گرگان ـ نغمه عقيلى: ستاد تسهيلات سفر در استان گلستان با خدمت رسانى به ۲‎/۵ ميليون مسافر پرونده سفرهاى نوروز ۸۷ را بست؛ هر چند پرونده هاى سفرهاى بعدى باز مى ماند تا در فصل آتى، گلستانى ها دوباره ميزبان مسافران خود باشند.
هم اكنون از چادرهاى رنگارنگ مسافران نوروزى كه در كمپ هاى اقامتى جنگلى برپا بود خبرى نيست و مسافران به شهرهاى خود بازگشته اند؛ اما نظرسنجى هاى انجام شده از مسافران باقى مانده كه بررسى آنها زمينه هر چه بهتر ساختن وضع گردشگرى را فراهم مى آورد.
در اين رابطه افزايش اطلاع رسانى فراگير و آموزش هاى بيشتر از جمله درخواست مسافران نوروزى بود كه بنا به گفته مسافران بايد به آن بيشتر توجه شود، هر چند كه امسال بيش از ۲۰ هزار نسخه كتابچه راهنماى گردشگران و ۱۷۰ هزار بروشور براى معرفى جاذبه هاى گردشگرى شهرهاى استان به چاپ رسيده بود.
اما اين بروشورها در شرايطى توزيع شد كه بيش از ۴ ميليون مسافر در مدت تعطيلات در سطح استان بودند از اين رو مسافران نوروزى از آنجايى كه به اطلاعات بيشترى نياز داشتند به بروشورهاى اطلاعاتى بيشتر، تابلوهاى بزرگ و افراد راهنما اشاره كردند.
بناها و بافت تاريخى شهرهاى استان از جمله مكان هايى است كه به توضيحات افراد راهنما نياز دارد. امسال راهنمايان در برج قابوس و شهر تاريخى جرجان بيش از ۲۵ هزار نفر را با مستندات تاريخى اين بناهاى هزار ساله آشنا كردند اما در ديگر نقاط تاريخى شهرها خبرى از راهنمايان نبود.
فرديس شهريور، پزشك متخصص مقيم آمريكا كه در ايام نوروز امسال به ايران و استان گلستان سفر كرده نيز به تفاوت هايى كه در بخش گردشگرى ايران با خارج از كشور ديده پرداخت و گفت: ايجاد جاذبه هاى گردشگرى در اماكن ديدنى كشورهاى خارجى بيشتر است.
همچنين ن ـ محمدى، خانمى از اهالى سمنان كه پس از ديدار از موزه گرگان براى بازديد از بافت تاريخى شهر گرگان آمده بود، گفت: بايد به بناهاى تاريخى و موزه شهر بيشتر پرداخته شود تا در بازديدكنندگان رغبت ايجاد كند.
وى كه روز دهم فروردين به همراه فرزندانش براى بازديد از محله قديمى سرچشمه آمده بود، افزود: در خانه قديمى تقوى كسى را براى اداى اطلاعات پيرامون اين بنا و بافت تاريخى شهر نيافتيم و بناهاى همجوار نظير مجموعه پرديس باقرى و مدرسه تقوى همگى قفل بود.
مهندس مينو ناظرى، مسئول بافت قديم شهر گرگان در سازمان ميراث فرهنگى و گردشگرى گلستان كه حفاظت و احياى بافت را به عهده دارد درباره اطلاع رسانى و آشنا ساختن بيشتر مسافران گفت: نصب تابلو براى راهنمايى مسافران پيشنهاد خوبى است كه بايد براى آن اقدام شود.
وى افزود: بناهاى قديمى در بافت قديم گرگان، مسئولى راهنما كه وظيفه اطلاع رسانى به بازديدكنندگان را داشته باشند، ندارد و از خانه هاى بافت قديم فقط به عنوان فضاى ادارى و كارگاه استفاده مى شود.
