سارى ـ خبرنگار«ايران»: معافيت اماكن اقامتى ساحلى دولتى از شمول ماده ۱۶۰ قانون برنامه منوط به كسب مجوز از وزارت اقتصاد و دارايى و معاون اجرايى رئيس جمهور است.
معاون گردشگرى سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى مازندران در كارگاه آموزشى مجتمع هاى دولتى در سارى با بيان اين مطلب، افزود: هم اكنون ۵۲ مجتمع دولتى در مازندران وجود دارد كه به واسطه ماده ۶۳ قانون آيين نامه اجرايى، ۵۰ درصد امكانات آنان در اختيار مردم قرار گرفته است.
محمدرضا شيدفر، فرهنگ سازى براى دائمى كردن فرهنگ سفر و اجراى آن در قالب تورهاى گروهى را مثبت ارزيابى كرد و گفت: نخستين گام در توسعه گردشگرى، ايجاد زيرساخت هاى لازم و با استفاده از ظرفيت هاى اساسى در اين بخش بوده است.
وى يادآور شد: سلسله كلاس هاى آموزشى مديريت توريسم براى آموزش مديريت توريسم و آموزش مديران اين مجتمع ها در دستور كار قرار دارد تا علاوه بر آشنايى مديران اين مجتمع ها با اصول مديريت گردشگرى، اطلاعات لازم براى درآمدزايى تأسيسات در اختيارشان قرار گيرد.
به گفته شيدفر، در صورت تعامل مديران مجتمع هاى دولتى مشمول ماده ۶۳ براى بالا بردن سطح اشتغال اين تأسيسات در تمامى فصول سال تفاهم نامه اى با كارگزاران سفرهاى ارزان قيمت منعقد خواهد شد و سازمان اين آمادگى را دارد براى نصب دستگاه هاى كارت خوان سفركارت بدون كمترين هزينه در ظرف ۴۸ ساعت اقدام كنند.
معاون گردشگرى مازندران يادآور شد: برنامه ريزى براى قشرهاى كم درآمد جامعه كه توانايى اقامت در هتل ها را ندارند يكى از رسالت هاى برنامه ريزان گردشگرى در كشور بوده و اماكن اقامتى دولتى با امكانات مناسب بهترين گزينه اى است كه مى تواند براى استفاده هموطنان اختصاص يابد.

همدان ـ خبرنگار«ايران»: اعتبار ساخت مجتمع فرهنگى ورزشى توانبخشى ايثارگران در استان همدان تأمين شد.
امير غلامى خجسته رئيس بنياد شهيد و امور ايثارگران استان همدان با بيان اين مطلب گفت: ۲ ميليارد تومان از اعتبارات استانى و ۲ ميليارد تومان از اعتبار ملى براى ساخت اين مجتمع اختصاص يافته است.
وى در رابطه با وام هاى مسكن ايثارگران افزود: هزار و ۳۰ نفر از فرزندان شهدا نيز از تسهيلات مسكن بهره مند مى شوند. خجسته ادامه داد: امسال ۷۰۰ ميليون تومان اعتبار به امر مسكن اختصاص داده شده بود كه مشكل ۳۵۰ نفر را حل كند كه با توجه به تورم، تنها بخشى از مشكل مسكن را حل كرد اما بحث مسكن ايثارگران از سال ۸۱ شروع شده بود و در سال ۸۵ با توجه به قضيه تورم، وام به ۱۲ ميليون با تبصره ۴ درصد رسيد.
وى درباره بحث اشتغال نيز عنوان كرد: سعى كرديم در جامعه هدف خود مشكل بيكارى را به حداقل برسانيم با توجه به اين كه آمار بيكارى در استان ما بسيار بالا بود ما براى نزديك به يك هزار نفر اشتغال ايجاد كرده ايم و اكنون در زمينه اشتغال براى آزادگان مشكل خاصى نداريم.
خجسته مهم ترين شعار سال آينده سازمان بنياد شهيد را ترويج فرهنگ شهادت خواند و يكى از رسالت هاى مهم بنياد شهيد را انتقال فرهنگ شهادت به نسل بعد برشمرد و توانمند سازى عزت بخشى و هويت بخشى را اهداف اصلى عنوان كرد. وى همچنين مهم ترين كارهاى سال ۸۶ را برگزارى ۹۰۰ يادواره در سطح استان و جمع آورى حدود ۴ هزار و ۵۰۰ سند و مدرك شهدا دانست.

