بندرعباس - خبرنگار «ايران»: چهارمين اجلاس سران مجمع دريايى كشورهاى عضو اكو به مدت ۳ روز و به منظور معرفى امكانات و تسهيلات ۳ كشور ايران، تركيه و افغانستان به عنوان كشورهايى كه به آب هاى آزاد دسترسى دارند برگزار شد.
عليرضا ساطعى، معاون امور بندرى سازمان بنادر و كشتيرانى كشور افزود: گسترش حمل و نقل دريايى، اجراى كنوانسيون هاى بين المللى دريايى و تعريف طرح هاى كشورهاى عضو اكو در دستور كار اين اجلاس قرار گرفته است.وى خاطر نشان كرد: به منظور معرفى امكانات و توان بندر شهيد رجايى بندرعباس به بخش هاى خصوصى عضو كشورهاى اكو از اين بندر بازديد به عمل آمده است.
محمد رضا اشكريز، مدير كل بنادر و كشتيرانى استان هرمزگان نيز گفت: بندر شهيد رجايى با حدود ۸۰ بندر دنيا تبادل كالا و خدمات دارد و شايد يكى از مهم ترين حلقه هاى كريدور شمال به جنوب باشد كه به راحتى وظيفه خود را در زمينه ترانزيت كالا به همسايه هاى شمالى و درياى آزاد انجام مى دهد.وى افزود: ارتباط خطوط مواصلاتى از جمله ريل، جاده و حتى هوايى مى تواند تسهيلات زيادى را در جابه جايى كالا در بندر شهيد رجايى انجام دهد و با اقدامات انجام شده مساحت اين بندر ۲ هزار و ۴۰۰ هكتار اضافه خواهد شد.
وى مساحت فعلى بندر را ۲ هزار و ۲۰۰ هكتار عنوان كرد و اظهار داشت: در حال حاضر ظرفيت بندر شهيد رجايى ۵۰ ميليون تن است كه اميدواريم اين ظرفيت ظرف ۲ سال آينده به ۷۰ ميليون تن ارتقا پيدا كند.وى با بيان اينكه بندر شهيد رجايى از اهميت زيادى برخوردار است، گفت: ۴۵ درصد عمليات نفتى و غير نفتى در بنادر هرمزگان انجام مى شود و بيش از ۵۸ درصد صادرات كالاى غير نفتى و حدود ۹۳ در صد كل عمليات بنادر جمهورى اسلامى نيز از بندر شهيد رجايى استان هرمزگان صورت مى پذيرد. محمدرضا اشكريز تصريح كرد: از ديگر دلايل اهميت اين بندر مى توان به جابه جايى ۹۷ درصدى مسافران و گردشگران و تردد ۵۰ درصدى كاميون ها كه براى حمل بار به بنادر مسافرت مى كنند وسالانه يك ميليون و ۲۰۰ هزاركاميون است، اشاره كرد.
وى خاطر نشان كرد: با توجه به برنامه هايى كه سازمان بنادر و كشتيرانى براى بنادر بخصوص بندر شهيد رجايى در نظر دارد انتظار مى رود ظرفيت خالى اين بندر با كالا هاى ترانزيتى به حد بالاى خود برسد.در حاشيه برگزارى چهارمين اجلاس سران مجمع دريايى كشورهاى عضو اكو در تهران، مقام هاى بلند پايه بندرى و دريايى كشورهاى عضو اكو از مجتمع بندرى شهيد رجايى بندرعباس بازديد كردند.

شيراز- خبرنگار «ايران»: سينما سعدى شيراز در بنايى بالغ بر ۳۰ هزار مترمربع به مجتمع بزرگ فرهنگى، سينمايى، تجارى سعدى تبديل مى شود.
على اصغر شهريارى، سرپرست شركت سينماسازان رشد وابسته به حوزه هنرى، با اعلام اين خبر گفت: موافقت اصولى شهردارى شيراز با انجام اين طرح و نقشه آن جلب شده و تصميم داريم سينما سعدى شيراز را به سينما آزادى دوم كشور و حتى روز آمدتر از آن تبديل كنيم.به گفته وى، سينما سعدى در حال حاضر با مساحت ۲ هزار و ۸۰۰ متر در خيابان پر تردد قصرالدشت شيراز واقع شده كه پس از انجام طرح، در ۱۰ طبقه با زيربنايى بالغ بر ۳۰ هزار مترمربع، به ارائه خدمات سينمايى، فرهنگى، تجارى و ادارى خواهد پرداخت.وى گفت: در اين مجتمع علاوه بر تالار بزرگى كه در طبقه فوقانى آن ساخته مى شود، ۵ سالن سينمايى، سالن ورزشى، فروشگاه شهروند و واحدهاى فرهنگى، تجارى و ادارى نيز لحاظ خواهد شد.
