] احمد سينايى]

از آن روز كه نوجوان اصفهانى به شوق ثبت يكى از رخدادهاى بزرگ تاريخ معاصر به تهران آمد، نزديك به ۳ دهه مى گذرد. او در اين مدت عرصه هاى گوناگون تصويربردارى را تجربه كرد، اما هنوز دل در گرو آن چند روزى دارد كه در پى رويداد ورود امام(ره) به ايران در محضرش به سر برد و صحنه هاى فراوانى را ثبت نمود. او پس از عزيمت امام(ره) به قم مورد تشويق ايشان قرار گرفت، تشويقى كه فراتر از تصور وى بود.

* از نخستين تجربه هاى عكاسى خود بگوييد.
من در بروجن به دنيا آمده ام. مدرك ابتدايى را كه گرفتم، آمدم اصفهان و يك دوره عكاسى ديدم و رفتم تهران، آن هم درست در سالى كه آقا را گرفتند. من آن روزها در عكاسخانه شهرزاد، در چهارراه مولوى كار مى كردم. آقاى سيادت، صاحب عكاسى، خيلى آدم خوبى بود. آقا را كه آوردند باغ شاه، دو بار رفتيم و به ايشان سر زديم.
* عكس هم گرفتيد
نه، نمى گذاشتند. بعد هم من هنوز در تاريكخانه عكاسى، فقط چاپ مى كردم و دوربين به دست نبودم. در سال ،۴۳ وقتى عكاسى را خوب ياد گرفتم، برگشتم اصفهان.
* اولين بار در چه سالى از صحنه هاى انقلاب عكس گرفتيد
سال ۵۶ در شلوغى هاى اصفهان كه دوربينم را هم از من گرفتند، ناجى رئيس ساواك اصفهان بود. اولش گفته بود بياييد و با شما كارى نداريم، ولى وقتى مردم جمع شدند، گاز اشك آور زدند كه با هزار مكافات فرار كرديم. از آن به بعد ياد گرفتم كه خيلى احتياط كنم تا عكس هايى كه مى گيرم، از دست نروند.
* اولين بار كى از امام عكس گرفتيد
من و يكى از دوستان به نام آقاى گلزار با هزار زحمت رفتيم فرانسه و در آنجا چند فريم عكس گرفتيم و آورديم و من چاپ كردم و بعد پخش كرديم. عكس هاى زيادى از امام، زير درخت سيب گرفتم.
* بعد از ورود حضرت امام چه كرديد
ما از فرانسه كه آمديم، امام چند هفته بعد آمدند. ابتدا ما را معرفى كردند به منزل آقاى مستقيمى تهرانى كه بعدها دفتر تبليغات اسلامى شد. عده اى هم از مشهد و شيراز آنجا بودند كه مى شديم شش عكاس. خانواده هاى آنها هم بودند كه روى هم مى شديم ۳۴ نفر. بنا شد آقا تشريف بياورند، ولى شبش به ما گفتند كه سفر امام به تأخير افتاده. من به آقاى مستقيمى گفتم خيلى وقت است زن و بچه ام را نديده ام، مى روم اصفهان و برمى گردم. همين كه رسيدم اصفهان، راديو اعلام كرد كه حضرت امام فردا ساعت چهار صبح از فرانسه مى آيند. من فوراً وسايلم را جمع كردم راه افتادم به طرف تهران و يكراست رفتم به طرف مدرسه علوى و ديدم حكومت نظامى است. كارتم را نشان دادم كه خبرنگارم و يكى دو تا سرباز، مرا بردند تا نزديكى مدرسه علوى. در آنجا خدا رحمت كند شهيد بهشتى را كه مرا شناخت و برد داخل. ايشان گفت مى روى و كارت هاى مخصوصت را مى گيرى و فردا صبح ساعت چهار آماده مى شوى كه بروى فرودگاه. از اينجا هم تكان نمى خورى و دوربينت را هم به كسى نمى دهى. بعد هم سرپرستى يك گروه ۱۴ نفره خبرنگار خارجى را به عهده ام گذاشت كه آنها را به فرودگاه و بهشت زهرا ببرم. فردا صبح رفتيم فرودگاه و يكى از خبرنگاران خارجى رفت روى شانه من عكس بگيرد كه پوست گردنم خراش برداشت.