بندرعباس - خبرنگار «ايران»: در ۱۱ ماهه امسال حوادث منجر به فوت جاده اى در استان هرمزگان نسبت به مدت مشابه پارسال ۳۰ درصد كاهش يافت.
فرمانده پليس قرارگاه پليس راه استان هرمزگان با اظهار خرسندى از روند رو به كاهش تصادفات مرگبار گفت: طرح نوروزى امسال نيز از ۲۵ اسفند تا ۱۷ فروردين سال جديد ادامه خواهد داشت و جمعاً ۴۵ تيم آشكار (پليس) به صورت گشت و مستقر در حوزه، ۵ تيم كنترل نامحسوس به منظور تقويت ناوگان و ۹ دستگاه موتوسيكلت پليس همه محورهاى فرعى را زير پوشش ترافيكى قرار مى دهند و امنيت مطلوبى در جاده هاى اصلى و فرعى استان هرمزگان ايجاد خواهد شد.
سرهنگ تيمور سپهوند افزود: جمعاً ۱۵۰ نفر نيروى كمكى از مركز فرستاده شده و با نيروهاى موجود در استان ۴۷ نقطه حساس و خطرناك كه امكان تصادف و حوادث رانندگى است زير پوشش قرار مى گيرد.
وى خاطرنشان كرد: به محور بندرعباس به سيرجان كه حساس ترين محورهاست و محور اسكله پل واسكه آفتاب كه براى نخستين سال به صورت عملياتى در چرخه كار قرار گرفته پوشش خاصى داده مى شود.
وى تصريح كرد: براى هرچه بهتر برقرار كردن امنيت از دوربين هاى سرعت سنج در سطح استان استفاده مى شود.

در استان گلستان تزئين خانه ها براى نوروز، تنها به داخل خانه ها خلاصه نمى شود مردم علاوه بر خانه تكانى همراه با مسئولان دستى به سروگوش ديوارهاى شهر نيز كشيده اند

گلستان ـ خبرنگار«ايران»: هنوز زمستان است، اما علف هاى سبز و تازه با گل هاى زرد، بنفش و آبى همه جا سر از خاك به در آورده و به مردم استان گلستان نويد رسيدن بهار و نوروز را مى دهد.
اين روزها هواى گلستان هم سردى روزهاى زمستانى خود را كم و بيش از دست داده و فرصت مناسبى را براى خانه تكانى فراهم آورده است.
خانه تكانى در گلستان مانند تمام ايران سنتى ملى است كه براى آماده شدن در جشن باستانى ايرانيان يعنى عيد بزرگ نوروز انجام مى شود و نقش اصلى آن را زنان ايفا مى كنند.
شست و شوى فرش ها نيز بخشى از سنت هزاران ساله خانه تكانى است و نشانه آن فرش هايى خيس روى ديوار خانه هاست كه سر به بيرون خم كرده تا با وزش نسيم و تابش آفتاب خشك شوند.
البته شست و شوى قالى و فرش در اين استان هيچ تفاوتى با ديگر جاهاى ايران ندارد، تنها فرق در نوع فرش هاست.
گلستان مركز فرش تركمن است و به همين سبب اين روزها فرش هاى تركمنى قرمزرنگ بيشتر از هر فرش ديگرى از تراس خانه ها آويزان است.
شهربانو كريمى خانم خانه دار گرگانى كه فرش هاى خانه را در حياط شسته مى گويد: شستن قاليچه هاى تركمن در منزل كار آسانى است چرا كه ابعاد اين فرش ها كوچك است و از نظر وزنى نيز سبك تر هستند.
وى اضافه مى كند بايد به فكر روزهاى ابرى و بارش باران هاى ناگهانى هم بود كه كار خشك كردن قاليچه ها را سخت مى كند اما قاليچه هاى كوچك تركمنى اين خوبى را دارد كه همواره مى توان جايى در خانه برايشان پيدا كرد.
