گروه اجتماعى ـ همه هزينه هاى درمان جانبازان و ايثارگران از خردادماه سال آينده بوسيله بيمه ايران به طور كامل پرداخت خواهد شد.
سيدمحمد موسوى مدير قراردادهاى خاص بيمه ايران با اعلام اين مطلب گفت: اين طرح يك ميليون و ۱۰۰ هزار نفر از خانواده جانبازان و شهدا را زير پوشش قرار مى داد كه اين تعداد با اجراى طرح جامع سلامت جانبازان و ايثارگران به ۴ ميليون و ۳۰۰ هزار نفر ارتقا خواهد يافت.وى درباره ويژگى هاى اين طرح افزود: همه جانبازان و ايثارگران و خانواده آنها و خانواده شهدا در قالب اين طرح زير پوشش قرار مى گيرند.به گفته مدير قراردادهاى خاص بيمه ايران در بيمه تكميلى هزينه درمان افراد زير پوشش تا سقف معينى پرداخت مى شد ولى با اجراى طرح جامع سلامت جانبازان و ايثارگران همه هزينه درمان افراد زير پوشش به طور كامل پرداخت مى شود. موسوى اظهار داشت: پس از اجرايى شدن اين طرح، بودجه اى كه در دستگاه هاى دولتى به بيمه جانبازان و ايثارگران اختصاص داده مى شود به اين سمت سوق داده خواهد شد.وى گفت: مؤسسات غيردولتى نيز از تاريخ اجراى طرح موظف خواهند بود كه بودجه بيمه كارمندان جانباز و ايثارگر خود را براساس آنچه در طرح جامع پيش بينى شده است به اين امر اختصاص دهند.

امير حسين رضايى

۲۲ بهمن امسال نشان زرين ديگرى بر شمايل انقلاب اسلامى، آويخته شد كه بر صفحه آن استقلال ايران در بسيارى از رشته هاى علمى و دستيابى به پيشرفت هاى شگرف فناورى حك شده بود.
ايران اسلامى صاحب علوم و فنون پيشرفته، اين روزها براى كشورهاى در حال توسعه جهان، به عنوان الگويى جديد مطرح شده است كه به آنها «خودباورى علمى» مى دهد، چيزى كه در دو قرن اخير از آن محروم بودند. اغلب كشورهاى جهان سومى در تاريخ يكصد سال اخير خود، هنگامى كه براى پيشرفت در علوم روز، امكانات خود و نيروهاى جوانشان را مستعد مى ديدند، ملاحظه ديگرى هم داشتند كه همان خواست و رضايت قدرت هاى علمى زورگو بود. آنها از خود مى پرسيدند آيا غرب مى پذيرد كه ما در علوم دارويى، در علوم پزشكى، در علوم هوا - فضا، در علوم سدسازى و مانند آن وارد شويم و يا در اين صورت، بناى دشمنى باما مى گذارد وبه تحريم و تنبيه ما خواهد پرداخت!
و پاسخ به اين پرسش چيزى نبود جز سكوتى طولانى همراه با حسرت و نگرانى. اين بود كه همواره كشورهاى عقب مانده و در حال توسعه، به دست خود و با ترس از قدرت هاى علمى و نظامى جهان، ريشه علم و پيشرفت را در كشورشان مى زدند و چشم حسرت به پيشرفت هاى صعودى علم و فناورى در ممالك زورگو مى دوختند.