* با چه روزنامه اى كار مى كرديد
عكس ها را مى داديم نماينده كيهان كه آنجا بود. البته من به اطلاعات هم عكس مى دادم.
* از ورود امام چه خاطره اى داريد
هواپيما كه نشست، رفتم جلو و عكس گرفتم. بعد رفتيم به سالن و عكس گرفتيم. بعد هم با يك ماشين فورد، خبرنگارها را بردم بهشت زهرا. در آنجا برايمان جايگاهى درست كرده بودند كه با امام پنج، شش متر بيشتر فاصله نداشت. امام را با هلى كوپتر آوردند و بعد هم ايشان را زنجيرباف رساندند به جايگاه. من كنار اين تونل طويلى بودم كه با حلقه كردن دست ها به هم، به صورت زنجير درست كرده بودند. آن روز توانستم فيلم هم بگيرم كه البته بى صداست. سخنرانى امام كه تمام شد، به قدرى ازدحام شد كه بعضى از عكاس ها دوربين هايشان را گم كردند. من دوربينم را گرفتم بالاى سرم. با وجود فشار شديد عومل باقيمانده ساواك، شبانه عكس ها را رساندم به اصفهان و چاپ و پخش كردم. سه روز بعد، مرا بردند مدرسه علوى كه در آنجا عكس هاى زيادى گرفتم. بعد هم از عكس هايى كه از امام گرفته بودم، آلبومى درست كردم و فرستادم قم.
* از خاطراتتان در مدرسه علوى بگوييد.
وقتى رفتم مدرسه علوى، يك جوانى بود كه اسمش يادم نيست. خيلى جوان خوبى بود. مرا برد نزديك اتاق امام و گفت: «صبر كن! امام كه آمدند، عكس بگير.» منتظر ماندم تا آقا تشريف آوردند. جلوى در سلام كردم و عكس هاى خيلى خوبى گرفتم. بعد هم اجازه گرفتم و رفتم داخل اتاق. آقاى صانعى و آقاى خلخالى و آقاى اشراقى هم بودند. عكس هاى زيادى گرفتم و آمدم بيرون. تا ساعت چهار بعد از نصف شب آنجا بودم و امام قرار ملاقات داشتند. اما مشغول مطالعه بودند. به من گفتند مى توانى بروى عكس بگيرى. من با هزار ذوق دوربينم را برداشتم و با يكى از دوستانم به اسم حبيب كه او هم عكاس بود، رفتيم. مى خواستيم وارد شويم كه آقاى موسوى راهمان ندادند، ولى امام گفتند بگذاريد بيايند. رفتم و امام با نهايت لطف با ما احوالپرسى كردند و من هر چقدر دلم خواست عكس گرفتم. اين ماجرا، در شب فردايى بود كه امام مى خواستند بروند قم. در آنجا عكسى از امام گرفتم كه فاصله من با ايشان ۶۰ سانتى متر بيشتر نبود. كسى جرأت نداشت اينقدر به امام نزديك شود. انگار كه عكس را در آتليه گرفته باشى. بسيار عالى است. بعد در قطع دو متر و نيم چاپ كردم كه الآن در نياوران است.