همچنين اين قاليچه هاى كوچك خوش رنگ با طرح هاى چند ضلعى يكى از سوغات گلستان نيز به شمار مى آيد كه در اين ا يام شهروندان استان براى هديه دادن و سوغات درصدد تهيه آن هستند.
به همين سبب اكنون فصل رونق خريد قاليچه هاى تركمنى است. يك فروشنده تركمن كه قاليچه ها را روى دوش انداخته و به بازار آورده مى گويد: مسافران نوروزى استقبال خوبى از قاليچه هاى دستباف تركمنى مى كنند و فروش در بندرتركمن، آق قلا و گنبد زياد مى شود.
اسلام حاجى نيا اضافه مى كند چون مردم مى خواهند خانه هايشان را تزئين كنند قبل از ايام عيد فروش قاليچه در استان هم زياد مى شود.
در استان گلستان مانند سراسر ايران تزئين خانه ها براى نوروز، تنها به داخل خانه ها خلاصه نمى شود و مردم دستى به سروگوش ديوارهاى شهر نيز مى كشند.
از اين رو در تعدادى از روستاهاى استان رسمى برجاى مانده كه از روزگاران قديم هنوز وجود دارد كه ديوارها و نماى بيرونى منازل تزئين مى شود.
بر اين اساس، زنان روستايى براى ايام نوروز ديوارهاى خانه را با خميرى از گل نرم قرمز رنگ و با دست اندود مى سازند تا با نو شدن سال، خانه هاى آنها نيز رنگ و بوى تازگى دهد.
بجز تلاش براى خانه تكانى خيابان هاى استان نيز اين روزها مملو از جمعيتى است كه از شهرها و روستاها آمده اند و در تب و تاب خريد شب عيد هستند.
فروشگاه هاى سطح شهر و نمايشگاه هاى فروش بهاره اين روزها مملو از مشترى است و مغازه ها برخلاف ماه ها و هفته هاى قبل يكسره باز هستند.
دستفروش ها هم بساط خود را در خيابان ها گسترده اند و كاسبى مى كنند. شكلات، شيرينى، تنقلات، پوشاك، كفش، تزئينات منزل و خلاصه همه چيز در بساط آنها ديده مى شود.
غفور مازندرانى، دستفروشى كه بساط روسرى هايش را در زمين خاكى كنار يك مغازه پهن كرده، مى گويد: به لطف بهار ما هم به نوايى مى رسيم.
اين جوان ۲۶ ساله روستايى كه از غرب به مركز استان آمده در حالى كه روسرى هاى فروشى را روى دست به عابران نشان مى دهد اشاره مى كند كه اگر مشترى ها بخواهند، اجناسش تخفيف هم دارند.
در اين ايام فروش شمع، عود، ماهى قرمز، نهال، گل و سبزه و ديگر لوازم سفره هفت سين هم از رونق ويژه برخوردار است.
حميد عزيزى، كارگر ساختمانى، مغازه متروكه كارفرماى قديمى اش در خيابان امام خمينى(ره) گرگان را براى چند روزى گرفته و به مردم ماهى و سبزه مى فروشد.
اين جوان كه سبزه ها را در خانه تهيه كرده با پس اندازى كه داشته حدود ۳۰۰ هزار تومان هم ماهى خريده و اميدواراست كه ماهى ها زنده بمانند تا با فروش آنها در اين ايام سودى ببرد.
بجز خيابان هاى اصلى در شهرهاى بزرگ استان، بازارهاى هفتگى نيز مملو از جمعيت هستند و شهروندان بويژه خانواده هاى روستايى از اين اماكن مايحتاج خود را براى سال جديد مى خرند.
دوشنبه بازار بندرتركمن، چهارشنبه بازار گرگان، پنجشنبه بازار آق قلا و جمعه بازار گنبدكاووس مملو از ميوه و تربار محصول استان و همچنين پر از اجناس توليدى داخلى و خارجى براى مردم است.
يكى از روستاييان كه از گرانى مغازه ها به ستوه آمده ترجيح داده براى خريد لباس و كفش براى بچه هايش به پنجشنبه بازار آق قلا بيايد.