اكنون به بركت انقلاب اسلامى، پيشرفت علمى در ايران منوط به خواست يا تصميم آمريكا و دنباله هايش نيست و بلكه اين نكته به باور مردم جهان رسيده است كه هرجا تحريم و ممانعت است، در همان نقاط براى ايران اسلامى پيشرفت حاصل مى شود.امروز غرب در اين سردرگمى است كه آيا از خطر ايرانى با فرهنگ اسلامى بهراسد يا از ايران سياسى به وحشت افتد يا از ايران نظامى واهمه داشته باشد و يا اين كه همه ترس هايش را ببلعد و به ايران علمى بينديشد و اين چيزى نيست كه مردم كشورهاى در حال توسعه و رؤسا و مسئولان اين كشورها از آن غافل باشند.بى شك خودباورى و روحيه اعتماد به نفس رئيس جمهورى اسلامى ايران كه در دو سال گذشته با همين روحيه ى برگرفته از بطن مردم ايران، پشت تريبون هاى مختلف مراكز علمى و فناورى كشور قرار گرفته و از دستيابى كشور به دانش هسته اى، دانش سلول هاى بنيادى و موفقيت هاى چشمگير و منحصر به فرد آن در جهان، دانش هوا - فضا و پرتاب موشك و ماهواره و ساخت داروهاى جديد و پيشرفت هاى علوم پزشكى سخن گفته است، همان چيزى است كه مردم جهان با تمسك به آن، راه جديدى براى خود در گريز از فقر علمى مى گشايند.بر اين اساس بايد در دل غرب وحشت تازه اى افكند: علم منحصر به شما نيست و اگر دهه هاى متمادى آن را از ديگران دريغ مى كرديد و سپس همين فقر علمى ديگران را بهانه زورگويى و سردمدارى خود مى دانستيد، اكنون ببينيد چگونه علوم پيشرفته و جديد به ملت ايران، سلام كرده و در اين سرزمين الهى خيمه زده است.

دكتر صادق خليليان

بيست و نهمين سالگرد پيروزى انقلاب اسلامى با حضور جمعيت ميليونى مردم ايران در سراسر كشور پرشورتر از هميشه برگزار شد و گوشه اى از جاودانگى راز انقلاب اسلامى را به جهانيان نشان داد.كشور ايران در حالى سالگرد پيروزى انقلاب خود را جشن گرفت كه در زمينه هاى مختلف به رشد و توسعه و دستاوردهاى بزرگى نايل گرديده است. برگزارى سالانه يك انتخابات به طور متوسط در ۲۹ سال گذشته با ميانگين حضور ۶۰ درصدى مردم در هر يك از آنها نشان از عمق مردم سالارى در نظام اسلامى ايران دارد. رشد علمى كشور با سرعت بى نظير خود در سطح جهان شگفت آور است به گونه اى كه در بسيارى از زمينه هاى فنى، مهندسى و پزشكى از نظر علمى به رتبه اول در منطقه جنوب غرب آسيا دست يافته ايم، در حالى كه هدف نهايى سند ۲۰ ساله رسيدن به چنين مقامى بوده است. قبل از پيروزى انقلاب اسلامى با وجود منابع فراوان نفت و گاز، معادن و منابع طبيعى، متأسفانه ثروت كشور در راه توسعه به كار گرفته نمى شد و توسط رژيم وابسته پهلوى و استثمارگران به يغما مى رفت، نزديك به ۶۰درصد جمعيت كشور زير خط فقر قرار داشت و به جز چند صنعت مونتاژ، دستاورد ديگرى نصيب ملت ايران نگرديد.
خوشبختانه با پيروزى انقلاب، رشد و توسعه اقتصادى كشور با همت متخصصان خلاق داخلى با سرعت زياد شروع شد به گونه اى كه در زمينه توليدات صنعتى به رشدهاى دو رقمى دست يافتيم. در زمينه توليد برق رشد ۶۰۰ درصدى، توليدات كشاورزى رشد ۴۰۰ درصدى و در زمينه توليدات پتروشيمى رشد ۱۱۰۰ درصد از جمله شاخص هاى موفقيت است. در زمينه سدسازى نيز رشد ۱۹۰۰ درصدى نصيب كشور گرديد و ايران در اين زمينه در رتبه سوم دنيا قرار گرفت.
