متن كامل گزارش محمد البرادعى مديركل آژانس بين المللى انرژى اتمى در مورد فعاليت هاى صلح آميز هسته اى كشورمان به شرح زير است:
اجراى توافقنامه پادمان هاى ان پى تى و مفاد مربوطه قطعنامه هاى ۱۷۳۷ (۲۰۰۶) و ۱۷۴۷(۲۰۰۷) در جمهورى اسلامى ايران
گزارش مدير كل آژانس بين المللى انرژى اتمى
۱- در ۱۵ نوامبر ۲۰۰۷ مدير كل به شوراى حكام آژانس درباره اجراى پادمان هاى توافقنامه ان پى تى و مفاد مربوط به قطعنامه هاى ۱۷۳۷ شوراى امنيت سازمان ملل در سال ۲۰۰۶ و قطعنامه ۱۷۴۷ در سال ۲۰۰۷ در جمهورى اسلامى ايران گزارش را ارائه كرد (gov/2007/58).اين گزارش شامل تحولات از آن زمان به بعد است.
۲- در ۱۱ و ۱۲ ژانويه ۲۰۰۸ مدير كل آژانس در تهران با آيت الله خامنه اى رهبر عالى ايران، محمود احمدى نژاد رئيس جمهورى ايران و آقاى آقازاده معاون رئيس جمهورى و رئيس سازمان انرژى اتمى ايران ديدار كرد.هدف از اين ديدار بحث درباره راهكار ها و ابزار اجراى قطعنامه هاى مربوط به شوراى حكام آژانس بين المللى انرژى اتمى و شوراى امنيت سازمان ملل بعلاوه تسهيل در طرح كارى اى بود كه ميان ايران و دبير خانه آژانس در ۲۱ اوت ۲۰۰۷ به منظور شفافيت درباره موضوع اجراى پادمان هاى باقى مانده انجام شد.(GOV/2007/48 و پيوست ها)
۳- در طول اين مباحثات رهبرى ايران اعلام كرد كه برنامه هسته اى ايران همواره بطور خاصى براى اهداف صلح آميز بوده و هرگز يك برنامه توسعه تسليحات هسته اى نبوده است.مقامات ايرانى موافقت كردند كه در اجراى طرح كارى تسهيلات لازم را ارائه كنند.
A ـ اجراى طرح كارى درباره مسائل باقى مانده
A ـ۱ـ منبع آلودگى
۴- آژانس در ۱۵ نوامبر ۲۰۰۷ سؤالاتى را درباره منبع آلودگى مواد اورانيومى يافت شده در برخى از تجهيزات موجود در دانشگاه فنى، ماهيت اين تجهيزات، دورنماى استفاده از تجهيزات و نام ها و نقش افراد و شخصيت ها و نهادهاى دخيل در آن از جمله مركز تحقيقات فيزيك (PHRC) در اختيار ايران قرار داد (GOV/2007/58 پاراگراف ۴۸). اين تجهيزات توسط رئيس پيشين مركز تحقيقات فيزيك كه يكى از اساتيد دانشگاه بود به دست آمده بود. وى همچنين ديگر تجهيزات مانند ماشين آلات ايجاد توازن، دستگاه هاى طيف سنج، مگنت ها و تجهيزات پرداخت ماده فلور كه مى توانند در فعاليت هاى غنى سازى اورانيوم به كار گرفته شوند را به دست آورده بود يا تلاش كرده بود به دست آورد. (GOV/2006/27 پاراگراف ۲۵).
۵- نشست هايى در ۱۰ الى ۱۲ دسامبر و ۱۵ الى ۱۶ دسامبر ۲۰۰۷ در تهران ميان آژانس و مقامات ايرانى انجام شد كه در طى آن ايران پاسخ هايى را به سؤالات مطرح شده از سوى آژانس ارائه كرد و آژانس درخواست كرد توضيحات بيشترى درباره اهداف مورد نظر از دستيابى به اين تجهيزات، افراد و نهادهايى كه به دنبال اين مواد و اقلام بودند، كسانى كه آن را دريافت كرده بودند و استفاده و مكان استفاده از اين تجهيزات در گذشته و حال ارائه شود. در نامه اى كه آژانس متعاقب آن در ۱۸ دسامبر ۲۰۰۷ ارائه كرد آژانس به ايران توضيحات بيشترى درباره اين تجهيزات ارائه كرد.