وى كه كشاورز است مى گويد با اين كه در بازار روز بايد از دستفروش ها نقد خريد كرد ولى ما اينجا مى آييم تا كمى اجناس را ارزان تر از مغازه ها بخريم.
بازار ماهى فروش ها در شهرهاى استان هم اين روزها پرسرو صدا و شلوغ است به اين سبب كه خوردن ماهى در شب عيد سنت ديرپاى نوروزى در همه جاى ايران از جمله گلستان بوده و هست.
در اين منطقه نيز از ساليان دور مردم دوست داشتند كه شب عيد ماهى سفيد بخورند، اما به سبب كم شدن نسل اين ماهى و كمبود آن، ماهى سفيد شب هاى عيد گران مى شود و بسيارى از مردم، ماهى كپور يا كفال را جايگزين آن مى كنند.
ماهى فروشان اين روزها با اين كه آخرين ماه هاى صيد ماهى است بخاطر شب عيد بازار پررونقى در بازار دارند. ماهى هاى تازه از آب گرفته صيادان بر تخته مغازه ها هر از گاهى حركتى مى كنند و خريداران يكى از آنها را براى شام شب عيد مى خرند.
به عقيده تاريخ نگاران كهنسال ترين آيين ملى ايرانيان، جشن نوروز مسيرى ۳ هزار ساله را پيموده تا به ما رسيده اما آداب اين عيد بزرگ در عصرحاضر با قرون پيش تفاوت چشمگيرى نكرده است.
برهمين اساس تلاش و تكاپو براى برگزارى اين آيين باشكوه ملى در گلستان مانند گوشه گوشه ايران سال هاست كه به همين روال ادامه دارد و امسال نيز تا رسيدن آخرين ساعات سال ۱۳۸۶ ادامه خواهد داشت.

شيراز- خبرنگار «ايران»: ويژه برنامه هاى مراسم پاسداشت روز جهانى شعر از ۲۶ اسفند تا اول فروردين ماه براى دومين سال متوالى در شيراز برگزار مى شود.
مدير بنياد فارس شناسى و دبير ستاد برگزارى سلسله برنامه هاى روز جهانى شعر در شيراز در رابطه با جزئيات اين مراسم اظهار داشت: برنامه ها از ساعت ۱۹ روز يكشنبه ۲۷ اسفندماه در مراسم ويژه اى با حضور پروفسور «درمه» مترجم ايتاليايى ديوان حافظ در محل سالن هاى صدرا و سينا آغاز خواهد شد.
دكتر سعيد زاهد زاهدانى افزود: روز دوشنبه ۲۸ اسفند از ساعت ۸‎/۳۰ صبح تا ۱۳ بعدازظهر به برگزارى و ارائه سخنرانى هاى علمى اختصاص يافته و مراسم شب شعر پيشكسوتان شعر و موسيقى فارس با حضور ۱۰ نفر از شاعران مطرح و پيشكسوت استان از ساعت ۱۹ در سالن هاى صدرا و سينا برگزار مى شود. وى خاطرنشان كرد: ۲۰ نفر از شاعران جوان فارس كه در سال هاى اخير مقام ها و رتبه هاى اول ملى در زمينه شعرسرايى را كسب كرده اند در مراسم ويژه اى از ساعت ۱۹ روز سه شنبه در تالار آزادى به شعرخوانى مى پردازند.
زاهد زاهدانى اضافه كرد: شب شعر بومى سرايان فارس نيز از ساعت ۱۹ روز پنج شنبه اول فروردين ماه برگزار مى شود كه با توجه به مصادف بودن اين روز با آغاز هفته وحدت، از شاعران بومى سراى اهل سنت استان نيز در اين مراسم دعوت به عمل خواهد آمد.
به گفته وى، ستاد برگزارى روز جهانى شعر در شيراز با حضور نمايندگانى از استاندارى فارس، بنياد فارس شناسى، قطب علمى پژوهش هاى فرهنگى و ادبى فارس، بخش زبان و ادبيات فارسى دانشگاه شيراز، انجمن هاى ادبى شهر شيراز، اداره كل فرهنگ و ارشاد اسلامى فارس، شهردارى شيراز و اداره كل ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى فارس از چندى پيش شروع به فعاليت كرده و ساماندهى برنا مه هاى اين مراسم را بر عهده داشته است.
