Iran Newspaper - ايران اقتصادى۲

بازار محصولات كشاورزى كه تحت تأثير افزايش قيمت سوخت و تورم در سطح جهان طى ماه هاى اخير روند رو به رشد قيمت ها را شاهد بوده، اين روزها صعود قيمت برنج را به نظاره نشسته است و كشورهاى بزرگ توليدكننده برنج اقداماتى را براى محدود كردن صادرات خود در دست انجام دارند، با اين وجود آنگونه كه مسئولان وزارت بازرگانى كشورمان مى گويند، اين تحولات تأثير زيادى بر بازار داخلى نخواهد داشت.
قيمت محصولات كشاورزى از جمله برنج و روغن طى ماه هاى گذشته به دنبال افزايش قيمت نفت كه رشد قيمت عوامل توليد را به دنبال داشت، روندى صعودى در پيش گرفته است به طورى كه نرخ عمده فروشى برنج در تايلند كه بزرگترين صادركننده جهان است، در ماه هاى اخير با بيش از ۳۰ درصد افزايش به ۵۸۰ دلار در هر تن رسيده است.
اين محصول استراتژيك در بسيارى از كشورهاى دنيا بويژه در آسيا يكى از مهمترين مواد غذايى است و در كشورهايى همچون ايران، هند، ژاپن، تركيه، پاكستان و افغانستان حداقل در يك وعده غذايى مردم مورد استفاده قرار مى گيرد.از همين رو كشورهاى جنوب شرقى آسيا براى جلوگيرى از افزايش شديد قيمت اين محصول اقداماتى را براى محدود كردن صادرات آن انجام داده اند، از جمله ويتنام كه ميزان صادرات خود را محدود كرد، كامبوج آن را به طور كامل ممنوع ساخت و اندونزى هم براى وادار كردن توليدكنندگان به فروش برنج در داخل كشور، ماليات تازه اى را بر صادرات آن بست.
پائين ترين سطح موجودى
آمار فائو نشان مى دهد موجودى برنج جهان هم اكنون به پائين ترين سطح طى ۳۰ سال گذشته رسيده است. از همين رو كشورهايى همچون فيليپين كه برخلاف تايلند و ويتنام، زمين كشاورزى كافى براى كشت و تأمين برنج مورد نياز خود را ندارد، ناچارند سالانه بيش از ۲ ميليون تن برنج وارد كنند و بيش از ساير كشورهاى جنوب شرقى آسيا از كمبود اين محصول آسيب مى بينند.
افزايش توليد جهانى
در همين حال، سازمان خواروبار و كشاورزى ملل متحد (فائو) در گزارشى اعلام كرد كه توليد جهانى برنج در سال ۲۰۰۸ حدود دو درصد افزايش مى يابد كه اين موضوع از فشار عرضه و قيمت در كشورهاى بزرگ توليد كننده اين محصول خواهد كاست. براساس گزارش فائو، افزايش يك و هشت دهم درصدى توليد برنج يعنى ۱۲ ميليون تن به نفع توليد كنندگان عمده آسيايى و نيز كشورهاى توليد كننده در آفريقا، آمريكاى لاتين و اروپا خواهد بود. با اين حال، توليد برنج در استراليا و آمريكا نيز امسال كاهش خواهد يافت چرا كه در استراليا خشكسالى به برداشت محصول برنج آسيب زده و در آمريكا نيز كشاورزان به محصولات سودآورترى روى آورده اند.
با برداشت محصول تازه در برزيل، اروگوئه، بنگلادش، هند، اندونزى، تايلند و ويتنام احتمال افزايش مجدد قيمت اين محصول كاهش يافته است. قيمت برنج از ژانويه گذشته تاكنون در بازارهاى جهانى ۲۰ درصد افزايش يافته است.
كانسپسيون كالپه از مقامات ارشد فائو مى گويد: پيش بينى ها درباره برداشت محصولات اين كشورها چشم انداز خوش بينانه اى به وجود آورده است و افزايش توليد برنج در سال ۲۰۰۸ فشار به قيمت ها را كاهش مى دهد.
نگران نيستيم
مسئولان وزارت بازرگانى كشورمان تأكيد دارند كه بازار داخلى گرفتار شوك شديد قيمت برنج نخواهد شد. محمدصادق مفتح، معاون بازرگانى داخلى وزارت بازرگانى مى گويد: خوشبختانه وضعيت ذخاير دولت و بخش خصوصى بسيار خوب است و با توجه به اين كه حدود ۵ ماه از فصل برداشت داخلى مى گذرد، موجودى كشور مناسب است و افزايش قيمت جهانى چندان اثرى بر بازار داخل نخواهد گذاشت.مصرف سالانه برنج در ايران حدود ۲ ميليون و۸۰۰ هزار تن است كه ۲‎/۲ ميليون تن آن از محل توليد داخلى و ۶۰۰ هزار تن (كمتر از يك پنجم) از طريق واردات تأمين مى شود.مفتح ميزان ذخاير دولتى برنج (براى توزيع كالابرگى) را اعلام نمى كند اما سال گذشته به دليل احتمال تشديد تحريم هاى بين المللى عليه كشورمان دولت تصميم گرفت ميزان ذخاير استراتژيك كالاهايى همچون برنج را افزايش دهد به همين دليل در نيمه اول سال ۸۶ اقدام به واردات گسترده برنج و ذخيره آن كرد. اين موضوع مورد اعتراض گسترده توليدكنندگان داخلى قرار گرفت چرا كه آنها نگران بودند عرضه اين برنج ها در بازار موجب كاهش شديد قيمت و متضرر شدن آنها شود اما اين ذخاير طبق روال گذشته تنها براى توزيع كالابرگى بود و هيچ بخشى از آن خارج از اين روال در بازار عرضه نشد.شاهد اين موضوع هم افزايش حدود ۱۰ درصدى قيمت برنج در بازار داخل، تحت تأثير رشد قيمت هاى جهانى بود.مفتح مى گويد: رشد قيمت هاى جهانى در ماه هاى اخير تأثير كمى در بازار داخل گذاشته است و انتظار مى رود با نزديك شدن به فصل برداشت كشت دوم در تايلند و ويتنام كه حدود ارديبهشت و خرداد است، قيمت جهانى هم تعديل شود.
دولت حدود دو ماه قبل واردات برنج را كه منحصراًً در اختيار دولت بود، توسط بخش خصوصى آزاد اعلام كرد. اما آيا واردات برنج خارجى با قيمت بالا توسط بخش خصوصى فرصتى براى سوءاستفاده و گرانفروشى برنج در بازار داخل ايجاد نخواهد كرد مفتح پاسخ مى دهد: ما قطعاً با هرگونه افزايش غيرمنطقى برنج برخورد مى كنيم و اجازه نمى دهيم قيمت ها به صورت كاذب افزايش يابد.
محمود سال افزون، يكى از دست اندركاران بازار برنج كشور مى گويد: قيمت ها هم اكنون در بازار منطقى است اما زمزمه هايى در مورد افزايش آن شنيده مى شود.به هرروى،كشورهاى مصرف كننده برنج در انتظار فرا رسيدن فصل برداشت در كشورهاى توليدكننده هستند و انتظار دارند تا حد زيادى از فشار قيمت ها كاسته شود اما اگر محدوديت صادرات توسط توليدكنندگان بيشتر شود، كشورهايى كه وابستگى كامل به واردات اين محصول دارند قطعاً دچار مشكل خواهند شد.