] حسين محمودى‎/ بخش پايانى]

«زمانى بود كه هيچ كس فكر نمى كرد آسياى صغير يا شمال آفريقا مسلمان شوند زيرا اين مناطق از مراكز مهم مسيحيت بودند، آمريكايى ها تصور نمى كردند كه روزى در اين كشور مسلمانان به نيرويى مؤثر تبديل شوند».
اين سخن كارل اليس از محققان برجسته امور اديان در آمريكا است . آخرين تحقيقاتى كه دستمايه گزارش اين محقق قرار گرفته نشان از آن دارد جمعيت مسلمانان در آمريكا سالانه رشد شش درصدى دارد و به گفته اليس اگر درصد رشد جمعيت مسلمانان در آمريكا در حد فعلى باقى بماند تا هفده سال ديگر در چند شهر آمريكا جمعيت مسلمانان بيشتر از مسيحيان خواهد شد.
نتايج مطالعات نويسنده كتاب «اسلام در آمريكا» در باره تركيب مسلمانان و نيز دلايل گرايش به مذهب دراين كشور جالب توجه است . او مى گويد: ميزان گرايش به اسلام در بين دانشجويان و زندانيان سياهپوست و همچنين در شهرهاى بزرگ بيشتر است. يكى از دلايل گرايش مسيحيان به اسلام اين است كه مذهب اسلام برخلاف مسيحيت به مسائل اجتماعى و فرهنگى پيروان خود اهميت ويژه اى مى دهد.كليساى مسيحيان در آمريكا كليسايى اروپايى مسلك است و به اين دليل بسيارى از سياهپوستان آمريكا كليسا را متعلق به خود نمى دانند.سابقه تاريخى نژاد پرستى سفيدپوستان نيز به اين مسئله دامن مى زند .در مقابل اسلام پرچمدار برابرى نژادهاى مختلف است.
اما امروز اتفاقى شگفت تر از آنچه كارل اليس به تصوير كشيد رخ داده است. گرايش به اسلام در عصر حاكميت جناحى از بنيادگرايان مسيحى رو به افزايش نهاده است. يعنى دورانى كه نومحافظه كاران تحت رهبرى بوش فرماندهى پروژه مهار اسلام گرايان را در دست مى گيرند.
اين جمله به اندازه كافى عمق تحول را آشكار مى سازد «گرايش به اسلام درآمريكا بعدازحملات يازدهم سپتامبر به آمريكا بيشتر شده است.»
هيچ كس باور نداشت كه ۷ ميليون مسلمان آمريكايى بتوانند از كوه مصيبتى كه واقعه ۱۱ سپتامبر بر سر آنان آوار كرد جان سالم به در برند. در فرداى اين حادثه دولتمردان آمريكا جوشن جنگ و مبارزه با جريان هاى اسلامى را به تن كردند، با نطق تاريخى بوش كه در آن براى اولين بار از خروش صليبيون عليه كسانى كه افراطيون اسلامى مى خواند سخن گفت، همه نيروها و نهادها به حالت آماده باش در آمدند. مراكز اسلامى در جاى جاى آمريكا مورد حمله قرار گرفتند، رسانه ها و كانون هاى خبرى اين كشور دست به كار ساختن چهره اى دهشت افكن از مسلمانان شدند.
تلاش هاى همه جانبه اى شروع شد كه نگاه آمريكاييان به اسلام عوض شود. آن روز شبكه هايى مانند سى ان ان با ارائه تيره ترين تصاوير از مسجد، مسلمانان و امامان جماعت و حتى متون مقدس دينى، چهره يك نيروى دهشت افكن را از مسلمانان ساختند.
البته دراين ميان نمى توان نقش برخى از روشنفكران سكولار در تئوريزه كردن اين نوع رفتارها را ناديده گرفت. كسانى كه در كرسى نظريه پردازى دانشگاه هاى آمريكا كوشيدند تصوير يك دين حامى خشونت را از اسلام ارائه كنند و به اين صورت در كوره تعصبات مسيحيان دميدند، دراين رابطه حركت اسلام ستيزى كه اوريانا فالاچى روزنامه نگار ايتاليايى مقيم نيويورك آغاز كرد را مى توان مثال آورد كه با نوشتن كتاب خشم و غرور آشكارا براى بسيج محافل فكرى اين كشور عليه مسلمانان كوشيد.
