شيراز ـ خبرنگار «ايران»: وجود بناهاى ارزشمند تاريخى و فرهنگى، جاذبه هاى طبيعى منحصربه فرد، آب و هواى مناسب، موقعيت جغرافيايى فارس، و مردمان خونگرم و ميهمان نواز و ده ها جذابيت عمده ديگر، فارس و شيراز را به عنوان مقصد گردشگرى بسيارى از هموطنان در ايام مختلف سال بويژه نوروز مطرح كرده است.
در آستانه فرارسيدن نوروز مردم و مسئولان فارس، برنامه هاى وسيع و متنوعى براى پذيرايى از ميهمانان نوروزى تدارك ديده اند. براى پذيرايى از ميهمانان نوروزى تدارك ديده اند.
دكتر محمدرضا بذرگر، رئيس سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى استان فارس درباره برنامه هاى پيش بينى شده در ايام نوروز گفت: مراسم استقبال از نخستين ميهمان نوروزى شيراز پس از تحويل سال نو با اهداى گل و شيرينى و هداياى ويژه در دروازه قرآن و فرودگاه بين المللى شهيد دستغيب اين شهر انجام مى شود. وى همچنين درباره ستادهاى تسهيلات نوروزى گفت: امسال از اول دى ماه جلسات ستادهاى تسهيلات نوروزى استان تشكيل شد و طبق برنامه ريزى هاى صورت گرفته ۳۳ ستاد تسهيلات نوروزى در ۲۵ شهرستان فارس و ۹ ستاد نيز در شهرستان شيراز راه اندازى شده است. وى با بيان اين كه ستادهاى شيراز شامل ۴ ستاد مربوط به شهردارى شيراز و ۴ ستاد مربوط به اسكان آموزش و پرورش و يك ستاد نيز مستقر در سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى فارس است، اظهار داشت بيش از ۱۲ هزار كلاس درسى در سطح استان و ۳۲ كمپينگ موقت در ۲۵ شهرستان فارس به صورت چادر و كانكس با ظرفيت بيش از ۱۲ هزار چادر، همچنين تعداد ۴۹ هتل و هتل آپارتمان، پانسيون و متل با ظرفيت بيش از ۴ هزار و ۵۰۰ تخت و ۱۵۰ ميهمانپذير با ظرفيت بيش از ۱۰ هزار تخت در فارس آماده پذيرايى از ميهمانان نوروزى است. بذرگر در ادامه خاطرنشان كرد از ظرفيت حسينيه ها و سالن هاى ورزشى و نمازخانه و اتاق هاى فرهنگسراها، خوابگاه هاى دانشجويى و ميهمانسراى ادارات به عنوان فضاهاى اقامتى براى اسكان ميهمانان نوروزى استفاده مى شود.
رئيس سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى فارس با اشاره به اين كه در شيراز ۴۰ حسينيه براى اقامت ميهمانان نوروزى مهيا شده است، درباره اقدامات ستاد تسهيلات سفرهاى استان فارس در زمينه تبليغات و اطلاع رسانى در ايام نوروز ۱۳۸۷ گفت: ايجاد ۶۰ دفتر اطلاع رسانى گردشگرى در سطح استان فارس در مبادى ورودى استان، فرودگاه ها و پايانه هاى مسافربرى و در ميدان هاى شهرها و... همراه با توزيع نقشه، بروشور، كتابچه و راهنماى نوروزى به صورت رايگان از سوى سازمان ميراث فرهنگى ، صنايع دستى و گردشگرى فارس، سازمان جوانان هلال احمر و شهردارى شيراز، همچنين استقرار ۱۵۰ نفر راهنماى آموزش ديده ملبس به لباس فرم و داراى كارت در اماكن تاريخى و فرهنگى به منظور راهنمايى مسافران و گردشگران نوروزى و چاپ بيش از يك ميليون انواع نقشه، بروشور و راهنماى نوروزى براى ارائه به ميهمانان نوروزى به صورت رايگان از اقدامات ستاد تسهيلات سفرهاى استان فارس است. بذرگر ادامه داد: ساعات بازديد از اماكن تاريخى و فرهنگى زير پوشش سازمان بخصوص آرامگاه حافظ در ايام نوروز به صورت ۲۴ ساعته افزايش مى يابد.

كرمان- خبرنگار «ايران»: كرمان، با تدارك گسترده آماده پذيرايى از ميهمانان نوروزى است و با برنامه ريزى انجام شده، كسانى كه اين شهر و استان را براى سفر انتخاب مى كنند مى توانند روزهاى خوب و پرخاطره اى را در سفر خود تجربه كنند.