در زمينه امنيت غذايى و خودكفايى نيز از وابستگى كامل به خارج از كشور در قبل از پيروزى انقلاب به ضريب خودكفايى ۹۳ درصد دست يافته ايم.رشد صادرات غيرنفتى از ۵۱۷ ميليون دلار قبل از پيروزى انقلاب به ۱۶‎/۵ ميليارد دلار در سال گذشته افزايش يافته است و پيش بينى مى شود كه به رقم بالاتر از ۲۰ ميليارد دلار در سال جارى بالغ شود. رشد صادرات غيرنفتى در سه ساله اخير نشان مى دهد كه دولت در اين زمينه به اهداف فراتر از برنامه چهارم دست يافته است.توليد ناخالص داخلى كشور نسبت به قبل از پيروزى انقلاب اسلامى چهار برابر گرديده و به رقم ۲۲۲ ميليارد دلار در سال گذشته افزايش يافته است. درآمد سرانه كشور نيز از حدود ۱۶۰۰ دلار در سال ۱۳۵۵ به رقمى بيش از ۳۱۷۰ دلار در سال گذشته افزايش يافته و پيش بينى مى شود در سال جارى به رقم ۳۶۱۰ دلار افزايش يابد. درآمد روستائيان كشور بعد از انقلاب اسلامى ۲۲۵ درصد رشد يافته و در حال حاضر بيش از ۹۰ درصد جمعيت روستايى كشور به طور ميانگين از نعمت آب و برق و راه روستايى بهره مند هستند در حالى كه ميانگين بهره مندى روستاها قبل از پيروزى انقلاب در اين زمينه ها كمتر از ۳۰ درصد بوده است. از نظر شاخص توسعه انسانى كه دربرگيرنده تمامى ابعاد توسعه اى يك كشور است آمار مورد تأييد سازمان هاى بين المللى نشان مى دهد كه اين شاخص از رقم ۵۷ صدم قبل از پيروزى انقلاب به رقم حدود ۷۶ صدم در سال گذشته افزايش يافته است كه رشد همه جانبه كشور را بعد از پيروزى انقلاب اسلامى نشان مى دهد. خوشبختانه با روى كار آمدن دولت نهم رشد و توسعه اقتصادى كشور در ابعاد مختلف سرعت بيشترى يافته است به گونه اى كه نرخ رشد اقتصادى كشور، از حدود چهار درصد قبل از روى كار آمدن دولت نهم به ۵‎/۷ درصد در سال ۸۴ و ۶‎/۲ درصد در سال گذشته افزايش يافت. اين رشد در نيمه اول امسال به رقم ۶‎/۷ درصد رسيده كه در مقايسه با سال هاى اخير نشان از موفقيت اقتصادى دولت دارد.

گروه فرهنگ و هنر- مراسم انتخاب كتاب سال ميعادگاه و نقطه تلاقى انديشه و تجمع انديشمندان و فرهيختگان همچنين محل گردآمدن انسان هاى فرهيخته، دل هاى خدايى و انديشه هاى سازنده و قلم هاى پرتوان است. اين مراسم در واقع مراسم تجليل از پديدآورندگان كتاب، تجليل از فرهنگ و انديشه و تجليل از هنر ساختن و عشق ورزى به انسان است.
دكتر محمود احمدى نژاد شامگاه شنبه با حضور در مراسم اهداى جايزه كتاب سال جمهورى اسلامى ايران اظهار داشت: خدا را شكر مى كنم كه توانستم در اين ايام در جمع شما محققان انديشمندان و پديدآورندگان آثار مفيد حاضر شوم، ايام، ايامى ارزشمند و جمع نيز، جمعى فرهيخته و دانشمند و موضوع نيز، يكى از بهترين موضوعات است.
رئيس جمهور خطاب به نويسندگان و جمع حاضر در اين مراسم گفت: به همت قلم ها و انديشه هاى نورانى شماست كه اميد به اصلاح، برقرارى پاكى، عدالت و گسترش عشق و محبت در بين انسان ها وجود دارد و هر روز شعله ورتر مى شود، همچنين با قلم و بيان شماست كه جوانان عزيز و نسل هاى پى درپى در مسير علم و معرفت قرار مى گيرند و من لازم مى دانم از شما عزيزان به خاطر اين تلاش ها و زحمات، صميمانه تشكر و قدردانى كنم.دكتر احمدى نژاد افزود: خوشبختانه ايران عزيز، نماد تمدن و فرهنگ بشرى است و جلوه هاى انسانى در تمدن اين سرزمين بى نظير است. بايد گفت توحيد و خداپرستى شيرازه اين تمدن است و بعد از اسلام، بالندگى اين تمدن و سرزمين، افتخار بشريت و از آثار آن، تربيت انسان هايى فرهيخته و فداكار است كه با خلق آثار بى نظير، فرهنگ و تمدن بشرى را جلو بردند و ارتقا بخشيدند.وى گفت: امام خمينى (ره) برخاسته از تمدن اسلامى، فرهنگى ، قرآنى و ايرانى است. امام خمينى (ره) امام تحولات بزرگ در قرن معاصر است و در پرتو مكتب او، انسان هايى بزرگ تربيت شدند؛ انسان هايى كه از دل و جان در راه آرمان ها و تعالى بشريت فداكارى كردند.
