مصاحبه ما با خديجه بن قنه خيلى آرام شروع شد. او از الجزيره و فعاليت اين شبكه گفت و هنگامى كه نوبت به سؤالات چالشى و اتهام بزرگ اين شبكه عربى يعنى حمايت از جريان تروريسم و افراط رسيد، مى رفت كه نيمه كاره رها شود.
لحظاتى قطع شد و دوباره از سر گرفته شد. خيلى ها الجزيره را كپى برابر اصل بى بى سى مى دانند. الجزيره اى ها خود اين امر را انكار مى كنند. اما همزمان نيز مى گويند كه اميدوارند روزى بزرگ ترين شبكه خبرى دنيا شوند.
گفت وگو با خديجه بن قنه از اين بابت گفت وگويى ويژه است كه وى اولين بار در رسانه هاى عربى سنت شكنى كرد و با محجبه شدن سبب شد تا تحليل هاى فراوانى از او در عرصه بين الملل شكل گيرد.
گفت وگوى صريح و بى پرده ما با خديجه بن قنه مجرى ارشد شبكه الجزيره در پيش روى شماست:
الجزيره ،چگونه الجزيره شد؟
اين كانال خبرى فعاليت خود را از صفر آغاز كرد ولى فرق آن با ديگر رسانه ها اين بود كه فعاليت خود را با كادرى حرفه اى و مجرب آغاز كرد و اين يكى از عوامل موفقيتش بود.
رسانه هاى عربى از نظرات فرهنگيان و دانشگاهيان تهى بودند، ولى در الجزيره اينچنين نيست؛ الجزيره به همه اجازه ابراز نظر مى دهد و اين از مهم ترين دلايل موفقيت اين شبكه بوده است.
حرفه اى بودن كادر شبكه و آزادى كافى و مهيا بودن تمامى امكانات مالى از مهم ترين دلايل ديگر موفقيت اين شبكه اخبارى است. من در تمامى مراحل الجزيره از آغاز تأسيس تاكنون (۱۱ سال) حضور داشته ام. امروز الجزيره به عنوان پنجمين نشان تجارى دنيا انتخاب و صاحب ۸ كانال و دانشكده ومركز مطالعات شده است.
الجزيره همواره از سوى برخى رسانه ها وتحليلگران متهم به حمايت از تروريسم مى گردد. شما چگونه فكر مى كنيد؟
الجزيره به دليل عملكرد خود باعث به وجود آمدن بحران هاى متعددى بين قطر و كشورهاى جهان بخصوص كشورهاى عربى شده است. در كشور هاى عربى نظارت شديدى بر فعاليت هاى رسانه ها صورت مى گيرد و وجود كانالى همچون الجزيره نوعى مقابله با اين امر بود.
الجزاير ، يمن، مغرب، تونس، اردن، مصر و.// تاكنون بارها نسبت به الجزيره اعتراض نموده اند اما امروز به مرور زمان حكومت هاى عربى در حال عادت كردن به صراحت الجزيره هستند.
ما باكار حرفه اى و خبرى خود پاسخ فشارهاى منتقدان را مى دهيم.
ما در برنامه هاى خود هميشه سعى مى كنيم تعادل را حفظ كنيم مثلاً در صورت دعوت از شخصى كه مخالف آمريكا و سياست هايش باشد همزمان با آن از يك فرد موافق نيز دعوت مى كنيم.
با اين حال اتهام اصلى شما در نزد اصحاب رسانه حمايت از تروريسم است. ماجراى اعدام صدام روشن ترين مثال است كه شما همگى در عزاى ديكتاتور عراق سياه پوش شديد.//
نه قبول ندارم، اين نظر شماست، خود من از جمله افرادى بودم كه حوادث عراق را از آغاز آن پوشش مى داد، اين اتهام درستى نيست، ما در قضيه اعدام صدام هم از مخالفان صدام و از موافقانش براى ابراز نظر از طريق اخبار الجزيره دعوت كرديم، ما سعى كرديم تعادل را حفظ كنيم.
اما در زمينه حمايت از جريان افراط بايد بگويم كه الجزيره
ميثاق نامه اى را به نام ميثاق نامه شرف حرفه اى تنظيم نموده است كه كاركنان الجزيره بر اساس آن متعهد مى گردند كه با حفظ
بى طرفى فعاليت كنند و در يكى از بندها گفته مى شود كه الجزيره حق ندارد از طريق برنامه هاى خود فرهنگ مرگ را ترويج دهد و تبديل به سخنگوى رسمى تروريست ها گردد.