على كارنما، رئيس سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى استان كرمان گفت: انتظار مى رود كه در نوروز ۸۷ گردشگران بسيارى به استان كرمان وارد شوند. وى با اشاره به اين كه استان كرمان با تكيه بر جاذبه هاى طبيعى و گردشگرى مؤلفه هاى بسيارى براى حضور گردشگران دارد افزود: تاكنون برنامه هاى تبليغى و اطلاع رسانى ويژه اى براى شناساندن استان صورت گرفته است. كارنما، تهيه ۵۰۰ دقيقه برنامه از جاذبه هاى تاريخى و گردشگرى استان به منظور پخش از شبكه بين المللى جام جم، كمك به آماده سازى فيلم مستند «ايران بهشتى ديگر» به تهيه كنندگى ايرج ميلانى براى پخش از شبكه دوم سيما و همكارى در پخش مستقيم برنامه «صبح آمد» از مركز استان كه بيشتر به معرفى آثار و مواريث فرهنگى و تاريخى اين خطه اختصاص داشت را از جمله اين موارد برشمرد و خاطرنشان كرد: به زودى نماهنگ هاى تبليغاتى مختص جاذبه هاى تاريخى، طبيعى و گردشگرى استان در تمام پروازهاى داخلى و خارجى هواپيمايى ماهان پخش مى شود.
رئيس سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى استان گفت: كه مسئوليت معاونت اسكان و پذيرايى ستاد تسهيلات نوروزى را شهردارى، اطلاع رسانى و استقبال را سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى، بازاريابى و نمايشگاه ها را شركت نمايشگاه هاى جنوب شرق، ستاد هنرى را اداره كل فرهنگ و ارشاد اسلامى، ستاد انتظامى را فرماندهى نيروى انتظامى، بهداشت و درمان را دانشكده علوم پزشكى، ستاد دفاتر خدمات مسافرتى را انجمن دفاتر خدمات مسافرتى استان و حمل و نقل و آمار را اداره پايانه ها بر عهده دارند.
دبير ستاد تسهيلات نوروزى استان در ادامه از تعريف ۵ محور ورودى براى ارائه خدمات ويژه به مسافران در ايام تعطيل خبر داد و گفت: در اين محورها كه در حوزه شهرهاى انار، راور، سيرجان، بم و منوجان قرار دارند با ارائه بسته هاى تبليغاتى مختص استان، جاذبه هاى تاريخى و گردشگرى اين خطه به گردشگران معرفى مى شود.

قزوين - خبرنگار «ايران»: بزرگ ترين سفره هفت سين در زمينى به مساحت
۴۰۰ مترمربع در ميدان آزادى (سبزه ميدان) شهر قزوين از تاريخ ۲۷ اسفند ماه تا پايان تعطيلات نوروزى در معرض ديد شهروندان و همچنين ميهمانان نوروزى چيده شد.
اين سفره هفت سين كه چهره شهر را حال و هواى نوروزى مى بخشد به همت هنرمندان حجم ساز، جاويد مهر و بشيرى ساخته شده است.
سرپرست سازمان فرهنگى، اجتماعى شهردارى استان قزوين در اين باره گفت: اين نمونه كم نظير سفره هفت سين با توجه به پيشينه تاريخى اين شهر و پايبندى شهروندان خوب قزوينى به آداب و رسوم ماندگار ايرانى و با هدف بازپردازى آيين هاى ايرانى، ايجاد روحيه شور و نشاط ميان شهروندان و زيباسازى چهره شهر به عنوان پايلوت گردشگرى و براى استقبال از مسافران نوروزى ايجاد شده است.
با فرارسيدن بهار طبيعت و تجلى زيباى جلوه هاى آفرينش و آغاز عيد نوروز كه بزرگ ترين جشن سنتى و باستانى با قدمتى ۲ هزار و ۵۰۰ ساله است مردم استان قزوين با آيين ها و سنت هاى خاص خود اين عيد نوروز را خاطره انگيز و به يادماندنى خواهند كرد.
مردم استان قزوين در اين عيد باستانى براى ديد و بازديد و ميهمان نوازى از يكديگر سبقت مى گيرند و با احياى سنت هاى فراموش شده و پخت انواع شيرينى جات از جمله باقلواى لوزينه، باقلواى پيچ، نان برنجى، نان برنجى زعفرانى، نان نخودى، نازك پسته اى، نان قندى، نان چايى، نان چرخى، اتابكى و پادرازى و ... به اين سنت حسنه رنگ ديگرى مى بخشند.