* شما هم به قم رفتيد
بله. در آن صبح زيبا، زن ها آمده بودند و اسپند دود مى كردند و منظره بسيار قشنگى بود. ماشين را آوردند. اول مرحوم آسيداحمد آقا بيرون آمدند و بعد آقا آمدند. منظره عجيبى بود. نزديك قم كه رسيديم، اعلام خطر كردند و ماشين ها ايستادند. من هم از فرصت استفاده كردم و آمدم پائين و از بغل شيشه ماشين امام، چند عكس از ايشان گرفتم. حدود ۴۰ دقيقه اى نتوانستيم حركت كنيم. وسط راه در پادگانى توقف كرديم ومرحوم آيت الله پسنديده از طرف امام با سربازها صحبت كردند. بعد رفتيم به مسجدى و نماز خوانديم. به قم كه رسيديم، مردم خبر شده بودند و استقبال عجيبى بود. من آن روز عصر برگشتم اصفهان و عكس ها را چاپ و از آنها آلبوم درست كردم و فرستادم بيت حضرت امام. امام اين عكس ها را ديده بودند. بعد هم فرموده بودند زنگ بزنيد اصفهان و بگوييد الهيان بيايد قم. من همراه مادر و خاله و عمه ام رفتيم قم. اول ما را بردند پيش شهيد محلاتى كه مرد بسيار موقر و نافذى بود. در آنجا ديدم كه نامه هاى فراوانى براى امام آمده بود. بعدازظهر قرار شد برويم خدمت امام.
* خاطره آن ديدار را به تفصيل بيان كنيد.
رفتيم خدمت امام و سلام كرديم و منتظر نشستيم. در آنجا يك نفر را آورده بودند كه در درگيرى باغ شاه تير خورده بود. يك هيأتى هم نمى دانم از كجا آمده بود. دو سه بار آن آدمى كه تير خورده بود، آمد حرف بزند كه امام اشاره كردند منتظر بماند و بالاخره هم به او تذكر دادند. آقا در رعايت نظم و نوبت كسانى كه به ديدارشان مى آمدند، نظير نداشتند و موقعيت هيچ كسى باعث نمى شد كه نوبت فرد ديگرى را به او بدهند. ايشان وقتى كارشان تمام شد، نگاهى به من كردند و فرمودند، «عكس هايى كه گرفتيد خيلى جالب بودند.» بعد از سابقه كارم پرسيدند. عرض كردم كه در خرداد ۴۲ هم خدمتتان بوده ام. بعد پرسيدند چه مى كنى گفتم كارمند فرهنگ و هنر بودم، ولى استعفا داده ام. گفتند دفترى، مغازه اى، چيزى دارى عرض كردم خير. آقاى رسولى را صدا زدند و به ايشان چيزى گفتند. بعد هم خداحافظى كرديم و بيرون آمديم. آقاى رسولى گفتند امام فرموده اند كه برايت مغازه اى بخريم.
* همين مغازه فعلى
بله، ايشان در يادداشتى به آقاى رسولى نوشته بودند كه در نزديكى منزلش، در جايى نزديك مسجد شاه اصفهان برايش مغازه اى بخريد. من با كمك استاندار، سه ماه در آنجا نمايشگاه عكس برگزار كردم كه خيلى ها به ديدنش آمدند. يك بار هم آقاى محمدكاظم بجنوردى آمد و تشويقم كرد كه كار بسيار جالبى كرده ام و پرسيد چه نيازى دارى كه من گفتم فقط يك خط تلفن براى مغازه مى خواهم. خيلى نمايشگاه خوبى بود. حدود ۱۰۰ هزار تومان آن وقت عكس چاپ كردم و فرستادم به سراسر ايران. بعدها هم چندين بار خدمت آقا رفتم و يك بار هم در جماران خدمت ايشان بودم.

