] هرمز برادران ]

اژدهاى زرد در خيزشى ديگر به سوى ابرقدرت شدن طرح هاى اقتصادى نوين و برنامه بودجه دفاعى فزاينده اى براى افزايش نفوذ خود در سطح جهانى ارائه كرده است. نخبگان نظام كمونيسم چين اين بار با نگاه به فراسوى مرزها در كنگره ملى خلق راهبردهاى كلان اقتصادى و نظامى هزاره سوم را ترسيم كرده اند. هوجين تائو رئيس جمهور چين در اين كنگره كه از چهارشنبه آغاز شده و دو هفته به طول مى انجامد اظهار داشت: «براى شكوفا كردن چين بايد توسعه اقتصادى را با توسعه دفاعى متوازن كنيم و همچنان كه در پى مدرن سازى هستيم بايد ارتش را هم قوى كنيم.» اين جوهر تفكر هوجين تائو است و چين براى «انجام كامل مأموريت تاريخى خود در قرن جديد»، بايد تقويت توان دفاعى را هدف اصلى ارتش قرار دهد و سازمان ارتش بايد توان مقابله با تهديدهاى احتمالى را داشته باشد. برپايه اين تصميم، چين بودجه دفاعى خود را با ۱۹‎/۴ درصد افزايش به ۴۱۷‎/۸ ميليارد يوان (۵۸‎/۸ ميليارددلار) رسانده و در انديشه بالابردن ظرفيت هاى تكنولوژيك ارتش و نيز بهبود وضعيت معيشتى ۲‎/۳ ميليون نيروى نظامى است.
ارتش آزاديبخش چين (PLA) در ۵ سال گذشته بودجه هاى كلانى را صرف مدرن سازى تجهيزات خويش و مهارت هاى نظاميان كرده و به موازات آن قابليت هايش را در عرصه سايبر و فعاليت هاى نظامى فراجوى ارتقا بخشيد. سال گذشته كين گانگ سخنگوى دولت چين خبر داد كه پكن تصميم گرفته تا سال ۲۰۱۰ نخستين ناو هواپيمابر ارتش كمونيست را وارد بازار رقابت كرده و دامنه عمليات هاى نيروهاى دفاعى را در درياى جنوب چين گسترش دهد. اما اهداف اين راهبرد نوين نظامى چيست در اين باره مقامات نظامى و سياسى دغدغه اصلى را حفظ حاكميت و تماميت ارضى مى خوانند و تأكيد مى كنند كه ارتش با افزايش توانمندى هاى نظامى خود را برابر تحرك گروه هاى جدايى طلب داخلى و مقابله كوتاه مدت در مرزها با دشمنانى كه از فناورى هاى نظامى قدرتمندى برخوردار هستند آماده مى كند.
از طرفى چينى ها افزايش دورقمى بودجه دفاعى نسبت به بودجه دفاعى سال ۲۰۰۷ را روندى طبيعى مى دانند كه در دو دهه اخير جزئى از فرآيند نوسازى ارتش براى رفع ضعف هاى دفاعى است. هزينه هاى نظامى چين در دهه ۱۹۹۰ افت فاحشى داشت اما به تدريج فزونى يافت. از جمله عوامل اين جهش نياز به آموزش سربازان، تأمين سوخت تجهيزات جديد و نوسازى اركان متعدد دفاعى اعلام شده است. با اين حال كارشناسان معتقدند كه عوامل بيرونى مانند تغييرات ژئوپولتيكى و تحركات نظامى حريفان بين المللى چين نيز برآن تأثير داشته است. به طور مشخص سرمايه گذارى گسترده طرف هاى غربى چين را برآن داشت تا فناورى اطلاعات و حضور نيرومند در عرصه سايبر و ساخت ماهواره هاى جاسوسى را در دستور كار قرار دهد.
چه كسانى از نظامى شدن قدرت چين نگرانند
پيش از اين رشد فزاينده قدرت اقتصادى چين، جهان غرب را دچار تشويش كرده بود اما از سال گذشته اين نگرانى و اضطراب عمدتاً متوجه جنبه نظامى قدرت چين شده است. اوج اين نگرانى در گزارش سالانه كنگره نمايان شده است. در اين گزارش از توان نظامى چين بويژه افزايش قابليت هاى آن در زمينه آزمايش تسليحات ضدماهواره اى و نفوذ هكرهاى چينى به شبكه هاى رايانه اى غرب ابراز شده است. اين گزارش مدعى شده كه ارتش آزاديبخش چين درباره بودجه و توانمندى هاى نظامى خود شفاف عمل نمى كند. ديويد سيدنى دستيار وزير دفاع آمريكا در امور شرق آسيا گفته است: هنوز در بسيارى موارد سوء تفاهم هايى وجود دارد و در بسيارى حوزه ها، اطلاعاتى درباره توانايى هاى دفاعى چين در دست نداريم و مهم است كه ما درك روشنى از آنها داشته باشيم.