دكتر كاووس حسن لى دبير علمى ستاد برگزارى مراسم روز جهانى شعر در شيراز نيز درباره برنامه هاى همايش علمى اين مراسم توضيح داد: پارسال موضوع، نظريه هاى ادبى معاصر و شعر ايران به عنوان محور اصلى برنامه هاى علمى روز جهانى شعر در شيراز تعيين شد كه خوشبختانه مقالات بسيار ارزشمندى در رابطه با موضوع آن از سوى صاحب نظران ارائه شد و امسال نيز به دليل پرهيز از مقولات تكرارى و كليشه اى، موضوع بررسى جايگاه فارس و تأثير شعر فارس در ديگر مناطق به عنوان محور ارائه مقالات معرفى و برگزيده شد.
وى افزود: در نشست نخست همايش علمى كه از ساعت ۸‎/۳۰ روز دوشنبه ۲۷ اسفند آغاز مى شود پس از ارائه مقاله اين جانب با عنوان جايگاه شعر فارس دكتر ابوالقاسم رادفر در باره آثار و شخصيت نعمت خان عالى شيرازى شاعر، نويسنده، مورخ و شوخ طبع هجو پرداز كه متأسفانه درايران به اندازه هندوستان، شناخته شده نيست به ايراد سخنرانى خواهد پرداخت.
وى تصريح كرد: بازتاب رندى شاعران فارس در غزليات فضولى بغدادى موضوع سخنرانى دكتر عليرضا مظفرى خواهد بود و دكتر محمد كاظم كهدويى پيرامون، سهم سعدى در كتاب هاى درسى افغانستان و دكتر سيداحمد پارسا درباره تأثير شعر سعدى بر ادب كلاسيك كردى به ارائه مقاله مى پردازند.
حسن لى يادآور شد: در نشست دوم همايش علمى، برنامه با سخنرانى دكتر محمد حسين كرمى پيرامون سعدى و كمال خجندى ادامه خواهد يافت و ا هلى شيرازى و تأثير وى بر مثنوى سرايى عاشقانه و تمثيلى موضوع سخنرانى دكتر على اصغرباباصفرى خواهد بود.
دكتر عبدالله واثق عباسى در موضوع سعدى شيراز و سعدى هند، دكتر محمد حكيم آذر درباره اثرپذيرى شاعران سبك هندى از عرفى شيرازى و دكتر مرضيه يحيى پور در زمينه بررسى نقش گلستان سعدى در آثار ديوان بونين روسى، مقالات و سخنرانى هاى علمى خود را ارائه خواهند كرد.
گفتنى است مجموعه مقالات ارائه شده در همايش علمى روز جهانى شعر پارسال در شيراز با موضوع: نظريه هاى ادبى معاصر و شعر ايران به همت كاووس حسن لى جمع آورى و... منتشر شده كه در مراسم امسال ارائه خواهد شد.
به مناسبت روز جهانى شعر امسال، دو كتاب ديگر با عنوان، مقدمه اى بر نقد زيبايى شناسى سعدى اثر دكتر اكبر صياد كوه و ... مثنوى اشترنامه با تصحيح، توضيح و مقدمه دكتر كاووس حسن لى و دكتر كاووس رضايى آماده انتشار شده است.

قزوين- خبرنگار «ايران»: نمايشگاه صنايع دستى و هنرهاى سنتى از سوى معاونت صنايع دستى سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى استان قزوين در نوروز ۸۷ در راسته وزير برپا مى شود.
حميدرضا قاسمى، معاون صنايع دستى سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى استان قزوين با بيان مطلب فوق افزود: نمايشگاه نوروزى سال ۸۶ تجربه خوبى براى برقرارى ارتباط صنايع دستى و هنرهاى سنتى با قشرهاى جامعه بود و استقبال ميهمانان از اين نمايشگاه ما را برآن داشت تا همچون گذشته، نمايشگاه صنايع دستى در راسته وزير كه يكى از بناهاى تاريخى با كاربرى تجارى است براى سال ۸۷ در برنامه هاى نوروزى گنجانده شود.
