محمدجعفر بهداد

دنبال عنوانى مى گشتم تا صحنه هاى معنادار مربوط به استقبال حجاج ايرانى و غير ايرانى از رئيس جمهور را در آئين حج امسال در آن خلاصه كنم.
ماجرا به تشرف اخير رئيس جمهور به حج تمتع بر مى گردد. همراهى با ايشان در سفرهاى خارجى، بويژه از نقطه نظر اقبال مردم، همواره برايم جالب بود؛ اما اين بار يك سفر خارجى متفاوت را تجربه كردم. پيش از سفر، در زمينه فلسفه اعمال و مناسك حج و نيز فرمايشات امام راحل(ره) درباره ابعاد اجتماعى و سياسى اين فريضه الهى مطالعاتى داشتم و تقريباً همه اين رموز و آموزه ها را در «نه» گفتن به هر آنچه غير خدايى است خلاصه ديدم.
***
حجاج ايرانى و خارجى بلافاصله با ديدن دكتر احمدى نژاد به وجد آمده و ضمن طرح عبارات عاطفى و شعارهاى سياسى و گاهى حتى با اشارات و علامات دست همدلى خود را با آرمان هاى جمهورى اسلامى و رويكرد انقلابى دولت در عرصه سياست خارجى نشان مى دادند. صحنه هاى شوق برانگيزى كه هنگام طواف و «سعى»، از ذوق زدگى مسلمانان پنج قاره جهان در مواجهه با رئيس جمهور، خلق مى شد را بايد سند زنده و گويايى از استقبال ملت هاى دنيا نسبت به سياست، بلكه روحيه «نه» گفتن به زورگويان و زياده خواهان بين المللى دانست كه در كمتر حكومتى و رئيس جمهورى سراغ دارند.كسانى كه از دور دست ترين نقاط جهان و شايد از كشورهاى تحت حكومت قدرت هاى استكبارى به حج مشرف شده بودند، آنچنان به اين چهره ضد استكبار دنيا عشق و علاقه نشان داده و بهترين ترانه ها و شعارهاى دوستانه و حماسى را نثارش مى كردند كه به راحتى مى شد فهميد چقدر جهانيان از مديريت فعلى بر جهان ناراضى و بيزارند.آنها احمدى نژاد را به عنوان سمبل سازش ناپذيرى ملت سلحشور ايران در عرصه مبارزه با نظام زور و سلطه و تجاوز بين المللى مى دانند و از اين رو در حج امسال و در قالب ابراز ارادت به رئيس جمهور اسلامى ايران، به آمريكا و دنباله هايش پيام دادند كدام روش حكومتى را مى پسندند. شايد پيش از اين، وقتى از «صدور انقلاب» سخن به ميان مى آمد، كمتر كسى تصور مى  كرد كه ايستادگى در برابر قلدرهاى دنيا با تأكيد بر آرمان هاى انقلاب اسلامى، خود كارآمدترين عامل تبليغ و پمپاژ اين آرمان هاى بشردوستانه و ضداستكبارى در سطح جهان و در دل توده هاى خسته از جور مستكبران و غارتگران است، اما اينك و به ويژه در اين مقطع زمانى، به مدد رهبرى هاى الهى و هوشمندانه حضرت آيت الله خامنه اى و سياست خارجى غيرتمندانه دولت نهم، صداى حقانيت انقلاب اسلامى ايران از عمق استراتژيك خاك دشمن نيز شنيده مى شود.تصور بفرماييد هزاران نفر با نژادها و زبان هاى مختلف از ده ها كشور جهان در كنار جاده اصلى عرفات، وقوف كرده و اتوبوس حامل دكتر احمدى نژاد بدون خبر قبلى، از اين مسير عبور مى كند. بيشتر آنها از ميان چهره هايى كه در كنار ،۱۰ ۱۲ پنجره اتوبوس قابل ديدن است، در عرض فقط دو سه ثانيه احمدى نژاد را شناسايى كرده و ناگهان تمام آرايش و آرامش جمعيت به هم مى خورد. آنها رئيس جمهورى اسلامى ايران را با نام هاى «احمدى»، «محمود» و «نجاد» مى خواندند و در همان فرصت اندك به ابراز احساسات و اعلام همبستگى مى پرداختند. براى ما كه اين صحنه ها را مى ديديم، واقعاً عجيب بود كه چگونه يك آفريقايى،در صحراى عرفات، بدون آمادگى ذهنى قبلى، احمدى نژاد را در داخل يك اتوبوس عبورى شناسايى كرده و طورى ذوق زده مى شود كه توصيف آن از اين قلم بر نمى آيد.
***
حمايت از پابرهنگان و تسليم ناپذيرى در مقابل مستكبران، از محورى ترين آرمان هاى امام راحل بوده است كه در رفتار هر كس و در هر نقطه اى از جهان ديده  شود، چند ميليارد خريدار دارد. اين پاداش كسانى است كه وقتى پاى عمل به شعار «خط امام» مى رسد، زير نام تدبير و عقلانيت، آرمان هاى آن پير به حق پيوسته را از متن باورها، سياستگذارى ها و برنامه هاى خود كنار نمى گذارند.در جريان سفر معنوى - سياسى حج امسال، هنگامى كه استقبال شورانگيز و همدلانه مسلمانان دنيا را از منتخب ملت فهيم ايران مى ديدم، با خود مى انديشيدم اين تلاطمى كه در اقيانوس حجاج با ورود رئيس جمهورى اسلامى ايران در ميان آنها ايجاد مى شود، آيا جز محصول عمل به دستورات اسلام ناب محمدى و آرمان هاى بنيانگذار انقلاب اسلامى و پيروى از ولى فقيه است؟به نظر مى رسد باشكوه ترين آئين برائت از مشركين و مستكبرين طى ۲۰ سال گذشته - يعنى بعد از واقعه كشتار حجاج - در حج امسال رقم خورد. تلاطم اقيانوس ملت هاى جهان، همان آغاز بزرگى است كه در صورت تداوم، زمينه حاكميت عدالت گستر جهانى را فراهم مى سازد. بدون ترديد و تعارف بايد به متلاطم كردن اقيانوس ملت هاى آزاده جهان براى سلب آرام و قرار از زورگويان و چپاولگران بين المللى يارى رساند. گويا شيپور اين نبرد نرم را نواخته اند تا يك بار ديگر به قول شهيد چمران، مرد از نامرد بازشناسى شود.

رضا بابايى
ماراتن هسته اى ايران و غرب دوندگان و بازيگرانى با اهداف متفاوت دارد. ايران براى اعمال حق قانونى خويش و در اختيار داشتن فناورى صلح آميز هسته اى تلاش دارد و طرف ديگر بى توجه به قواعد و قوانين بازى و حتى نهاد بين المللى داورى يعنى آژانس اتمى خود را به آب و آتش مى زند تا از اعمال اين حق جلوگيرى نموده يا حداقل آن را با تأخير مواجه ساخته و هزينه آن را بالا ببرد.
چند سالى است كه در هروله غرب ميان اعمال فشار، صدور قطعنامه و مذاكره با ايران، روشن شده است نگرانى غرب از پرونده هسته اى ايران تنها پوشش و بهانه آنها عدم حضور ايران در اردوگاه دوستان آنان است و اصل نگرانى آنها دستيابى به توانمندى استراتژيك هسته اى توسط كشورى مستقل و الهام بخش همچون ايران است، اين مهم از آن رو اثبات شده كه ايران همه ملزومات مسالمت آميز بودن فعاليت هايش را رعايت و آن را اثبات كرده و با در اختيار داشتن حكم برائت آژانس با طرف هاى غربى حرف زده است، اما طرف مقابل نشان داده كه نگران پرونده هسته اى نبوده و دلمشغول حفظ و تعادل نظام سلطه و تقسيم كشورها به الگوى قديمى كشورهاى برخوردار و نابرخوردار از يك توانمندى استراتژيك و اساسى است.
