] محقق: عليرضا آصم]

درياچه اروميه با مساحت متوسط ۵ هزار و ۲۰۰ كيلومتر مربع بزرگ ترين زيستگاه طبيعى آرتميا در جهان به حساب مى آيد ولى تغييرات اقليمى چند سال اخير وضع اكولوژيكى اين اكوسيستم با ارزش را با بحران مواجه كرده است. بى شك هرگونه تغيير در ساختار اكولوژيكى اكوسيستم ها در وهله نخست ذخاير اكولوژيكى آن اكوسيستم (اعم از گونه هاى گياهى و جانورى) را تحت تأثير قرار مى دهد. بدين ترتيب آرتمياى درياچه اروميه نيز از آسيب هاى زيست محيطى اخير در امان نبوده است. در يك دهه گذشته مطالعات ارزشمندى درباره ذخاير آرتميا در اين درياچه انجام شده است. نخستين تحقيق در اين زمينه از سوى محققين بلژيكى در سال ۱۳۷۴ (دوره پر آبى) صورت گرفته و براساس نتايج منتشره ميزان سيست (تخم) توليد شده آرتميا در سال ۷۴ به طور متوسط ۴ هزا رو ۴۰۰ تن در نيم متر از سطح درياچه گزارش شده است. نتايج ارزيابى ذخاير درياچه اروميه در سال ۱۳۸۲
(دوره كم آبى) كه از سوى پژوهشكده آرتميا و جانوران آبزى دانشگاه اروميه به انجام رسيده، نشان مى دهد كه در اين دوره (تير و مرداد ۱۳۸۲ ) متوسط سيست آرتمياى موجود در نيم متر از سطح درياچه برابر ۲۹ سيست در ليتر بوده است.
همانطور كه اشاره شد اين ۲ مطالعه در ۲ دوره كم آبى و پر آبى درياچه انجام گرفته و نتايج آن از نظر تحليل هاى اكولوژيكى بسيار حائز اهميت است ولى اطلاعات آن به دليل معادل نبودن يافته هاى علمى قابل مقايسه نيست و نمى توان تحليلى از تغييرات ذخاير آرتميا در اين ۲ دوره را استنباط كرد و به واقع يك سند علمى در اين مورد كه آيا در دوره كم آبى درياچه اروميه، آرتميا با بحران زيست محيطى مواجه بوده يا نه، موجود نيست!
بنابراين نتايج حاصله مى بايد به شكل صحيح معادل سازى شوند. براى اين منظور نياز به مساحت درياچه اروميه در سال هاى ۱۳۷۴ و ۱۳۸۲ است. طبق گزارش منتشر شده از سوى دانشگاه گنت بلژيك مساحت درياچه در سال ۱۳۷۴ معادل ۵ هزار و ۵۰۰ كيلومتر مربع برآورد و همه محاسبات بر اساس آن صورت پذيرفته است. در اين صورت تنها مشكل باقى، برآورد مساحت درياچه در سال ۱۳۸۲ است كه با استفاده از عكس هاى ماهواره اى، نرم افزار فتوشاپ و نرم افزار اتوكد مساحت درياچه اروميه براى سال ۱۳۸۲ معادل
۴ هزار و ۳۰۳ كيلومتر مربع محاسبه شد.

اصفهان ـ خبرنگار «ايران»: براساس آمار هم اكنون سرانه فضاى سبز كشور ۱۱ مترمربع است كه نسبت به ۲ سال گذشته ۳ مترمربع افزايش يافته است. اين در حالى است كه مطابق استانداردهاى جهانى سرانه فضاى سبز براى هر فرد بايد ۵۰ مترمربع باشد.
در حال حاضر سرانه فضاى سبز استان اصفهان براى هر شهروند ۱۸متر است كه نسبت به سرانه فضاى سبز كشور، ۷ مترمربع بيشتر است و قرار است اين فضا تا سال ۱۳۹۰ به ۳۰ مترمربع افزايش يابد.
معاون خدمات شهرى شهردارى اصفهان دراين باره گفت: شهردارى اصفهان برنامه ريزى هاى مدونى به منظور توسعه فضاى سبز شهرى انجام داده است كه از آن جمله مى توان به سياستگذارى براى دستيابى به بيش از ۳ هزار و ۵۰۰ هكتار فضاى سبز تا پايان سال آينده در شهر اصفهان نام برد.