قاسمى تعداد شركت كنندگان در اين نمايشگاه را ۴۵ غرفه عنوان كرد و گفت: در اين نمايشگاه سعى بر اين است كه از همه صنايع دستى و هنرهاى سنتى كاربردى و احيا شده استفاده شود و صنعتگران نقش چشمگيرى در اين نمايشگاه داشته باشند.
معاون صنايع دستى و هنرهاى سنتى زمان اين نمايشگاه را از ۲ تا ۱۱ فروردين ماه سال ۸۷ دانست و تأكيد كرد: صنايع دستى بومى مانند نگارگرى، قلمدان سازى، سوزن دوزى، حكاكى، قلم زنى، فرشبافى، بافت انواع قالى و گليم، جاجيم بافى، سفالگرى، چلنگرى، خوشنويسى و معرق و همين طور سوغات قزوين و انواع شيرينى جات سنتى استان قزوين به معرض نمايش گذاشته خواهد شد.
گفتنى است، نمايشگاه صنايع دستى و هنرهاى سنتى به مدت ۱۰ روز از ساعت ۱۲تا ۹ صبح و ۱۹تا ۱۵ آماده پذيرايى از ميهمانان نوروزى و همشهريان خواهد بود.
مسئول روابط عمومى سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى همچنين از سايت گردشگرى WWW.qazvin touersim.com خبر داد و افزود: اين سايت به ۶ زبان زنده دنيا داراى اطلاعات گردشگرى، ميراث فرهنگى و صنايع دستى و هنرهاى سنتى به همراه عكس و اطلاعات است كه مى تواند گردشگران را قبل از سفر به شهر تاريخى و كهن قزوين راهنمايى كرده و يا منبعى براى تحقيقات علمى و پژوهشى باشد.

] محمد امين خوش نيت [

دل در گرو عشق مى نهند و بى ادعا و بى صدا، گلستانى از گل و ريحان و سنبل به عرصه هنر هديه مى كنند.
از خاك بى ارزش و آب جارى و روان، زلال حقيقت را به منظر چشم هر ناظرى ميهمان مى كنند و از گردش چرخ «كوزه گرى» چرخ گردون را به بازى مى گيرند تا از ميان اين چرخ و خاك و گردش، نانى حلال به كف آرند و به غفلت نخورند. اينجا سرزمين هنر كوزه گرى است. كوزه گرانى كه دست در دست، آب در خاك، پاى در چرخ و چشم در كوره، كوزه ها مى سازند و اسباب بازى و هنرورزى فراهم. مكتوم دل خويش را نه چون نقاش روى بوم كه روى خاك چون موم پياده مى كنند. احساسات پاك و خالصانه خويش را نه با قلم روى لوح و دفتر كه روى «گِل» مى نويسند. نوشته اى ماندگار، و آنگاه نقش ها و رنگ ها مى زنند اين مصنوعات خاكى و گلى را و چنان ذوق به خرج مى دهند كه هنرمندان چينى ساز كشور چين و ماچين را نيز به تحير وا مى دارند. اگر آنها در كارخانه ها و كارگاه هاى بزرگ و مجهز با دستگاه ها و امكانات بسيار و با استفاده از رايانه و تكنولوژى مدرن روز، دل اشراف زادگان را مى برند، اينجا در اين «دهكده هنر كوزه گرى ايران» دل هر بيننده، از فقير و شهير گرفته تا صغير و كبير را مى ربايند و از خمير تلاش و ضمير زلال خويش، معاش به سماع در گردش چرخ كوزه گرى به راستى اين كوزه گران بى ادعا، شعر كهن ايران زمين و ديار آذربايجان را به فصاحت چنين زمزمه مى كنند كه:«هنر نزد ايرانيان است و بس!»
* كوزه كنان، هنركده سفالين ايران
از تبريز كه به مقصد شهر تسوج در شمال غرب ايران حركت مى كنى، ۳۰ كيلومتر مانده به تسوج، و در فاصله ۶ كيلومترى شهر شبستر، چشمه جوشان و فرح زايى وجود دارد كه خستگى از چهره مسافران مى زدايد و به نيكى، به پيشباز ميهمانان مى رود.