در اين ميان سال ۱۳۸۶ فصلى مهم در اين رقابت است، فصلى كه غربى ها در آغاز و پايان آن در فروردين و اسفند خود را به صدور قطعنامه تحريم مشغول كرده و بين اين دو فاصله را به ناچار به مذاكره با ايران و در پس آن به طرح و توطئه و چانه زنى با ديگران سپرى كردند، اما در همين سال ايران از خط پيروزى گذشت و علاوه بر اعمال حق قانونى خويش و گردش سانتريفيوژهايش و زمينه سازى فعاليت هاى آينده،اولين دوره از سوخت اتمى نيروگاه بوشهر را نيز به دست آورده و در سومين ماه زمستان حكم نهايى سلامت فعاليت ها و حل همه ابهام هاى مهم در فعاليت هاى هسته اى خويش از نظر آژانس اتمى را از نهاد ذيصلاح جهانى دريافت كرد، حكمى نهايى كه خود پس از حكم هاى كوچكتر و متعدد آژانس مبنى بر عدم انحراف فعاليت هاى هسته اى ايران به دست آمد و به رخ مدعيان اقدامات هسته اى ايران كشيده شد. اين پيروزى بزرگ به تصريح دست اندركاران موضوع هسته اى در ايران حاصل اجماع و مقاومت ملى بود و چنانچه رهبر فرزانه انقلاب فرمود، نقش دولت نهم و رئيس جمهور در آن بسى پررنگ بوده است و دولت نهم در راهبرى و بهره از ظرفيت هاى داخلى و بين المللى براى صيانت از حقوق ملى با رويكرد باز نسبت به مذاكره، بدون قائل بودن به مذاكره درباره حق اساسى ملت در بحث هسته اى و تن ندادن به خواسته غير قانونى تعليق فعاليت غنى سازى - كه نه حكم معاهده N.P.T است و نه پادمان و نه حتى پروتكل الحاقى - در سال ۸۶ عملكردى داشت كه ترجمان آن همان تفهيم ضرورت توازن بين حقوق و تكاليف ملت ها در برابر معاهده هاى بين المللى است. تفهيمى كه وجدان هاى منصف جهان و افكار عمومى ملت ها آن را دريافت و غربى ها هر بار از فهم آن طفره رفته، قطعنامه و تحريمى اعمال كردند و پس از مدتى كه شاهد پيشرفت بيشتر ايران در فعاليت هاى مسالمت آميز خود شدند، به مذاكره روى آوردند، منتها در هر دور مذاكره آنها زمان از دست داده و با ايرانى پيشرفته تر در فناورى هسته اى مواجه شدند.
اين كار تا آنجا ادامه يافت كه ايران از نقطه غير قابل بازگشت هم گذشت و بازى را تمام كرد. موضوع هسته اى از نظر ايران تمام شد، رويكرد هوشمند ايران در توسعه فعاليت ها همزمان با كار نزديك با آژانس اتمى و استقبال از مذاكره براى رسيدن به تضمين هايى براى رفع نگرانى هاى دو طرف، كار را به آنجا رساند كه غرب سرگردان بين قطعنامه و مذاكره، نه تنها شاهد پيشرفت و تحقق ايران هسته اى شد، بلكه آژانس اتمى هم همه ابهام هاى برنامه ايران را حل شده اعلام كرد.
طبيعى بود كه طرف مقابل با دلخورى از ابزار در اختيار خود يعنى شوراى امنيت عليه آژانس و ملت ايران بهره ببرد، اواسط اسفند آنها با صدور سومين قطعنامه تحريم، دوباره چنين كرده در عين حال نسبت به ضرورت گفت و گو با ايران از طرف غربى ها تأكيد بسيار صورت گرفت، مذاكره اى كه حال با ايرانى درخواست آن را مطرح مى كنند كه هم هسته اى است، هم حكم سلامت فعاليت هايش را در اختيار دارد و اين اگر به معناى پيروزى نباشد براى اين ملت، پس چيست؟
پيروزى كه البته با هزينه تحمل تحريم ها به دست آمده، ولى نه تحريم هايى تنها مربوط به اين چند سال كه تحريم واژه آشناى مردم ايران از طرف غرب در طول ۲۹ سال پس از انقلاب اسلامى است و اتفاقاً همه اين پيشرفت ها و توفيق هاى علمى هسته اى و غير آن در همين مدت حاصل آمده است، چون اين ملت را نمى توان از خواسته هايش بازداشت، آن هم در دنياى امروز كه تحريم در آن حربه اى كهنه و ناكارآمد است.
رويكردها و دستاوردهاى هسته اى
مسيرى كه در طول سال ۸۶ در موضوع هسته اى ايران طى شد، به اجمال عبارت بود از صدور سه قطعنامه تحريم، پنج دور مذاكرات رسمى نمايندگان ايران و گروه ۱+5 در آنكارا، مادريد، ليسبون، رم، لندن و يك ملاقات آنها در بروكسل، طراحى مداليته يا طرح اقدام بين ايران و آژانس ظرف كمتر از شش ماه و اجراى آن كه زمان مورد توافق براى آن ۱۸ ماه بود و ايران و آژانس اين طرح را كمتر از شش ماه به پايان رسانده و همه ابهام هاى مهم مورد نظر آژانس در ايران مختومه اعلام شد. اين شش موضوع عبارت بودند از: آلودگى ها، پلوتونيوم، سانتريفيوژهاى P1 و P2، پلونيوم ۲۱۰ و سند اورانيوم فلزى، آلودگى در يك مجتمع دانشگاهى در كرج و معدن گچين.
سفر البرادعى مديركل آژانس به تهران و گزارش هاى او درباره ايران نيز از ديگر سرفصل هاى وقايع هسته اى سال بود. پيش از مرور اين مسير در سال ۸۶ ضرورت دارد رويكردها و دستاوردهاى هسته اى را مورد بررسى و بازخوانى قرار دهيم تا مبادا در خلال مرور وقايع دستاوردهاى اساسى و رويكردهايى كه موجب اين دستاوردهاى سترگ شدند، مورد غفلت قرار گيرند.
رويكرد و سياستى كه در دو سال و نيم گذشته از سوى ايران در پيش گرفته شد، يكى تغيير خط قرمز مذاكرات هسته اى بوده است، اگر در گذشته اى نه چندان دور « ارجاع پرونده ايران به شوراى امنيت» خط قرمز مذاكره كنندگان بود، در دوره جديد اين خط قرمز شكسته شده وبا ارجاع پرونده ايران به شوراى امنيت معلوم گشت كه خط قرمز ياد شده كاملاً پوچ و بى اساس است و حق اساسى ملت در برخوردارى از تمام وجوه فعاليت مسالمت آميز هسته اى از جمله غنى سازى جزو مطالبات ملى ايرانيان است.
در عين حال تعامل سازنده و مذاكره بدون پيش شرط از موضع عادلانه اصل و رويكرد ديگرى بود كه به جد مورد تأكيد و تعقيب قرار گرفت، در واقع بدون نياز و خواهش براى مذاكره ايران از سياست صندلى خالى پيروى نكرد و هر گاه كه طرف مقابل درخواست مذاكره كرد، با استقبال ايران از موضع مذاكره براى پيشرفت و نه براى مذاكره براى توقف مواجه شد. تأكيد بر توازن ميان حقوق و تكاليف اعضاى N.P.T رويكرد ديگر مورد تأكيد ايران بود و همچنين تعريف اعتمادسازى در بستر و زمينه اى دوطرفه، در عين حال خودكفايى در توليد سوخت هسته اى از سوى ايران به جد پيگيرى شد، علاوه بر اينها همكارى و تعامل سازنده با آژانس بين المللى انرژى اتمى فروگذاشته نشد تا تنها نهاد مسئول و ذيصلاح بتواند به راستى آزمايى اقدامات و اظهارات ايران پرداخته و به پاسخ برخى ابهام هاى باقى مانده خود دست يابد، دستاوردهاى چنين سياست ها و رويكردى البته همگى در سال ۱۳۸۶ متبلور نشد، بلكه قبل از آن هم نتايج درخورى حاصل آمده بود، اما سال ۸۶ به تعبيرى يكسره حال و هواى پيروزى و توفيق براى ايران در رقابت فنى، حقوقى و سياسى و ديپلماتيك با طرف هاى غربى و در رأس  آنها آمريكا داشت.
اين دستاوردها به اجمال عبارتند از: تكميل چرخه سوخت هسته?اى كه در ۲۲ فروردين سال ۸۵ در آستان قدس رضوى توسط رئيس جمهور در مقياس آزمايشگاهى اعلام شد، راه اندازى مجتمع آب سنگين اراك كه در ۴ شهريور سال ۸۵ توسط دكتر محمود احمدى نژاد افتتاح و آغاز به كار كرد، اما ۲۰ فروردين سال ۱۳۸۶ روز اعلام خبرى خوش و بزرگ براى ايرانيان بود، رئيس جمهور در اين روز كه روز ملى فناورى هسته اى نام گرفته است در محل سايت هسته اى نطنز و در جمع مسئولان كشورى و لشكرى و خبرنگاران داخلى و خارجى ورود ايران به مرحله توليد سوخت هسته اى در مقياس صنعتى را اعلام كرد، اين مهم چند روز بعد به تأييد بازرسان آژانس بين المللى انرژى اتمى رسيد و بازرسان از توفيق ايران در بهره بردارى از زنجيره ۱۳۱۲ تايى سانتريفيوژها در نطنز خبر دادند. در همان مقطع بود كه مهندس آقازاده معاون رئيس جمهور و رئيس سازمان انرژى اتمى اعلام كرد بازرسان آژانس بعد از اين هر چند هفته يك بار زنجيره ديگرى از سانتريفيوژها در ايران را خواهند ديد.