فريدون فعالى، سرپرست سازمان ميراث فرهنگى و گردشگرى هم در زمينه خدمات رسانى به مسافران گفت: حضور اين تعداد مسافر و گردشگر در استان ضرورت برنامه ريزى و پيش بينى براى سفر حدود ۲ ميليون و ۵۰۰ هزار نفر و ارائه خدمات مطلوب تر به گردشگران را ايجاب مى كند.فعالى با بيان اين كه امكانات و زيرساخت هاى گردشگرى گلستان پاسخگوى نياز مسافران در ايام تعطيلات نوروز و نيز تابستان نيست، تصريح كرد: بايد تمامى مسئولان درباره ارائه خدمات مطلوب به مسافران تلاش كنند.

كاشان ـ خبرنگار«ايران»: نوروز امسال بيش از يك ميليون و ۲۰۰ هزار مسافر و گردشگر از مكان هاى تاريخى و جاذبه هاى طبيعى و گردشگرى شهرستان كاشان ديدن كردند.
على اصغر شقايقى، معاون امور برنامه ريزى فرماندارى كاشان در نشست بررسى عملكرد كميته هاى نوروزى شهرستان كاشان اظهار داشت: اين تعداد در مقايسه با نوروز پارسال حدود ۱۵ درصد افزايش داشته است. وى اظهار داشت: بطور ميانگين هر شب حدود ۲۵ هزار نفر ميهمان و گردشگر نوروزى در اين شهرستان اسكان يافتند.
به گفته وى، امسال علاوه بر فرهنگسراى مهر و سازمان رفاهى- تفريحى شهردارى كاشان، ۸ حسينيه، خوابگاه هاى دانشجويى و ۱۱۰ واحد آموزشى با گنجايش پذيرش ۵۰ هزار نفر براى اسكان مسافران نوروزى در نظر گرفته شده بود.
وى، با تقديراز تلاش شبانه روزى اعضاى ستاد نوروزى كاشان، گفت: نحوه خدمات رسانى اين ستاد در تعطيلات نوروزى به گونه اى بود كه ميهمانان و گردشگرانى كه به اين شهرستان سفر كرده بودند، ناراضى نرفتند. سرپرست اداره بازرگانى كاشان نيز در اين نشست از توزيع حدود ۳۴۰ تن ميوه با نرخ دولتى در تعطيلات نوروز امسال بين شهروندان كاشانى خبر داد. على نطاقى افزود: اين ميوه ها با هدف به دست گرفتن كنترل بازار، جلوگيرى از اجحاف دلالان و سودجويان و كمك به افراد كم درآمد جامعه، در مكان هاى پرجمعيت و محروم شهرستان توزيع شد.

كلاردشت - ارسلان رسولى عمارلويى: دبيرستاد اماكن مذهبى سازمان ميراث فرهنگى، گردشگرى و صنايع دستى از برنامه ريزى و تلاش براى ثبت ۲ مجموعه عظيم مذهبى، تاريخى امام رضا عليه السلام و حضرت معصومه سلام الله عليها در فهرست آثار جهانى خبر داد.
حجت الاسلام والمسلمين صابرى با بيان اين خبر در كلاردشت گفت: طبق آمارهاى جهانى، حدود ۳۸ درصد گردشگران جهان در سفرهاى خود به ديدار آثار زيارتى و مذهبى مى روند كه آمار بالايى است وى گفت: با ثبت اين ۲ مجموعه مقدس، شناخت بيشترى از اين ۲ مجموعه بزرگ در سطح جهانى فراهم خواهد آمد.
وى در ادامه اظهار داشت: با برنامه ريزى و معرفى بيشتر مى توان سالانه ۲ ميليون گردشگر شيعه از مجموع ۲۵۰ ميليون مسلمان شيعه در جهان را به ايران آورد كه در نوع خود براى رونق گردشگرى مذهبى بسيار مهم است و در حال حاضر بيشترين زائران مسلمان به كشورهاى عربستان، عراق، ايران و سوريه سفر مى كنند.