* خريد دولتى ۱۵ ميليارد تومان كتاب از ناشران
در اين مراسم، وزير فرهنگ و ارشاد اسلامى گفت: هر سال با گشوده شدن دفتر پيروزى انقلاب اسلامى و ياد امام عظيم الشأن و شهداى فجرآفرين، دهه فجر فرصتى است براى بررسى بخشى از فعاليت هاى فرهنگى و هنرى كشور، كه مهمترين آنها كتاب است؛ كتاب آشناى قديمى و يار مهربان همه جويندگان حقيقت است.محمدحسين صفار هرندى يادآور شد: در سالى كه در حال سپرى شدن است، خدا اين توفيق را داد كه بيش از هر سال ديگر، توجه به كتاب درصدر كارهاى مسئولان فرهنگى قرار گرفت. بيش از ۱۵ ميليارد تومان كتاب از ناشران خريدارى شد تا كتابخانه هاى مدارس، مساجد و ... تجهيز شوند، كه در مقايسه با سال گذشته اين خريدارى بسيار بيشتر است.وى افزود: قرار است اين اقدام در سراسر كشور گسترش يابد تا به تعداد خانه هاى بهداشت، كتابخانه داشته باشيم. همچنين اميدواريم توفيق يابيم روستاهاى مان را به كتابخانه هاى كوچك تجهيز كنيم.در ادامه اين مراسم، برندگان جايزه كتاب سال با حضور رئيس جمهور، رئيس مجلس شوراى اسلامى ، وزير فرهنگ و ارشاد اسلامى و معاون فرهنگى وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى معرفى شدند.برپايه اين گزارش، در حوزه دين شاخه علوم قرآنى تفسير قرآن كريم برگرفته از آثار امام خمينى ، مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خمينى شاخه فقه و اصول «دايره المعارف فقه مقارن»، تأليف آيت الله ناصر مكارم شيرازى؛ شاخه كلام؛ «دانشنامه عقايد اسلامى »، ترجمه دكتر مهدى مهريزى ، حجت الاسلام عبدالهادى مسعودى، على نقى خدايارى، دكتر حجت الاسلام رضا برنجكار، شاخه اديان، «قرآن و كتاب مقدس؛ درونمايه هاى مشترك»، ترجمه دكتر فاطمه سادات تهامى، به عنوان برگزيدگان كتاب سال معرفى شدند.همچنين برگزيدگان بخش فرهنگ در حوزه هنر، شاخه معمارى، «استاتيك كاربردى براى دانشجويان رشته هاى معمارى و مهندسى عمران»، تأليف دكتر محمود گلابچى؛ شاخه هنرهاى نمايشى؛ «ريشه هاى رومانتيسم» ، ترجمه دكتر عبدالله كوثرى؛ در حوزه ادبيات، شاخه تاريخ و نقد، «از اين باغ شرقى» (نظريه هاى نقد شعر كودك و نوجوان)، تأليف دكتر پروين سلاجقه و شاخه متون كهن، «صهباى خرد، شرح احوال و آثار حكيم عمر خيام نيشابورى» ترجمه دكتر مجدالدين كيوانى، برگزيده شدند. برپايه اين گزارش، ديگر برندگان كتاب سال به حوزه هاى كليات، فلسفه، مطالعات اسلامى، مطالعات ايرانى، مثنوى شناسى، حوزه علوم، مهندسى مكانيك، مهندسى عمران، مهندسى كشاورزى، حوزه زيست شناسى و ... اختصاص داشت.

گروه اجتماعى ـ رئيس ديوان عدالت ادارى از صدور حكم قطعى و نهايى پرونده مؤسسه فرهنگ و توسعه از سوى اين ديوان خبر داد.حجت الاسلام على رازينى در حاشيه مراسم راهپيمايى ۲۲ بهمن در گفت وگو با فارس درباره پرونده مؤسسه فرهنگ و توسعه گفت: حكم اين پرونده از سوى ديوان عدالت ادارى صادر و به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى ابلاغ شده است. همچنين براساس اين رأى، مؤسسه فرهنگ و توسعه به وزارت ارشاد بازگردانده مى شود.پيش از اين نيز محمدحسين صفارهرندى، وزير فرهنگ و ارشاد اسلامى از بازگردانده شدن مسئوليت و اموال مؤسسه فرهنگ و توسعه به وزارت ارشاد خبر داده بود.براساس اين گزارش، حسابرسان وزارت ارشاد در اين مؤسسه مستقر شده و مشغول بررسى و مشخص كردن تمام اموال، دارايى ها و اقدامات مؤسسه فرهنگ و توسعه هستند.گفتنى است با حكم ديوان عدالت ادارى، رأى قبلى ديوان نقض شد.