همچنين حمل سوخت نيروگاه اتمى بوشهر از روسيه به اين محل، اين نيروگاه را در آستانه بهره بردارى قرار داده است و بنابر اخبار موجود در مهر ماه سال ۱۳۸۷ هزار مگاوات برق هسته اى از بوشهر وارد مدار برق كشور خواهد شد و بدين ترتيب ايران سى و يكمين كشور جهان خواهد بود كه برق هسته اى توليد مى كند، ضمن اين كه صنعت احداث نيروگاه هسته اى ايران به بوشهر محدود نمانده و ايجاد نيروگاه بومى ۳۶۰ مگاواتى دارخوين در مرحله طراحى و ساخت قرار دارد و مناقصه احداث دو واحد نيروگاه هسته اى هزار مگاواتى هم اعلام شده است، با توجه به نياز كشور و تصويب مجلس مبنى بر توليد ۲۰ هزار مگاوات برق هسته اى در سال هاى آينده و حركت ايران به سمت ساخت نيروگاه هاى اتمى، اصرار كشور به خودكفايى در توليد سوخت هسته اى حداقل براى تأمين بخشى از نيازهاى سال هاى نه چندان دور آينده بيشتر قابل درك خواهد بود.
عبور ايران از نقطه غيرقابل بازگشت هسته اى
در زمينه برخوردارى ايران از توان عملى در اعمال حق غنى سازى و ميزان برخوردارى از اورانيوم غنى شده و سطح تكنولوژى ،كشورمان حالا به مرحله و نقطه غيرقابل بازگشت رسيده است.
اين مهم كه به تأييد بازرسان آژانس اتمى رسيده همان مرحله اى است كه آمريكا و سه كشور اروپايى انگليس، فرانسه و آلمان بسيار تلاش كردند ايران به آن نرسد ولى سال ۸۶ سال عبور ايران از اين خط و قطع نوار پيروزى براى ايران بوده است.
در كنار اين دستاوردهاى فنى در زمينه سياسى نيز دستاوردهاى عظيمى نصيب ملت ايران شده است، بازگشت نسبى اعتبار آژانس اتمى به اين نهاد - هرچند آمريكا و سه دولت ديگر غربى به شدت اين اعتبار را مخدوش كردند- ارائه گزارش مجموعه نهادهاى امنيتى و اطلاعاتى آمريكا در خصوص اين كه فعاليت هاى هسته اى ايران جهت گيرى نظامى ندارد كه اين مهم نتيجه مقاومت و ايستادگى ملى در برابر فشارها بود و با وجود ناقص بودن، شيرينى اعتراف دشمن را براى ايرانيان داشت و در نهايت مختومه اعلام شدن شش ابهام مهم برنامه هسته اى ايران از طرف آژانس اتمى و پايان موفقيت آميز طرح اقدام يا مداليته همكارى ها بين ايران و آژانس، در فهرست دستاوردهاى عظيم دست اندركاران ايرانى موضوع هسته اى و ملت ايران در سال ۸۶ قرار دارند. نكته حائز اهميت اين كه بنابر طرح مداليته در پايان حل و فصل و مختومه اعلام شدن ابهام ها، موضوع ايران در آژانس بايد به حالت عادى درآمده و مانند امور ديگر كشورها مورد پيگيرى قرار گيرد.
در برابر اين رويكردها و دستاوردهاى مهم طرف غربى و آمريكا البته بيكار ننشسته رويكرد قطعنامه و ايجاد فشار كاذب سياسى را پيگيرى كرده اند، همچنين يك اقدام ديگر آنها كه نشانه بارز نگرانى شان از گزارش اسفند (مارس) البرادعى و اعلام حكم برائت كامل ايران از سوى آژانس بود، تلاش شتابزده شان در طرح مواردى ادعايى موسوم به مطالعات ادعايى به آژانس و ربط دادن فعاليت هاى هسته اى ايران به برنامه هاى دفاعى موشكى بود كه اين موضوعات به علت بى اساس بودن و فقدان مبنا و دلايل روشن از طرف آژانس به عنوان موضوع شناخته نشده در همان قالب مطالعات ادعايى به ايران ارائه و ارزيابى ايران مبنى بر بى اساس بودن شان توسط آژانس اخذ شد.
حال برخى محافل سياسى و رسانه اى غرب روى همين ادعاها معركه گيرى كرده و به اين جنجال هاى بى اساس و فاقد مبنا آويخته اند تا حركت خود در مسير قطعنامه را توجيه كنند، هرچند اين روند بى بنيان نارضايتى مديركل آژانس اتمى را هم موجب شده و وى كه در آستانه انتشار گزارش مارس فشار زيادى تا حد تهديد به مرگ از سوى صهيونيست ها را تجربه كرد، نسبت به تخريب اقدامات آژانس هشدار داد.
طرح مطالعات ادعايى و صدور قطعنامه در روزهاى پايانى سال از طرف غرب همراه با تأكيد آنها به از سر گرفته شدن مذاكرات نماينده ۱+5 با ايران صورت گرفت كه اين خود نشان از آن دارد كه طرف غربى بى اثر بودن اقدامات به ظاهر تنبيهى خود نسبت به ايران را باور كرده و البته اگر به اين سبك و سياق ادامه مى دهد، لابد به دليل اقتضاى طبيعت اش است!
اقدامات آنها در قياس با دستاوردهاى ملت ايران در موضوع هسته اى اگر حتى تنها وقايع و رخدادهاى سال ۸۶ را هم ملاك قرار دهيم نشان مى دهد كه ضرر و زيان واقعى متوجه كدام طرف بوده است؟
آنها نخواسته اند ايران به توانمندى استراتژيك هسته اى برسد و در اين جهت مبنا يا در واقع بهانه هايى را مطرح كرده اند امروز با گزارش هاى نوامبر و مخصوصاً مارس مديركل آژانس اتمى هم اين مبناها و بهانه ها از بين رفته و دليل منطقى حتى از نظر افكار عمومى غرب براى باقى ماندن پرونده ايران در شوراى امنيت وجود ندارد و هم ايران هسته اى شده است، روشن است چه كسى به اهدافش رسيده و شاهد موفقيت همنشين كيست؟
حال اگر طرف غربى به صدور قطعنامه آن هم با اعمال فشار و صرف هزينه زياد به ديگر كشورها راضى است به قولى نبايد عيش آنها را منقص كرد، منتها اين عيش و خوشى براى ناظرين آگاه بسى مضحك است چون به لحاظ شكل و محتوا بى نتيجه و بدقواره است، قطعنامه هاى آنها با اجماع صادر نشده و كشورى مثل آفريقاى جنوبى از اعضاى غير دائم شوراى امنيت به قطعنامه شان رأى مثبت مى دهد و بعد هم در مصاحبه عليه قطعنامه صحبت كرده و از بى توجهى قدرت?هاى شوراى امنيت به گزارش آژانس اتمى گلايه مى كند، نماينده اين كشور بلافاصله بعد از رأى گيرى درباره قطعنامه اسفندماه شوراى امنيت مى گويد: توقف غنى سازى در ايران نبايد هدف باشد، هدف جلوگيرى از انحراف به سمت مقاصد نظامى هسته اى است و با روشن شدن ابهام ها حالا كه اين هدف تأمين شده است، قطعنامه براى چيست؟
اين سخنان معنايى جز آن ندارد كه رأى اين كشور همچون بسيارى ديگر به قطعنامه زوركى و تحت فشار بوده است اين افتضاحى بين المللى است كه قاطبه كشورها و حتى اعضاى شوراى امنيت به حكم اصول روشن و بديهى نيازى به صدور قطعنامه تحريم عليه ايران نديده و اين را به انحاى مختلف بگويند و از چين و اندونزى تا آفريقاى جنوبى و ونزوئلا همين را بگويند اما قطعنامه ها تصويب شوند، اين جز افتضاح بين المللى و حاكميت علنى قانون جنگل نيست، البته هزينه و آبروبرى اين نوع اعمال زور در دنيا بسيار افزايش پيدا كرده است. دردناك براى بانيان قطعنامه شوراى امنيت آن كه كارايى و تأثير اين نوع اقدامات در دنياى امروز به حداقل ممكن رسيده و از كار فروبسته آنها گرهى نمى گشايد؛ به قول دكتر سعيدى معاون بين الملل سازمان انرژى اتمى، امروز كار بانيان قطعنامه عليه ايران مانند بيليارد بازى كردن با شلنگ است.
اگر شلنگ بتواند توپ بيليارد را حركت بدهد، آنها نيز موفق مى شوند و البته كه بازى بيليارد با شلنگ براى تماشاگران و ناظرين خنده آور و مضحك است.
وقايع نگارى نبرد ديپلماتيك هسته اى در سال ۸۶
ضرباهنگ هسته اى سال ۸۶ آنقدر تند و پرشتاب است كه در پايان سال گويى همه رويدادها ظرف چند ماه و نه يكسال به وقوع پيوسته اند، خاصه از آن رو كه برآيند آنها جز احساس غرور و عزت ملى و صيانت و اعمال حقوق هسته اى كشور و اثبات سلامت و صحت فعاليت ها به تأييد آژانس بين المللى انرژى اتمى نيست.