وى زمان آغاز اين طرح را به نهايى شدن طرح ها و نقشه هاى آن موكول كرد و افزود: از آنجا كه اين طرح سنگين و هزينه بر است، به همكارى و مشاركت سازمان هاى دولتى نيز نياز داريم.شهريارى، هدف عمده شركت سينماسازان رشد حوزه هنرى را در ۲ سالى كه از تأسيس آن مى گذرد، بررسى كارشناسانه سينماهايى دانست كه قابليت تبديل شدن به مجموعه فرهنگى دارند و با اشاره به اينكه سينما سعدى شيراز نيز از موقعيتى مشابه با سينما آزادى تهران برخورداراست، گفت: علاوه بر سينما سعدى شيراز چند سينماى ديگر را نيز در دست مطالعه داريم كه نتايج آن متعاقباً اعلام خواهد شد.

بندرعباس - خبرنگار «ايران»: با حضور وزير ارتباطات و فناورى اطلاعات، ۲۵۳ طرح مخابراتى با هزينه اى بالغ بر ۱۶۰ ميليارد ريال دراستان هرمزگان گشايش و مورد بهره بردارى قرار گرفت.
دكتر محمد سليمانى، وزير ارتباطات و فناورى اطلاعات در بندرعباس، گفت: در ابتداى انقلاب اسلامى كل تلفن هاى كشور، ۸۵۰ هزار خط بود كه هم اكنون اين تعداد به ۵۲ ميليون و ۷۰۰ هزار رسيده كه بيش از ۶۲ برابر افزايش يافته است.وى افزود: تعداد ۲۷ ميليون و ۷۰۰ هزار تلفن، مربوط به ۳۰ ماه فعاليت دولت نهم است كه بيش از نصف خدمات در اين دولت است.وى تصريح كرد: عمده شاخص هاى برنامه توسعه چهارم در حوزه ارتباطات و فناورى اطلاعات تحقق يافته و در بسيارى از برنامه ها جلو است، به گونه اى كه ضريب تلفن همراه تا پايان سال ۸۷ بايد به ۳۵ درصد برسد كه هم اكنون ۴۱ درصد است و كارى كه بايد تا آخر سال ۸۸ انجام مى شد، الان پايان يافته است.
عبدالعلى صاحب محمدى، استاندار هرمزگان نيز، گفت: استان هرمزگان با متوسط كشورى در برخى از زمينه ها فاصله دارد كه با سفر رياست جمهورى و هيأت دولت به استان هرمزگان در وهله نخست به معدل كشورى خواهد رسيد.وى افزود: امسال بيش از ۳۷۶ ميليارد تومان طرح در استان هرمزگان به بهره بردارى رسيده است.

گرگان- خبرنگار «ايران»: طرح مهاجرت از شهر به روستا، يكى از اقدامات كميته امداد امام خمينى(ره) است كه بر اساس آن براى متقاضيان واجد شرايط به صورت بلاعوض در روستاها مسكن ساخته مى شود.
محمد على عوض پور، مديركل كميته امداد امام خمينى(ره) استان گلستان با بيان اين مطلب گفت: حاشيه نشينان اطراف شهرها بيشترشان به روستاها تعلق دارند و اگر آنها مايل باشند به روستاها بازگردند امداد براى آنها خانه مى سازد.
وى بدون ارائه آمارى از ميزان ساخت و ساز صورت گرفته تحت اين طرح در استان بيان داشت: در گذشته از طرح يادشده استقبال خوبى شده بود.
عوض پور افزود: براى ساخت مسكن از متقاضيان براى اقامت دائم در روستا تعهدات لازم گرفته مى شود، به علاوه اينكه مسكن آنها داراى سند بوده ولى اجازه فروش ندارند.