كيفيت، زيبايى سرشار از هنر، تنوع و گوناگونى فراوان شيرينى هاى سنتى قزوين زبانزد مردم هنردوستى است كه تفاوت را درك مى كنند و در پى آنند.
تركيب دلپذير موادى همچون قند، بادام، پسته، عسل، گردو، نارگيل، غلات، فندق، روغن، هل، زعفران، گلاب و... فرآورده هايى را مى آفريند كه انرژى بخش و شادى زاست، هنر شيرينى پزى داراى اعتبارى وصف ناپذير در ميان خانم هاى خانه دار قزوينى است و كمتر خانواده متوسطى پيدا مى شود كه در طول سال به پخت شيرينى نپردازد.
دختران جوان و نوعروسان مى كوشند تا از مادر و مادربزرگ طرز تهيه خمير، قالب زدن و پختن گونه هاى مختلف شيرينى را بياموزند. اما تهيه كردن خمير، آماده كردن آن، افزودن مغز پسته، بادام و خلال هاى ديگر بدان بويژه تهيه قالب هاى گونا گون، نحوه پختن و زمان آن و آراستن روى شيرينى ها هر يك نياز به دانش و مهارتى خاص دارد و از اين رو اظهار نظر درباره كيفيت و چاشنى و شكل و ظرافت شيرينى هاى تهيه شده، بسيار متداول و ايام نوروز بهترين زمان براى به نمايش گذاشتن اين هنر است.
از نشانه ها و پيك هاى نوروزى گروه هاى كوچكى از نوازندگان دوره گرد هستند كه معمولاً از روستاهاى پيرامون شهر به قزوين مى آيند و ترانه هاى كوتاهى را كه با مضمون آرزوى نيكبختى در سال نو سروده شده مى خوانند و هديه اى از مردم دريافت مى كنند. به اين گروه ها نوروزى خوان يا نوروز نثار، نوروز و نو سال مى گويند.
دست افشانى، پايكوبى و كه با جامه اى سرخ، كلاه بوقى و چهره سياه كرده و زنگوله به پا به در خانه ها مى رود از ديگر مراسم مردم قزوين در آستانه سال نو است.
قزوينيان بخشيدن پول و شيرينى را به نوروز خوان يا خوش شگون مى دانند.

بندرعباس - خبرنگار «ايران»: استان هرمزگان با در برگرفتن ۱۴ جزيره و حدود ۴۰ بندر كوچك و بزرگ، ۱۱ شهرستان و جاذبه هاى گردشگرى و آثار تاريخى بسيار زياد همواره گردشگران زيادى را به سوى خود جذب مى كند و امسال نيز همچون سال هاى گذشته خود را براى جذب مسافران و گردشگران نوروزى آماده كرده است.
استاندار هرمزگان با بيان اين كه هرمزگان ظرفيت هاى خوبى در زمينه گردشگرى داراست گفت: پيش بينى مى شود امسال ۲ تا ۳ ميليون نفر به اين استان سفر و از مناطق ديدنى و گردشگرى بازديد كنند.
مهندس عبدالعلى صاحب محمدى افزود: علاوه بر اين كه در زمينه اسكان و سرويس هاى بهداشتى اقدام هايى انجام شده است با تلاش شهردارى و استاندارى عرصه هاى بسيار مناسبى كف سابى و آماده شده و ظرفيت خوبى براى استقرار ميهمانان در نظر گرفته شده است.
وى خاطر نشان كرد: سيستم هاى حمل و نقل در شهر بندر عباس فعال شده و در جهت تثبيت قيمت ها نيز حداكثر تلاش صورت گرفته است و همه سازمان ها از جمله هلا ل احمر، بيمارستان ها، مراكز اورژانس، آتش نشانى، حمل و نقل و پايانه هاى استان، فرماندارى و سازمان ميراث فرهنگى هرمزگان آماده پذيرايى از ميهمانان نوروزى هستند.
دبير ستاد تسهيلات سفر استان هرمزگان گفت: پارسال استان هرمزگان از لحاظ تبليغات و اطلاع رسانى، اسكان، هماهنگى و پشتيبانى سازمان هرمزگان و ستاد استان در ايام نوروز به عنوان ۳ استان برتر كشور شناخته شد.