۶- در نامه اى كه به تاريخ ۳ ژانويه ۲۰۰۸ ارائه شد، آژانس به ايران يادآور شد كه اين كشور نياز است كه توضيحات بيشترى ارائه كرده تا امكان ارزيابى كامل درباره موضوع آلودگى و تلاش هاى مربوط به دستيابى و تأمين تجهيزات به وجود آيد.
۷- در نامه اى به تاريخ ۸ ژانويه ۲۰۰۸ ايران پاسخ هايى به سؤالات مطرح شده از سوى آژانس در تاريخ ۳ ژانويه ۲۰۰۸ ارائه كرد.
A ـ۱ـ۱ـ استفاده از تجهيزات و منشأ آلودگى
۸- به گفته ايران، تجهيزات خلأ در سال ۱۹۹۰ توسط رئيس پيشين مركز تحقيقات فيزيك PHRC از جانب دانشگاه فنى تأمين شد زيرا وى در تأمين ارتباطات تجارى مركز فيزيك PHRC تخصص داشته است. قرار بود كه اين تجهيزات در دفتر فيزيك دانشگاه به منظور روكش و پوشش اقلامى مانند آينه هاى نورى، ليزر هاى نورى، آينه هاى ليزر، لايه هاى مقاوم براى سلول هاى خورشيدى و آينه هاى مورد نياز در عمل هاى جراحى پزشكى به كار گرفته شود.
۹- ايران اعلام كرد كه همزمان با دريافت اين تجهيزات در سال ،۱۹۹۱ به اين كشور اعلام شد كه تحويل كالا ها بطور كامل انجام نشده و برخى از اقلام به غلط در اختيار اين كشور قرار گرفته است. از اين رو اين تجهيزات در دانشگاه به انبار سپرده شد. ايران علاوه بر اين اعلام كرد نامه هاى متعدد شكايت به شركت تأمين كننده در طول اين مدت تا سال ۱۹۹۴ ارائه شد اما نتيجه اى در بر نداشت.
۱۰- به گفته ايران، برخى از قطعات خاص در طول سال هاى ۱۹۹۴ الى ۲۰۰۳ در داخل و خارج از دانشگاه و در تحقيقات، فعاليت هاى نگهدارى و عملياتى مربوط به شرايط خلأ مورد استفاده قرار گرفت اما ديگر قطعات مذكور هرگز مورد استفاده قرار نگرفتند. ايران در توضيحات خود درباره چگونگى آلودگى و منشأ آن اعلام كرد در سال ۱۹۹۸ فردى كه مشغول آزمايش قطعات سانتريفيوژهاى مستعمل از پاكستان در آزمايشگاه ميدان ونك براى سازمان انرژى اتمى (GOV/2004/34 پاراگراف ۳۱) بود از سرويس بخش خلأ دانشگاه خواست كه براى تعمير يك پمپ به اين مركز مراجعه كنند. ايران اعلام كرد كه برخى از اقلام تجهيزات خلأ كه در بالا به آنها اشاره شد براى عمليات تعمير مورد استفاده قرار گرفت و هنگامى كه اين قطعات بار ديگر به دانشگاه سپرده شدند با خود مواد آلوده كننده را به همراه داشتند.
۱۱- آژانس به منظور بررسى اطلاعات ارائه شده از سوى ايران با برخى از افرادى كه در آزمايشگاه ميدان ونك، متخصصين دانشگاه كه اين عمليات تعمير را انجام دادند مصاحبه كرد. همچنين پمپ مذكور كه با استفاده از ابزار مذكور تعمير شده بود، به آژانش نشان داده شد.
آژانس تجزيه و تحليل جزئى از علائم آلودگى تجهيزات را انجام داد و آن را با نمونه هايى مقايسه كرد كه از قطعات سانتريفيوژ ايران به دست آمده از سوى پاكستان نمونه بردارى شده بود. آژانس به اين جمعبندى رسيد كه توضيحات ارائه شده و اسناد مربوطه كه ايران درباره منبع احتمالى آلودگى توسط مواد اورانيومى موجود در دانشگاه مذكور ارائه كرده بود مغاير با داده هايى نيست كه هم اكنون در اختيار آژانس قرار دارد. آژانس در اين مرحله ديگر اين سؤال را در زمره مسائل باقى مانده نمى داند. به هر حال، آژانس بنا بر روند ها و شگردهاى خود به جستجو درباره يافته هاى خود و تأييد اين مسئله در راستاى تأييد و راستى آزمايى اظهارات كامل ايران ادامه مى دهد.