در تعطيلات نوروزى ايرانيان پنج عضو دائم شوراى امنيت قطعنامه دوم تحريم عليه ايران را در پنجم فروردين به تصويب شورا رساندند، قطعنامه ۱۷۴۷ از پس قطعنامه ۱۷۳۷ عليه ايران صادر شد كه در زمستان قبل صادر شده و اصلى ترين خواسته اش از ايران توقف غنى سازى اورانيوم بود و خواستار توقف فعاليت و تحقيقات دانشمندان ايرانى در اين زمينه بود، اين قطعنامه برخى شخصيت هاى حقيقى و شركت هاى دست اندركار و نزديك به سپاه پاسداران و فعاليت هاى هسته اى را مشمول تحريم قرار داد.
پس از صدور اين قطعنامه ايران فعاليت هاى قانونى غنى سازى خويش را سرعت بخشيد و در روز ملى فناورى هسته اى (۲۰ فروردين) رئيس جمهور ورود ايران به مرحله صنعتى توليد سوخت هسته اى را در محل سايت نطنز اعلام كرد، اين اقدام از سوى صاحبنظران داخلى و خارجى واكنش منطقى توصيف شد، البرادعى مديركل آژانس اتمى و شمارى از مقامات غربى كماكان بر قابل حل و فصل بودن مسائل از طريق گفت وگو تأكيد كردند و اين در حالى بود كه ايران ارتباط و همكارى خود با آژانس را حفظ كرده و ادامه داد.
اعضاى دائم شوراى امنيت و آلمان (گروه ۱+5) كه نتايج حاصله را دور از خواست خود مى ديدند، نماينده خويش را به گفت وگو با ايران ترغيب كردند و پس از چند گفت وگوى تلفنى و رايزنى، على لاريجانى دبير وقت شوراى عالى امنيت ملى و خاوير سولانا مسئول سياست خارجى اتحاديه اروپا و نماينده گروه ۱+5 در آنكارا با يكديگر ملاقات كردند، ملاقات ۵ ارديبهشت اين دو در آنكارا پس از ملاقات قبلى شان در برلين و مهرماه سال ۸۵ و تعليقى چندماهه در مذاكراتشان صورت گرفت. اين مذاكرات كه از سوى دو طرف سازنده خوانده شد بيشتر حول وحوش دستيابى به پارادايم مشترك براى رفع نگرانى هاى طرفين سپرى شد و قرار دور بعدى آن در خردادماه گذاشته شد، مادريد ايستگاه بعدى ملاقات نمايندگان ايران و گروه ۱+5 بود تا طرفين نتايج بررسى هاى خود را ۱۰ خرداد روى ميز مذاكره بگذارند، در اين مذاكرات طرفين طرح و ايده هايى را روى ميز مذاكره گذاشتند، طبيعى بود كه با مذاكره نكردن ايران بر سر تعليق به علت غيرقانونى و فاقد مبنا بودن آن و نيز تجربه تعليق داوطلبانه فعاليت هاى هسته اى در قبل كه موجب گسترش دامنه درخواست هاى غرب شده و غرب از آن تعبير توقف و يا دستاويز تبليغات براى به محاق كشاندن فعاليت صلح آميز هسته اى ايران داشت، ابتكارات و پيشنهادات ايران بيشتر پيش رفته و در دستور مذاكره قرار گرفت، گفته شده اولين مرحله از ابتكار ايران براى يك همكارى جامع با آژانس اتمى در اين مذاكرات مطرح شد.
ليسبون پرتغال در دوم تيرماه ميزبان بعدى لاريجانى و سولانا بود، در همان مقطع ملاقات و مذاكره اى با محمد البرادعى مديركل آژانس در وين صورت گرفت و به روى نقشه كارى و مداليته همكارى ايران و آژانس توافق شد تا از طريق آن آژانس به پاسخ هاى لازم درباره مهمترين ابهامات خود در ايران برسد، بر اين اساس تيم بازرسان آژانس در ۲۰ تيرماه به رياست اولى  هاينونن معاون مديركل آژانس اتمى براى تهيه طرح ملموس و عينى رفع ترديد هاى آژانس به تهران آمد.
ششم شهريور متن توافق ايران و آژانس منتشر شد كه در آن آژانس شش مورد را تنها ابهامات در پرونده ايران اعلام كرد و بنابراين شد كه با حل هر موضوع و مختومه شدن آن، وارد موضوع بعدى شده و در پايان بررسى و راستى آزمايى بازرسان از همه موارد، پرونده ايران در آژانس عادى تلقى شود، در همين مقطع آژانس اتمى دو موضوع پلوتونيوم و مسئله بازفرآورى را زودتر از زمان توافق حل شده و مختومه اعلام كرد.
اين توافق شكاف درون گروه ۱+5 را شدت بخشيد تا شهريور و بعد از اعلام گزارش آژانس تحريم ايران از سوى آنها را به تعويق انداخت. با توافق بر سر مداليته، آژانس اتمى از محدوديت و اهميت برخوردار شده و اعتبار خود را تا حدى بازيافت.
از اين مرحله به بعد ايران با جديت بيشتر خواهان بازگشت پروند ه اش از نهاد سياسى شوراى امنيت به نهاد تخصصى و فنى شوراى امنيت شد، كه در واقع ارجاع پرونده ايران در سال قبل در تصميمى سياسى و غيرحقوقى باعث پيچيده شدن بيشتر شرايط و قطع اجراى داوطلبانه پروتكل الحاقى نظارتى در ايران شده بود.
تدوين مداليته و اظهارات البرادعى مديركل آژانس مبنى بر اين كه هيچ مدركى وجود ندارد كه نشان از انحراف اقدامات ايران به سمت تسليحات هسته اى داشته باشد با مخالفت آمريكا و همراهان اروپايى اش مواجه شد و اعمال فشار عليه البرادعى بالا گرفت و به نشست فصلى شوراى حكام كشيده شد، به گونه اى كه بيانيه سه كشور اروپايى خشم مديركل آژانس را برانگيخت و او براى اولين بار در تاريخ آژانس اتمى به نشانه اعتراض جلسه شوراى حكام را ترك كرد.
كشورهاى اروپايى به تدريج محل مذاكرات خود را از وين به نيويورك و شوراى امنيت انتقال داده اما كماكان درباره تحريم ايران اختلاف نظر داشتند.
چين و روسيه كه در تعديل قطعنامه هاى قبل نقش ايفا كرده بودند با روند تحريم همراهى نمى كردند، آمريكا و فرانسه پيشنهاد تحريم هاى خارج از چارچوب شوراى امنيت را مطرح كردند كه البته اين پيشنهاد پيش نرفت، ابتكار هوشمندانه ايران در طراحى مداليته همكارى ها و اجراى آن غرب را در تنگنا قرار داده و آژانس با توان بيشترى وارد ميدان شده بود، مذاكرات درباره سانتريفيوژ ها بين ايران و آژانس به جريان افتاده و در ۱۷ مهر تيم آژانس بدين منظور به تهران آمد.
سفر ولاديمير پوتين رئيس جمهور روسيه به ايران براى اولين بار و به عنوان بلند پايه ترين مقام روسيه و شوراى سابق در ۲۴ مهرماه نيز از جمله موضوعاتى بود كه اختلاف واشنگتن و مسكو درباره ايران را افزايش داد، مذاكرات سانتريفيوژها بين ايران و آژانس در ۲۸ مهر به دور دوم رسيد و مذاكره از پيش تعيين شده لاريجانى و سولانا در رم پايتخت ايتاليا در دوم آبان ماه با همراهى سعيد جليلى دبير جديد شوراى عالى امنيت ملى انجام شد.
طرفين اين مذاكرات را نيز سازنده توصيف كردند. در آستانه نشست شوراى حكام در ماه نوامبر وزير امور خارجه چين به تهران آمد و درباره سطح همكارى ايران و آژانس، مذاكرات و تبادل اطلاعات صورت گرفت، بالاخره در ۲۴ آبان ماه گزارش البرادعى منتشر شد، سعيد جليلى در كنفرانس خبرى با استناد به اين گزارش و مختومه اعلام شدن موضوع سانتريفيوژهاى p1وp2و سند اورانيوم فلزى پايه هاى بناى ارجاع پرونده ايران به شوراى امنيت را فرو ريخته دانست. جليلى و سولانا بار ديگر در ۹ آذر در لندن با يكديگر مذاكره كردند، سولانا از اين مذاكره ابراز رضايت نكرد ولى بار ديگر در جريان سفر جليلى به بروكسل و پارلمان اروپا در محل سفارت ايران به ديدار جليلى آمد. 13 آذرماه ۸۶ مقطع يك رويداد تأثير گذار ديگر بود. در اين مقطع جامعه اطلاعاتى آمريكا متشكل از ۱۶ نهاد امنيتى و اطلاعاتى در گزارشى اعلام كردند فعاليت هاى هسته اى ايران در مقطع كنونى تسليحاتى نيست.
اين گزارش اگر چه ادعاهاى ناروا و اثبات نشده اى به گذشته فعاليت هاى ايران وارد مى كرد، اما قضاوت صحيح اش درباره ماهيت كنونى فعاليت هاى هسته اى ايران تعجب مقامات دولت آمريكا و متحدان اروپايى اين دولت را به همراه داشت، رئيس جمهور ايران انتشار اين گزارش را يك پيروزى براى ايرانيان دانست و اظهار داشت در سايه مقاومت مدبرانه ملت ايران، دشمنان ما نيز مجبور به اقرار بعضى از حقايق شده اند.
