازگرداندن اشياى تاريخى به هيچ نتيجه اى نرسيده بود. همين امر موجب رونق بازار قاچاق اشياى تاريخى به خارج شده بود. اميد غنمى مديركل دفتر حقوقى سازمان ميراث فرهنگى و گردشگرى در اين باره به «ايران» مى گويد: «يكى از آثار صدور رأى دادگاه تجديدنظر انگلستان اين است كه قاچاق اشياى فرهنگى و تاريخى ايرانى به اروپا به خصوص انگلستان و حراج آنها سير نزولى خواهد داشت. همچنين بازگرداندن اشياى تاريخى جيرفت غرور جريحه دار شده ملت ايران و ايرانيان مقيم سراسر جهان را پس از شكست در دادگاه سر سرباز هخامنشى التيام خواهد بخشيد.»
* اشياى جيرفت چگونه پيدا شد
مديركل دفتر حقوقى سازمان ميراث فرهنگى و گردشگرى درباره چگونگى خارج شدن اين اشيا از ايران مى گويد: اشياى تاريخى جيرفت كه متعلق به دوره هخامنشيان بود تا سال ۱۳۸۰ زير خاك مدفون بوده اند اما در اين سال بر اثر بارش مداوم باران و طغيان رودخانه هليل رود و وقوع سيل مقاديرى از آن اشيا به طور ناگهانى از زير خاك بيرون آمده و تا اطلاع يافتن مسئولان تعدادى از اشيا به سرقت رفت. البته پس از اطلاع از اين موضوع تعداد زيادى از اشياى تاريخى جيرفت جمع آورى شد. تا سال ۱۳۸۴ از اشياى مسروقه جيرفت خبرى نبود تا اين كه حدود دو سال پيش گالرى بركت ليست اشياى خود براى حراجى را طى اطلاعيه اى اعلام كرد. سفارت ايران در لندن در اين ليست نام ۱۸ شىء تاريخى شهر جيرفت كه اخيراً به سرقت رفته بود را مشاهده كرد و به اطلاع مسئولان سازمان ميراث فرهنگى و گردشگرى رساند.
غنمى در اين باره بيشتر توضيح مى دهد: پس از اطلاع از اين موضوع سازمان ميراث فرهنگى ازطريق دفتر خدمات حقوقى ايران در پاريس با طرح دعوى در دادگاه لندن براى بازگرداندن اين آثار آغاز كرد كه توفيقى نيافت. در دور دوم دادگاه رسيدگى به پرونده اشياى تاريخى سازمان ميراث فرهنگى با تعويض وكلاى خود و بهره گيرى از تجربيات وكلاى باتجربه سعى در به اثبات رساندن اين موضوع كه اشياى تاريخى متعلق به دولت ايران است داشت.
تا اين كه بالاخره قضات دادگاه تجديدنظر حكم دادگاه عالى را كه در ابتدا رأى به نفع گالرى بركت داده بود را نقض و اعلام كرد با توجه به قوانين ايران كه كاوش و حفارى بدون مجوز براى آثار باستانى با قدمت بيش از ۱۰۰ سال را ممنوع مى داند، اين كشور مى تواند مالكيت خود را بر قطعات تاريخى مورد بحث ثابت كند.
اين رأى به نفع ايران بود و در صورت عدم شكايت صاحب گالرى بركت به دادگاه استيناف به زودى اين اشيا به ايران بازگردانده مى شود.
۱۸ شىء تاريخى مسروقه جيرفت به دوره هخامنشيان تعلق دارد و شامل دو كوزه، پنج جام، شش گلدان، يك كاسه، يك ظرف و سه وزنه است.
* بركت كيست
گفته مى شود«فائض بركت» صاحب گالرى حراجى اشياى تاريخى اى به اين نام در لندن، يهودى است و پنج نسل است كه اين خانواده يهودى به جمع آورى و داد و ستد آثار فرهنگى ـ تاريخى مى پردازد. گالرى بركت در محله مى فر لندن و محله برلى هيلز لس آنجلس آمريكا شعبه دارد. اين گالرى از طريق سايت خود، بروشورهاى چاپ شده و تبليغات در رسانه هاى مكتوب انگلستان حراجى هاى خود را به فاصله حداكثر هر دو ماه يك بار برگزار مى كند. در حراجى هاى گالرى بركت افراد علاقه مند به آثار باستانى زيادى شركت مى كنند و اشياى بسيارى از كشورهاى اسلامى و عربى در اين گالرى حراج مى شود. ايران جزو معدود كشورهايى است كه پيگير اشياى مسروقه خود كه در اين گالرى حراج مى شود است و تاكنون دردسر فراوانى براى صاحب اين گالرى فراهم آورده است.