Aـ۱ـ۲ـ فعاليت هاى رئيس سابق مركزتحقيقات فيزيك تهران درزمينه تهيه مواد
۱۲- براساس گزارش هاى رسيده از ايران هيچ يك از تجهيزات خريدارى شده يا به دست آمده توسط رئيس سابق مركز تحقيقات فيزيك تهران براى مقاصد غنى سازى اورانيوم يا فعاليت هاى مرتبط با تبديل حتى براى تحقيق و توسعه يا امور آموزشى در اين زمينه ها به كار نرفته است. خريد ها و اقدام ها در جهت خريدارى از سوى رئيس پيشين مركز تحقيقات فيزيك تهران بر اساس گفته هاى مقامات و ادارات ايرانى به شرح زير است.
۱۳- ايران ابراز داشت كه تجهيزات خلأ خريدارى شده از سوى رئيس پيشين مركز تحقيقات فيزيك تهران براى مقاصد آموزشى در آزمايشگاه فنى خلأ اين دانشگاه بويژه براى استفاده در آزمايشات دانشجويان در توليد لايه نازك مورد استفاده فنون خلأ و تغيير مايع به گاز، اندود كردن براى استفاده در سيستم هاى خلأ و كشف نشتى در سيستم هاى خلأ بوده اند. ايران به منظور اثبات اين گفته ها راهنماى آموزشى مرتبط با آزمايشات مختلف، ارتباطات داخلى درباره تهيه اين تجهيزات و مدارك حمل و نقل آنها را ارائه داده است.
۱۴- ايران اظهار داشت كه برخى از آهن ربا ها توسط رئيس پيشين مركز فيزيك تهران به نمايندگى از گروه فيزيك دانشگاه براى مقاصد آموزشى در آزمايشات «Lenz-Faraday» خريدارى شدند. ايران براى اثبات اين موضوع برخى مدارك ارائه داد: راهنماى آموزشى مرتبط با آزمايش ها، درخواست ها براى تأمين مالى نشان داد كه تصميم گيرى براى نزديك كردن اين رئيس با سفارش و خريد اين بخش ها و ارائه صورت حساب فروش از سوى عرضه كننده. اين كشور همچنين اعلام كرد كه اين آهن ربا ها پس از استفاده دور انداخته شدند.
۱۵- بر اساس داده هاى ايران، رئيس مركز تحقيقات فيزيك تهران دو بار تلاش كرد و يك بار موفق شد تا يك دستگاه ترازكننده براى گروه مهندسى مكانيك اين دانشگاه براى مقاصد آموزشى نظير اندازه گيرى لرزه ها و نيروهاى اجزاى در گردش به خاطر نبود تعادل خريدارى كند. براى اثبات اين موضوع روند آزمايش مذكور، درخواست هاى مرتبط با تهيه و نامه تأييديه تكميل خريد به آژانس نشان داده شد. بازرسان آژانس از گروه مهندسى مكانيك بازديد و حضور دستگاه تعادلى را در آنجا تأييد كردند.
۱۶- براساس گزارش ايران، رئيس مركز تحقيقات فيزيك تهران همچنين تلاش كرد تا ۴۵ سيلندر گاز براى اداره روابط متقابل صنعتى اين دانشگاه خريدارى كند كه هركدام دو كيلوگرم فلورين را در بر مى گيرد. ايران اعلام كرد كه هدف از اين خريد تقويت ثبات شيميايى ظروف پليمرى بود. ايران براى اثبات اين اظهارات، درخواست خريد فلورين و ارتباط ميان رئيس اين مركز و رئيس دانشگاه درباره عدم پذيرش عرضه كننده براى ارسال اين كالا ارائه شد.