ژاپن نيز كه در يك سال اخير ميل خود را به داشتن يك ارتش قوى ابراز كرده و بلندپروازى هاى دفاعى خود را نمايان ساخته است، از افزايش بودجه دفاعى چين ابراز نگرانى كرده و خواستار روشنگرى پكن در اين زمينه شده است. اما آنچه به صدور گزارش كنگره و صف آرايى شركاى آمريكا در برابر پكن منجر شد، اين مسئله بود كه چين مبادا سودهاى كلان اقتصادى خود را به سمت توسعه ارتش سوق دهد. لذا آنها مدعى هستند رقمى كه ارتش چين براى افزايش توان دفاعى اش در نظر گرفته فراتر از تصور است. پنتاگون مدعى است با وجودى كه چين اعلام كرده در سال ۲۰۰۷ حدود ۴۴ ميليارددلار در بخش نظامى هزينه كرده اما رقم واقعى آن احتمالاً ۹۷ تا ۱۳۹ ميليارددلار است. البته پكن براى اين گزارش وجاهتى قائل نيست زيرا معتقد است حتى اگر برآوردهاى پنتاگون واقعيت داشته باشد، بودجه دفاعى چين با بودجه دفاعى آمريكا در سال مالى ،۲۰۰۸ فاصله بسيار زيادى دارد. جورج بوش رئيس جمهور آمريكا براى سال مالى ۲۰۰۸ حدود ۵۱۵ ميليارددلار بودجه نظامى درخواست كرده كه البته هزينه هاى جنگ افغانستان و عراق در اين پرونده لحاظ نشده است. طبق آمار و ارقام اخير، آمريكا ۴ درصد از توليد ناخالص داخلى خود را صرف هزينه هاى نظامى مى كند. اما اين رقم براى چين حدود ۱‎/۴ درصد توليد ناخالص داخلى است. در اروپا، بريتانيا ۶۴‎/۷ ميليارددلار براى هزينه هاى نظامى در سال آينده مالى كنار گذاشته و اين رقم ۲‎/۵ درصد از توليد ناخالص داخلى بريتانيايى ها را تشكيل مى دهد. آمار رسمى پكن، بودجه نظامى چين را تقريباً هم طراز فرانسه نشان مى دهد.
روش تازه براى عقب راندن حريف
به باور ناظران واشنگتن از زمان آزمايش موفق موشكى چين در فضا اين روش را براى مبارزه با حريف رو به رشد خويش اتخاذ كرد. سياستگذاران پنتاگون به اين باور رسيده اند كه فقط از مسير بسيج افكار عمومى و شوراندن همسايگان چين است كه مى توانند حركت ماشين پرسرعت ارتش اين كشور را كند كنند.
آمريكا مصمم است كه جايگاه خود را به عنوان بازيگر مهم در منطقه پاسيفيك حفظ كند. از اين منظر، بيدارى غول زرد براى حضور منطقه اى ايالات متحده يك چالش جدى است. در حال حاضر آمريكا از طريق ۳ كانون مهم ژاپن، كره جنوبى و تايوان و به نوعى هند سعى در تأثيرگذارى بر معادلات شرق و جنوب شرق آسيا دارد. در قضيه اخير يعنى ماجراى اصلاح دكترين نظامى چين نيز بر حمايت اين سه شريك حساب باز كرده است.
با اين اوصاف شواهد حاكى از آن است كه آرايش توازن نظامى در شرق آسيا به تدريج در حال دگرگون شدن به ضرر آمريكا است.
سيال بودن فضاى نظامى در منطقه و پويايى دفاعى ساير كشورها دو عاملى است كه برخى قدرت هاى نزديك چين مانند روسيه، ژاپن و هند را نيز تشويق به بازنگرى در دكترين هاى نظامى خود كرده است. چينى ها تا به امروز سرمايه گذارى هاى گسترده اى در نسل هاى جديد موشك هاى هسته اى كه قابليت رسيدن تا آمريكا و ساير قدرت هاى منطقه اى را دارد، داشته اند. دستيابى و سرمايه گذارى در توليد يا خريد موشك هاى بالستيك كوتاه برد و ميان برد؛ زيردريايى هاى پيشرفته براى شليك موشك هاى بالستيك، جنگنده هاى چند مأموريتى F10، سيستم هاى مدرن و متحرك دفاع هوايى از جمله دستاوردهاى ديگر چين است. از جمله عوامل سياسى كه در تصميم پكن مؤثر است، جلوگيرى از اعلام استقلال تايوان و مقابله با دخالت آمريكا در اوضاع اين جزيره است. چينى ها بارها عليه اعلام استقلال تايوان و رأى مثبت تايوانى ها در رفراندوم ماه جارى براى پيوستن به سازمان ملل هشدار داده اند. حتى از طرح حمله نظامى براى حفظ «چين واحد» خبر داده اند.