در اين ميان محموله هاى سوخت اوليه مورد نياز نيروگاه بوشهر نيز يكى پس از ديگرى از روسيه به ايران رسيد، در دى ماه ۸۶ محمد البرادعى مدير كل آژانس اتمى به تهران آمد و مذاكرات مهمى با سران و مسئولان كشور از جمله مقام معظم رهبرى انجام داد و در ۳ اسفند گزارش اسفند (مارس) مدير كل منتشر شد، گزارشى كه در روزهاى نزديك انتشار آن به واسطه اين كه معلوم بود آژانس پايان موفقيت آميز اجراى مداليته و عادى شدن پرونده ايران را اعلام مى كند، فشار و هجمه زيادى از طرف آمريكا و متحدان اروپايى به آژانس و البرادعى وارد شد. گزارش البرادعى با حدود ۲۰ ساعت تأخير انتشار يافت و خبرنگاران در وين و تهران و ديگر نقاط تمام اين مدت را آماده بودند تا نخستين واكنش ها نسبت به آن را مخابره كنند، مطرح كردن مطالعات ادعايى و اصرار بر آنها در آخرين دقايق آخرين حربه آمريكا و جناح غرب براى مقابله با نتايج مؤثر تعامل تازه و به ثمر رسيده ايران و آژانس اتمى بود كه آژانس چندى قبل همه آنها را كه از نظر اين نهاد فنى موضوع دانسته نمى شدند به صورت يكجا به ايران ارائه كرده و ارزيابى ايران از اين ادعاهاى بى مبنا را دريافت كرده بود.
در شرايطى كه بنيان هاى ارجاع پرونده ايران به شوراى امنيت ديگر وجود خارجى نداشت و صحت اظهارات ايران در قالب طرح مداليته و با راستى آزمايى آژانس درباره تمام ابهام ها به تأييد آژانس بين المللى انرژى اتمى رسيده بود و اين مهم علاوه بر آحاد مردم و نخبگان ايرانى و مسئولان كشورمان مورد تأكيد شمارى از رهبران سياسى كشورها و مجامع جهانى همچون گروه غيرمتعهد ها در وين و آژانس اتمى (نم) قرار گرفته بود، صدور قطعنامه تحريم عليه ايران امرى مضحك تر از پيش مى نمود.

تا مدت ها چنين پنداشته مى شد كه مجمع عمومى سازمان ملل متحد ماشين صدور قطعنامه است. اصطلاحى كه برخى دبيران كل سازمان ملل متحد با به كارگيرى آن ناخرسَندى خود را از تصويب صدها قطعنامه در نشست هاى سالانه مجمع عمومى ابراز مى داشتند اما در سال هاى اخيرظاهراً شوراى امنيت درصدد برآمده است تا اين عنوان را از آن خود نمايد.
شوراى امنيت كه طبق ماده ۲۴ منشور ملل متحد وظيفه اصلى حفظ صلح و امنيت بين المللى را عهده دار است تا زمان حمله عراق به كويت در دوم اوت ۱۹۹۰ فقط ۶۵۹ قطعنامه را از بدو فعاليتش از ۱۹۴۵ تا آن سال به تصويب رسانده بود بنابراين اصلاً در حد و اندازه رقابت با مجمع عمومى نبود كه در هر نشست سه ماه سالانه خود بالغ بر صد قطعنامه تصويب مى كرد اما از فرداى فروپاشى نظام دوقطبى و با حماقت صدام در حمله به كويت و آشتى مصلحتى مسكو و واشنگتن شوراى امنيت قدم در راهى نهاده است كه نتيجه آن را اكنون بايد در تصويب ۱۱۴۰ قطعنامه از سال ۱۹۹۰ تاكنون جست وجو كرد. به عبارتى شوراى امنيت به فاصله ۱۸ سال حدود دو برابر بيشتر از ۴۵ سال نخست فعاليت خود قطعنامه تصويب كرده است.
اما آيا شوراى امنيت با تصويب چنين حجمى از قطعنامه ها، واقعاً در مسير صلح و امنيت گام برداشته است؟ اگر چنين است پس چرا مردمان هزاره سوم همچنان شاهد نسل كشى در غزه هستند؟ چرا در قاره آفريقا كانون هاى تسويه هاى نژادى و جنگ هاى داخلى همچنان شعله ورند؟ چرا عراق و افغانستان همچنان به دنبال كالاى نايابى به نام امنيت هستند؟ واقعيت اين است كه شوراى امنيت در سال هاى اخير با وجود تصويب قطعنامه هاى متعدد بارها از جاده اصلى خارج شده، در بيراهه ها اوقات خود را سپرى مى كند.
نمونه اش تصويب چهار قطعنامه ،۱۶۹۶ ،۱۷۳۷ ۱۷۴۷ و شاهكار آخرش قطعنامه ۱۸۰۳ است. شوراى امنيت با برگزارى جلسات متعدد و صرف هزينه و وقت فراوان با تصويب اين چهار قطعنامه نشان داده است كه برخوردى انتخابى با مقوله صلح و امنيت دارد چون برخى سكانداران شورا آدرس غلط به آن مى دهند. در حالى كه مديركل آژانس بين المللى انرژى اتمى در گزارش سوم اسفندماه خود از همكارى مثبت ايران با آژانس و حل مسائل باقيمانده در چارچوب مداليته خبر مى دهد شوراى امنيت بدون توجه به علائم و راهنمايى هاى اين ديده بان باتجربه خود ترجيح مى دهد بر اساس اطلاعات و آدرس غلط آمريكا، فرانسه و انگليس حركت نمايد و درست به علت پيروى از توصيه هاى اين ديده بان هاى قلابى كه فقط با عينك سياسى بلدند آدرس بخوانند، دقيقاً ۱۰ روز پس از گزارش البرادعى قطعنامه ۱۸۰۳ را عليه فعاليت هاى صلح آميز هسته اى ايران تصويب مى كند.
بدين ترتيب شوراى امنيت با شتاب فراوان در جاده انحرافى مى راند. حركت شتابانى كه نتيجه آن فقط و فقط افزايش بى اعتمادى سرنشينان كشتى صلح و امنيت بين المللى به ناخدايان اين كشتى است. اكنون از ۱۹۲ كشور عضو سازمان ملل متحد، ۱۱۸ كشور عضو جنبش عدم تعهد هستند كه همگى بارها اعلام كرده اند فعاليت هسته اى ايران صلح آميز است. مديركل آژانس هم به كرات گفته است فعاليت هسته اى ايران دچار انحراف نشده است، پس شوراى امنيت بر چه اساس و معيارى همچنان درصدد امنيتى نگاه داشتن پرونده هسته اى ايران است؟ آيا با چنين رويكردى بى اعتبارى هرچه بيشتر شوراى امنيت رقم نخواهد خورد؟ در اين ميان قصه ما ايرانيان قصه اى عجيب است؟ ايرانيان با مراجعه به حافظه تاريخى خود و يادآورى سكوت مرگبار شوراى امنيت در قبال تجاوز ارتش صدام به تماميت ارضى ايران در ۳۱ شهريور ۱۳۵۹ كه مصداق بارز تهديد عليه صلح و امنيت بين المللى بود از خود مى پرسند چرا شوراى امنيت در آن مقطع چنين شتابان به فكر صلح و امنيت جهانى نبود؟ آنها مى پرسند چرا اعضاى شوراى امنيت با وجود نقض آشكار تماميت ارضى ايران مطابق مقررات منشور قطعنامه ۳۳۱۴ تعريف تجاوز تا مدت ها حاضر نبوده اند، حتى از واژه جنگ و تجاوز ارتش عراق عليه تماميت ارضى ايران سخن به ميان آورند و فقط به ذكر واژه وضعيت بين ايران و عراق اكتفا مى كردند و به جاى تصويب قطعنامه ها در چارچوب فصل هفتم منشور به جز ۵۹۸ ، همه قطعنامه ها را در چارچوب فصل ششم منشور تصويب مى كردند. آرى ملت ايران بويژه نسل هاى قديمى تر كه هنوز تلاش انگليس براى معرفى كردن اقدام شجاعانه ايرانيان در ملى كردن صنعت نفت به عنوان تهديد  عليه صلح و امنيت جهانى نزد شوراى امنيت را از ياد نبرده اند، از برخوردهاى ناعادلانه شوراى امنيت شگفت زده اند! چرا شوراى امنيت با يكى از كشورهاى بنيانگذار سازمان ملل متحد چنين رفتار ناعادلانه و غيرمنطقى داشته و دارد؟ چرا همواره برخلاف خواست ايرانيان حركت كرده است؟ نه ايرانيان كه ملل بسيارى در دهه هاى اخير قربانى اقدامات تبعيض آميز شوراى امنيت شده اند.