۱۷- ايران همچنين اعلام كرد كه سازمان انرژى اتمى ايران براى تهيه آن با مشكلاتى مواجه شد زيرا تحريم هاى بين المللى بر اين كشور تحميل شده است و به اين دليل، سازمان مذكور از رئيس دانشگاه خواست تا براى تهيه يك دستگاه طيف سنج جرم UF6 همكارى كند. بر اساس داده هاى ايران، اين رئيس دانشگاه در سال ۱۹۸۸ از رئيس كارگاه آموزشى مكانيك گروه صنعتى شهيد همت كه به وزارت سپاه تعلق داشت، درخواست كرد تا روند تهيه مواد را برعهده گيرد. ايران افزود كه اين دستگاه طيف سنج جرم هرگز ارسال نشد. رئيس كارگاه آموزشى مكانيك كه بعداً درست همزمان با تأسيس مركز تحقيقات فيزيك تهران در ۱۹۸۹ به سمت رئيس آن منصوب شد، همان شخصى است كه در ديگر تلاش هايى كه در قسمت هاى فوق ذكر شده است، براى تهيه مواد شركت داشت. در رويارويى نابرابر ايران با آمريكا و متحدانش در آژانس بين المللى انرژى اتمى در وين، ايران پيروز قاطع اين ميدان سياسى و فنى شد. محمد البرادعى دبير كل آژانس بين المللى انرژى اتمى جمعه شب به وقت تهران با انتشار گزارش ۱۱ صفحه اى جديد خود حل و فصل شش موضوع باقيمانده ميان ايران و آژانس را به ۳۵ عضو شوراى حكام اعلام كرد. البرادعى دراين گزارش ۵۸ پاراگرافى فعاليت هسته اى ايران را صلح آميز اعلام كرد و طبق مداليته رفع كليه ابهام هاى موجود درباره پرونده هسته اى ايران را تأييد كرد. البرادعى پس از نشست نهايى خود با معاونين و كارشناسان فنى آژانس بين المللى انرژى اتمى ساعت ۱۸ روز گذشته به وقت تهران گزارش خود را روى سايت اينترنتى آژانس بين المللى انرژى هسته اى قرار داد. در اين گزارش ضمن اعلام حل و فصل شش موضوع آزمايشات پلوتونيوم، سانتريفيوژ هاى P1 و P2، سند اورانيوم فلزى، منشأ آلودگى در يك دانشگاه فنى، پلونيوم ۲۱۰ و معدن گچين تأكيد شده است كه آژانس هيچگونه ارتباطى بين استفاده از مواد هسته اى در ارتباط با مطالعات ادعايى پيدا نكرده است و هيچ اطلاعات معتبرى نيز در اين زمينه ندارد. البرادعى در گزارش خود بار ديگر تأكيد كرده است كه آژانس قادر است به راستى آزمايى عدم انحراف مواد هسته اى اظهار شده در ايران ادامه دهد.ايران دسترسى لازم را به مواد و فعاليت هاى هسته اى فراهم كرده است. مدير كل آژانس بين المللى انرژى اتمى در گزارش خود تأكيد كرده است ايران به هر شش سؤال پاسخ داده است.
۱۸- اين آژانس با اتخاذ از اطلاعات و مدارك ارائه شده از سوى ايران همچنين اظهارات رئيس سابق مركز تحقيقات فيزيك تهران نتيجه گيرى كرده است كه با پاسخ هاى ارائه شده درباره استفاده از اين تجهيزات مغايرت ندارد. نقش و فعاليت هاى اين مركز بعداً در ارتباط با مطالعات ادعا شده در ذيل بررسى مى شود.
A ـ۲ـ مدرك فلز اورانيوم ۱۹- آژانس در هشتم نوامبر ۲۰۰۷ يك رونوشت از مدرك ۱۵ صفحه اى ايران دريافت كرد كه روند تقليل UF6 به فلز اورانيوم و تبديل فلز اورانيوم غنى شده به نيمكره هايى كه اجزاى سلاح اتمى را تشكيل مى دهند، را توضيح مى داد. ايران تكرار كرد كه اين مدرك را همراه با اسناد سانتريفيوژ P1 در سال ۱۹۸۷ دريافت كرده بود و هرگز از سوى ايران درخواست نشده بود. آژانس هنوز منتظر پاسخ پاكستان درباره شرايط ارسال اين مدرك است تا درك دقيقى از ميزان و شرايط پيشنهادى كه شبكه عبدالقادر خان در ۱۹۸۷ مطرح كرده بود، به دست آورد.