از آب زلال چشمه هميشه جارى «قره كهريز» (كاريز سياه) آبى بر صورت مى زنى و از آن جرعه اى مى نوشى. آنگاه سر را بلند مى كنى تا يادى از تشنه لب كربلا بكنى. در اين لحظه سرشار از شادمانى، چشمانت، «صنايع دستى» چيده شده در اطراف اين چشمه را ميزبان مى شود كه تو را براى لحظاتى به عالم خاطرات و روياهاى شيرين پرواز دهد.
ابتدا تعجب مى كنى كه اين مجسمه هاى هنرمندانه، نقش هاى زيبا و رنگ هاى دل انگيز چگونه در اين حاشيه جاده سربرآورده اند اما چون به ميان آن نقش ها و رنگ ها مى روى، دامن دامن گل و ريحان خوشبوى باغ هنر ايرانى و آذربايجانى را مى بينى كه به دست هنرمندانه كوزه گران آذربايجان، چنين زيبا، شعر خلاقيت بودن سروده اند. آرى اينجا «هنركده كوزه گرى ايران» است. كوزه كنان!
شهر كوچكى كه تا ديروز روستايى بود بى نام و نشان. و اگر نشان داشت به مدد نام «حاج مهدى كوزه كنانى» مالك و صاحب خانه معروف مشروطيت تبريز در خيابان راسته كوچه تبريز بود كه بعدها خانه اش به ستاد فرماندهى مبارزان و مشروطه طلبان و بويژه ستارخان (سردار ملى) و باقرخان (سالار ملى) مبدل گشت. همان مبارزى كه خانه زيبا و دل باز خويش را در اختيار مبارزان قرار داد. خانه او هم اكنون، به يكى از موزه هاى زيبا و جاودانه تبريز تبديل شده است.
«كوزه كنان» جمعيت زيادى ندارد. از مظاهر و مزاياى شهر وشهرنشينى هم چندان بهره اى نبرده اما در عالم هنر، اسم و رسمى براى خود دست و پا كرده است. مردمانش با خاك رس و اندكى آب روى چرخ كوچك گردون، نمايش عشق بازى راه مى اندازند و اپراى مهربانى اجرا مى كنند. سمفونى زيباى طبيعت را روى سِن «خاك و كوزه» به نوا در مى آورند و با قلم ذوق و بر لوح خاك، شعر مهر مى سرايند، سِحر «سير جهان» مى كنند و نرد عشق مى بازند. آنگاه از سر صدق و صفا، محصولات هنرى خويش را به اطراف «قره كهريز» مى آورند تا هم خود به نانى برسند و هم هنر سفالگرى را ميهمان چشمان خسته مسافران كنند.
سال هاست مردمان و ساكنان اين شهر كوچك و روستاهاى اطراف، نان خويش را به عرق جبين هنرمندانه، از اختلاط آب و خاك و از تنور چرخ كوزه گرى درمى آورند. اينجا مرد و زن و كوچك و بزرگ، شغل اصلى شان كوزه گرى است. البته كوزه گرى تنها عنوان است وگرنه از گلدان هاى بزرگ و كوچك گرفته تا قلك هاى كودكانه و دلفريب، مجسمه هاى رنگى ساخته شده از گل و رس (و نه چينى گرانقيمت!) حاصل تلاش هنرمندانه آنهاست. اما در هرحال، همه اين محصولات حول محور «كوزه» و كوزه گرى مى چرخد. در سال هاى دور، آن زمان كه محصولات پلاستيكى و فرآورده هاى نفتى دردسر آفرين! پا به عرصه وجود ننهاده بود، كوزه اى پر از آب زلال و خنك، هميشه همراه كشاورزان، دامداران، چوپانان و خانواده ها بود. خاك رس و كوزه هاى سفالى، به خاطر ويژگى خاصى كه داشته و دارند، تا مدت هاى بسيار آب را خنك و تميز نگه مى دارند. بنابراين، كوزه، نماد صافى و صداقت و لطافت است.