باقرصاد، با بيان اين كه استقرار واحدهاى صنعتى و تردد مستمر اتومبيل هاى شخصى در شهر، اصفهان را به يكى از آلوده ترين شهرهاى كشور تبديل كرده است، اظهار داشت: سرانه فضاى سبز شهرى در اصفهان بايد به ۵۰ متر مربع به ازاى هر شهروند برسد.
معاون خدمات شهرى شهردارى اصفهان از همكارى ارتش و شهردارى به منظور گسترش يكصد هكتارى فضاى سبز در اطراف شهر اصفهان خبر داد و تصريح كرد: همكارى نيروهاى نظامى جمهورى اسلامى و نهادهاى محلى به منظور دستيابى به فضاى سبز پايدار و حفظ محيط زيست در اصفهان قابل تقدير است.
وى تأكيد كرد: مردانى كه روزگارى براى حفاظت از سرزمين و خاك خود ستيز مى كردند، اكنون اين خاك را به درختان سبز مى آرايند و اين وظيفه خطير و مسئوليت سنگين و قابل تأملى به حساب مى آيد.
وى بيان داشت: اگر تمامى زمين هاى باير اطراف شهر اصفهان نيز درختكارى شده و به فضاى سبز آراسته شود، باز هم آلودگى هوا معضل بزرگى خواهد بود و مسئولان شهر بايد براى اين موضوع تدبيرى انديشه كنند.
رئيس شوراى اسلامى شهر اصفهان نيز گفت: بر خلاف سال هاى گذشته، در بودجه سال ۱۳۸۷ شهردارى، به هيچ وجه اعتبار اختصاص يافته به گسترش فضاى سبز را كاهش نداده ايم.
عباس حاج رسولى ها، افزود: در سال هاى گذشته، از بودجه هاى اختصاص يافته به گسترش و حفظ فضاى سبز مقدارى كاسته مى شد اما در بودجه سال آينده شهردارى اصفهان، نه تنها رديف اعتبار كاهش نيافته بلكه بيش از ۲ ميليارد ريال نيز به ميزان پيشنهادى شهردارى اصفهان افزوده شده است.

قزوين ـ خبرنگار «ايران»: همزمان با شروع فصل زراعى جديد رهاسازى بچه ماهى در استخرهاى ذخير آب كشاورزى در تمام شهرستان هاى استان قزوين آغاز شد.
مهندس جلوخانى، مدير شيلات استان قزوين با اعلام اين مطلب، تصريح كرد: تعداد ۱۰ هزار قطعه بچه ماهى خاويارى از نژاد فيل ماهيان در ۵ مزرعه شهرستان هاى آبيك، قزوين و بوئين زهرا رهاسازى شد.
وى گفت: ماهيان خاويارى پس از ۳ سال پروارى به وزن متوسط ۸ـ ۷ كيلوگرم رسيده و بازارى خواهند شد.
مدير شيلات استان قزوين پيش بينى كرد: توليد ماهى در سال ۸۷ در استان قزوين به يك هزار و ۲۰۰ تن خواهد رسيد كه ۲۵ درصد توليد گوشت ماهى در استخرهاى خرد و دومنظوره كشاورزى اين استان توليد خواهد شد.
وى، همچنين از ورود يك ميليون و ۵۰۰ هزار قطعه تخم چشم زده ماهى از نژادهاى آمريكايى، دانماركى و فرانسوى به استان خبر داد و افزود: اين ميزان به منظور افزايش توليد در واحد سطح و اصلاح نژاد مولدان در سال ۸۶ صورت خواهد گرفت.

يزد- خبرنگار «ايران»: رئيس سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى استان يزد از توزيع بيش از ۷۰۰ هزار نوع اقلام فرهنگى اعم از بروشور، كتاب، سى دى، نقشه در ايام عيد در ميان مسافران نوروزى خبر داد.