] بهمن عبداللهى]

هر ساله در ايام دهه مبارك فجر برنامه هاى متنوع و گسترده اى در خارج از مرزهاى كشور برگزار مى شود كه عمده اين برنامه ها با تلاش رايزنى هاى مختلف كشورمان در سراسر جهان شكل مى گيرد. به همين بهانه به سراغ دكتر «مهدى مصطفوى» رئيس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامى رفتيم تا در اين باره بيشتر بشنويم. دكتر مصطفوى كه سه ماه است مسئوليت اين سازمان را برعهده گرفته متولد ۱۳۳۲ تهران بوده و فارغ التحصيل رشته مديريت استراتژيك در مقطع دكتراست. او از سال ۶۳ تا ۶۹ به عنوان سفير كشورمان در اتريش، دفتر نمايندگى دائمى سازمان ملل در وين و يونيدو، آلمان فدرال و از آن به بعد تا سال ۶۷ معاون پشتيبانى امور سياسى وزارت امور خارجه بوده است. دكتر مصطفوى همچنين به عنوان فرماندار شهرستان بم، معاون اداره سوم سياسى وزارت خارجه ، قائم مقام وزير امور خارجه دولت نهم و... فعاليت كرده است. رئيس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامى با مهربانى ما را پذيرفت و درخصوص برنامه هاى ايام دهه فجر در خارج از مرزها سخن گفت.

* آقاى دكتر مصطفوى! با توجه به اين كه سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامى در كشورهاى زيادى براى گراميداشت ايام دهه مبارك فجر برنامه هاى مختلف تدارك ديده است، لطفاً در اين باره بيشتر توضيح بدهيد و بفرماييد كه چند كشور تحت پوشش اين برنامه ها قرار دارند
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامى بنابه وظيفه ذاتى خود و شرح وظايفى كه دارد، مى بايست كليه فعاليت هاى فرهنگى جمهورى اسلامى ايران را در خارج از كشور سياستگذارى كند و هماهنگى ميان دستگاه هاى مختلف كشور را براى كار فرهنگى در خارج از مرزها انجام دهد. بنابراين در رابطه با دهه مبارك فجر نيز سعى كرده ايم كه طى جلساتى از كليه دستگاه ها دعوت كنيم و توانمندى هايشان را براى ارائه فعاليت هاى فرهنگى در خارج از كشور تجميع كنيم و اين توانمندى ها را در اختيار رايزنى هاى فرهنگى و سفارتخانه هاى ايرانى در كشورهاى مختلف قرار بدهيم. با توجه به اين كه ما ۶۴ مركز به عنوان رايزنى فرهنگى در خارج از كشور داريم، از ابتدا براى اين رايزنان فرهنگى و نمايندگان سازمان در كشورهاى مختلف وظايفى را تعريف كرديم، يعنى وظايفى كه براى ارائه عملكرد نظام، دستاوردها و عملكرد سال گذشته، اهداف انقلاب اسلامى و آرمان ها همچنين نهضت عاشورا مشخص شده اند. از آنجا كه امسال دهه فجر مقارن با ايام محرم بود زمينه اى هم وجود داشت تا اين نمايندگان بتوانند در تداوم نهضت عاشورا انقلاب اسلامى ايران را براى مخاطب خارجى تعريف كنند، لذا سعى شد كليه امكانات دستگاه ها را تجميع كنيم و براى نمايندگان بفرستيم. كارهايى كه رايزنى هاى فرهنگى ما در خارج از كشور در اين ايام انجام داده اند يا در حال انجام هستند در زمينه هاى مختلفى است، يك زمينه فعاليت هاى فرهنگى ـ هنرى است كه در قالب نمايشگاه هاى مختلف (عكس، مينياتور و...)، هفته فيلم، برگزارى شب هاى فيلم ايرانى در برخى كشورها در حال اجرا است. يك زمينه نمايش صنايع دستى كشورمان است، همچنين نمايشگاه كتاب شامل ارائه جديدترين كتاب هاى منتشره و برخى مجلات از جمله اين فعاليت هاست. امسال از سوى رايزنى هاى مختلف كتاب هايى به زبان محلى درباره انقلاب اسلامى براى مخاطب محلى تهيه كرده اند كه توزيع مى شود. فعاليت گسترده سايت هاى اينترنتى سازمان به زبان هاى مختلف از جمله برنامه هاى ما بوده، به اين شكل كه متناسب با اين ايام مطالبى را ارائه كرده اند. در اين سايت ها نمايشگاه هاى عكس پيش بينى شده، بنابراين سايت هاى نمايندگى ها هم فعال شده اند و شايد به بيش از ۲۹ زبان مختلف اين مطالب ارائه مى شوند. مابقى رايزنى ها هم به زبان فارسى و براى مخاطبين ايرانى مطالب خود را ارائه مى كنند.