گروه اجتماعى - هم اكنون ۱۰ مركز درمانى واجد شرايط دريافت مجوز توريسم درمانى هستند و بر اين اساس ايران توانايى جذب سالانه ۳۰ هزار توريست براى درمان را دارد.
به گزارش خبرنگار «ايران»، وزير بهداشت و درمان در مراسم افتتاح نخستين مركز توريسم درمانى دانشگاهى كشور در بيمارستان شهيد هاشمى نژاد با بيان اين كه سال گذشته فقط ۱۰ بيمار ايرانى براى درمان به خارج از كشور اعزام شده اند، گفت: آئين نامه مراكز توريسم درمانى ارديبهشت امسال ابلاغ و از طريق خدمات توريسم درمانى با هدف حفظ آبروى بخش پزشكى كشور استاندارد شده است.دكتر كامران باقرى لنكرانى افزود: در آئين نامه توريسم درمانى ضوابطى براى اين مراكز از نظر ساختمان و فضا، بخش مراقبت هاى ويژه درجه يك، كادر تخصصى داراى حسن شهرت و بدون پرونده تخلفاتى، كادر پرستارى متخصص و آشنا به زبان انگليسى در نظر گرفته شده است.وى با بيان اين كه وظيفه وزارت بهداشت در بخش دولتى، ارائه خدمت به مردم است، گفت: در صورت وجود ظرفيت مازاد، بخش دولتى نيز در زمينه توريسم درمانى فعاليت خواهد كرد، اما هم اكنون بيشتر خدمات توريسم درمانى در بيمارستان دولتى شهيد هاشمى نژاد از سوى بخش خصوصى ارائه مى شود.دكتر لنكرانى با اشاره به اين كه تعرفه خدمات بيماران خارجى در بخش دولتى از سوى هيأت امناى بيمارستان و در بخش خصوصى بر اساس ضوابط تعيين مى شود، اظهار كرد: در حال حاضر به سطحى از خدمات پزشكى رسيده ايم كه بيماران خارجى براى درمان به ايران مراجعه مى كنند و در شرايط عادى سالانه حدود ۳۰ هزار بيمار خارجى در كشور مداوا مى شوند.

گروه اجتماعى- تعرفه هاى پزشكى بخش خصوصى در سال آينده با ميانگين ۲۵ درصد افزايش تا پايان سال اعلام مى شود.
دبير شوراى عالى نظام پزشكى با اعلام اين خبر به فارس گفت: كارشناسى ها براى تعيين تعرفه هاى پزشكى بخش خصوصى انجام شده است و در جلسه آينده شوراى عالى نظام پزشكى در اين باره تصميم گيرى مى شود.دكتر محمدرضا نوروزى با بيان اين كه فاصله زياد هزينه هتلينگ بيمارستان هاى خصوصى با تعرفه ها است، افزود: هم اكنون هزينه يك شب بسترى در بيمارستان هاى خصوصى يك چهارم ميزان واقعى آن است كه ما به التفاوت اين هزينه معمولاً از حق الزحمه پزشكان برداشت مى شود. وى درباره تعرفه ويزيت پزشكان گفت: در اين زمينه سازمان نظام پزشكى تصميم دارد نرخ ويزيت ها را منطقه اى اعمال كند، چون هزينه ها در نقاط مختلف كشور متفاوت است. با اين تصميم نظام پزشكى هر استان تعرفه ها را در نظر مى گيرد.

گروه اجتماعى ـ مهدى جابرى: «تهران ـ ميدان آزادى»! اين آدرسى است كه تمام مسافران و مهاجران شهرستانى كه به تهران سرازير شده و يا مى شوند، در ابتدا آن را مى شناسند و در بدو ورود با ميدان آزادى عكس يادگارى مى گيرند تا اين عكس تأييدى باشد براى حضور دائمى آنها در تهران.