وى ادامه داد: افرادى كه در روستاها داراى زمين هستند براى اجراى طرح مهاجرت به روستا در الويت قرار دارند و كسانى نيز كه داراى زمين نيستند امداد براى آنها زمين تهيه مى كند.
وى در ادامه اظهار داشت: ۸۰ درصد افرادى كه زيرپوشش امداد استان قرار دارند براى يافتن كار با مشكل مواجه اند كه بيشتر اين افراد ازكارافتاده و مسن هستند.
وى تصريح كرد: مددجويان امداد اغلب به طور دائمى زيرپوشش امداد قرار نمى گيرند و پس از توانمندسازى از پوشش امداد خارج شده و افراد جديد جاى آنها را مى گيرند.
وى با اشاره به اينكه ۱۴ تا ۲۳ ماه جارى هفته نيكوكارى و ۱۶ اسفندماه امسال به عنوان روز شور نيكوكارى تعيين شده، گفت: ۲۸۶ پايگاه ثابت و ۶۵ پايگاه سيار در سطح استان براى اين ايام در نظر گرفته شده است.
وى با بيان اينكه پارسال گلستانى ها ۹۷۴ ميليون ريال در جشن عاطفه ها كمك كردند، افزود: كل كمك هاى مردم استان امسال در حدود ۳۸ ميليارد ريال بوده است.
وى گردش اعتبارى كميته استان امسال را ۳۴۵ ميليارد ريال اعلام كرد و ادامه داد: در حال حاضر بيش از ۱۵۵ هزار صندوق بزرگ، متوسط و كوچك در سطح استان داريم كه تاكنون ۹ ميليارد و ۴۳۰ ميليون ريال از آنها جمع آورى شده است.
به گفته وى، كمك هاى مردم در داخل و خارج از كشور، دريافت صدقات نذورات، اعتبارات مالى دولت به اين نهاد و درآمدهاى اختصاصى خود امداد از مجتمع هاى اقتصادى تعدادى از مواردى است كه محل تأمين اعتبارات كميته را تشكيل مى دهد.
عوض پور اقدامات حمايتى بنياد از مددجويان را ۴۰ مورد خدمت رسانى اعلام كرد كه در قالب طرح هاى از قبيل پرداخت مستمرى، رفع سوءتغذيه كودكان، حمايت از دانش آموزان كم بضاعت، وام مسكن، كمك هزينه ازدواج، طرح اكرام ايتام، وام محكومان، خدمات درمانى به شهرنشينان استان و غيره انجام گرفته است.

سارى - خبرنگار «ايران»: خطوط اتوبوسرانى ويژه گردشگران بر اساس تفاهمنامه سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى كشور و شهردارى سارى در اين شهرستان ايجاد مى شود.
رحمت عباس نژاد، رئيس سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى مازندران، در جلسه كارگروه ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى مازندران اظهار داشت: اين تفاهمنامه براى توسعه گردشگرى در ميان قشرهاى مختلف استان از طريق بهره بردارى از ظرفيت ها و قابليت هاى موجود ميان سازمان و شهردارى سارى منعقد شد.
وى افزود: بر اساس اين تفاهمنامه از تمامى مراكز فرهنگى، ورزشى، فرهنگسراها، مجتمع هاى تفريحى و ديگر ظرفيت هاى موجود براى معرفى جاذبه ها و امكانات سياحتى، تاريخى، فرهنگى، تغذيه، لباس و موسيقى هاى محلى به عموم مردم استفاده مى شود.
وى، خاطرنشان كرد: كتابخانه هاى تخصصى گردشگرى با همكارى شهردارى سارى و سازمان در يكى از مراكز فرهنگى و گردشگرى ايجاد مى شود و خطوط اتوبوسرانى متناسب براى توسعه گردشگرى شهرى ايجاد خواهد شد.
رحمت عباس نژاد يادآور شد: تابلوهاى مستقر در بزرگراه ها و خيابان هاى اصلى، اتوبوس هاى خط واحد و تلويزيون هاى مستقر در ميادين را به تبليغ جاذبه هاى گردشگرى استان اختصاص خواهيم داد و همايش هاى ملى براى فرهنگ سازى گردشگرى برگزار مى شود.
وى ادامه داد: براساس اين تفاهمنامه كه ۳ سال معتبر است، دفاتر خدمات مسافرتى و جهانگردى داراى مجوز به عنوان مجريان سفرهاى ارزان قيمت و همگانى به شهردارى معرفى و براى برپايى نمايشگاه هاى داخلى و خارجى مجوزهاى لازم صادر مى شود.