* در واقع ما در تمام رايزنى هاى فعال در سراسر جهان برنامه هاى ويژه اى را در اين روزها خواهيم داشت
بله، اما بخشى از فعاليت هاى ما در رايزنى ها شامل فعاليت هاى علمى است كه با برگزارى ميزگردها و نشست هاى علمى موضوعات مورد علاقه اساتيد دانشگاه، محافل دانشگاهى و پژوهشى را دنبال مى كنند. اين فعاليت ها مخاطبان محققان و پژوهشگران آن كشور را پوشش مى دهند. همچنين سفرا و رايزن هاى فرهنگى مصاحبه هايى را در رابطه با آخرين مواضع جمهورى اسلامى ايران و توضيح منطق انقلاب اسلامى دارند كه در دستور كار است، در برخى از كشورها چون رسم است كه در روز ۲۲ بهمن به عنوان روز رسمى كشورمان برنامه هايى برگزار مى كنيم، مصاحبه هاى تلويزيونى براى سفرا ترتيب داده مى شود يا رايزن هاى فرهنگى در گفت وگوهاى تلويزيونى حضور پيدا مى كنند كه اين هم فرصتى بسيار خوب براى توضيح برنامه هاى خودمان است. همزمان با اين برنامه ها برخى از شخصيت ها به ايران مى آيند، البته امسال تعداد ميهمانان خارجى ما كم تر است، يعنى به عمد ميهمانان محدودترى انتخاب كرديم و به تعداد محدودى هم از شخصيت هاى جمهورى اسلامى ايران براى شركت در نشست هاى علمى خارج از كشور اعزام شدند، بنابراين يك مرحله از فعاليت ها در خارج از كشور هم دعوت از شخصيت هاى خارجى و حضور شخصيت هاى ايرانى در خارج است.
* آقاى دكتر، مشخصاً چه تعداد ميهمان خارجى براى حضور در ايام دهه فجر به ايران وارد خواهند شد
تعدادشان چندان زياد نيست. هيأتى از انگليس خواهيم داشت و على رغم آن كه هيأت رسمى هستند از مسلمانان مقيم انگليس هستند كه مليت هاى مختلف دارند. از برخى كشورهاى ديگر هم به صورت غير رسمى به ايران آمده اند. ما امسال بيشترين سرمايه گذارى خودمان را براى ارسال محصولات و منابع علمى و فرهنگى خود به خارج از كشور اختصاص داده ايم و بيشتر سعى شده تا در چارچوب برگزارى نمايشگاه و ميزگردها توان فرهنگى مان را در خارج از كشور به نمايشگاه بگذاريم. جدا از اين فيلم هايى كه به صورت CD و DVD تهيه شده كه موضوع آنها ايران و جايگاه ايران به لحاظ تمدنى و دستاوردهاى فنى و علمى كشور است. البته عناوين اين فيلم سه تا چهار اثر است كه هر كدام از يك بعد به ايران نگاه كرده اند. برخى از اين فيلم ها به وسيله صدا و سيما تهيه شده و برخى هم به شركت هاى تهيه كننده سفارش داده شده اند.