عزيزالله سيفى با بيان اينكه از هتل ها ومراكز اقامتى نيز خواسته شده تا در صورت امكان تعداد تخت هاى خود را افزايش دهند گفت: شهردارى موظف شد تا فضاهاى باز، پارك ها و ميدان ها را براى استقرار مسافران آماده كند.وى تعداد مسافران ورودى به استان يزد را در ايام نوروز بيش از ۳‎/۵ ميليون نفر پيش بينى كرد و افزود: ۳ هزار كلاس درس در ايام نوروز براى اسكان تعدادى از مسافران آماده شده است.
وى يكى از دلايل عمده افزايش استقبال مسافران و گردشگران از استان يزد را فعال بودن آژانس هاى مسافربرى دانست و خاطر نشان ساخت، در حال حاضر زيرساخت ها براى فعال شدن صنعت توريسم در استان مهيا شده است.
رئيس سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى استان يزد با اشاره به بهره بردارى از هشت هتل در استان ابتداى سال تاكنون و نيز گشايش ۳ هتل در هفته آينده، يادآور شد، يك شركت خصوصى موظف شده است تا خانه هاى خالى و منازلى كه امكان در اختيار گذاشتن برخى اتاق هاى خود را به مسافران دارند شناسايى كند.

شيراز - خبرنگار «ايران»: در آستانه فرارسيدن نوروز و سال جديد، مراسم غبارروبى و عطرافشانى ضريح مطهر حضرت احمدبن موسى شاهچراغ عليه السلام در شيراز انجام گرفت.
اين مراسم با شركت خادمان بارگاه مقدس شاهچراغ عليه السلام و تعدادى از اعضاى هيأت علمى دانشگاه علوم پزشكى شيراز و دانشگاه مهندسى دانشگاه شيراز و جمعى از فرهنگيان در كسوت خادمان افتخارى آن حضرت از ساعت ۲۳ روز سه شنبه ۲۱ اسفند ماه آغاز شده و تا ساعت ۳ بامداد چهارشنبه به طول انجاميد.
شركت كنندگان در اين مراسم پس از خواندن دعاى اذن دخول و اجراى آداب زيارت، به قرائت دعاى توسل، دعاى فرج و دعاى مخصوص آيين غبارروبى پرداختند.
اين مراسم روحانى با صيقل دادن نقره كارى هاى ضريح مطهر و درهاى حرم به وسيله ابزار و حلال هاى مخصوص جلاسنج هرايى از سوى اتحاديه نقره كاران شيراز ادامه يافت.
شست وشوى ضريح و حرم مطهر حضرت شاهچراغ عليه السلام با گلاب ناب ميمند، آخرين مرحله غبار روبى و عطرافشانى بود كه از سوى ارادتمندان آن حضرت برگزار شد.
بارگاه مقدس حضرت احمدبن موسى عليه السلام همه ساله در لحظه تحويل سال، شاهد حضور هزاران نفر از شهروندان شيرازى و زائران ايرانى است كه نوروز خود را با پاى بوسى اين بزرگوار در فضايى ملكوتى و روحانى و با توسل به ساحت مقدس آن حضرت آغاز مى كنند.
حضرت سيد امير احمد عليه السلام ملقب به شاهچراغ و سيدالسادات الاعاظم فرزند بزرگوار امام موسى بن جعفرعليه السلام و برادر امام على بن موسى الرضا عليه السلام است.

بندرعباس - خبرنگار «ايران»: عمليات ساخت نيروگاه سيكل تركيبى ۵۰۰ مگاواتى پاسارگاد در قشم با سرمايه گذارى ۲ هزار و ۵۳۰ ميليارد ريالى آغاز شد.
مهندس محمد بهزاد، مديرعامل سازمان توسعه برق ايران در حاشيه مراسم آغاز عمليات ساخت نيروگاه ۵۰۰ مگاواتى قشم در جمع خبرنگاران گفت: در راستاى توسعه ظرفيت هاى توليد برق و رشد مصرف صنايع در قشم و استان هرمزگان، نيروگاه سيكل تركيبى ۵۰۰ مگاواتى با ۲ واحد گازى هر يك به ظرفيت ۱۶۲ مگاوات و يك واحد بخار به ظرفيت ۱۶۲ مگاوات ساخته مى شود.