صابرى در خصوص شناسايى و ثبت بقاع متبركه كشور نيز گفت: حدود ۷ هزار بقعه و مكان مذهبى در كشور وجود دارد كه بخش اعظم آنها در روستاها قرار گرفته اند برخى از اين بقاع متبركه مورد توجه مردم همان منطقه و محله است و تعدادى نيز داراى موقعيت استانى و بعضى از آنان ملى است.
وى افزود: حدود ۷ هزار بقعه و امامزاده و يك هزار و ۵۷ بقعه به لحاظ اهميت تاريخى و شجره در فهرست آثار ملى ثبت شده و مقدمات ثبت ۴۰۰ بقعه نيز امسال فراهم شده است.
دبير ستاد و اماكن مذهبى كشور افزود:
۲‎/۵ ميليارد تومان بودجه براى مرمت و احياى بقاع امسال در نظر گرفته شده است كه در هر استان ۴ مورد از جمله مرمت و بازسازى بخشى از برنامه هاى عمرانى امسال است كه علاوه بر ۲‎/۵ ميليارد تومان مقرر است از طريق استان ها و استانداران براى هر استان ۵۰۰ ميليون تومان علاوه بر بودجه سازمان از محل اعتبارات استانى دريافت كنيم كه حدود ۱۵ ميليارد تومان براى ۳۰ استان خواهد بود.

بجنورد ـ بابك بهادرى: معاون وزير نيرو در امور آب و آبفا با اشاره به بحران كاهش بارندگى در خراسان شمالى در سال آبى جارى بر لزوم مديريت خشكسالى در اين استان تأكيد كرد.
دكتر رسول زرگر در نخستين نشست كارگروه انسجام بخشى امور آب و آبفاى اين استان، گفت: هماهنگى مديران شركت هاى آب منطقه اى و آب و فاضلاب اين استان براى مديريت صحيح منابع آب به منظور كنترل پيامدهاى خشكسالى و پيشگيرى از بروز مشكلات براى مردم بسيار ضرورت دارد.
وى خدمت رسانى به مردم را نفس كار و مسئوليت مسئولان عنوان كرد و گفت: با امكانات و توانمندى هاى منابع آب خراسان شمالى و دستگاه هاى مديريت اين منابع در استان، بحران خشكسالى در استان بايد كنترل شود. وى تأكيد كرد: ضرورى است براى جبران زيان هاى كشاورزى از طريق ستاد حوادث پيش بينى نشده استان برنامه ريزى شود.
مهندس محمد علايى، مديرعامل شركت آب منطقه اى خراسان شمالى و مدير كارگروه انسجام بخشى امور آب و آبفاى اين استان نيز در اين نشست، اعلام كرد: مقدار بارش باران در اين استان در ۶ ماه نخست سال آبى جارى از مهر تا پايان اسفند ماه بيش از ۷۴ درصد كاهش يافته است.وى گفت: در ۶ ماه نخست سال آبى جارى كمتر از ۹۰ ميليمتر باران در اين استان باريده است اين در حاليست كه در مدت مشابه سال آبى گذشته در اين استان حدود ۱۵۰ ميليمتر باران باريده بود.
وى افزود: در نيمه نخست فروردين ماه جارى نيز در اين استان تنها ۳ ميليمتر باران باريده است در حالى كه در نيمه نخست فروردين ماه پارسال بيش از ۷۰ ميليمتر باران باريده بود.
وى گفت: با توجه به كاهش بارندگى در اين استان در سال آبى جارى، هماهنگى هاى لازم با استاندارى، معاونان استاندارى، فرمانداران و ساير مسئولان مرتبط براى كنترل بحران و كاهش پيامدهاى خشكسالى در اين استان انجام شده است.
وى تصريح كرد: بيش از ۹۴ درصد منابع آب تجديدشونده خراسان شمالى در بخش كشاورزى مصرف مى شود كه با توجه به كاهش بارندگى در استان در صورت نبود هماهنگى لازم، بيشترين آسيب به بخش هاى كشاورزى و آب آشاميدنى وارد خواهد شد.وى ميانگين سالانه بارش باران در خراسان شمالى را ۲۹۴ ميليمتر اعلام و ابراز اميدوارى كرد: با بارش باران در ماه هاى باقيمانده از سال آبى جارى كاهش بارندگى در اين استان جبران شود.