من اگر خود را به جاى ببنندگان قرار دهم اين حق را براى خود قائلم كه از آخرين اخبار مطلع گردم، الجزيره نيز بر اين اساس معلومات و يا نوارها و ياتصاوير وارده را پس از تأييد صحت آن براى بيننده پخش مى نمايد.
ما هر خبرى را پخش نمى كنيم و حرفه اى بودن ايجاب مى كند كه اين طور عمل كنيم بلكه معمولاً اخبارى را پخش مى كنيم كه از دو خبر گزارى رسمى اعلام شده باشند.
اما در مورد مسئله تروريست ها يا افراطى ها اين را بگويم كه اينها اكنون خبر ساز شده اند. براساس رسالت خود فعاليت هاى خبرى دنيا را پوشش مى دهيم.
ولى مواقعى الجزيره از حالت توازن خارج مى گردد؟ در اعدام صدام چه لزومى داشت با آن كيفيت پوشش داده شود؟
چه كسى مى تواند مانع شود، كسى اعدام مى شود و آن هم مثل صدام، ما چرا پخش نكنيم. مگر اين يك حادثه خبرى نيست.
چرا خبر بود اما چرا مدام مى گفتيد صدام مظلوم بود؟
آيا بى بى سى يا سى ان ان اقدام به پخش خبر و پوشش آن نكردند، چرا الجزيره پوشش ندهد.
چرا ولى با اين آب و تاب خيلى غير طبيعى بود.//
من مخالف ملاحظه كارى در انتقال معلومات و اخبار هستم، صدامى كه ما فيلم اعدامش را پخش كرديم همان كسى بود كه الجزيره را متهم به همكارى با آمريكا و اسرائيل مى كرد و حتى دفتر ما را درعراق تعطيل نمود.
فكر نمى كنيد تاريخ را تحريف مى كنيد؟ كيست كه از زدوبندهاى مدير سابق الجزيره و حزب بعث خبر نداشته باشد؟
صدام و همكارانش بسيار به الجزيره درعراق فشار مى آوردند، ولى ما
بر اساس ميثاق نامه داخلى الجزيره مى بايست با بى طرفى اخبار را پوشش دهيم، ما در الجزيره هم با شيعيان مصاحبه مى كنيم و هم با سنى ها، و همان طور كه مى دانيد دفتر الجزيره در عراق از دو سال پيش تعطيل شده است و ما از راه دور اخبار عراق را پوشش مى دهيم.
ظاهراً در اين بحث به جايى نمى رسيم؛ بگذريم./.در الجزيره اقوام مختلفى فعاليت مى كنند شما اين همكارى و تعامل را در الجزيره چگونه ايجاد كرديد آيا گرايشات قومى - مذهبى ممكن است در كار تأثير بگذارد؟
نه بر عكس تأثير خوب و مثبتى گذشته است و حالتى از تنوع دركانال الجزيره ايجاد كرده است، در الجزيره ما شاهد فعاليت افرادى از تمامى طرز تفكرها هستيم از كمونيست و ليبرال گرفته تا اسلامى و معتدل. ماهمكارانى از تمام مذاهب داريم، عرب، مسيحى، دروزى، شيعى و سنى و وجود اين تنوع باعث كمك به فعاليت الجزيره شده است و اين به مانند غنيمت بزرگى است براى الجزيره.
الجزيره خود را در خدمت دنياى اسلام مى بيند يا شبكه اى است درخدمت همه مردم دنيا؟
الجزيره يك مؤسسه جهانى خدمات رسانى مطبوعاتى است و به هيچ جايى وابسته نيست ولى چون عمده بينندگان مسلمان و عرب هستند اولويت ما در پوشش برنامه هايى است كه مورد اهميت اين طيف از بينندگان است، ولى مى بينيد كه الجزيره در تمام اقصى نقاط جهان حضور فعال و قوى دارد. البته شبكه الجزيره انگليسى مناطق غير عرب زبان را پوشش مى دهد. الجزيره ترديدى در پوشش حوادث مهم جهان اسلام نمى كند مثل قضيه اول جهان اسلام (فلسطين و قدس) و حوادثى مثل عراق و يا برنامه اى كه اخيراً در ايران ضبط كرديم نمونه اى از اين نگاه است.
خودتان را در قياس با كانالى مثل بى بى سى چقدر حرفه اى مى بينيد؟
بى بى سى در حال راه اندازى شبكه تلويزيونى به زبان عربى است و در حال حاضر نمى توان الجزيره را با بى بى سى مقايسه كرد و بى بى سى مؤسسه اى است با ۷۰ سال فعاليت رسانه اى، اسم بى بى سى درجهان رسانه اى براى خود اعتبارى فراوان دارد، اما الجزيره نيز امروز توانسته است در مدت زمانى كوتاه به اعتبار و شهرت جهانى برسد.