وى افزود: نيروگاه ۵۰۰ مگاواتى قشم در زمينى به وسعت ۵۰ هكتار در جزيره قشم با سرمايه گذارى ۷۳۰ ميليارد ريالى و ۱۵۰ ميليون يورو ظرف مدت ۳۰ ماه ساخته مى شود.
وى با اشاره به مشاركت وزارت نيرو، توانير و سازمان توسعه برق ايران و سازمان منطقه آزاد قشم در اجراى اين طرح ملى و بزرگ اظهار داشت: سرمايه گذاران اين طرح عظيم شركت الماتكو، ساختمان پگا، والا انرژى و بانك پاسارگاد است.
محمد اصغرى، مديرعامل سازمان منطقه آزاد قشم نيز گفت: توسعه و ساخت زيرساخت ها بويژه در بخش تأمين صنايع انرژى در دستور كار سازمان منطقه آزاد قشم قرار دارد.
وى با اشاره به توسعه صنايع در جزيره قشم اظهار داشت: توسعه صنايع بويژه صنايع انرژى بر، محتاج تأمين انرژى بويژه در بخش برق است كه ساخت نيروگاه ۵۰۰ مگاواتى پاسارگاد در جزيره قشم موجب رشد سريع صنايع در اين منطقه مى شود.وى با اشاره به اعطاى مجوز سرمايه گذارى ۶۰۰ ميليون دلارى در بخش صنايع در منطقه آزاد قشم تصريح كرد: با توجه به نياز روزافزون صنايع منطقه آزاد قشم به انرژى، اميدوار هستيم با ساخت نيروگاه ۵۰۰ مگاواتى پاسارگاد شاهد رشد و رونق صنعت و تجارت در منطقه آزاد قشم باشيم.
در ادامه مهندس يزدگردى، عضو هيأت مديره شركت قشم مولد در مراسم آغاز عمليات ساخت نيروگاه ۵۰۰ مگاواتى پاسارگاد در قشم گفت: با توجه به رشد مصرف انرژى در كشور بويژه در بخش صنايع، بايد سالانه ۱۰ نيروگاه با ظرفيت برابر با نيروگاه ۵۰۰ مگاواتى پاسارگاد ساخته شود.براساس اين گزارش نيروگاه سيكل تركيبى ۵۰۰ مگاواتى پاسارگاد در قشم به روش B.o.o (ساخت، مالكيت و بهره بردارى) ساخته مى شود.

اصفهان- خبرنگار «ايران»: از ميان بناى چهلستون اصفهان، تور گردشگرى روى ماه به صورت آنلاين پخش خواهد شد.
محمد آكوچكيان، مدير فناورى اطلاعات و ارتباطات سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى استان اصفهان با اشاره به تور هاى گردشگرى فضايى و پخش آن به صورت آنلاين افزود: از سال گذشته تاكنون ما چند پديده نجومى را از طريق وب سايت سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى اصفهان و هر بار از ميان يكى از بناهاى شاخص اصفهان به صورت آنلاين پخش كرده ايم.
وى ادامه داد: پخش زنده اين پديده براى نخستين بار در سطح منطقه خاورميانه انجام مى شود و با استقبال بسيارى از طرف مردم در داخل و خارج كشور روبه رو شده است.
آكوچكيان به همكارى رصدخانه كوثر يك اصفهان با سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى استان اصفهان اشاره كرد و افزود: گردش روى ماه به اين صورت انجام مى شود كه تصاوير دريافت شده به وسيله تلسكوپ از رصدخانه كوثر يك اصفهان به صورت آنلاين براى كاربران اينترنت در هرجايى و بدون محدوديت بازديد پخش مى شود. وى اضافه كرد: كاربران و علاقه مندان احتياج به نصب نرم افزار خاصى براى ديدن اين تور فضايى ندارند و تنها به يك خط متصل به اينترنت و مرورگر اينترنتى براى بازديد از وب سايت سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى استان اصفهان نياز دارند. اين تور گردش روى ماه روز پنجشنبه ۲۳ اسفندماه از ساعت ۱۹ تا ۲۰ در وب سايت سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى استان اصفهان به نشانى www.Isfahancht.ir براى علاقه مندان قابل مشاهده است.