* حكم ها به نفع ايران صادر مى شود
اگر صاحب گالرى بركت به دادگاه استيناف شكايت نكند و يا اسناد و مداركى كه به اين دادگاه ارائه مى كند محكمه پسند نباشد بايد منتظر بازگشت اشياى ديگر تاريخى مان از انگلستان باشيم. غنمى در اين باره بيشتر توضيح مى دهد: سيستم حقوقى انگلستان به صورت نانوشته (Commonlaw) است و اين بدان معناست كه قضات انگليسى در ساير پرونده هاى دعاوى ايران عليه مؤسسات حراج اموال فرهنگى ـ تاريخى ايرانى حكم اخير به نفع كشورمان را مبناى صدور احكام جديد قرار داده و به نفع ايران رأى صادر خواهند كرد. اين امر موجب كسادى بازار حراج اشياى تاريخى ايرانى در انگلستان شده و به نحوى عامل بازدارنده قاچاق آثار باستانى به آن كشور خواهد بود.

] على زنگنه]
ليختن اشتاين، سومين كشور كوچك اروپاست. اين مركز اروپايى از شرق با اتريش و از غرب با سوئيس هم مرز است.
اين كشور كوچك پس از موناكو، سن مارينو و واتيكان سومين كشور كوچك اروپايى است. شهر وادوز پايتخت ليختن اشتاين است.
اين كشور پادشاهى با پارلمان ۲۵ نفره و دولتى ۵ نفره داراى دموكراسى كاملاً مستقلى است و از سال ۱۹۸۴ نيز زنان اين كشور حق رأى يافتند.
بخش هاى كوهستانى اين كشور بهترين مراكز تفريحى و گردشگرى در فصل زمستان محسوب مى شوند همچنين كوهنوردى يكى از بهترين سرگرمى هاى گردشگران داخلى و خارجى در فصل هاى ديگر است.
ليختن اشتاين نه تنها كوچكترين كشور آلمانى زبان جهان است بلكه يكى از زيباترين كشورهاى اروپايى به شمار مى رود.
در سال ۱۸۰۹ ناپلئون اول به عنوان نخستين امپراتورى فرانسه حكومت خود را آغاز كرد و اين مسئله مكانيسم سياسى، امپراتورى ليختن اشتاين را كاملاً تحت تأثير قرار دارد پس ليختن اشتاين به ائتلاف آلمان در سال ۱۸۶۶ پيوست. در سال ۱۸۳۶ نخستين كارخانه سراميك سازى و در ۱۸۶۱ بانك هاى بزرگ و معتبر در منطقه احداث شدند.
در همان سال ها ۲ پل بزرگ رودخانه ليختن اشتاين ساخته شد.
زبان رسمى در ليختن اشتاين آلمانى است و حدود دوسوم مردم اين نواحى ليختن اشتاينى و بقيه مهاجرانى از سوئيس، اتريش و آلمان هستند.
حدود ۸۷‎/۹ درصد از مردم منطقه تابع دين مسيحيت و بقيه جمعيت كشور از اديان ديگر همانند مذهب بودايى و اسلام پيروى مى كنند.
براساس آمارگيرى سال ۲۰۰۶ حدود ۳۳‎/۹۸۷ نفر در اين كشور ساكن هستند. اين برنامه آمارگيرى در جولاى ۲۰۰۶ صورت گرفته است و واحد پول اين كشور كوچك فرانك سوئيس است.
در ليختن اشتاين موزه هاى هنرى متعددى وجود دارد كه در بزرگترين انواع آن مجموعه هاى بسيار نفيس از هنرمندان برجسته گردآورى شده است.
موزه هنرهاى ملى و موزه بهتر از بهترين نمونه هاى هنرى ليختن اشتاين هستند.
شهر وادوزيكى از باستانى ترين و تاريخى ترين نقاط ديدنى اين كشور است. در اين شهر مكان هاى پرجاذبه اى همانند قلعه وادوز، قلعه گوتنبرگ و خانه قرمز و خرابه هاى شلنبرگ به چشم مى خورد و مورد توجه گردشگران داخلى و خارجى است.
هنرهايى نظير تئاتر و موسيقى مهمترين بخش هاى فرهنگى هنرى جامعه محسوب مى شوند. شمار انبوهى از ارگان هاى موسيقى همانند كمپانى موسيقى ليختن اشتاين، روزهاى گيتار و خانه هاى تئاتر وسيعى در اين ناحيه وجود دارند.
مردم شهر به ورزش هايى همانند فوتبال، كوهپيمايى و اسكى علاقه مند هستند. تيم هاى فوتبال اين كشور صاحب ليگ هستند و هرساله به رقابت با يكديگر مى پردازند. تيم فوتبال ليختن اشتاين از طرفداران بسيار زيادى برخوردار است. همچنين رقابت هاى اسكى و كوهپيمايى از تفريحات ورزشى مردم منطقه به شمار مى رود.