در مورد حادثه بزرگ ملى شدن صنعت نفت مردان بزرگى نوشته اند، تحليل داده اند و تحقيقات بيشمارى را رقم زده اند. بيشتر اين نوشتارها به گذشته ها و تاريخ شروع آن برمى گردد. اما كمتر به مسير طولانى نيم قرن طى شدن آن پرداخته اند ليكن من به دليل آن كه پس از انقلاب فرصت يافتم تا به عنوان مدير مناطق نفتخيز يا كنسرسيوم سابق و مديرعامل شركت ملى حفارى، تحليلى نسبت به آثار آن پس از انقلاب كه فرصت تمرين واقعى ملى شدن را پيدا كرده بوديم، ارائه نمايم. بررسى ملى شدن در ايران قبل از انقلاب و همچنين ارزيابى در ساير كشورهاى جهان سوم داراى نفت نيز فرضيه مرا ثابت كرد كه مالكيت بر منابع نفتى لزوماً نشان ملى شدن نيست، بلكه ويترين واقعى ملى شدن دستيابى به دكترين مديريت ملى است كه عملاً پس از انقلاب شكوهمند اسلامى ايران اتفاق افتاد و مى توان گفت كه تنها كشورى در ميان كشورهاى نفتخيز كه صنعت نفت خود را ملى كرده اند، ايران است كه به درستى حاكميت يعنى مديريت و تصميم گيرى ملى را در اختيار دارد، چرا كه قبل از انقلاب باوجود اين كه مالك منابع هيدروكربورى خود بوديم ليكن عملاً مديريت و تصميم گيرى غيرملى بود و عملاً شريك كوچكى در سرزمين خود بوديم كه پس از فروش نفت، سهم ما پرداخت مى گرديد و قسمت اعظم آن به عنوان دلارهاى برگشتى مجدداً به سرمايه گذارى توسط شركت هاى بين المللى به شركاى خارجى ما برمى گشت، به ۴۶ شركت خارجى حفارى كه گران ترين بخش صنعت بود به پيمانكاران، مشاوران، سازندگان خارجى كه ساخت واحدهاى بهره بردارى، تجهيزات و تأسيسات نفتى، حتى كشيدن خطوط لوله و حتى ساخت مجتمع هاى مسكونى و رفاهى، جاده و غيره را برعهده داشتند. امروز صنعت حفارى ما به لطف فرمان حضرت امام (ره) تنها صنعت ملى در بخش حفارى در سطح جهان است كه جايگزين ۴۶ شركت خارجى قبل از انقلاب شده است. شركت ملى فلات قاره جايگزين كنسرسيوم هاى خارجى حاضر در دريا، مناطق نفتخيز جنوب و مركزى جايگزين شركت اسكو، كنسرسيوم اصلى نفت قبل از انقلاب، هزاران پيمانكار، مشاور، سازنده داخلى در ساخت شيرهاى كنترل تا دكل دريايى خزر و البرز تا دكل هاى خشكى، طراحى، مهندسى، ساخت و نصب بيش از ۶۰ درصد تجهيزات پالايشگاهى، واحدهاى پتروشيمى، خطوط لوله و مخابرات و صدها هزار قطعه مورد نياز صنعت و حتى صدور خدمات فنى مهندسى به خارج از كشور، حضور مديريت پرورده شده است. در كوران انقلاب، دوران دفاع مقدس و ۳۰ سال تجربه در شرايط بسيار بحرانى سخت كه هيچ كشورى آن را تجربه نكرده است مى باشيم. اين آثار نتيجه اش تسرى به ساير بخش هاى اقتصاد ملى و كسب دانش و فناورى نيز گرديده است. گسترش رشته هاى مرتبط به صنعت نفت در همه دانشگاه هاى معتبر داخلى براى تأمين نيروى انسانى. و اگر آن روز ديدن يك ايرانى در سمت هاى مديريت صنعت عجيب بود امروز ديدن يك خارجى تعجب همه را برمى انگيزد، اگر آن روز ملى شدن فقط يك روز تعطيل در تقويم ها بود و بقيه سال وابستگى، امروز ويترين ملى شدن صنعت نفت، همانا دكترين مديريت ملى است كه در بحث نهضت نرم افزارى و نهضت فكرى مهمترين دستاورد انقلاب شكوهمند اسلامى ايران است كه بايد آن را پاس داشته، رشد و تقويت نموده و به ساير بخش ها از جمله انرژى اتمى تعميم دهيم.