قم - خبرنگار «ايران» : كاروانسراى پاسنگان قم به منظور مرمت، تغيير كاربرى، بهره بردارى مناسب و جذب گردشگران به بخش خصوصى واگذار شده است.
مهدى متقيان، رئيس سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى استان قم در جمع خبرنگاران با بيان اين كه سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى تنها نقش نظارت و مشاوره را در مرمت و بهره بردارى مناسب از اين كاروانسرا برعهده دارد، گفت: بخش خصوصى در حال مطالعه طرح هاى مرمت كاروانسراى پاسنگان است و جلسات متعددى به منظور تأييد طرح هاى مرمت با حضور كارشناسان حوزه ميراث فرهنگى برگزار شده است.وى واگذارى كاروانسراى پاسنگان به بخش خصوصى در قالب صندوق حفظ، احيا و بهره بردارى از اماكن تاريخى را موضوع قانون برنامه چهارم توسعه دانست و تصريح كرد: سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى استان قم براى واگذارى ساير كاروانسراهاى استان قم به بخش خصوصى اعلام آمادگى كرده است.

مشهد ـ خبرنگار «ايران»: تاغزارهاى حومه سبزوار و ديگر عرصه هاى ملى منابع طبيعى اين شهرستان در معرض تخريب قرار دارد.
مسعود وظيفه دار يزد، رئيس اداره منابع طبيعى سبزوار گفت: تاكنون ۴۰ هزار هكتار تاغزار درحومه سبزوار براى جلوگيرى از هجوم ماسه هاى روان به داخل شهر و روستاهاى اطراف آن كشت شده است. وى به تخريب اين تاغزارها و ديگر عرصه هاى ملى منابع طبيعى از سوى برخى افراد اشاره كرد و گفت: در راستاى حفاظت از اين منابع، يگان حفاظت شامل ۱۳ نفر نيرو در شهرستان تشكيل شده است.
وى با بيان اين كه اداره منابع طبيعى در بخش حفاظت از عرصه هاى ملى با كمبودهاى زيادى مواجه است، ابراز اميدوارى كرد با تمهيدات اداره كل منابع طبيعى استان، براى حفاظت بيشتر از عرصه هاى ملى منابع طبيعى، بسيج سازندگى نيز وارد عمل شود.
وى وظايف اداره منابع طبيعى را شامل احيا، حفاظت، توسعه و بهره بردارى از منابع ملى طبيعى عنوان كرد و گفت: عمده فعاليت اين اداره و سازمان جنگل ها و مراتع، حفاظت از عرصه هاى ملى است.
وظيفه دار يزد، انجام درست اين عمليات را موجب صرفه جويى در هزينه احياى عرصه هاى ملى عنوان كرد و افزود: مراجع قضايى شهرستان تاكنون همكارى خوبى در اين موضوع داشته اند و در عين حال بايد براى رسيدگى سريع تر به پرونده متخلفان اقدام كنند.
وى منابع ملى اين شهرستان را يك ميليون و ۲۰۰ هزار هكتار اعلام كرد و اظهار داشت: تاكنون ۶۰۰ هزار هكتار از اراضى مرتعى اين شهرستان مميزى شده و تا پايان برنامه چهارم توسعه ساير اراضى نيز مميزى خواهند شد.
وى با اشاره به اين كه به دامداران ذى حق در مراتع مميزى شده پروانه چرا داده شده است، افزود: دامداران بايد براى كسب و استفاده از پروانه چراى دام توجيه شوند.
وى به اقدام هاى اين اداره در راستاى مهار كانون هاى فرسايش بادى اشاره كرد و گفت: امسال ۴۰۰ هكتار از منطقه بادغوس داورزن سبزوار بذر پاشى و ۹۰۰ هكتار آن نهالكارى شده است و اميد است امسال اين عمليات در منطقه بادغوس به پايان برسد.
وظيفه دار راكد ماندن عمليات بيابان زدايى منطقه برآباد سبزوار را ناشى از مطرح شدن مهار كانون هاى فرسايش بادى و در نتيجه عدم اختصاص اعتبار عنوان كرد.