وى يادآور شد: ۲ نماينده از معاونت گردشگرى كشور و رئيس سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى مازندرن و ۲ نماينده شهردارى سارى براى اجرايى شدن مصوبات اين تفاهمنامه عضو كميته راهبردى خواهند بود.

شيراز ـ خبرنگار «ايران»: مرمت بخش هايى از مسجد تاريخى بغدادى در شيراز آغاز شد.
به گزارش روابط عمومى سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى فارس، اين مسجد تاريخى در سال ۱۳۷۹ در فهرست آثار ملى به ثبت رسيده است.
تعويض عايقكارى پشت بام، تعمير و تقويت پى و استحكام بخشى بخش هاى آسيب ديده از جمله اقداماتى است كه از سوى بخش فنى، مهندسى سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى فارس جهت حفظ و نگهدارى اين اثر در حال انجام است.
اين مسجد با توجه به نوع معمارى و تزئينات به كاررفته و كتيبه هاى محراب، مربوط به دوره قاجاريه است.
مسجد بغدادى كه در شهر شيراز و در محله قديمى سردزك واقع شده داراى پلان مربع و يك ايوانى و حياط مركزى است. تنها ايوان بنا در ضلع شمالى واقع شده كه فاقد تزئينات كاشيكارى است. ورودى هاى مسجد در ۲ ضلع شرقى و غربى قرار دارد.
سر در اصلى مسجد در ضلع شرقى است و بعد از عبور از يك در چوبى قديمى از طريق يك دالان به حياط مسجد راه پيدا مى كند. قبل از ورودى غربى ساختمان كوچك امامزاده اى به نام بى بى ستين وجود دارد. شبستان اصلى مسجد در ضلع جنوبى واقع شده و عرقچين هاى سقف، آجرى و بدون تزئينات است.

اوز ـ خبرنگار «ايران»: «روزى به ياد ديروز» طرحى جالب و ابتكارى كه از سوى اداره آموزش و پرورش منطقه اوز در شهر اوز برپا شد.
در اين طرح ۵۵ نفر از دانش آموزان ۷۰ سال قبل يكى از قديمى ترين دبستان هاى ايران يعنى دبستان «بدرى» اوز در يك روز گردهم آمده و مانند دانش آموزان سر صف ايستاده و به كلاس هاى درس رفته و به ياد سال هاى دور يعنى ۷۰ـ ۶۰ سال پيش در پشت ميز و نيمكت قرار گرفتند.
مدير ناظم و معلمان و مبصران كلاس انتخابى در آن روز ۲ كلاس درس را از دانش آموزان ديروز (۷۰-۶۰ سال قبل) اداره كردند. اين طرح ابتكارى براى نخستين بار در استان در شهر اوز اجرا مى شود.
بهرام زمانى، رئيس اداره آموزش و پرورش منطقه اوز در اين زمينه گفت: هدف از اجراى اين طرح گردهم جمع شدن دانش آموزان ۷۰-۶۰ سال پيش بوده، معرفى و شناساندن يكى از قديمى ترين مدرسه ايران يعنى دبستان بدرى كه در سال ۱۳۰۷ هـ .ش به طور رسمى گشايش يافته است.
معرفى نخستين خير مدرسه ساز جنوب فارس (مرحوم حاج محمدعلى بدرى، كه ۸۰ سال قبل نخستين مدرسه را در شهر اوز ساخته است) ايجاد مودت و دوستى ميان آموزش و پرورش و مردم و مقايسه آموزش فعلى و ۸۰ سال قبل است. وى گفت: دبستان بدرى يكى از قديمى ترين مدارس ايران است كه تاكنون چند بار تعمير و مرمت و در نهايت ۱۰ سال پيش بازسازى شده است و بيست و نهمين مدرسه دولتى ايران به شمار مى رفته است.
وى افزود: در صف صبحگاهى دانش آموزان فعلى در كنار دانش آموزان عصا به دست قديم در كنار هم ايستادند تا با به تصوير كشيدن آنان براى آينده خاطرات جالبى باشد. در پايان مراسم جالب مسئولان (بخشدار و كارشناسان سازمان آموزش و پرورش فارس) نيز حضور داشتند و سالمندان امروز، دانش آموزان ديروز به زيبايى «روزى را به ياد ديروز» را اجرا كردند.