نخستين نشست كارگروه انسجام بخشى امور آب و آبفاى خراسان شمالى با هدف بررسى آخرين وضع منابع آب استان با توجه به كاهش شديد بارش باران در سال آبى جارى و ارائه راهكارهاى مؤثر براى مديريت بحران در اين استان تشكيل شد. مديران عامل شركت هاى آب و فاضلاب شهرى و روستايى نيز در اين نشست گزارشى از وضع منابع آب آشاميدنى شهرى و روستايى استان را ارائه كردند.

شيراز - زينب كارگر: طرح مرمت بيش از يكصد بناى تاريخى در فارس تهيه شده و عمليات مرمت و بازسازى در بسيارى از آنها در دست انجام است.
رئيس سازمان ميراث فرهنگى، گردشگرى و صنايع دستى فارس با بيان اين مطلب گفت: كارگاه هاى مرمتى درمحل آثار تاريخى شاخص استان فعال شده كه بناهاى حافظيه، هفت تنان، باغ دلگشا، بازار وكيل، مدرسه خان،امامزاده سيد تاج الدين غريب، بازار قديمى جهرم، بقعه شيخ يوسف سروستانى،خانه هاى تاريخى صدرجهرمى، فروع الملك، زينت الملك، بصيرى، سعادت و... از آن جمله است.
دكتر محمد رضا بذرگر افزود: در جريان سفر استانى رئيس جمهورى اجراى بسيارى از طرح هاى ميراثى و گردشگرى در فارس به تصويب رسيد كه اميدواريم حدود سه ميليارد تومان اعتبار اختصاص يافته در اجراى طرح هايى همچون احداث، تكميل، تجهيز و مرمت كاخ موزه هاو پايگاه هاى حفاظتى و پژوهشى، مطالعه ايجاد مجتمع هاى خدمات گردشگرى، ايجاد موزه هاى شهرستانى و موزه منطقه اى استان فارس، مطالعه، شناسايى و مكان سنجى مراكز نمونه گردشگرى و تعمير بناهاى تاريخى استان تا پايان تيرماه امسال هزينه شود.
وى تعداد آثار تاريخى به ثبت رسيده استان فارس در فهرست آثار ملى را تا كنون يك هزارو ۷۲۱ مورد اعلام كرد و گفت: پرونده ۴۸۰ اثر تاريخى ديگر نيز تكميل و به سازمان مركزى ارسال شده كه تعداد۴۷۱ اثر آن پس از بررسى مورد تأييد قرار گرفته و با ثبت نهايى آنها شمار آثار تاريخى به ثبت رسيده فارس در فهرست آثار ملى از ۲۱۰۰ مورد فراتر خواهد رفت.
وى با اشاره به راه اندازى موزه هاى
مردم شناسى لارستان و كازرون و موزه هنرهاى سنتى و صنايع دستى در حمام وكيل در سال گذشته خاطرنشان ساخت: موزه هاى مردم شناسى آباده و بوانات، باستان شناسى نورآباد و موزه نى ريز هم اينك در دست احداث هستند و ايجاد موزه در برخى از شهرستان هاى ديگر استان نيز در دستور كار قرار دارد.
به اعتقاد وى چنانچه براى احداث موزه هاى شهرستانى از محل يادمان هاى تاريخى آنها پس از مرمت استفاده شود هم در ساخت موزه تسريع شده و هم ساختمان اين بناهاى تاريخى بازسازى و احيا خواهد شد.
بذرگر يادآور شد: در راستاى گسترش و حمايت از فعاليت موزه هاى محلى، تقويت موزه هاى پارس، هفت تنان، آواها و نواها ، تخت جمشيد، كازرون و كريشكى در دستور كار سازمان ميراث فرهنگى فارس است.