«تهران» روى نقشه كشور زياد بزرگ نيست ولى جمعيت ميليونى و در حد انفجار آن نشان مى دهد كه پيدا كردن آدرس «تهران» براى هيچ مهاجرى سخت نبوده است!
از طرف ديگر، مناطق مستعدى در كشور وجود دارد كه ظرفيت آنها به خاطر توزيع نامناسب جمعيت بدون استفاده مانده است.
طرح آمايش ملى سرزمين كه سابقه اى در حدود سه دهه دارد، هدف اصلى خود را مطالعه نحوه توزيع و پراكندگى امكانات، خدمات و جمعيت قرار داده است تا براساس آن بتوان از مهاجرت هاى بيهوده جلوگيرى كرد و شرايطى را به وجود آورد كه از فاصله اقتصادى، فرهنگى و اجتماعى نقاط مختلف كشور تا حد ممكن كاسته شود.
در اين باره با دكتر على نوذر پور، رئيس هيأت مديره جامعه مهندسان شهرساز ايران به گفت وگو نشسته ايم.

* طرح ملى آمايش سرزمين چه پشتوانه هاى مطالعاتى دارد و از چه زمانى به طور اساسى مورد توجه قرار گرفت
مطالعات طرح ملى آمايش سرزمين در سال ۱۳۵۵ به يك مشاور فرانسوى به نام ستيران سپرده شد كه پس از انجام مطالعات، به علت همزمانى با پيروزى انقلاب اسلامى، اين طرح تا مدتى متوقف ماند و بعد از آن در مقاطع مختلفى مورد توجه واقع شد و مشاوران و كارشناسان براى تكميل آن و بازنگرى در طرح به كار گرفته شدند حتى در سازمان مديريت و برنامه ريزى كشور دفتر آمايش سرزمين و مطالعات منطقه اى ايجاد شد و به صورت تخصصى در اين باره فعاليت مى كرد و مجموع مطالعات آن دفتر در قالب يك مصوبه در سال ۸۳ به نام مصوبه آمايش ملى سرزمين به تصويب هيأت دولت رسيد كه آن مصوبه جهت گيرى هاى كلى را مشخص كرده و بحث تعادل هاى منطقه اى را مورد توجه قرار داده و نقش شهرهاى بزرگ همچون تهران، اصفهان، شيراز، اهواز و مشهد را تعريف كرده است كه آيا نقش منطقه اى بايد داشته باشند و يا محلى، فرامنطقه اى ملى و يا بين المللى.
در همان مصوبه نيز به شكل گيرى مركز ملى آمايش سرزمين در سازمان مديريت و برنامه ريزى اشاره شده است كه پس از آن اين مركز در سال ۸۴ با حضور نمايندگان وزارتخانه هاى مختلف در سطح معاونان وزرا تشكيل و قرار شد كه اين مركز متولى بحث آمايش سرزمين باشد، ولى در عمل به سمت آمايش ديگرى به نام منطقه اى رفت، نه آمايش ملى. بدين ترتيب كه در برنامه چهارم توسعه پيش بينى شده بود كه سندهاى توسعه استانى نيز براى تمام استان هاى كشور تدوين و تهيه شود. نگاه برنامه چهارم نيز اين بود كه همزمان با پيگيرى برنامه توسعه كشور، برنامه توسعه استان هاى كشور نيز تهيه شود و پس از تهيه و تصويب در شوراى برنامه ريزى و توسعه هر استان، براى تصويب نهايى در سازمان مديريت و برنامه ريزى مطرح و پيوست برنامه توسعه كشور شود و اهداف، استراتژى ها و خط مشى هاى هر استان را در طول برنامه پنج ساله چهارم نيز مشخص كرده است. اين برنامه در واقع همان برنامه ملى توسعه كشور بود كه در سطح استان شكسته شده بود و اهداف و برنامه ها متناسب با اعتبارات، منابع و شاخص هاى هدف در سطح استانى تعريف شده بودند. بنابراين نمى توان عنوان آمايش سرزمين را بر آن گذاشت چرا كه آمايش استانى را مدنظر دارد.