ياسوج ـ خبرنگار «ايران»: رئيس سازمان ميراث فرهنگى استان كهگيلويه و بويراحمد، گفت: ايجاد موزه منطقه اى يكى از مصوبات سفر دولت به استان بوده كه تاكنون توانسته ايم با انجام مطالعات از طريق مشاور و تهيه نقشه هاى اجرايى و انتخاب پيمانكار، عمليات ساختمانى آن را آغاز كنيم.
قدرت الله تاج بخش، گفت: مصوبه موزه منطقه اى، يكى از طرح هايى است كه با بخش هاى مختلف و سالن هاى متعدد براى معرفى فرهنگ و تاريخ استان و به نمايش گذاشتن آثار فرهنگى و اشياى قديمى تاريخ كهن اين سرزمين، بسيار حائز اهميت است.
وى يادآور شد: بافت قديمى دهدشت مجموعه تاريخى بسيار با اهميتى است كه بناى اوليه آن به ساسانيان نسبت داده مى شود، اما بناى فعلى مربوط به دوره اسلامى است و در زمان صفويه از لحاظ نزديكى به خليج فارس از رونق بسيار خوبى برخوردار بوده است.
وى تعمير و مرمت بافت شهر قديم دهدشت را در جذب گردشگر ضرورى دانست و گفت: ساماندهى و مرمت بافت تعدادى از بناهاى شاخص مانند كاروانسرا، حمام ، امامزاده ها و بخشى از بازار تأثير بسزايى در حفظ آثار تاريخى و جذب توريسم دارد.
رئيس سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى استان كهگيلويه و بويراحمد با بيان اينكه مطالعه ۴ منطقه نمونه گردشگرى از ديگر مصوبات سفر رياست جمهورى در استان بوده است، افزود: منطقه نمونه گردشگرى كاكان، منطقه نمونه گردشگرى دشت سى سخت، منطقه نمونه گردشگرى طسوج چرام و منطقه نمونه گردشگرى حاشيه سد كوثر در شهرستان گچساران به عنوان مناطق نمونه گردشگرى در استان انتخاب شده اند كه مراحل اجرايى اين طرح ها از مصوبات رياست جمهورى پيش بينى شده است.

[نفيسه حقيقت جوان]

منطقه ملاير، ناحيه اى كوهستانى با آب و هواى سرد و معتدل است كه در دره و كوه پايه هاى زاگرس قرار دارد. اين منطقه همراه با بروجرد ناحيه ميان كوه هاى لرستان و الوند را تشكيل مى دهد و در ميان شهرهاى نهاوند، بروجرد، اراك، تويسركان و همدان قرار گرفته است.
ملاير يكى از شهرستان هاى جنوبى استان همدان است كه با مركزيت ملاير در فاصله۴۱۸ كيلومترى تهران و در مجاورت استان هاى لرستان و مركزى قرار دارد.
اين شهرستان از شمال به شهرستان همدان، از شرق به شهرستان اراك (استان مركزى)، از جنوب به شهرستان بروجرد (استان لرستان) و از غرب به شهرستان هاى تويسركان و نهاوند محدود مى شود. شهرستان ملاير را مى توان جزو مناطق كوهستانى دانست كه در حوزه سلسله جبال زاگرس قرار گرفته و در اين كوه ها عوارض طبيعى زيبايى هاى خاصى را بوجود آورده اند.
* تقسيمات كشورى
اين شهرستان به بخش مركزى با دهستان هاى جوزان، حرم رودعليا، موزاران، كوه سرده و ملاير به عنوان نقطه شهرى، بخش جوكار با دهستان هاى المهدى، ترك شرقى، ترك غربى و جوكار با ازندريان و جوكار به عنوان نقطه شهرى، بخش سامن با دهستان هاى اورزمان، حرم رود سفلى، سامن و سفيدكوه به عنوان نقطه شهرى و بخش زند با دهستان هاى كمازان سفلى و كمازان عليا و كمازان وسطى و نقطه شهرى زنگه تقسيم مى شود.
اهالى شهرستان ملاير به زبان فارسى با گويش لرى صحبت مى كنند و دين آنها اسلام و مذهب شان شيعه است.