وى در خصوص اجراى طرح پارك گفت وگوى تمدن ها در شيراز اظهار داشت: مطالعات اين طرح قبلاً توسط شهردارى شيراز انجام شده بود كه در حال حاضر سازمان ميراث فرهنگى عهده دار اجراى آن شده است واز بين مكان هاى پيشنهادى، گزينه محور دروازه قرآن تا ارتفاعات باباكوهى براى احداث پارك گفت وگوى تمدن ها نهايى شده و طرح اجرايى آن در حال تهيه است.به گفته رئيس ميراث فرهنگى، گردشگرى و صنايع دستى فارس احداث هتل در شهرستان هاى كازرون، نى ريز، فيروزآباد، جهرم، سپيدان، اقليد، فسا و سه هتل جديد در شيراز قطعى شده و پيگيرى هاى لازم براى ايجاد زير ساخت هاى اين تأسيسات گردشگرى به انجام رسيده است.استان فارس هم اينك داراى ۵۰ هتل، هتل آپارتمان و متل با ظرفيت بيش از ۴۵۰۰ تخت است.

] فرزانه شكرى[

آذربايجان شرقى، از مهم ترين مراكز صنايع دستى ايران از جمله جاجيم بافى، فرش هاى نفيس، ظروف سفالى و ورنى بافى و از همه مهمتر به نقره و جواهرسازى است.
نقره و جواهرسازى هنرمندان آذربايجان شرقى به دليل تك ساخت بودن قطعه جواهرات و نوع تراش گوهر و سنگ هاى قيمتى به روش سنتى، نزديك به يك قرن شهره و آوازه جهانى دارد. در حال حاضر ۲۲۵ صنعتگر در ۴۰ كارگاه حكاكى نقره و ۴۳ هنرمند در ۱۵ كارگاه زيورآلات سنتى و جواهرسازى استان، اين هنرناب و فراموش نشدنى را در معرض ديد و انتخاب همگان قرار مى دهند.
صنعتگران تبريزى، گوهرهايى چون ياقوت، زمرد و فيروزه را با دستگاه هاى خاص و به روش سنتى تراش داده و به كشورهايى چون ايتاليا، آمريكا و كشورهاى اروپايى كه مهد توليد جواهرنشان در دنيا محسوب مى شوند، صادر مى كنند.
آذربايجان شرقى نه تنها جواهرسازى كه در هنر نقره كارى نيز به سبك تبريزى سرآمد است. اين هنر در گذشته از سوى هنرمندان بومى در خطه آذربايجان رواج يافت، از جمله هنرمندان قلمزن كشورمان كه براى نخستين بار اين هنر را آموختند مى توان به على آبسته، ستار خورشيدى و اسكندرنژاد اشاره كرد كه بين سال هاى ۱۳۴۵ تا ۱۳۵۷ به اين هنر روى آوردند، به طورى كه در محضر استاد هماباق عيوضيان و ميثاق بابايانس و بعداً در زرگرخانه ويژه به استادى اديك شاه نظريان و كاريژن شاه نظريان آموزش حكاكى روى نقره را به پايان رسانده و بعداً منشا آثار و خدمات ارزنده اى شدند.
در همان سال ها ۲ نفر به نام هاى عسگر و على خان زرگر، فروشگاه نقره فروشى را در تبريز داير كردند. بعد از آن مرحوم آشوت باغوثيان با آموزش علاقه مندان به نشر اين هنر پرداختند و در سال ۱۳۷۶ با ايجاد مراكز آموزش صنايع دستى به صورت متمركز در شهر تبريز، آموزش اين هنر اصيل به صورت كلاسيك شروع شد. امروزه شهر تبريز، با داشتن صدها هنرمند قلمزن و آموزش در رشته حكاكى روى نقره در هنرستان هاى «پاسيار»، «مردانى آذر» و «خوارزمى بناب» همچنين مراكز دانشگاهى پيام نور به حفظ اين هنر مى پردازد.