A ـ۳ـ پلونيوم ۲۱۰ ۲۰- پلونيوم ۲۱۰ موضوع مورد علاقه اين آژانس است زيرا مى تواند نه تنها براى مقاصد صلح آميز نظير باترى هاى راديوايزوتوپ بلكه در تركيب با بريليوم براى مقاصد نظامى نظير چاشنى نوترون در برخى طرح هاى سلاح اتمى مورد استفاده قرار گيرد. يك نشست در ۲۰ تا ۲۱ ژانويه ۲۰۰۸ در تهران ميان آژانس و مقامات ايرانى برگزار شد كه در آن، ايران پاسخ هايى براى پرسش هاى مطرح شده از سوى آژانس در نامه ۱۵ سپتامبر ۲۰۰۷ و مرتبط با تحقيقات پلونيوم ۲۱۰ ارائه داد. پرسش هاى آژانس شامل درخواستى براى مشاهده مدارك طرح اصلى مى شد. براساس اطلاعات ايرانى ها، از دانشمندان مركز تحقيقات اتمى تهران در دهه هشتاد درخواست شد تا فعاليت هاى تحقيقاتى جديدى را پيشنهاد كنند. پروژه موسوم به توليد پولونيوم ۲۱۰ توسط پرتوافكنى ۲۹۰Bi در رآكتور مركز تحقيقات اتمى تهران مطرح شد و سرانجام توسط كميته مشورتى دانشمندان اين مركز در ۱۹۸۸ به تصويب رسيد. اين پروژه شامل تحقيقات اساسى با هدف تقويت دانش درباره اين فرايند مى شد. بر اساس گزارش ايران، اين اقدام با هدف اجرايى شدن فورى انجام نشد. به هر حال، در صورت موفقيت آميز بودن استخراج شيميايى پلونيوم ،۲۱۰ استفاده بالقوه از باترى ها راديوايزوتوپ در طرح اوليه ذكر شد. ايران تكرار كرد كه اين پروژه بخشى از يك پروژه تحقيق و توسعه بزرگتر نبود اما يك ابتكار شخصى از رهبرى آن به شمار مى رفت. بر اساس گزارش ايران، كار شيميايى درباره اين پروژه پيش از آن كه فرايندسازى كامل شيميايى آن اجرايى شود، كنار گذاشته شد. اين پروژه بى نتيجه باقى ماند و نمونه هاى خراب به عنوان زباله معدوم شد.
ايران به منظور اثبات اين مسأله، رونوشت هايى از مقالات تحقيقاتى اضافى ارائه داد كه اساس درخواست تصويب اين پروژه را تشكيل داده بود. ايران همچنين رونوشت هايى از طرح پيشنهادى در زمان نشست و تصويب مدرك كميته مشاوره اى دانشمندان مركز تحقيقات اتمى تهران همچنين رونوشت تكميل گزارش روزانه رآكتور براى كل دوره اى كه نمونه ها در اين رآكتور وجود داشتند، ارائه داد.
۲۱- براساس بررسى تمامى اطلاعات ارائه شده از سوى ايران، اين آژانس نتيجه گيرى كرد كه توضيحات مرتبط با محتوا و غلظت آزمايشات پلونيوم ۲۱۰ با يافته هاى آژانس و ديگر اطلاعات موجود تناقض ندارد. اين آژانس توجه دارد كه اين پرسش ديگر در اين مرحله وجود ندارد. به هر حال، آژانس به فرايند ها و اقدام هاى خود ادامه مى دهد تا يافته هاى خود را اثبات شده ببيند و تأييد كند كه اين موضوع بخشى از روند رسيدگى به اجراى تعهد ايران به بيانيه ها است.
A ـ۴ـ معدن گچين ۲۵- نشستى در ۲۲ و ۲۳ ژانويه ۲۰۰۸ در تهران ميان مقامات ايرانى و آژانس برگزار شد و بر طبق آن ايران پاسخ هايى به سؤالاتى ارائه كرد كه از سوى آژانس در نامه ۱۵ سپتامبر ۲۰۰۷ مطرح شده بود (GOV/2007/58 پاراگراف ۲۷) با اين ديدگاه كه به درك بهترى از ترتيبات پيچيده حاكم بر اداره كنونى و گذشته معدن اورانيوم گچين و آسياب آن نايل آيد. (GOV/2005/67 پاراگراف ۲۶الى ۳۱).