مهدى دريانورد افزود: استان هرمزگان مقصد گردشگرى است و با استان هاى محور گردشگرى تفاوت مى كند به همين لحاظ ساماندهى بسيار سخت است.
وى خاطرنشان كرد: طرح هاى ويژه بازرسى در ايام نوروز صورت خواهد گرفت و صنوف مختلف نيز در اين ايام كشيك خواهند داشت و تعداد ۱۰ پارك و بوستان در سطح شهر بندرعباس براى اسكان مسافران نوروزى در نظر گرفته شده كه گنجايش ۵ هزار چادر را دارند و مانند پارسال از طرح كاشانه امسال نيز بهره خواهيم برد.
وى تصريح كرد: از لحاظ هتل ها ۵۲ هتل با ۴ هزار و ۷۸۳ اتاق، يك هزار و ۷۸۰ تخت و ۲۳ هتل آپارتمان و ۳۷ ميهمانپذير آماده پذيرايى و اسكان هستند و در سطح استان ۱۴۰ ايستگاه و چادر پليس براى مسائل امنيتى و ترافيكى
در نظر گرفته شده است و در سطح شهر بندرعباس نيز ۱۶۰ ايستگاه به غير از كلانترى ها مستقر خواهد شد.
وى با بيان اين كه يك هزار و ۲۰۰ كلاس درس در مركز شهر بندرعباس پيش بينى شده افزود: كل مدارس استان آماده باش هستند و در اختيار مسافران نوروزى قرار خواهد گرفت كه اولويت با فرهنگيان است.
دبير ستاد تسهيلات سفر استان هرمزگان گفت: ظرفيت ناوگان اتوبوسرانى استان از ۱۳۰ دستگاه به ۱۷۰ دستگاه افزايش يافته است و در سطح مسيرهاى استان ۷۰۰ دستگاه سوارى كرايه كار جابه جايى مردم را انجام مى دهند.
مهدى دريانورد افزود: همچنين در ايام نوروز ۵ پرواز فوق العاده ۷۴۷ انجام خواهد شد.

چابهار ـ خبرنگار «ايران»: به منظور ساخت اماكن اقامتى در قالب فرصت هاى سرمايه گذارى در منطقه آزاد، تسهيلات و اعتبارات مناسب به سرمايه گذاران اعطا مى شود.
در آستانه برگزارى جشنواره بزرگ نوروزى چابهار كه از يكم لغايت سيزدهم فروردين ماه سال ۸۷ در سواحل درياى عمان برگزار مى شود، على مصطفى زاده سرپرست اجرايى گردشگرى منطقه آزاد چابهار در گفت وگو با ستاد خبرى جشنواره با بيان مطلب فوق خاطرنشان كرد: بندرچابهار تنها بندر اقيانوسى كشور در نزديك ترين بندر به آبراه هاى بين المللى است كه باوجود اهميت اقتصادى، نظامى، امنيتى و ... ميزبان بيش از ۲۰۰ اثر طبيعى و تاريخى است كه ۱۵ اثر آن در آثار ملى به ثبت رسيده است.
وى در ادامه افزود: بنابر تأييد كارشناسان سازمان ملل، منطقه چابهار نه تنها جزو ۱۰ نقطه مهم استراتژيكى جهان است بلكه يكى از
قطب هاى ژنوتوريسم كشور محسوب مى شود.
به گفته وى بندر چابهار يكى از ۵ منطقه مهم كشور در زمينه جاذبه هاى گردشگرى و طبيعى است به طورى كه اين بندر خنكترين آب و هوا را در ميان بنادر جنوبى كشور داراست.
سرپرست اجرايى گردشگرى منطقه آزاد چابهار با مثبت ارزيابى كردن برگزارى جشنواره نوروزى در منطقه خاطرنشان كرد: برگزارى چنين جشنواره هايى همه ساله داراى بازخوردى مناسب بوده و گردشگران بالقوه بسيارى از سراسر كشور با تماس و ايجاد ارتباط با واحد گردشگرى از اين امر استقبال مى كنند در واقع برپايى جشنواره هاى نوروزى، زمستانى و تابستانى چابهار همواره از پرمخاطب ترين جشنواره هاى سراسر كشوراست كه CD و فيلم هاى آن به اقصى نقاط كشور ارسال مى شود.