* يكصد كوزه گر در ۲۵ كارگاه
كارگاه هاى كوچك و بزرگ بسيارى در اين منطقه از آذربايجان شرقى، به وجود آمده و فعاليت مى كنند. هر چند كه چندسالى است، هجمه محصولات ساير سفالينه هايى كه اغلب از هنر ايرانى عارى است و جز رنگ و لعابى فريبكارانه، بيش نيستند، آثار اصيل و ماندگار «كوزه كنان» را تهديد مى كنند. كوزه كنان اكنون بالغ بر ۵ هزار نفر جمعيت دارد. اين شهر كوچك ۲۵ كارگاه سفالگرى را كه در هر كدام حداقل ۳ ۴، نفر مشغول كار هستند در دل خود جاى داده است.
به عبارت ديگر نزديك به ۱۰۰ خانوار اين شهر از طريق كوزه گرى امرار معاش مى كنند. اين تعداد البته غير از آمار افرادى است كه چه به صورت مستقيم و چه به صورت غير مستقيم در زمينه هاى مرتبط اين هنر از قبيل: حمل و نقل خاك، جابه جايى محصولات توليد شده، ساخت و اداره كوره ها، فروش، خدمات و . . . فعاليت مى كنند.
به گفته «امام على معتمد كوزه كنان» مدير عامل تعاونى سفالگران كوزه كنان در حال حاضر، ۲ شركت تعاونى، شاغلان اين رشته را زير پوشش حمايتى خود دارد. از او درباره سابقه و تاريخچه ساخت كوزه و سفال در اين منطقه پرسيديم. به اعتقاد وى، ريشه حرفه و هنر سفالگرى، به دوران پيش از اسلام و حتى زمان حضرت نوح پيامبر برمى گردد. چرا كه به گواه مورخان آن حضرت نيز، از كوزه هاى سفالين و لوازم ساخته شده از خاك رس و سفال استفاده مى كرد. با آن كه كشف اشياى باستانى و تاريخى سفالين در اين منطقه و يا ساير نقاط كشور، به خوبى به اثبات رسانده است كه خاستگاه اين هنر نزد ايرانيان است و بس.
همچنان كه «كاريز» يا كهريز (قنات) از ابتكارات و ابداعات ايرانيان در طول تاريخ است و تمدن هاى اصيل ايرانى نيز در كنار اين كاريزها شكل گرفته اند.
وجود ۲ نقطه مسكونى در اين منطقه به نام هاى «آق كهريز» و «قره كهريز» (كاريز سفيد و كاريز سياه) گواه اين مدعاست.
به هر حال اين نكته كه صنعت كوزه گرى در ايران و در حاشيه كاريزها شكل گرفته ترديدى نيست. هر چند كه رونق صنعت حمل و نقل به همان اندازه كه موجب رونق حرفه كوزه گرى شده، اصالت آن را نيز تهديد كرده است.
* تهديد سفالينه هاى رنگين
صنايع خوش آب و رنگ شهرهاى ديگر كه نه بر پايه خلاقيت و اصالت كه بر محور تقليد و كپى بردارى و توليد انبوه با استفاده از ماشين آلات مدرن شكل گرفته، اكنون عرصه را بر توليدات ساكنان اين شهر كوچك تنگ كرده است. همين توليد انبوه سبب شده تا محصولات استان هاى ديگر كشور (از جمله همدان) سر از اينجا در آورند. البته حضور صرف محصولات هنرى در نقاط مختلف شهرى، به خودى خود اشكالى ندارد اما اگر اين حضور غيرمنطقى ميهمان ناخوانده، هنر ميزبان را مورد تهديد قرار دهد، اوضاع نگران كننده مى شود و خود به چشم خويشتن اطمينان خواهيد يافت كه:
قلندران حقيقت به نيم جو نخرند
قباى اطلس آن كس كه از هنر عارى است
اكنون «كوزه كنان» و «قره كهريز» براى همه رهگذران جاده باصفاى تبريز تا تسوج و اروميه، نماد زيبايى صادقانه، خلاقيت جاودانه و داراى محصولاتى منصفانه از نظر قيمت است. اگر نمى توانيد صنايع دستى گرانقيمت ساخته شده از چينى را بخريد اما دل به زيبايى سپرده ايد، حتماً به «قره كهريز» و «كوزه كنان» سرى بزنيد.