اما با وصف همه ناجوانمردى ها و ثبت آنها در كارنامه شوراى امنيت شايد هيچ كدام به اندازه قطعنامه ۱۸۰۳ وجدان جامعه بين المللى را به درد نياورده باشد. شوراى امنيت با تصويب اين قطعنامه دو موضوع را به اثبات رساند و به تعبيرى ميخ بر تابوت خود كوبيد. اول تبديل شدن به ماشين صدور قطعنامه كه يك قلم آن تصويب ۵۶ قطعنامه از ۴ فروردين ۸۶ يعنى زمان تصويب قطعنامه ۱۷۴۷ عليه ايران تا ۱۳ اسفند و تصويب مجدد قطعنامه اى عليه كشورمان است.
موضوع دوم بى اعتنايى به گزارش هاى كارگزاران خود از جمله البرادعى و توجه به توصيه هاى قدرت محوران در خصوص فعاليت  هسته اى ايران است و در اين هنگام خود را دلخوش مى كند كه به دنبال حفظ صلح و امنيت بين المللى است و اينجاست كه وجدان هاى بيدار و اكثريت كشورهاى جهان با صداى بلند خطاب به برخى اعضاى شوراى امنيت كه همچنان در بيراهه ها مى تازند فرياد مى زنند به كجا چنين شتابان؟ در پايان اين تونل روشنايى وجود ندارد.

سيد محمدعلى حسينى

سياست خارجى جمهورى اسلامى ايران برخاسته از اصول و مبانى ثابتى است كه با توجه به مقتضيات و شرايط جهانى، تاكتيك هاى لازم را براى رسيدن به اهداف پيش بينى شده در راستاى منافع ملى اتخاذ مى نمايد. مسيرى كه جمهورى اسلامى ايران ترسيم كرده، در جهت توسعه صلح و امنيت در منطقه و گسترش همكارى با همه كشورها به جز رژيم صهيونيستى است. دولت نهم با استفاده از يك ديپلماسى فعال و بهره مندى از قدرت نرم در جهت اهداف سياست خارجى كه علاوه بر گسترش روابط با كشورهاى همسايه، منطقه و جهان و حضور فعال در سازمان هاى بين المللى در جهت توسعه تجارى و ايجاد بازار براى محصولات ايرانى در كشورهاى ديگر و رسيدگى به وضعيت ايرانيان، عملكرد بسيار مثبتى داشته است. در اين مقال تلاش بر اين است تا گوشه هايى از فعاليت ها و اقدامات متنوع دولت جمهورى اسلامى ايران در سال ۱۳۸۶ در بخش سياست خارجى را معرفى نمايد.
طى سال جارى دستگاه ديپلماسى كشور در زمينه تنظيم سفرهاى رسمى مقامات، فعالانه عمل كرده است. هماهنگى، تنظيم، برنامه ريزى و اجرا در خصوص ده ها سفر سران سه قوه به كشورهاى مختلف از جمله سفر رئيس محترم جمهور به نيويورك جهت شركت در اجلاس سازمان ملل متحد در نيويورك و همچنين سفر ايشان به حداقل ۱۸ كشور دنيا از جمله قطر، امارات، عربستان، عراق، آذربايجان، ارمنستان، تركمنستان، قرقيزستان، كشورهاى آمريكاى لاتين و برخى كشورهاى آفريقايى و نيز تنظيم مصاحبه رسانه هاى طراز اول دنيا با جناب آقاى احمدى نژاد و ساير مقامات كشور از جمله اقدامات وزارت امور خارجه براى توسعه حضور فعال جمهورى اسلامى ايران در كليه مناطق دنيا بوده است. در كنار آن، انجام ده ها سفر رسمى توسط وزير محترم امور خارجه، معاونان وزير و مديران كل به كشورهاى مختلف و متقابلاً تنظيم سفر مقامات خارجى به كشورمان از جمله سفر رؤساى جمهور روسيه، تركمنستان، آذربايجان، قزاقستان، تاجيكستان، ارمنستان، بلاروس، گرجستان، توگو، زيمبابوه، نيكاراگوئه و ونزوئلا به ايران برنامه ريزى و مديريت گرديده است.
مجموعه نمايندگى هاى سياسى و كنسولى جمهورى اسلامى ايران در راستاى گسترش همكارى هاى دوجانبه و چندجانبه و تشريح مواضع جمهورى اسلامى ايران، بيش از ۱۲ هزار ملاقات داشته اند.
گوشه هايى از فعاليت هاى اجرايى متنوع دستگاه ديپلماسى كشور در سال ۱۳۸۶ به شرح ذيل است:
۱- ديپلماسى هسته اى:
ديپلماسى هسته اى ايران در سال ۱۳۸۶ مبتنى بر پاسخگويى در ابعاد فنى و حقوقى و گرفتن هرگونه بهانه از دست آمريكا و برخى از همپيمانان آن بود. در اين راستا تلاش گرديد كه تنها بر تعهدات و حقوق ايران در چارچوب معاهده منع گسترش سلاح هسته اى و پادمان مورد توافق با آژانس تأكيد نموده و عوامل سياسى زائد در گفت و گوها به حاشيه رانده شود. در يك سال گذشته علاوه بر پيگيرى هاى مربوط به تكميل عمليات احداث نيروگاه بوشهر، اقدامات لازم براى ورود ۸۸ تن سوخت اين نيروگاه از كشور روسيه انجام شد. به منظور شفاف سازى و اعتمادسازى فعاليت هاى هسته اى كشورمان، به دنبال چند دور مذاكره با خاوير سولانا مسئول سياست خارجى اتحاديه اروپا و نماينده گروه ۱+5 و همچنين محمد البرادعى مديركل آژانس بين المللى انرژى اتمى، نهايتاً توافق شد كه ظرف ۶۰ روز طرح اقدام (يا مداليتى) براى حل و فصل مسائل و ابهامات باقيمانده آژانس در مورد برنامه هسته اى ايران تنظيم شود كه اين اقدام ظرف ۴۰ روز صورت گرفت و در طرح اقدام شش موضوع مشخص به عنوان موضوعات باقيمانده تعيين و سؤالات آژانس در اختيار ايران قرار گرفت. بر اساس طرح اقدام، حل و فصل شش موضوع به ۱۸ ماه زمان نياز داشت، اما جمهورى اسلامى ايران بنا بر حسن نيت خود، طى شش ماه پاسخگويى به اين سؤالات را به سرانجام رساند و در نتيجه مديركل آژانس در گزارش سوم اسفند خود، حل و فصل و بسته شدن هر شش موضوع را رسماً اعلام نمود. آقاى البرادعى در ماه نوامبر (آبان ماه) نيز گزارش مثبتى را ارائه نموده و در آن حل و فصل سه موضوع از شش موضوع را عنوان نموده بود.
سياست هسته اى جمهورى اسلامى ايران در يك سال گذشته سبب شد كه علاوه بر ادامه فعاليت هاى غنى سازى، حسن نيت ايران براى شفافيت و همكارى با آژانس جهت حل مسائل گذشته به نمايش گذاشته شود و از اين رو با اطمينان بايد گفت كه تأثير اين سياست، بر صدور گزارش هاى مثبت البرادعى و سپس اذعان نهادهاى اطلاعاتى آمريكا نمايان گرديد. با حل مسائل باقيمانده بسيارى از مبانى و استدلالات آمريكا و همپيمانان غربى آن براى ارجاع موضوع هسته اى ايران از آژانس به شوراى امنيت و قطعنامه هاى صادره فرو ريخت. اين سياست حاصل ايستادگى و پافشارى بر حقوق حقه ملت ايران بود و بار ديگر اثبات نمود كه اقدامات چند كشور خاص تنها برخاسته از نيات و اغراض سياست آنهاست و هيچ مبناى قانونى و منطقى ندارد.
۲- اجلاس سران خزر در تهران:
برگزارى دومين اجلاس سران كشورهاى درياى خزر در پائيز ۱۳۸۶ دستاورد بزرگى بود كه بعد از سال ها تلاش و پيگيرى مضاعف به نتيجه رسيد. در پايان اين نشست بر خلاف اجلاس اول كه در عشق آباد پايتخت تركمنستان برگزار شد، بيانيه اى صادر گرديد كه در آن، سران كشورهاى ساحلى براى نخستين بار ضمن پذيرش مجموعه اصول كلى مانند مخالفت با حضور نيروهاى خارجى در درياى خزر، توافق نمودند تا نسبت به تعيين يك رژيم حقوقى خاص درياى خزر همكارى هاى مشتركى را انجام دهند.
۳- گفت و گوهاى ايران و آمريكا درباره عراق:
جمهورى اسلامى ايران با هدف كمك به مردم ستمديده عراق و همكارى براى تأمين امنيت، سه دور گفت و گو با آمريكايى ها درباره عراق داشته است. دور چهارم اين گفت و گوها كه بنا به درخواست رسمى دولت عراق و دولت آمريكا قرار بود انجام شود، به دلايل فنى به تعويق افتاد. البته كماكان رايزنى ها براى انجام اين گفت و گوها ادامه دارد.