مصطفى زاده همچنين در بخش ديگرى از اين گفت وگو با اشاره به ميزان اعتبار اعطايى به منطقه در بخش گردشگرى تصريح كرد: اين اعتبارات از دوجهت قابل بررسى است ابتدا اعتبارات اعطايى از سوى سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى درباره توسعه گردشگرى فرهنگى چون راه اندازى موزه است و ديگر اعتبارات تخصيص داده شده از سوى منطقه آزاد چابهار است كه حوزه درون و برون منطقه اى، كمك به نواحى همجوار و ... را شامل مى شود.
وى راه اندازى موزه مردم شناسى، احداث زيرساخت هاى گردشگرى، تفريحى، دريايى و ... را مهمترين اقدامات در سال آينده دانست و اذعان كرد: منطقه آزاد چابهار در سال ۸۶ نيز اقدامات مثمرثمرى بويژه براى روستاى تاريخى تيس انجام داده كه در كنار اين مهم استاندارى رقمى بالغ بر ۳۰ ميليون تومان را براى توسعه گردشگرى به روستاى مذكور اختصاص داده است.

] سپيده سيدفرجى [

نوروز يادگار روزگاران كهن و اساطيرى سرزمين ايران است.
جشن هاى مختلفى كه در هر جامعه اى برگزار مى شود شامل جشن هاى اساطيرى، تاريخى و ملى، مذهبى و دينى، فصلى و دهقانى، سياسى و خانوادگى است.
دكتر اردشير خداداديان، كارشناس تاريخ باستان، معتقد است: اين عيد نماينده جوانى جهان است، زيرا عيد از ريشه عاد به معنى بازگشتن است و جشن نيز به معناى ستايش است. در واقع نوروز يعنى روز نو.
خيام دانشمند شهير ايرانى معتقد بود: ايرانيان باور داشته اند كه پس از آفرينش زمين و آسمان كه چندين هزار سال به حال سكون و بى حركت ايستاده بودند به فرمان اهورامزدا آغاز به حركت كردند و حركت خورشيد در اين هنگام در بامداد نخستين روز ماه فروردين با روز هرمزد از نخستين دقيقه با درجه برج حمل بود. چون خورشيد يك دور در برج ها گشت و دوباره به همان روز و ساعت و دقيقه كه در آغاز حركت از آنجا رفته بود، بازآمد. كيومرث آن لحظه و آن ساعت را دريافت و آغاز تاريخ نهاد و دور دوم حركت خورشيد از نخستين دقيقه برج حمل شروع شد و چون ايرانيان طول يك سال خورشيدى را ۳۶۵ شبانه روز و ۶ ساعت و ۱۲ دقيقه حساب مى كردند به علت كبيسه نكردن سال ها، آغاز سال ما نقطه اعتدال ربيعى، در هر ۴ سال تقريباً يك روز فاصله پيدا مى كرد و ناچار لحظه تحويل سال و نوروز با روز هرمزد فروردين ماه در برج ها مى شد.
در تاريخ بلعمى درباره نوروز آمده: «... و نخستين روز كه به مظالم نشست (جمشيد) روزهرمزد بود از ماه فروردين پس از آن روز را نوروز نام كرد تا اكنون سنت گشت» و عيد بودن نوروز را چنين نيز گفته اند كه چون جمشيد براى خود تخت بساخت در اين روز بر آن سوار شد و جن و شياطينى آن را حمل كردند و به يك روز از كوه دماوند به بابل آمد و مردم براى ديدن اين امر در شگفت شدند و اين روز را عيد گرفتند.
* بقاى نوروز
نوروز در هر كجا كه ريشه داشته باشد، علت بقايش از ريشه هايش مهم تر است. ايرانيان اين جشن را در طول قرون و اعصار حفظ كرده اند و چنانش بزرگ داشته اند كه به بزرگ ترين جشن ملى آنها بدل شده است. در حالى كه جشن هاى ديگر اين سرزمين پرجشن و سرور، يكى پس از ديگرى از ميان رفته اند.
هر كدام از نويسندگان و صاحب نظران عللى را بيان كرده اند. از جمله مى گويند كه زمان طبيعى نوروز كه در آن زمستان به پايان مى رسد و طبيعت، زندگى از سر مى گيرد يكى از علل پايدارى آن است.
اما آنچه در تمام منابع آمده به شرح زير است:
- كيومرث كه نخستين پادشاه است در روز نوروز از مادر زاده شده است.
- كيخسرو و پسر سياوش در اين روز از مادر زاده شد.
- هوشنگ، شاه پيشدادى در همين روز فرخنده پا به عرصه وجود نهاد.