۲۶- بنا بر اعلام ايران، استخراج اورانيوم در معدن گچين بعلاوه فعاليت هاى مربوط به فرآورى اوره در معدن اوره گچين UOC همواره در محدوده مسئوليت سازمان انرژى اتمى ايران بوده است.
۲۷- ايران اعلام كرد كه در سال ،۱۹۸۹ ميزان ذخاير اورانيوم در «ساغند» در مركز ايران با همكارى كارشناسان چينى ايجاد شد. با توجه به خروجى تعيين شده در اين منطقه، قراردادى براى تجهيز معدن ساغند و طراحى مركز بازفرآورى اوره با يك شركت روسى در سال ۱۹۹۵ بسته شد. منابع مالى براى طرح پنج ساله دولت در سال هاى ۱۹۹۴ الى ۱۹۹۸ براى سازمان انرژى اتمى و فعاليت هاى آن در معادن گچين و ساغند اختصاص نيافت. از آنجايى كه اورانيوم بيشترى (بالغ بر هزار تن) در ساغند و در گچين (بالغ بر ۴۰ تن) وجود داشت تصميم گرفته شد كه منابع مالى كافى براى ساغند در اختيار گذاشته شود.
۲۸- به گفته ايران، در دوره سال هاى ۱۹۹۳ الى ۱۹۹۸ موضوعاتى مانند آمادگى گزارش هاى فنى و مطالعات و برخى از آزمايشات شيميايى بر اوره در مركز فرآورى اوره سازمان انرژى اتمى در مركز تحقيقات اتمى تهران انجام شد. تمركز برخى از اسناد جهت توجيه تأمين مالى گچين در طرح پنج ساله ۱۹۹۹ الى ۲۰۰۳ بود. اين تلاش ها موفقيت آميز بودند و تأمين مالى براى استخراج بيشتر در گچين در اين طرح تصويب شد. تصميمى براى ساخت يك نيروگاه اوره اورانيوم در گچين معروف به پروژه ۵/۱۵ در ۲۵ اوت ۱۹۹۹ گرفته شد.
۲۹- ايران در بين تاريخ هاى ۲۲ الى ۲۳ ژانويه ،۲۰۰۸ همچنين اسنادى را دراختيار آژانس قرار داد كه اسناد مربوط به تأمين بودجه اين طرح پنج ساله، قرارداد ها با نهادهاى خارجى براى آمادگى مطالعات و گزارش ها بوده است. آژانس به اين جمعبندى رسيده كه اسناد مربوطه براى تأييد تمايل مداوم سازمان انرژى اتمى به فعاليت گچين در سال ۱۹۹۳ الى ۱۹۹۹ كافى است.
۳۰- ايران در رابطه با نقش شركت كيميا معدن اعلام كرد كه مركز فرآورى اوره علاوه بر كاركنان خود مشاوران و كارشناسى را براى پروژه هاى مختلف از جمله كارهاى مربوط به معدن گچين به استخدام درآورده است. وقتى كه تصويب بودجه لازم براى استخراج و اكتشاف لازم در گچين در سال ۱۹۹۹ صادر شد، برخى از كارشناسان و مشاوران شركتى را با نام شركت كيميا معدن ايجاد كردند تا قراردادى را با سازمان انرژى اتمى براى معدن گچين منعقد كنند. اسناد مربوط به تأييد اين امر كه به آژانس ارائه شده نشان مى دهد كه اين شركت در ۴ ماه مى ۲۰۰۰ به عنوان شركت ثبت شده است. ايران اعلام كرد كه هسته مركزى كاركنان شركت مذكور را شش نفر از افراد و كارشناسانى تشكيل مى دهند كه پيش از اين در مركز فرآورى اوره كار مى كردند. اين شركت در اوج فعاليت هاى خود ۱۰۰ نفر كارمند به استخدام درآورد. علاوه بر اين كاركنان، اين شركت از كارشناسان دانشگاه ها و ديگر قراردادى ها براى كار بر روى پروژه استفاده كرد...
• ادامه مطلب در صفحه ۲ ويژه نامه