* اهداف مورد نظر در طرح ملى آمايش سرزمين تا چه حد محقق شد و آيا هماهنگى لازم بين دستگاه ها و بخش هاى مختلف در اين باره وجود داشت
بحث آمايش سرزمين در سطح ملى و به آن معنا كه مورد نظر متخصصان است و بايد در مرحله اول تكليف فعاليت ها را با توجه به قابليت ها، ظرفيت ها و منابع توسعه در سرزمين ايران مشخص كند، تا به امروز محقق نشده است. آنچه هم اكنون در حال اجراست را مى توان برنامه توسعه پنج ساله استان ناميد، چرا كه حداقل زمانى كه مى توان براى آمايش سرزمين متصور شد، يك زمان ۲۰ ساله است و نمى توان آن را در مقطع زمانى پنج ساله خلاصه و تعريف كرد.
اتفاق ديگرى كه به موازات اين روند در كشور رخ داد اين بود كه از آنجا كه در قانون ذكر شده است كه نظام آمايش سرزمين بايد تهيه شود، بين سازمان مديريت و برنامه ريزى كشور و وزارت مسكن و شهرسازى در اوايل دهه ۷۰ بر سر اجراى اين قانون اختلاف نظر افتاد.
از يك طرف وزارت مسكن مدعى بود كه نظام آمايش سرزمين بايد از سوى اين وزارتخانه تهيه شود و از طرف ديگر سازمان مديريت و برنامه ريزى نيز معتقد به تهيه اين نظام از سوى اين سازمان بود. البته كار صحيح نيز اين بود كه تهيه نظام آمايش سرزمين از سوى سازمان مديريت انجام شود، چرا كه اين سازمان بر همه مؤلفه هاى اجتماعى، فرهنگى و اقتصادى توجه و احاطه دارد و به عنوان يك سازمان فرابخشى در برنامه ريزى ها عمل مى كند، اما وزارت مسكن به اين مسئله توجه نمى كرد و معتقد بود از آنجا كه بحث سكونتگاه هاى انسانى برعهده آنهاست، آنها بايد بگويند كه جمعيت در كجا و كدام سكونتگاه ها مستقر شود.
اين اختلاف نظر منجر شد كه دولت، كار تهيه نظام آمايش سرزمين را به دو بخش تقسيم كرد. يك بخش آن با عنوان طرح ملى كالبدى ايران نامگذارى و به وزارت مسكن سپرده شد و بخش ديگر نيز كه طرح آمايش سرزمين نام داشت برعهده سازمان مديريت و برنامه ريزى كشور قرار گرفت و بنا شد كه در ابتدا طرح آمايش سرزمين تهيه و تكليف نحوه توزيع و گسترش فعاليت هاى اقتصادى، صنعتى، كشاورزى، بازرگانى در سطح كشور مشخص شود و پس از آنكه جهت گير ى ها مشخص شد، از آنجا كه جابجايى جمعيت ارتباط و وابستگى نزديك با فعاليت ها دارد، تكليف جمعيت ها نيز متناسب با فعاليت ها مشخص خواهد شد و ما مى دانيم كه چه جمعيتى در كدام نقطه كشور و براى چه فعاليتى مستقر خواهد شد و براساس آن مى توان به فكر سكونتگاه اين جمعيت بود.
اما از آنجا كه سازمان مديريت آن زمان در تهيه طرح آمايش سرزمين سهل انگارى كرد، وزارت مسكن به سرعت براى تهيه طرح ملى كالبدى دست به كار شد و از سازمان مديريت پيشى گرفت و البته خودشان هم مى دانستند كه بدون تهيه طرح آمايش سرزمين نمى توانند براى سكونتگاه ها و شهرهاى جديد تعيين تكليف كنند، بنابراين خودشان مطالعه كوتاه و مختصرى درباره آمايش سرزمين انجام و آن را به عنوان مقدمه كار خود براى طرح ملى كالبدى قرار دادند و توانستند اين طرح را تهيه كنند و به تصويب شوراى عالى معمارى و شهرسازى كشور برسانند.
* بنابراين جاى خالى آمايش ملى سرزمين در اين ميان محسوس است.
اشكال كار در اين است كه ما هم اكنون طرح كالبدى ملى و منطقه اى داريم و طرح هاى جامع شهرستانى و يا شهرها نيز بايد در قالب همين طرح تهيه و اجرا شوند، اما چون تكليف جهت گيرى هاى اقتصادى و استقرار فعاليت هاى اقتصادى در سطح كشور در قالب آمايش سرزمين مشخص نشده است، لاجرم برخى جهت گيرى ها و سرمايه گذارى هايى كه براى فعاليت هاى اقتصادى، فرهنگى و اجتماعى در كشور انجام مى شود، مى تواند منجر به ناكارآمد شدن طرح كالبدى ملى و يا منطقه اى شود.