- طهمورث در اين روز، ديوان تبهكار و مردم آزار را بند نهاد.
- فريدون شاه در اين روز، كشور پهناور ايران را ميان ۳ فرزند خود ايرج، سلم و تور تقسيم كرد.
- زرتشت در اين روز، آفريده شده و در همين روز از سوى اهورامزدا به پيغمبرى برگزيده شده است.
- بنابر عقيده شيعه روز جلوس حضرت اميرالمومنين عليه السلام بر مسند خلافت و نيز واقعه بزرگ تاريخى و مذهبى غدير خم و انتصاب حضرت على عليه السلام از طرف حضرت محمد صلى الله عليه و آله به وصايت خويش هر دو در نوروز بوده است.
* ديگر دلايل استوارى نوروز
اين كه نوروز به صورت طبيعى در يكى از قسمت هاى دوگانه سال يعنى تابستان واقع شده و براى يك جشن ملى بسيار مناسب است.
ديگر اين كه از گذشته هاى دور، اول ماه و اول سال در نزد ايرانيان مقدس بوده است. اول روز هر ماه در نزد زرتشتيان به نام خداوند «اهورامزدا» مرسوم است و از اين جهت بسيار محترم است و جشنى مذهبى به شمار مى آيد. اول هر سال نيز صرف نظر از رتبه جداگانه خود مصادف با روز هرمزد مى شود و محترم است.
اما برخلاف اين عمر دراز و سن كهن، نوروز نماد به فراموشى سپردن فرسودگى ها و كهنگى ها و پذيرش تغييرات و دگرگونى هاى تازه و نوكردن زمانه و نشانه روز و روزگارى تازه است.
مهرداد بهار، متخصص اساطير و آيين هاى ايران باستانى مى نويسد: زمان در ديدگان انسان اعصار كهن به
۲ گونه مقدس و نامقدس بخش مى شد.
زمان مقدس آن بود كه صرف امور ايمانى مى شد و زمان نامقدس آن بود كه در گذران امور عادى زندگى به كار مى رفت. نوروز، از زمان هاى مقدس بود.
ايرانيان باستان بر اين عقيده اند كه خداوند، حيات و كائنات را در ۶ مرحله به ترتيب زير آفريد: آسمان، آب، زمين، گياهان ، جانوران و در پايان انسان.
خلقت انسان مصادف با نوروز بود. اين موضوع با افسانه هاى ديگر كه خلقت حضرت آدم را در نوروز مى دانند، مطابقت دارد.
آنان براساس نوشته هاى اوستا بر اين باورند كه ۱۰ روز مانده به آغاز فروردين فرو هر هاى (ارواح پاك) در گذشتگان به زمين باز مى آيند و ۱۰ شبانه روز ميهمان فرزندان و نوادگان مى شوند و در سپيده دم اول فروردين به سراى مينوى خويش باز مى گردند.
علت ديگرى كه آن را رازهاى ماندگار نوروز پس از اسلام شمرده اند، اين است كه گفته اند انتخاب اميرالمؤمنين عليه السلام به ولايت يعنى در واقع
غدير خم با نوروز مطابق افتاده است.
ذبيح الله صفا مى نويسد: اين امر و اخبار متواترى كه در باب اهميت و احترام مذهبى نوروز از ائمه نقل و روايت شده است، موجب شد كه نوروز در نزد طرفداران آل على كه ايرانيان دسته بزرگى از آنان را تشكيل مى دهند، داراى مقام و اهميتى فراوان شود و ديرگاهى با بهترين وضع بماند. به همين جهت بخش بزرگى از مراسم نوروز درقرون اخير تاريخ ايران و مخصوصاً در ايام استيلاى صفويان آميخته به عقايد مذهبى شده و تاكنون بيشتر آنها بر جاى مانده است.
* آيين ها و رمزها
در آيين هاى نوروزى كه چند روزى پيش از سال نو آغاز مى شود مردم همراه طبيعت، از مرحله اى به مرحله اى ديگر گذارى رمزگونه مى كنند، به قول ميرچا الياده «شايد بتوان شروع هر فصل نوينى از زندگى را يك مرحله گذار ناميد كه در بسيارى از رسم ها و آداب مربوط به زناشويى، آبستنى، بلوغ، مرگ و نوشدگى سال، ميان اقوام مختلف جهان به خوبى مشاهده مى شود.» آرنولد وان ژنپ، مردم شناس فرانسوى نيز شمارى از رفتارهاى فرهنگى و آيينى مردم را با تغيير برخى از پديده هاى طبيعى از وضع و حالتى به وضعى ديگر داراى پيوند مى داند.