وى از تعامل اين اداره با نهضت سواد آموزى و مديريت آموزش و پرورش اين شهرستان براى فرهنگ سازى و حفظ عرصه هاى ملى منابع طبيعى ياد كرد.
وى افزود: بازديد ۴۵ نفر از دبيران جغرافيا و علوم اجتماعى سبزوار از حوزه آبخيز مهر، بازديد دادياران و قضات اين شهرستان از منطقه بادغوس داورزن و اجراى مانور حفاظت در سطح شهر سبزوار و بخش ششتمد، به عنوان يكى از بخش هايى كه در آن تجاوز نسبت به عرصه هاى ملى زياد است، از جمله بخشى از اقدام هاى اين اداره در هفته منابع طبيعى بوده است.

] ندا سيجانى[

در پناه كوه زاگرس و حاشيه شمالى شوش تپه هاى ميان رودخانه دز و كارون از يك تپه بزرگ و نسبتاً مرتفع و چند تپه كوچك تشكيل شده اند. اين تپه ها روزگارى پوشيده از كوزه شكسته هاى فراوانى بود كه پس از نخستين مطالعه و بررسى روشن شد از عهد پيش از خط باقى مانده اند.
اين منطقه در جلگه اى كه آبادى هاى شاه آباد در شمال، شلگهى در غرب، كهنك در شمال شرقى و دولتى و جليعه در جنوب آن واقع اند و در ميان دشتى وسيع و در ۴۰ كيلومترى جنوب شرقى دزفول قرار دارد.
چغاميش شهرى از دوران پيش از اختراع خط است و قدمت آن به حدود ۳۴ قرن پيش از ميلاد مى رسد. چغاميش را بايد نخستين مركز در ايران دانست كه خط و كتاب، اول بار در آنجا ظاهر شده است. امتياز حفارى اين تپه را هيأت مشترك باستان شناسان اعزامى از دانشگاه كاليفرنيا و مؤسسه شرق شناسى دانشگاه شيكاگو به سرپرستى پروفسور پينهاوس دولوگاز به نام مؤسسه اورينال از ايران درخواست كرد. پس از وى دكتر هلن كانتور در سال هاى ۱۹۶۱ تا ۱۹۷۶ ميلادى كاوش كرد. اين دانشمندان ۴ بار و به تناوب در تپه هاى چغاميش به كاوش هاى باستان شناسى پرداختند. در ميان اشياى مكشوفه، قديمى ترين و جالب ترين سند دريانوردى را كه به نوشته آنها ريشه فرهنگى آن به ۶ هزار سال قبل از ميلاد برمى گردد كشف كرده و به جهانيان عرضه داشته اند. اين مهر گلين، يك كشتى را با سرنشينانش نشان مى دهد. در اين كشتى يك سردار پيروز ايرانى، بازگشته از جنگ، نشسته و اسيران زانوزده در جلوى او ديده مى شوند همچنين در اين مهر يك گاو نر و يك پرچم هلالى شكل هم ديده مى شوند. نقش هاى برجسته پاسارگاد نمايانگر توانمندى دريايى ايرانيان و فرمانروايى ايشان برهفت درياست. اما در ارتباط با سند دريايى ايرانيان كه در چغاميش كشف شده بايد گفت برخى از گوياترين كشفيات در چغاميش اثر مهرهاى استوانه اى است. اين مهر ها قطعات سنگى بودند كه روى آنها تصاويرى حك شده بود كه با اين وسيله روى ظروف و غيره علامت گذارى مى كردند. يكى از اين مهر ها پادشاهى را نشان مى دهد كه از جنگ برمى گردد كه در قايقى نشسته و عده اى اسير دست بسته در جلوى پاهاى او افتاده اند. در يك دست فرمانده، گرز و در دست ديگرش ريسمانى است كه با آن اسيران را نگاه داشته است. در اين كشتى تصوير دريانوردى به چشم مى خورد كه يكى از آنها روى دماغه كشتى نشسته و شيئى شبيه علامت يا پرچمى را در دست دارد.