تهيه و اجرا نشدن طرح آمايش ملى سرزمين، حاصل نبود هماهنگى بين بخش ها و دستگاه هاى مختلف در سال هاى گذشته و عدم اهتمام جدى سازمان مديريت و برنامه ريزى در انجام وظيفه خود بوده است و ما شاهد هستيم كارى كه از سال ۵۶ آغاز شده، پس از گذشت ۳۱ سال هنوز به مرحله اجرا نرسيده است.
* به طور كلى، چه الزامى براى تهيه طرح آمايش ملى سرزمين وجود داشت و دارد
قبل از انقلاب، دولت استراتژى هاى مختلفى را براى توسعه در نظر داشت كه اين استراتژى ها متكى بر برخى نظريه ها و مكاتب اقتصادى آن زمان بود، به طور مثال استراتژى مبتنى بر قطب رشد كه يك نظريه مطرح اقتصادى بود، تأكيد داشت كه دولت بايد نقاط مشخصى كه داراى ظرفيت هاى لازم هستند را شناسايى و فقط در همان نقاط و نه تمام كشور سرمايه گذارى كند. وقتى اين چند نقطه توسعه يافتند، آثار اين توسعه يافتگى در همه نقاط كشور قابل مشاهده خواهد بود. اين نظريه كه از سوى دولت اجرا شد، منجر به اين شد كه ما در كشور شاهد وجود نقاط «توسعه يافته برخوردار» باشيم و در كنار آن نيز با نقاط توسعه نيافته و عقب مانده مواجه شويم و فاصله مناطق مختلف بشدت از يكديگر زياد شد. به طور مثال فاصله شاخص هاى توسعه استان تهران و منطقه اى كه هم اكنون به كهگيلويه معروف است (و آن زمان به اين نام نبود)، يك به ۱۰ بود، يعنى تهران ۱۰ برابر كهگيلويه از شاخص هاى توسعه برخوردار بود.
علاوه بر آن، نيمه غربى كشور پرجمعيت و نيمه شرقى خالى از جمعيت شد و اين مسائل مى توانست از نظر امنيتى و دفاعى به زيان كشور باشد. در كنار آن، مهاجرت از مناطق محروم به نقاط توسعه يافته موجب بروز مشكلاتى براى هر دو نقطه مى شد. چرا كه برخى ظرفيت هاى اقتصادى و كشاورزى كشور بدون استفاده باقى مى ماند و از بخشى ظرفيت ها نيز بيش از ميزان مجاز و لازم بهره بردارى مى شد .
* آيا مقاطعى بود كه در آن آمايش ملى سرزمين به جاى انتقال پايتخت مطرح شود يا نه
من در مطالعات ستيران و حتى مطالعات بعدى نيز چيزى نديدم كه حاكى از مطرح شدن اين طرح به جاى انتقال پايتخت باشد. همه تأكيد داشتند كه تهران بايد كاركرد بين المللى داشته باشد و به عبارتى شهر جهانى شود و متناسب با اين كاركرد، سرمايه گذارى هاى خاصى هم در آن انجام شود. به طور مثال شهرهاى مشهد و اصفهان بايد نقش منطقه اى پيدا مى كردند (منطقه نه به معناى كشورى، بلكه در سطح آسيا) و بخشى از شهرهاى قاره آسيا را بايد زير نفوذ خود قرار مى دادند. بخشى از شهرها هم بايد نقش خاصى در سطح كشور مى يافتند و برخى شهرها نيز بايد در سطح استان كاركرد خود را ايفا مى كردند. بحث انتقال پايتخت در اوايل دهه ۷۰ بود كه به خاطر برخى مشكلات موجود در تهران مطرح شد، چرا كه معتقد بودند تهران در آن زمان يك نقطه عقب افتاده بود كه صلاحيت پايتخت بودن را نداشت.
به طور كلى احياى آمايش ملى سرزمين يك اراده ملى مى خواهد و اين مهم از عهده رئيس جمهور بر مى آيد كه در اين باره تصميم گيرى و زمان بندى مشخص را براى آن تعيين كند و يك مركز قوى و تخصصى براى انجام مطالعات و اجراى طرح تشكيل دهد.