در آغاز اين گذار مردم با خانه تكانى و پلشت زدايى در روزهاى پايانى سال كهنه، از آنچه رنگ فرسودگى و سياهى دارد، جدا مى شوند و دورى مى گزينند.

] آمن خادمى [

بعضى رسم ها، سنت ها و باورها آنچنان به ما نزديك مى شوند و چنان با پوست و خونمان عجين مى شوند كه زمان قلم به دست گرفتن براى نوشتن از آن بايد روزها كتاب خواند تا خلق واژه كنى هر آنچه تا ديروز به مانند يك ليوان آب خوردن سر مى كشيدى و راحت از آن مى گذشتى!
اكنون براى نوشتن از نوروز، اين كهن ميراث معنوى بايد كتاب ها خواند تا بتوانى اندك اندك بيابى و درك كنى آنچه گذشتگان ما براى ما برجاى نهادند، حال براى نوشتن چند خطى لاغر بايد لمس كنى هر آنچه پدرانت بر آن باور داشته اند و تو به خيال خودت همه را يك جا صاحب شده اى، بايد قلم فرسايى كنى و تلاش، ناگفته پيداست كه اگر همين ميراث باستانى را در اين برهه زمانى به خود وانهى، ناگهان غافگير مى شوى و مى بينى هرآنچه تا ديروز مايه غرور و سربلنديت بود ديگران به زور سيم و زر و با هياهوى رسانه اى به نام زده اند و به اصطلاح دست تو كوتاه و خرما بر نخيل! يعنى اگر دير بجنبيم بعد از چند صباحى ديگر شاهديم كه نوروز را به مانند مولانا، رودكى و... به صورت شش دانگ صاحب شده اند و ما حسرت خوران در غم از دست دادن و ناتوانى در پس گرفتن، بيانيه صادر مى كنيم و ناچار به چند سمينار و همايش بسنده مى كنيم و ديگر هيچ!
* روزى، روزگارى
بچه كه بوديم، هر روز برايمان شوق تازه اى داشت. بوى ديوارهاى تازه رنگ خورده و عطر اتاق هاى خانه تكانى شده، روزهاى آخر اسفند را به نخستين روزهاى فروردين گره مى زد، به شب تحويل سال و هياهوى رنگ كردن تخم مرغ ها، پيدا كردن سير و سماق از گوشه و كنار آشپزخانه، دست كردن در تنگ بلور ماهى هاى قرمز و يواشكى گرفتن شان. نخستين روزهاى بهار ما را به نخستين ديد و بازديدها و نخستين عيدى ها پيوند مى زند. به اسكناس هاى ۱۰ تومانى و ۲۰ تومانى، به خش خش لباس هاى نو و جيرجير كفش هاى تازه، به روزهايى به رنگ آب و شب هايى با طعم شكلات. حافظه ما پر از اين خاطره هاست. تصويرهاى ماندنى كه ديگر با هزار تخم مرغ رنگى و يك خروار سير و سماق تكرار نمى شوند. حتى يك ديگ سمنو و يك بغل شكلات هم ديگر شيرينى آن روزهارا به ياد نمى آورد.
آن روزها بچه بوديم و يك عمر پيش رويمان بود. بچه بوديم و تمام رؤياها دست يافتنى، كافى بود دستمان را دراز كنيم و آرزوهاى شيرين و كوچكمان را از درخت زندگى بچينيم، اما حالا مى دانيم كه عيد به عيد، فقط بچشه ها شادند. آدم بزرگ ها بيشتر اداى شاد بودن را درمى آورند. به هم لبخند مى زنند و براى يكديگر آرزوى خوشى و سلامتى مى كنند. چون يك دنيا فرصت از دست رفته را پشت سر دارند و يك جهان ترس و دلهره پيش رو.
حالا لحظه تحويل سال با بقيه لحظه هاى سال، هيچ فرقى ندارد، جز اين كه ذهنمان چرتكه برمى دارد و فرصت هاى سوخته و آرزوهاى مرده را به رخ ما مى كشد. ديگر لحظه تحويل سال هم مثل همه ثانيه ها و دقيقه ها رمنده و گريزان است، زود از كفمان مى رود، مثل همان ماهى قرمزى كه وقتى بچه بوديم از كف دستمان سر مى خورد و در مى رفت و ما حتى نمى توانيم خاطره اش را تمام و كمال در سراچه ذهنمان ثبت و ضبط كنيم و آنچه مى ماند حسرت است و بس. آرى، بهارى ديگر آمده است، اما براى آن زمستان ها كه گذشت، نامى نيست.