* اين آثار به مناسبت دهه فجر توليد شده اند
اين فيلم ها را براى دهه فجر آماده كرده اند، اما ما اين فيلم ها را خريدارى كرده ايم، گرچه به سفارش ما توليد نشده بودند. اين فيلم ها بسيار جالبند و براى مخاطبان خارجى بسيار جذاب هستند. با توجه به اين كه ما در خارج از كشور تنوع مخاطبان را داريم لذا فعاليت هايمان را هم متناسب با نياز مخاطبان تنظيم كرده ايم، بخش مهمى از مخاطبان ما ايرانيان مقيم خارج از كشور هستند، خصوصاً فرزندان آنها كه نسل سومى ها را تشكيل مى دهند و آنها عموماً نسبت به انقلاب اسلامى شناخت كمترى دارند و ما خود را موظف مى دانيم زمينه هاى مناسبى را براى آشنايى آنها با اهداف انقلاب، منطق و دستاوردهاى انقلاب آشنا شوند. مخاطبان بزرگسال ايرانى هم طيف ديگرى هستند و در كنار آن مخاطبان مسلمان غير ايرانى قرار دارند و در نهايت غير مسلمان ها كه سعى شده برايشان برنامه هايى پيش بينى شود.
* كدام ويژگى برنامه هاى امسال را نسبت به سال هاى گذشته متمايز مى كند
هر سال كه ستاد برگزارى مراسم دهه فجر تشكيل مى شود فعاليت هاى فرهنگى بين المللى از طرف خود ستاد مركزى دنبال مى شد، امسال اين فعاليت به سازمان فرهنگ و ارتباط محول شد تا فعاليت هاى بين المللى را دنبال كنيم. تلاش ما بر اين است كه مكانيزمى ايجاد كنيم تا بين همه دستگاه هاى فرهنگى كشور هماهنگى صورت گيرد و از همه امكانات فرهنگى براى عرضه به خارج از كشور بهره گرفته شود. بنابر اين ما زمينه را براى انتقال اين نوع توليدات و دستاوردها و محصولات به خارج از كشور تسهيل مى كنيم. پس از چند جلسه اى كه امسال با دستگاه ها، وزارتخانه ها و حتى نهادهاى غير دولتى برگزار كرديم همه سازمان ها را تشويق كرديم كه امكانات و محصولات خود را آماده ارسال كنند و ما ارسال آنها را به عهده گرفتيم. با اين هماهنگى كه بين همه دستگاه ها صورت گرفت مخصوصاً با ارتباط نزديكى كه با وزارت امور خارجه داشتيم سعى شد كه اولاً علاوه بر رايزنى هاى فرهنگى سفارتخانه ها هم تحت پوشش قرار بگيرند و چنين نباشد كه وزارت خارجه فقط براى سفارتخانه ها و ما فقط براى رايزنى ها اقلامى را بفرستيم، بلكه تمام امكانات را تجميع كرديم و همه را تحت پوشش قرار داديم. اميدواريم كه برنامه هاى دهه فجر امسال هم به لحاظ كمى و هم به لحاظ كيفى پر بار تر از قبل باشد.
* در داخل كشور برنامه اى نداريد
نه، چون وظيفه ما اين نيست، تلاش مى كنيم بتوانيم با دستگاه هاى داخل كشور تماس داشته باشيم تا كارشان را به خارج از كشور ارسال كنيم.
* براى اين ميهمانان برنامه خاصى در نظر داريد
براى ميهمانان خارجى ملاقات ها، بازديد ها، جلسات مذاكره و كارى پيش بينى كرده ايم. نكته جالب اين كه چون سال آينده ما سى امين سال پيروزى آنقلاب اسلامى را جشن خواهيم گرفت و چون عدد ۳۰ يك نقطه عطفى در سير حركت انقلاب خواهد بود، فكر مى كنيم از الآن بايد به شكلى برنامه ريزى كنيم كه بتوانيم سال آينده در شأن نظام جمهورى اسلامى ايران و آن گونه كه شايسته است دستاورد هاى علمى، پژوهشى، فرهنگى، هنرى، رسانه اى و ... را به بهترين شكل در خارج از كشور منعكس كنيم. ما از الآن برنامه ريزى كرده ايم كه سى امين سال را به خوبى جشن بگيريم و جمهورى اسلامى ايران را به مخاطبين متنوع در خارج از كشور معرفى كنيم.
* از شما سپاسگزاريم.