۴-  عراق:
سياست جمهورى اسلامى ايران در قبال عراق در سال ۱۳۸۶ همچون سنوات اخير مبتنى بر حمايت همه جانبه از حاكميت و تماميت ارضى آن كشور و تأكيد بر خروج اشغالگران و واگذارى كليه نهادها و سازوكارهاى داخلى به دولت قانونى و منتخب عراق بود. همچنين دولت جمهورى اسلامى ايران تلاش هايى را براى رفع اختلافات و ترغيب مشاركت همه مردم عراق در تعيين سرنوشت سياسى خود، از طريق اعلام مواضع رسمى و گفت وگو با همه نيروها و جناح هاى عراقى تأثير گذار دنبال نمود.
نقطه اوج همكارى هاى سياسى و اقتصادى ايران و عراق سفر تاريخى رئيس جمهور محترم به بغداد است كه نقطه عطفى در روابط كشورمان با عراق است و تأثيرات عظيمى را در روابط دو كشور و نقش بى بديل ايران در تحولات منطقه اى نشان داد.
۵-  افغانستان:
سياست خارجى دولت جمهورى اسلامى ايران در افغانستان در سال ،۱۳۸۶ حمايت از دولت، كمك به ساخت زيرساخت ها و لزوم مقابله با كشت خشخاش و قاچاق مواد مخدر بوده است. در سال هاى اخير از جمله در سال جارى شركت هاى ايرانى فعاليت خوبى را در زمينه بازسازى افغانستان داشته اند. همكارى هاى جمهورى اسلامى ايران با سازمان هاى بين المللى براى كمك به رفع مشكلات و آلام مردم افغانستان نيز قابل توجه بوده است.
۶-  خاورميانه (فلسطين و لبنان):
طى سال ۱۳۸۶ تحولات مربوط به خاورميانه بويژه تحولات فلسطين و لبنان به عنوان يك موضوع مهم و محورى در دستگاه ديپلماسى كشور مورد توجه و عنايت قرار داشته است. اتخاذ مواضع سريع و بموقع، رايزنى با مقامات كشورها بويژه كشورهاى اسلامى، برقرارى ارتباط با سازمان كنفرانس اسلامى، جنبش عدم تعهد و ساير مجامع سياسى بين المللى با هدف يافتن ابتكارات لازم و محكوميت اقدامات فجيعانه صهيونيست ها عليه مردم مظلوم و مقاوم فلسطين همواره در دستور كار قرار داشته است.
طى سال جارى چندين سفر توسط مقامات كشورمان از جمله جناب آقاى متكى وزير امور خارجه و معاون و مدير كل سياسى وزارت خارجه كشورمان به لبنان انجام شد. به دنبال جنگ ۳۳ روزه سال گذشته كه به شكست مفتضحانه رژيم صهيونيستى انجاميد، جمهورى اسلامى ايران نسبت به ارائه مساعدت هاى انساندوستانه و فنى مهندسى در بازسازى لبنان اقدام نمود.
۷-  خليج فارس و جهان عرب:
رويكرد دولت نهم به كشورهاى همسايه مسلمان و عرب، يك رويكرد ويژه است. در سال ۱۳۸۶ ما شاهد رشد قابل توجه از مراودات و رفت و آمدهاى سياسى در سطح عالى ميان جمهورى اسلامى ايران و كشورهاى حوزه خليج فارس بوديم. حضور فعال جناب آقاى احمدى نژاد در اجلاس سران كشورهاى عضو شوراى همكارى خليج فارس در دوحه كه براى نخستين بار با دعوت از بالاترين مقام اجرايى ايران آن هم بعد از اجلاس آناپوليس صورت پذيرفت، اميدها، آمال و نقشه هاى دشمنان جمهورى اسلامى را نقش بر آب ساخت. پيشنهادات رئيس جمهور محترم در اين اجلاس بخصوص موضوع تجارت آزاد با شوراى همكارى خليج فارس، طرح ترتيبات امنيتى بومى در خليج فارس و ‎/‎/‎/ بستر مناسبى براى همگرايى منطقه اى را فراهم ساخت و مورد توجه رؤساى كشورهاى عضو قرار گرفته كه تلاش براى اجرايى شدن آن ادامه خواهد يافت.
انجام سفرهاى تأثير گذار رئيس محترم جمهورى به برخى از كشورهاى منطقه مانند امارات متحده عربى يكى از دستاوردهاى سياسى خارجى ما محسوب مى شود، سفر متقابل مقامات عربى نيز حاكى از تمايل و استقبال همسايگان عرب ايران براى توسعه همكارى ها در ابعاد دوجانبه و چند جانبه بوده است. همكارى با ساير كشورهاى خاورميانه نيز يكى از اولويت هاى وزارت امور خارجه بوده و طى سال جارى با جديت دنبال شده است. از جمله مى توان به امضاى قرارداد ايجاد پالايشگاه مشترك نفت در سوريه با مشاركت ايران، سوريه، مالزى و ونزوئلا و همچنين به افتتاح پروژه هاى مشترك ايران و سوريه در زمينه خودروسازى و سيمان اشاره كرد. در خصوص عادى سازى روابط ايران و مصر نيز ديدارها و تلاش هاى متقابلى از سوى ايران و مصر به منظور رفع موانع و بهبود روابط سياسى فيمابين صورت پذيرفت.
۸-  توسعه همكارى هاى سياسى با مناطق مختلف دنيا:
الف - اروپا:
در گذشته بيش از دوسوم همكارى هاى ايران با كشورهاى اتحاديه اروپا بر دو يا سه كشور اروپايى متمركز بود كه دستگاه ديپلماسى كشور تلاش زيادى را براى متعادل سازى اين روابط در سطح قاره اروپا به عمل آورده است. عليرغم فراز و نشيب هاى موجود بخاطر موضوع هسته اى و اعمال فشار آمريكا و برخى از همپيمانانش، در سال ۱۳۸۶ وزير امور خارجه كشورمان سفرهايى را به كشورهاى مختلف اروپايى مانند هلند، سوئيس، سوئد، نروژ، دانمارك، بلغارستان و پرتغال انجام داد. در اين زمينه بايد از حضور فعال هيأت ايرانى در اجلاس جهانى اقتصاد در داووس سوئيس و كنفرانس خلع سلاح در ژنو ياد كرد. آقاى متكى در حاشيه اجلاسيه هاى بين المللى از جمله شصت و دومين مجمع عمومى سازمان ملل در نيويورك، مجمع جهانى اقتصاد در داووس، اجلاس كنفرانس بازسازى عراق در استانبول و كنفرانس فلسطين و لبنان در رياض با برخى از همتايان اروپايى خود از جمله وزراى خارجه فرانسه، پرتغال، سوئد، نروژ، اسلواكى، انگليس، آلمان، سوئيس، هلند، ايسلند و.‎/‎/ ديدار و گفت وگو كردند.در سال ۱۳۸۶ ما همچنين شاهد سفر برخى از مقامات عاليرتبه كشورمان از جمله دبير شوراى عالى امنيت ملى، وزير فرهنگ و ارشاد اسلامى، وزير علوم، تحقيقات و فناورى، معاون رئيس جمهور و رئيس سازمان گردشگرى و برخى از معاونين وزارتخانه هاى اقتصادى به كشورهاى اسپانيا، فرانسه، پرتغال، سوئيس، يونان، ايتاليا و مجارستان بوديم. متقابلاً نيز برخى از مقامات اروپايى به كشورمان سفر كردند كه از آن جمله مى توان به سفر رئيس كميسيون روابط خارجى پارلمان نروژ، سفر وزير امور خارجه بلژيك، سفر قائم مقام وزارت خارجه ايسلند به تهران اشاره نمود.در زمينه همكارى هاى اقتصادى دوجانبه با كشورهاى اروپايى، همكارى در زمينه هاى صنعتى مانند صنايع خودروسازى و انرژى ميان ايران و بسيارى از كشورهاى اروپايى تداوم داشته است. شركت هاى نفتى اروپايى مانند شل، توتال فرانسه، او.ام.و اتريش و شركت هايى از ايتاليا و سوئيس در اجراى طرح هاى بزرگ اكتشاف و تأسيسات نفت و گاز فعال بوده و يا در جريان امضاى قرارداد با ايران هستند.
ب - روسيه:
در سال ۱۳۸۶ توسعه همكارى هاى همه جانبه با روسيه، به عنوان نمونه اى از موفقيت دستگاه ديپلماسى كشور قابل توجه همگان بوده است. روابط دو كشور در همه زمينه هاى سياسى، اقتصادى، فرهنگى و دفاعى از رشد قابل توجه برخوردار بوده است. علاوه بر ادامه مراحل تكميل نيروگاه بوشهر و تحويل سوخت كه نيازمند تلاش و پيگيرى هاى مداوم بوده است، دو كشور تلاش هاى زيادى را براى گسترش و تعميق روابط فيمابين به عمل آوردند. سفر ولاديمير پوتين به عنوان رئيس جمهور روسيه به ايران كه براى نخستين بار صورت گرفت، يك سفر تاريخى بود.