اما حقيقت اين است كه، چه بخواهيم ، چه نخواهيم، در پس هر خزان، بهارى ديگر از راه مى رسد، بهارى كه ما را به جنبش و پويايى فرا مى خواند و با زبان بى زبانى به ما مى گويد: زمستان با تمام قدرت و شوكتش ماندگار نبوده و پايدار نمى ماند. گواه اين سخن، بنفشه هاى زمستان شكنى هستند كه در هر كوى و برزن رسته اند و جوانه هايى كه بر درختان بى برگ و خسته ديروز شكفته اند.
* روزها يا ماه جشن نوروز
گروهى از پژوهشگران و تاريخ نگاران ايرانى بر اين باورند كه جشن نوروز را جمشيد، پادشاه پيشدادى، بنيان نهاده است، نكته و باورى كه دانشمندان و شاعرانى چون حكيم فردوسى توسى، خيام نيشابورى و ابوريحان بيرونى در آثار ارزشمند خود گزارش آن را به خوبى شرح داده اند. در ادبيات كهن آمده است كه خداوند جان و خرد، گيتى را در شش هنگام يا شش چهره (گاهنبار) آفريده و هر چهره، ۵ روز به طول انجاميده و در هر چهره يكى از پديده هاى اهورامزدا كه لازمه زندگى است آفريده شد و در مرحله آخرانسان آفريده شده و با پيدايش انسان، تكامل در آفرينش به مرحله تازه اى رسيد و از آن پس انسان انديشمند با بهره گيرى از شرايط مناسبى كه از پيش برايش فراهم شده بود زندگى خود را روى زمين آغاز كرد. زرتشيان برابر نوشته هاى اوستايى باور دارند كه ۱۰ روز مانده به آغاز فروردين ماه هر سال، فروهرهاى درگذشتگان، به زمين فرود خواهند آمد، مدت ۱۰ شبانه روز ميهمان فرزندان و نوادگان خود خواهند بود و در سپيده دم نخستين روز از ماه فروردين (آغاز نوروز) به جايگاه مينوى خود باز خواهند گشت. در شب پيش از نوروز، زمانى كه تاريكى آخرين شب سال در برابر سپيده دم نخستين روز بهار، رنگ مى بازد، با افروختن آتش بر بالاى بلندى يا بام خانه ها، بازگشت فروهرها از زمين را بدرقه مى كنند و با نيايش خود، خشنودى روان و فروهر درگذشتگان را فراهم مى سازند و بازآمدنشان را در آغاز سال بعد، آرزو مى دارند.
مدت برگزارى جشن هايى چون مهرگان، يلدا، سده و بسيارى ديگر، معـمولاً يك روز (يا يك شب) بـيشتر نيست ولى جشن نوروز كه درباره اش اصطلاح «جشن ها و مراسم هاى نوروزى» گوياتر است، دست كم يك يا ۲ هفته ادامه دارد. ابوريحان بيرونى مدت برگزارى جشن نوروز را پس از جمشيد يك ماه مى نويسد: چون جم درگذشت، پادشاهان همه روزهاى اين ماه را عيد گرفتند. عيدها را ۶ بخش كردند: ۵ روز نخست را به پادشاهان اختصاص دادند، ۵ روز دوم را به اشراف، ۵ روز سوم را به خادمان و كاركنان پادشاهى، ۵ روز چهارم را به نديمان و درباريان، ۵ روز پنجم را به توده مردم و پنجه ششم را به برزيگران. رسم ها و مراسم هاى نوروزى كه از روزگاران كهن برگزارى آنها از نسلى به نسل بعد به ارث رسيده، به ناگزير با دگرگونى شيوه هاى زندگى، تكنولوژى هاى صنعتى و ماشينى، سازمان هاى ادارى، شغـل ها، قانون ها، وسايـل ارتباط جمعى جديـد - چنان كه خواهيم ديد - بدون آن كه هويـت خود را از دست بدهد، تحول يافته است. از آداب و رسوم كهن پـيـش از نوروز، بايد از پنجه (خمسه مسترقه)، چهارشنبه سورى و خانه تكانى ياد كرد.