به موازات آن گروه هايى در آمريكا شكل گرفتند كه به هر بهانه مسلمانان را تحت فشار و اذيت قرار دادند.مجلس روابط اسلامى آمريكا با صدور بيانيه اى اعلام كرد كه چند ماه پس از حوادث سپتامبر ۱۴۵۲ مورد شكايت در ارتباط با تعدى و آزار مسلمانان مقيم اين كشور دريافت كرده است. اين بيانيه توضيح مى دهد كه تجاوزات صورت گرفته شامل تعدى در اماكن عمومى، وارد ساختن لطمه بدنى، تخريب مايملك شخصى، اذيت وآزار نيروهاى امنيتى و پليس فدرال، تبعيض در فرودگاه ها، محل كار، مدرسه، قتل، تهديد به قتل و تهديد به بمب گذارى در ساختمان ها و اماكن اسلامى بوده است. تا حدى كه مجلس روابط اسلامى آمريكا نسبت به وخيم تر شدن اوضاع هشدار داد و گفت: نزديك به ده هزار خانواده مسلمان فاقد هر گونه حمايت و كمك قانونى، در معرض آسيب هاى جدى قرار گرفته اند. در ادامه بيانيه آمده است كه موج تجاوز و تعدى به حقوق مسلمانان به شكل سازمان يافته همچنان ادامه دارد.
بنابراين اكنون خبر گرايش نو به اسلام در چنين جامعه اى را براستى بايد يك تحول به حساب آورد، خبرى كه روزنامه معتبر اين كشور روزنامه واشنگتن پست در گزارش مفصلى درباره مسلمانان آمريكا منتشر كرده است. اين روزنامه در گزارش خود با چند جوان مسلمان آمريكايى مصاحبه كرده و در پايان نتيجه گيرى كرده است كه گفت و گوها با جوانان مسلمان نشان مى دهد كه حوادث يازده سپتامبر سال ۲۰۰۱ بسيارى از آنها را احتمالاً حتى مذهبى تر كرده است:
«آنها به اين باور رسيدند كه بايد از اسلام دفاع كنند و نشان دهند كه اين دينى خشونت آميز نيست. افراد مختلف واكنش هاى گوناگونى از خود نشان دادند. يكى از افرادى كه من با او مصاحبه كردم در اينجا متولد شده بود و چندان مذهبى نبود. اما بعد از يازده سپتامبر احساس كرد كه بايد بداند كه مسلمان بودن يعنى چه. او مطالعاتى درباره اسلام كرد و اين نهايتاً موجب شد كه او مذهبى تر شود.»
گزارش هاى غير رسمى نشان مى دهد حدود ۷ ميليون مسلمان در اين كشور زندگى مى كنند.
تحقيق منتشر شده توسط شوراى ارتباطات آمريكايى اسلامى برآورد كرده است فقط در سال ۲۰۰۰م حدود بيست هزار نفر در آمريكا به دين اسلام گرويده بودند. اگر چه آزادى اديان و عقايد در آمريكا قانونى است اما موج پذيرش اسلام همواره با نگرانى دولتمردان آمريكايى روبه رو بوده است.
تركيب مسلمانان آمريكا از هر نظر با اروپا متفاوت است و همين تفاوت ها موجب شده كه آنها نگرشى متفاوت به جامعه و مذاهب ديگر داشته باشند.
بر اساس گزارش هاى منتشر شده توسط وزارت خارجه آمريكا نخستين موج مهاجران مسلمان در سالهاى ۱۸۷۵ تا ۱۹۱۲ از مناطق تحت حاكميت عثمانى يعنى خاورميانه و اروپاى شرقى به آمريكا آمدند.
پس از پايان جنگ جهانى اول كه به فروپاشى امپراتورى عثمانى انجاميد، كشورهاى غربى قيموميت برخى مناطق تحت حكومت عثمانى نظير سوريه، لبنان، فلسطين و اردن را بر عهده گرفتند. دلايل سياسى همراه با وضعيت بد اقتصادى ناشى از جنگ جهانى اول موج دوم مهاجران مسلمان را راهى آمريكا كرد.تغيير قوانين مهاجرت آمريكا در دهه پنجاه ميلادى شرايط را براى عزيمت موج بعدى مسلمانان اين بار از اروپاى شرقى، شوروى سابق و هند و پاكستان به اين كشور مهيا كرد. در موج سوم مهاجران مسلمان بر خلاف موج هاى پيشين از در شهرهاى بزرگى نظير نيويورك و شيكاگو رحل اقامت افكندند و بالاخره موج چهارم مهاجران از سال ۱۹۶۵ و به دنبال بهبود بيش از پيش قوانين مهاجرت توسط ليندون جانسون، رئيس جمهور وقت آمريكا، آغاز شد كه تا به امروز ادامه دارد.