* ساخت جواهر و سنگ هاى قيمتى
زهدى كارشناس اين حوزه درباره مراحل ساخت جواهر و سنگ هاى قيمتى مى گويد: نخست طراحى نقش هاى مورد نظر براى ساخت قطعات جواهرنشان روى كاغذهاى ميليمترى ترسيم مى شود سپس جواهر نسبت به تقاضاى مشترى و بازار در طرح هاى مختلفى ساخته مى شود همچنين در برخى موارد طرح خاص، با توجه به سليقه مشترى و سنگ هاى خاص از طرف استادكار پيشنهاد مى شود.
وى، در اين باره مى افزايد: ابتدا ورق هاى جواهر را در ظروف مخصوص ذوب مى كنند و به صورت شمش كوچك درمى آورند، سپس طلا و نقره ذوب شده را با دستگاه هاى مخصوص به ورق هاى كوچك تبديل مى كنند.
شمش ها بدون توجه به اين كه براى چه كارى مورد استفاده قرار خواهند گرفت، ابتدا به صورت ورق هاى نازك درمى آيند در اين مرحله ابتدا طرح مورد نظر را روى ورقه منتقل مى كنند و بوسيله اره مويى برش داده و پس از آن قسمت هاى اضافه را سوهان كارى مى كنند براى اين كه نگين روى قطعه اصلى بنشيند، استوانه كوچكى را در جهات مختلف اره كرده و جايى براى نگين روى آن باز مى كنند.
براى لحيم كردن قطعه اصلى روى جواهر از قطعات كوچك آن استفاده مى شود.
وى مى گويد: براى جوش خوردن جواهرات روى همديگر، قطعه جواهر ابتدا بايد خوب گرم نشود كه در اين مرحله با سنباده هاى مختلف قطعه مورد نظر سابيده شده و تراشيده آن از بين مى رود. سنباده ها به ترتيب از درشت به ريز استفاده مى شود.
وى مى افزايد: قطعاتى كه قبلاً برش خورده و آماده است، با لحيم كارى به اصطلاح مونتاژ مى شود. پس از آن، مقدارى موم طبيعى ذوب شده روى صفحه كار ريخته مى شود كه اين كار براى كنار هم چيدن قطعات كوچك تر لازم است.
پس از اين مرحله نگين ها با اندازه ها و رنگ هاى مختلف روى كار سوار مى شود، رنگ ها و اندازه نگين ها بستگى به سليقه مشترى و نوع كار دارد. براى به دست آوردن نگين ها با اندازه هاى يكسان آنها را چند بار از الكل هاى مخصوص كه سوراخ هايى با قطرهاى مختلف دارند، عبور مى دهند و سوراخ ها را با مته و قلم براى نگين هاى رنگارنگ ايجاد مى كنند. اگر سوراخ ايجاد شده بزرگ تر از حد لازم باشد، امكان استفاده از آن نگين از بين مى رود كه ضرورى است در اين قسمت از كار، وسواس بيشترى به خرج داد.
وى مى گويد: نگين بايد در جاى خود محكم شود كه براى اين كار با ظرافت تمام تكه اى از جواهر موجود را برش داده و روى آن مى خوابانند و مطلقاً از چسب براى اين كار استفاده نمى شود.
وى با اشاره به اين كه تراش سنگ از مراحل جواهرسازى است، مى افزايد: سنگ هاى قيمتى كه از معادن به دست مى آيد بايد برش و تراش داده شود، تا در جواهر كار مورد استفاده قرار گيرد.
به اذعان برخى از مسئولان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى آذربايجان شرقى و كارشناسان رشته تراش سنگ هاى قيمتى، شهر تبريز به عنوان پايلوت صنعت گوهرتراشى در منطقه محسوب مى شود و مى رود تا بازارهاى جهانى را تصاحب كرده و از جايگاه ويژه اى در معادلات تجارت اين صنعت پرسود برخوردار باشد.
به اعتقاد آنان، سنگ هاى قيمتى پس از فرآورى به محصولى ارزشمند در بازار جهانى تبديل شده و در حال حاضر مى تواند به عنوان موضوع اشتغال و توليد ثروت در كشور مطرح شود.