به اعتقاد پروفسور دولوگاز اين تصوير نمايشگر يك جنگ دريايى است كه به احتمال زياد در رودخانه هاى داخلى روى داده. چند لوح گلى نيز با اشكالى از نقطه و خط فشرده كشف شده و عقيده بر اين است كه اينها تنها سيستم اعداد بود كه به احتمال قوى براى مقاصد حسابدارى به كار مى رفته است. اما مشاهده گاو لوح روى اين نقش گلى كه يكى از جاشوها به مراقبت از آن مى پردازد حاكى از آن است كه فرمانده كشتى از راه دورى برمى گردد و نيز رسم همراه بردن حيوانات زنده در كشتى ها از زمان هاى گذشته ميان دريانوردان ايرانى خليج فارس معمول بوده است. در ميان چيزهاى فراوان و مختلف دوران پيش از خط آنچه از همه پرمعناتر بود و ما را بهتر به چگونگى آن دوران آگاه كرد اثر مهرهاى استوانه اى روى گل نرم بود. صحنه ها و موضوع هايى كه صدها اثر مهر يافته شده در چغاميش را نشان مى دهند بسيار تنوع دارد. در اين نقش ها جانور، آدم و ديو هر كدام به فعاليتى سرگرم هستند و ساده ترين اين طرح ها كه تنها جانوران و گياهان را نشان داده از هنر پيشرفته حكاكى روى سنگ حكايت مى كند. حالت هاى اصلى جانوران با برجستگى هاى دقيق تجسم يافته است. اگر هنرمندان به طور كلى از واقعيت الهام مى گرفته اند اسير اوهام نمى شده اند. موجودات غيرواقعى مانند بز كوهى دوسر يا شيرى كه مانند آدم زانو زده آزادانه با دنياى واقعى درآميخته است. در آنها صحنه هاى فعاليت انسانى با واقع بينى ترسيم شده است. از جمله در آنها مردانى ديده مى شوند كه بز و گوسفندى را راهنمايى مى كنند، قسمت هاى خالى صحنه عموماً با ظرف هايى پر شده كه ظاهراً شبانان و ماست بندان به كار مى برده اند، روى دو قطعه گل كه اثر يك مهر منعكس است ۲ زن ديده مى شود، يكى سمت راست نشسته نخ مى ريسد و ديگرى مشكى دو دهانه را مى زند.
بخش بزرگى از مهرهاى چغاميش موضوع هاى نظامى را نشان مى دهد. روى ديگر نمونه هايى از جنگ ها ديده شده است. روى يك اثر مهر چهره بزرگ تيراندازى ديده مى شود كه تجهيزات وى جزو به جزو پيداست. اين صحنه كه تا به امروز در هيچ كجا مانند ندارد گروهى مرد را نشان مى دهد كه با گام هاى فشرده راه مى روند، گويا يك واحد نظامى آزموده و با انضباط است. همچنين در اين تپه تعداد زيادى الواح گلى (شمارشى) و قطعات و ظروف و كاسه هاى سفالى مشهور به «لبه واريخته» كه از سفالينه هاى شاخص دوره آغاز كتابت است به دست آمده است؛ سفال هايى كه سخت صيقل يافته و اغلب اين سفال ها با موضوع هايى نقاشى شده كه به طرز شگفت انگيزى به نسبت آن زمان پيشرفته بوده است. سفال هاى دوران هاى بعدى با نقش هاى هندسى تزئين شده كه تَنگ هم و با موتيف هاى مخصوص قلم خورده است. مقدار زيادى سفال به ابعاد و شكل هاى مختلف از آنجا بيرون آمده است. از قوطى كوچك آرايشى گرفته تا خم هاى بزرگ ثابت كه براى انبار كردن آذوقه به كار مى رفته است كه همه منعكس كننده شغل هاى اهالى و كارهاى مربوط به محله هاى مختلف شهر است وچند شيئى كيشى كه نشانه هايى از زندگانى مذهبى است.
چغاميش به شماره ۴۸۷ در سال ۱۳۴۴ در فهرست آثار ملى به ثبت رسيده است و نام يكى از بخش هاى سه گانه شهرستان دزفول به مركزيت شهرك دولتى است. بنابر سرشمارى مركز آمار ايران، جمعيت بخش چغاميش شهرستان دزفول در سال ۱۳۸۵ برابر با ۲۸ هزار و ۳۶۸ نفر بوده است.