* صنايع دستى
اقتصاد اين شهرستان به ترتيب اهميت مشاغل بر پايه كشاورزى، دامدارى، باغدارى و صنايع دستى است و ديگر فعاليت ها غالباًدر كنار كار كشاورزى انجام مى شود. صنايع دستى يكى از فعاليت هاى مهم اقتصادى مردم اين منطقه بوده و قاليبافى و فرش هاى جوزان و حسين آباد آن از شهرت خاصى برخوردار هستند. همچنين قالى هاى معروف به كسب و ننج (دو روستاى ملاير) داراى معروفيت ويژه اى هستند كه بيشتر از اينكه در داخل كشور مشترى داشته باشند صادر مى شوند.
در برخى از روستاهاى اين شهرستان منبت كارى نيز معمول است كه بيش تر شامل مبل ، صندلى و ميز مى شود و از صادرات عمده اين شهرستان به تهران و ساير نقاط كشور است.
* وجه تسميه ملاير
مورخان درباره وجه تسميه ملاير نظرهاى مختلفى ارائه داده اند. از جمله اينكه در زمان مادها با روشن كردن آتش روى تپه ها و كوه هاى آن، اخبار را به ساير مناطق مى رساندند از اين رو آنجا مل آگر به معنى تپه آتش ناميده شد. روايت ديگرى مى گويد كه در زمان حمله اعراب به ايران هنگام عبور از اين منطقه به آب دست نيافته بودند و به همين دليل آن را ماء لايرى خواندند، يعنى آب ديده نمى شود و به همين نام معروف شده است.
زبانشناسان نام ملاير را به معنى آشيانه عقاب دانسته اند. جمعى از زبان شناسان ملاير را اين گونه نيز توصيف كرده اند: مل+آير، مل به معنى سرزمين و آير به معنى آريايى سرزمين آريايى هاست. ملاير در زمان قديم به نام مال آگر به معناى خانه آتش ناميده مى شد ، به جهت وجود آتشكده معروف دوره مادها كه اكنون در تپه قديمى نوشيجان واقع است.
* قدمت شهر ملاير
مطالعات تاريخى نشان مى دهد، پيدايش ملاير از دوره قاجاريه و با اهتمام شاهزادگان قاجار آغاز شده و توسعه يافته و بناى شهر فعلى ملاير با حكومت فتحعلى شاه قاجار در سال ۱۱۸۸ هجرى مقارن است كه از سوى محمد على ميرزا دولتشاه ساخته شده و نخست به نام بانى آن دولت آباد خوانده مى شد كه پس از انقراض سلسله قاجار، در زمان حكومت خاندان پهلوى به ملاير تغيير نام يافت . در گذشته در شرق و غرب شهر فعلى ملاير و با فاصله كمى از آن، ۲ آبادى وجود داشته كه در حال حاضر خرابه هاى قلعه هاى آنها به چشم مى خورد. اين محله ها هسته اوليه شهر ملاير را تشكيل داده و قلعه هاى آنها قسمتى از محله هاى كنونى شهر را نيز در بر مى گرفته است. مطالعات انجام شده نشان مى دهد كه اين قلعه احتمالاً داراى ۷ راه ورودى در اطراف خود بوده است كه هر يك به منظورى خاص و براى افراد مختلف، بخصوص در زمان هاى معينى مورد استفاده قرار مى گرفته اند.
* ملاير در ايران باستان
اهميت ملاير در دوران پيش از اسلام (ايران باستان) به قلعه ها و مراكز جمعيتى آن باز مى گردد. هنگامى كه آريايى ها از سرماى شمال روسيه (سيبرى) به سرزمين ايران كوچ كردند، يكى از اقوام آنها به نام ماد كه قوى ترين قوم آريايى بود در ناحيه غربى ايران كنونى ساكن شدند و آغازگر تاريخ ايران باستان شدند. اين قوم جنگاور و دامپرور بودند و سرزمين تازه را كه سرسبز و گرم بود بهشت روياى خود يافتند. بعدها قوم ماد ،كشور ماد يا ماه را در باختر ايران بنا كرد و نخستين تمدن هاى انسانى را تشكيل داد و كشور ماد يا ماه از ناحيه اى شامل اراك، رى، قم، اصفهان، ساوه، ملاير، نهاوند، همدان، كرمانشاه و پشت كوه لرستان كنونى تشكيل مى شد كه به اين منطقه بعدها ايالت كوهستانى يا جبل و بعد از آن عراق عجم گفتند.