نكته حائز اهميت اين است كه جامعه مسلمانان آمريكايى از سطح تحصيلات و درآمد بيشترى در مقايسه با مسلمانان اروپا برخوردارند.
آمارهايى كه وزارت خارجه آمريكا در سال ۲۰۰۱ درباره جامعه مسلمانان منتشر كرد حاكى از وجود بيش از ۱۲۰۰ مسجد در سراسر اين كشور است. اين رقم در مقايسه با تعداد مساجد آمريكا در سال ۱۹۹۴ يك افزايش ۲۵ درصدى را نشان مى دهد. بر اساس اين بررسى وزارت خارجه آمريكا در حدود دو ميليون مسلمان در آمريكا با مساجد محل زندگى خود در ارتباط هستند. يعنى به طور متوسط در هر مسجد آمريكا ۱۶۰۰ نفر عبادت مى كنند.
از اين تعداد سى درصد تازه مسلمان، بيست و پنج درصد عرب و يك درصد ترك هستند.
گزارش هاى منابع رسمى آمريكا حاكى از آن است كه جامعه مسلمانان اين كشور پس از موج سركوب و تسويه اى كه در فرداى ۱۱ سپتامبر به راه افتاد انسجام چشمگيرى پيدا كرده اند. آنها اكنون نهادهاى بسيارى تشكيل داده اند كه وظيفه حراست از حقوق مسلمانان و چانه زنى با حكومت را برعهده دارند. به نحوى كه در سال هاى اخير آنها هيچ حركت ضد اسلامى از سوى دولتمردان كاخ سفيد را بى پاسخ نگذاشته اند.
با فرو نشستن گرد وغبار ۱۱ سپتامبر حركت مسلمانان براى تسخير برخى كانون هاى مؤثر سياسى ازجمله كرسى هاى نمايندگى شتاب گرفته است كه از جمله آن موفقيت كانديداهاى مسلمان در انتخابات محلى است. مطالعه ياد شده همچنين نشان مى دهد كه هفتاد درصد از مسلمانان آمريكا به طور جدى خواستار حضور بيشتر در نهادهاى سياسى اين كشور هستند.
آنها به اين باور رسيده اند كه بايد لابى قوى ترى براى مسلمانان فراهم كنند، چنان كه گزارشگر آسوشيتدپرس در گزارش خود مى گويد اغلب افرادى كه من با آنها مصاحبه كردم گفتند پس از يازده سپتامبر تصميم گرفته اند كه در جامعه مدنى فعالتر شده و تلاش كنند با اقدامات سياسى خود نفوذ مسلمانان را افزايش دهند.
اما در آن سوى مراكز فعاليت مسلمانان آمريكا، اقبال بسيارى در اين كشور نسبت به فهم اسلام شكل گرفته است. آن گونه كه «ابراهيم حسن مالابارى» يكى از رهبران اسلامى و از مقامات بلند پايه جامعه اسلامى شمال آمريكا روايت مى كند، مردم آمريكا در حال حاضر اشتياق بسيارى براى يادگيرى مسائل اسلام نشان مى دهند كه اين گرايش به اسلام پس از حملات يازدهم سپتامبر شدت بيشترى به خود گرفته است. او به موارد بسيارى اشاره مى كند كه افراد غير مسلمان، براى دريافت كتاب هاى اسلامى قرآن يا جزوات دينى به مراكز مسلمان نشين رجوع مى كنند، تعداد غير مسلمانانى كه از مساجد و مراكز اسلامى پس از حملات ۱۱ سپتامبر ديدن كرده اند به طور حيرت انگيزى افزايش پيدا كرده است. محققان اسلامى براى ايراد سخنرانى در كليساها و كالج ها دعوت مى شوند. رهبران اسلامى و انديشمندان مسلمان در شبكه هاى تلويزيونى حضور مى يابند و به تشريح و توضيح مواضع خويش مى پردازند.
و اين ها همگى نشانه آن است كه اسلام به روزهاى اوج خويش در جامعه آمريكا نزديك مى شود.