پروژه هاى كليدى ارتش چين
چين موشك هاى بالستيك قاره پيماى-31 DF و -31A DF را در ساحل خود و به سوى تايوان مستقر كرده است كه قابليت هاى پكن در حملات راهبردى را به شدت بالا مى برد.
براساس گزارش پنتاگون، چين حدود هزار موشك به سوى تايوان نشانه رفته كه ساليانه ۱۰۰ فروند به آنها اضافه مى شود.
ارتش چين هم اكنون به سرعت در حال نوسازى سيستم موشك هاى بالستيك در همه سطوح است و بزودى قابليت دستيابى به نوع متفاوتى از موشك هاى بالستيك با برد يك هزار مايل كسب مى كند. اما آنچه كه بيش از هر عاملى، پنتاگون را به تشويش انداخته قابليت شگفت انگيز چين در فضاى سايبر و قدرت رخنه آن در شبكه هاى كامپيوترى مراكز مهم سياسى و دفاعى غرب است. آمريكا، آلمان و انگليس تاكنون مواردى از نفوذ هكرهاى چينى به سيستم هاى رايانه اى خود را گزارش كرده اند تا جايى كه مقامات بلندپايه آنها در ديدار با چينى ها نسبت به اين مسئله ابراز نگرانى كرده اند. چين در عرصه فرستادن ماهواره به فضا و انهدام آنها در جو نيز به قابليت هاى نوينى دست يافته است. گفته مى شود اين كشور برنامه تازه اى براى استقرار ۳۵ ماهواره در مدار زمين دارد. در صورت اجراى اين طرح آنها قادر مى شوند فناورى فضايى كشورهاى دشمن را در صورت بروز جنگ به راحتى منهدم كنند. پكن در ژانويه ۲۰۰۷ يك ماهواره هواشناسى خود را كه فعاليت آن به پايان رسيده بود با شليك موشك در جو منهدم كرد. به عقيده تحليلگران اين اقدام عمدتاً با هدف نمايش توان دفاعى و هجومى چين انجام شد. به رغم تنش هايى كه امروز در روابط چين و آمريكا حول بودجه دفاعى ارتش آزاديبخش، به وجود آمده همواره ديدارهايى ميان مقامات بلندپايه دفاعى دو كشور صورت مى گيرد. ديدار از كشتى هاى نظامى و تبادل افسران و مراوده ميان نهادهاى آموزش نظامى دو كشور از جمله ديگر عوامل تقويت اين روابط است. دو كشور در ادامه راهبردهاى تقويت روابط دفاعى اخيراً با ايجاد يك خط تلفن ويژه ميان نهادهاى نظامى يكديگر موافقت كردند. رهبران سياسى آمريكا و چين از اواخر دهه ۱۹۹۰ از طريق يك خط تلفن ويژه مشابه توانسته اند روابط مستقيمى برقرار كنند. با اين وجود اغلب كارشناسان خاور دور معتقدند توسعه نظامى چين به راحتى براى آمريكا قابل مهار نخواهد بود. از جمله عواملى كه اين صاحبنظران براى ناكامى تقابل آمريكا با ارتش چين ذكر مى كنند، تحولات شرق و جنوب شرق آسيا نظير برنامه هسته اى كره شمالى، تداوم اختلافات تاريخى، مرزى و سياسى چين با همسايگانش و مهمتر از همه، سرمايه گذارى هاى نظامى گسترده آمريكا در نقاط جهان بويژه منطقه خاور دور است. حمايت نظامى آمريكا از برخى كشورهاى منطقه اصلى ترين دغدغه چين در نمايش توان نظامى اش است. واشنگتن به خوبى به اين واقعيت آگاهى يافته كه ظرفيت هاى نظامى چين تا زمانى كه پايگاه ها و ناوگان هاى نظامى پنتاگون در امتداد مرزهاى چين برقرار است همچنان توسعه خواهد يافت.
نمايه اى از ظرفيت هاى نظامى ارتش چين
ارتش: ۸ هزار تانك، ۴ هزار وسيله نقليه زرهى
نيروى دريايى: ۷۵ كشتى نظامى از جمله ۱۱ ناوشكن، ۵۵ زيردريايى، ۵۰ تا ۶۰ كشتى گشت زنى ساحلى
نيروى هوايى: ۲۳۰۰ جنگنده، ۴۵۰ هواپيماى ترابرى، ۹۰ تا ۱۰۰ جنگنده مأموريت هاى ويژه
موشك ها: ۱۰۰ موشك بالستيك ميان برد و دوربرد، ۱۶ تا ۲۴ موشك بالستيك قاره پيما
توان هسته اى: ۴۰۰ كلاهك هسته اى شامل ۲۵۰ كلاهك راهبردى و ۱۵۰ كلاهك تاكتيكى