طيف مخاطبان الجزيره چه كسانى هستند؟
هركس به زبان عربى آشنايى داشته باشد مخاطب الجزيره مى باشد ولى آمار تفكيكى دقيقى در اين مورد وجود ندارد، الجزيره از خلال پوشش اخبار و حوادث جهانى مثل جنگ ۳۳ روزه و جنگ عراق و افغانستان و انتفاضه به همه رقيبان ثابت كرد كه بينندگان الجزيره جهت پيگيرى مسائل سرنوشت ساز جهان اسلام به شبكه الجزيره روى آورده اند.
مثلاً آمار منتشره در مورد جنگ ۳۳ روزه نشان داد كه الجزيره بيشترين تعداد بيننده را به خود اختصاص داده است.
خط قرمز الجزيره چيست؟
ما خط قرمز نداريم.
آيا از مسئولان قطرى هم انتقاد مى كنيد؟
بله، ما در بعضى مواقع از دولت قطر انتقاد كرده ايم، به عنوان مثال در سفر شيمون پرز به قطر جهت شركت در كنفرانس اقتصادى خاورميانه، از دولت دوحه انتقاد كرديم.
آيا به ساختار دولت قطر نيز مى توانيد انتقاد كنيد؟
تلويزيون قطر مسائل داخلى قطر را بررسى مى كند و ما در امور داخلى قطر دخالتى نمى كنيم چون ما مؤسسه اى جهانى هستيم، براى ما فقط مسائلى مهم است كه تبعات جهانى داشته باشد.
اگر اجازه دهيد كمى وارد زندگى خصوصى شما شده و اين سؤال را مطرح كنم كه با توجه به حضور اندك زنان عرب در مجامع عمومى شما چگونه وارد اين حوزه شديد؟
زنان فراوانى در كانال هاى ماهواره اى عربى مشغول به فعاليت رسانه اى هستند. البته تعداد زنان شاغل كمتر از مردان است چون وضعيت اجتماعى دركشورهاى عربى و جارى بودن سنت ها يكى از دلايل آن مى باشد و از نظر اجتماعى در جهان عرب زنان مسئوليت اداره خانواده و تربيت فرزندان را دارند، شايد فرصت هاى اينچنينى خيلى سخت پيش آيد، درالجزيره زنان نقش بسيار مهمى ايفا مى كنند، مثلاً زنان در الجزيره حتى جنگ ها را پوشش دادند، مثلاً اكنون خانم شيرين ابوعقله و جيفارا البديرى اخبار فلسطين را پوشش مى دهند و تاكنون بارها در معرض هجوم نيروهاى اسرائيلى قرار گرفته اند.
يا خانم كايتا ناصر كه در عمق جنگ ۳۳ روزه در حال فعاليت بود، زنان در اتاق اخبار يا استوديو محصور نشده اند بلكه همگام با مردان اقدام به پوشش خطرناك ترين حوادث نموده اند مثلاً همكار ما اطواربهجت هنگام حوادث سامرا به دست تروريست ها كشته شد.
داستان محجبه شدن شما جنجال به راه انداخت، لطفاً در اين مورد توضيح دهيد؟
متأسفانه حجاب پديده اى ممنوع در شبكه هاى ماهواره اى عربى است و زنان محجبه اجازه فعاليت به عنوان مجرى را ندارند و من اميدوارم اين ممنوعيت رفع شود، به نظر من محجبه شدن من باعث تشويق ديگر همكارانم شد و بسيارى از همكارانم در شبكه هاى تلويزيونى عرب محجبه شدند مثلاً در مصر آنها از اينكار منع شدند و كار خود را از دست دادند و اكنون ۲۰ مجرى زن در مصر اقدام به شكايت از تلويزيون مصر نموده اند و رأى به نفع آنان صادر شد.من در سال ۲۰۰۳ هنگامى كه محجبه شدم انتظار اين جنجال بزرگ را نداشتم مثلاً معروفترين رسانه هاى جهان اقدام به پوشش اين موضوع نمودند و صدها مقاله در اين مورد نوشته شد.همزمان رسانه هاى غربى از جمله بى بى سى و گاردين و /// اقدام به تحليل اين موضوع نمود. به خاطر رفتن به مراسم حج محجبه شدم و عهد نمودم كه محجبه بمانم.جالب بود گاردين موضوع محجبه شدن من را به ارتباط ويژه الجزيره با القاعده مرتبط نموده بود!!