ج - آسيا:
همكارى هاى جمهورى اسلامى ايران با كشورهاى آسيايى نيز به اقتضاى رويكرد نگاه به شرق، از رشد قابل توجهى در سال ۱۳۸۶ برخوردار بوده است. برگزارى دومين اجلاس رؤساى مجمع مجالس آسيايى (APA) در تهران كه با حضور ۳۲ هيأت از كشورهاى عضو تشكيل شد، يكى از موفقيت هاى چشمگير دستگاه ديپلماسى كشور در توسعه همكارى با آسيا محسوب مى شود.
د - آمريكاى لاتين:
با تلاش هاى به عمل آمده، حجم مبادلات تجارى جمهورى اسلامى ايران با كشورهاى منطقه آمريكاى لاتين نسبت به گذشته ۲۵۰ درصد رشد داشته است. افتتاح سفارتخانه در برخى از كشورهاى منطقه مانند نيكاراگوئه، بوليوى و اكوادور توانسته است فرصت هاى لازم را براى شناسايى زمينه هاى همكارى و حضور شركت هاى ايرانى در آن كشورها فراهم سازد. برهمين اساس، تعدادى از پروژه هاى علمى و صنعتى با كشورهاى منطقه بويژه ونزوئلا اجرايى گرديد كه از آن جمله مى توان به احداث مجتمع پتروشيمى و تأسيس كارخانه توليد اتومبيل سمند اشاره نمود.
سفر جناب آقاى احمدى نژاد به منطقه آمريكاى لاتين و عقد تفاهمنامه هاى بسيار مهم، نويد همكارى هاى گسترده را در همه ابعاد سياسى، اقتصادى و فرهنگى مى دهد. د ر سال جارى همچنين براى اولين بار شاهد تشكيل كميسيون مشترك با كشورهاى بوليوى و اكوادور بوديم.
ه- آفريقا:
توجه به آفريقا و همكارى با قاره سياه با جديت در بخش هاى ذيربط در وزارت امور خارجه دنبال گرديد. حضور رياست محترم جمهورى اسلامى در اجلاس سران اتحاديه آفريقا در بانجول پايتخت گامبيا و سخنرانى مهم ايشان به عنوان ميهمان ويژه در جمع سران آفريقا، زمينه بسيار خوبى را براى تقويت حضور ايران در قاره آفريقا فراهم ساخت. در همين راستا با پذيرفته شدن ايران به عنوان يك عضو ناظر، وزير امور خارجه كشورمان در اجلاس سران اتحاديه آفريقا حضور يافت. در خردادماه سال جارى همزمان با سالروز تأسيس اتحاديه آفريقا، روز آفريقا در تهران برگزار شد. در همين چارچوب، طراحى و برنامه ريزى جهت برگزارى همايش ايران و آفريقا در سه سطح كارشناسى ارشد، وزراى خارجه و رؤساى جمهور در دست اقدام است و در اوايل سال آينده شاهد برگزارى آن در تهران خواهيم بود.
۹- اقدامات اجرايى در امور سياسى بين المللى:
علاوه بر موضوع هسته اى، حوزه معاونت سياسى بين المللى وزارت امور خارجه و نمايندگى هاى جمهورى اسلامى ايران در نيويورك، ژنو، وين، لاهه و.‎/‎/ سال پركارى را پشت سر گذاشتند. تنظيم سفر و برنامه ريزى حضور فعال رئيس جمهور محترم در نشست مجمع عمومى سازمان ملل متحد و ديدارهاى مختلف با سران كشورها در نيويورك و حضور در دانشگاه كلمبيا كه بازتاب وسيع جهانى داشت، از جمله اين اقدامات است. نقش مهم كشورمان در سازمان كنفرانس اسلامى در سال جارى بسيار چشمگير بوده است. در جريان برگزارى اجلاس وزراى خارجه اين سازمان در اسلام آباد، با تلاش همكاران ما، قطعنامه هاى پانزده گانه پيشنهادى جمهورى اسلامى ايران از جمله قطعنامه مربوط به حمايت از فعاليت هاى صلح آميز هسته اى ايران به تصويب رسيد.
در زمينه حقوق بشر نيز وزارت امور خارجه در سال ۱۳۸۶ اقدامات اجرايى خوبى را به عمل آورد. تشكيل مجمع مشورتى مفهوم سازى حقوق بشر در وزارت امور خارجه يكى از اقدامات پايه بوده است كه توانست امكان توسعه مباحث كاربردى علمى را براى ما فراهم سازد.
يكى از قابل توجه ترين اقدامات در زمينه حقوق بشر، برگزارى اجلاس وزراى خارجه، نهضت عدم تعهد درخصوص تنوع فرهنگى و حقوق بشر در تهران با حضور بيش از ۸۰ وزير امور خارجه و وزير فرهنگ كشورهاى عضو جنبش بود كه در اين اجلاس، تأسيس «مركز حقوق بشر وتنوع فرهنگى» در ايران توسط كشورهاى مذكور مورد تصويب قرار گرفت.
10- همكارى هاى اقتصادى:
طى سال ۱۳۸۶ تعداد ۱۸ جلسه ستاد هماهنگى روابط خارجى در وزارت امور خارجه برگزار گرديد كه مباحث مهمى چون نحوه كاهش اثرات تحريم، كميسيون هاى مشترك، همكارى هاى بانكى و.‎/‎/ در اين جلسات مورد تصميم گيرى واقع شدند. با تلاش هاى حوزه معاونت اقتصادى، رياست ايران بر گروه ۱۵ در سطح سران، رياست بر كارگروه آب گروه ۱۵ و كارگروه توسعه روستايى گروه ،۱۵ رياست بر اتحاديه همكارى هاى منطقه اى كشورهاى حاشيه اقيانوس هند و فعال سازى و افزايش مشاركت اعضا، ايجاد مركز علوم انتقال فناورى اتحاديه اقيانوس هند در ايران طى سال ۱۳۸۶ محقق گرديد.
برگزارى كميسيون هاى مشترك با كشورهاى بحرين، روسيه، عمان، كويت، قزاقستان، افغانستان، آذربايجان، پاكستان و تركيه به رياست وزراى امور خارجه جمهورى اسلامى ايران با آن كشور، بخشى از اقدامات وزارت امور خارجه كشورمان در سال ۱۳۸۶ براى گسترش همكارى هاى دوجانبه با كشورهاى خارجى بوده است.
۱۱- رسانه اى و فرهنگى:
يكى از اهداف و برنامه هاى دولت نهم، پاسخگويى و حضور فعال در صحنه اطلاع رسانى به مردم و موضع گيرى سريع در مقابل تحولات مهم منطقه اى و بين المللى است كه حوزه سخنگويى و اداره كل اطلاعات و مطبوعات وزارت امور خارجه از طريق برگزارى حدود ۵۰ كنفرانس هفتگى، تهيه ۲۵۰ بيانيه سخنگويى، انجام بيش از ۱۵۰ مصاحبه اختصاصى توسط مسئولان ارشد وزارت امور خارجه، اطلاع رسانى لازم را انجام دهد.
دستگاه ديپلماسى كشور همچنين با بذل توجه به موضوع ديپلماسى عمومى، اعزام چندين هيأت رسانه اى به خارج از كشور و متقابلاً دعوت از چندين هيأت رسانه اى خارجى، صدور بيش از ۱۵۰۰ رواديد مطبوعاتى براى خبرنگاران خارجى با همكارى وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى، هماهنگى براى انجام ده ها مصاحبه خبرنگاران رسانه هاى طراز اول دنيا با رئيس جمهور محترم و ساير مقامات عالى رتبه كشور را به انجام رسانيد و در اين زمينه سال پركارى را پشت سر گذاشت.
۱۲- اقدامات اجرايى در بخش كنسولى:
تلاش دستگاه ديپلماسى كشور در سال ۱۳۸۶ توسعه و تسهيل خدمات كنسولى بوده است. تسريع در صدور رواديد و اجراى طرح صدور رواديد گردشگرى در دفاتر وزارت امور خارجه در مبادى ورودى كشور، يكى از اقدامات بارز براى توسعه گردشگرى در كشور بوده است. پيگيرى مربوط به مشكلات ايرانيان مقيم خارج از كشور و تأمين تسهيلات حقوقى براى آنها، همكارى در زمينه تسهيل سفر و اقامت زائران ايرانى در كشورهاى عربستان، عراق و سوريه، و انجام قريب به ۸۰۰ هزار عمليات سجلى از جمله اقدامات وزارت امور خارجه براى ارائه خدمات مفيد و مؤثر به هموطنان ايرانى است. همچنين با پيگيرى هايى كه انجام شد، درج مهر خروجى گذرنامه ايرانيان مقيم خارج كه معمولاً مشكلاتى را براى آنها در فرودگاه ها و مبادى خروجى كشور ايجاد مى كرد،  حذف گرديد.
از سوى ديگر، با استقرار تجهيزات كامپيوترى و ديجيتالى كردن اطلاعات گذرنامه اى، از ۱۳۰ نمايندگى جمهورى اسلامى ايران، ۶۴ نمايندگى كاملاً خودكفا شده و اين امر باعث تسريع در صدور يا تعويض گذرنامه هموطنان ايرانى در خارج از كشور گرديده است.
&دستيار ويژه وزير و سخنگوى وزارت امور خارجه