بنا بر آثار به جاى مانده در همدان كنونى و گفته هاى بزرگ ترين تاريخ نگار ايران باستان، هرودوت يونانى پايتخت كشور ماد هگمتانه يا اكباتان (همدان كنونى) بوده است. بر اين اساس ملاير و نواحى نزديك به اين شهر از اهميت خاصى برخوردار بوده اند. در اين دوران ملاير به علت اهميت ترابرى و جغرافيايى موقعيتى ويژه داشت.با ورود مادها به اين منطقه و تشكيل حكومت از سوى آنها در ملاير نيز قلعه ها و مركز هاى جمعيتى به وجود مى آيد كه قلعه ها حافظ امنيت و حكومت بودند و مركزهاى جمعيتى روستا هايى كوچك بودند كه با توجه به حاصلخيزى ملاير و آب و هواى مناسب آن به دامدارى، كشاورزى و صنايع ابتدايى مشغول بودند. همانند: روستاى داويجان، گوراب،شهر خرابه دهنو و جلگه شوركات آورزمان.
* حوادث مهم ايران باستان در ملاير
ملاير پيش از ساسانيان جزو حوزه اكباتان و در دوره ساسانيان يكى از نواحى نهاوند بوده است. از حوادث مهمى كه در عهد ساسانيان در ملاير اتفاق مى افتد يكى شكست خسرو پرويز از بهرام چوبينه (گور) در ناحيه شهر كنونى ملاير و ديگرى مخفى شدن يزدگرد سوم هنگام حمله اعراب در قلعه اى بر كوهى در چند كيلومترى شهر كنونى ملاير به شمار مى آيد كه هنوز به كوه يزدگرد مشهور است.
* ملاير محل شكست خسرو پرويز
بهرام چوبينه (گور) سردار نام آور خسرو پرويز پس از به دست آوردن پيروزى هاى بسيار در خاك روم بر شاه خود شورش مى كند و در جنگى كه در ناحيه شهر كنونى ملاير اتفاق مى افتد خسرو پرويز شكست مى خورد و به روم فرار مى كند. بهرام چوبينه بنا بر رسم آن دوران براى گراميداشت اين پيروزى بزرگ قلعه چوبينه را در اين محل مى سازد. شكارگاه بهرام چوبينه (گور) نيز در همين ناحيه بوده است. بعدها در دوره قاجار شهر دولت آباد را در همين قلعه بنا كردند. اين قلعه تا حدود ۴۰ سال پيش نيز سرپا بوده است.
* كوه يزدگرد
در ده كيلومترى جاده ملاير- بروجرد كوهى است به نام كوه يزدگرد كه آثار قلعه اى مخروبه بر آن هنوز باقى است. در تاريخ آمده است كه يزدگرد سوم آخرين شاه ساسانى هنگامى كه از اعراب در مداين شكست خورد براى تجديد قوا و جمع آورى لشكر به حوالى نهاوند گريخت. از آنجا كه ملاير در آن زمان يكى از نواحى نهاوند بوده اين نام گذارى بى حكمت نبوده و اين مكان آخرين پناهگاه يزدگرد سوم بوده است.
* ديدنى هاى ملاير
شهرستان ملاير داراى مكان هاى تاريخى و ديدنى متعددى است. آتشكده باستانى و تپه نوشيجان، تالاب آق گل، زيستگاه حيات وحش لشگر، درياچه مصنوعى و مجتمع سياحتى كوثر، يخچال ميرفتاح، بوستان سيفيه، برج سامن، تپه باستانى پاتپه، موزه لطفعليان، دژ گوراب، بازار ملاير، قلعه انوج، مقبره سيف الدوله، آرامگاه حيقوق نبى عليه السلام، آرامگاه ميررضى الدين آرتيمانى، مدرسه علميه شيخ على خان زنگنه و امامزاده اسماعيل سرابى (امامزاده كوه)، حمام تاريخى روستاى كهكدان، باغ هاى گردوى سامن و روستاى زنگنه از جمله مهم ترين مكان هاى ديدنى و تاريخى شهرستان ملاير به شمار مى آيند.