آنها مى گويند، راه اندازى دوره آموزشى تراش سنگ هاى قيمتى و جواهرات سنتى در سال ۱۳۵۸ در تبريز، گامى مؤثر براى بازگرداندن موقعيت ممتاز تبريز به عنوان مركز گوهرتراشى ايران و خاورميانه بود.
آنان، زمان برگزارى اين دوره براى هنرآموزان صنعت گوهرتراشى را ۳۰۰ ساعت عنوان كرده اند و مى گويند: هنرجويانى كه با موقعيت اين دوره را بگذرانند، گواهى ويژه دريافت خواهند كرد و در كارگاه هاى جواهرسازى سنتى استان فعال خواهند شد.
نادر صنعانى، از كارشناسان تراش سنگ و گوهر كه ساليان سال است خارج از كشور در اين زمينه فعاليت دارد، معتقد است كه نيروى بالقوه فعال و توانمند جامعه كه بيش از ۳ ميليون نفر برآورد شده، اشتغال آفرينى صنعت گوهرتراشى سيار قابل توجه است، اين صنعت مى تواند ثروتى حدود ۱۵۰ هزار ميليارد تومان و صادراتى كمتر از ۱۰ ميليارد دلار را نصيب كشور كند.
وى اعتقاد دارد: اشتغالزايى اين صنعت به گونه اى است كه با تأسيس هر كارگاه يا كارخانه توليد و فرآورى سنگ مى توان براى ۲۰ تا ۱۰۰ نفر به طور مستقيم اشتغال ايجاد كرد كه به تبع ميزان اشتغال غيرمستقيم ايجاد شده آن نيز كمتر از اين مقدار نخواهد بود.
صنعانى در اختيار داشتن بيش از ۵۰ درصد معادن و منابع انواع سنگ هاى گوهرين را امتياز ديگرى براى صنعتگران اين رشته برشمرد و افزوده، صنعت گوهرتراشى قادر خواهد بود به عنوان يك صنعت مولد خانگى به كار گرفته شده و زنان سرپرست خانوار، معلولان و اقشار كم درآمد را صاحب اشتغال و درآمد كند.
بازار تبريز روزگارى به عنوان مركز گوهرتراشى خاورميانه عمل مى كرد، اما متأسفانه به مرور زمان مركزيت خود را از دست داده و اين هنر به جرگه هنرهاى منسوخ پيوسته است كه اين امر زيان هاى قابل توجهى در بخش هاى مختلف صنعت و اقتصاد به منطقه وارد كرده است.

] مهسا جزينى[

نزديك به ۳۰ نقاش، نگارگر، مرمت گر و طراح پير و جوان اصفهانى
در اقدامى خودجوش و نمادين عمليات طراحى نقاشى و نگارگرى
يك موزه را در اصفهان را آغاز كردند.
موزه حسين پناه، نخستين موزه خصوصى بزرگ اصفهان وحتى ايران، قرار است در يك خانه تاريخى مربوط به دوره قاجار بزودى برپا شود. به دنبال همين اتفاق جمعى از هنرمندان اصفهانى با همكارى انجمن موزه داران اصفهان تصميم گرفتند با هدف ترويج فرهنگ حفظ و پاسداشت خانه هاى تاريخى و همچنين موزه دارى خصوصى در كشور به صورت رايگان، كار نگارگرى، و نقاشى اين موزه را انجام دهند. قرار است نام هنرمندان در پاى اثرى كه خلق مى كنند ثبت شود.
درمراسمى كه چندى پيش به همين مناسبت در محل موزه برپا شده بود، مسئولان ميراث فرهنگى استان اصفهان وجمعى از هنرمندان شهر حضور داشتند. احمد امين پور، رئيس سازمان ميراث فرهنگى و گردشگرى استان اصفهان در اين باره مى گويد: يكى از اقداماتى كه ميراث فرهنگى در اين زمينه انجام داده و خواهد داد همكارى با موزه داران در اعطاى تسهيلات است.
وى در اين رابطه به رايزنى و نامه نگارى با دستگاه هاى ديگر در همين رابطه اشاره مى كند. آكوچكيان معاون فرهنگى و ارتباطات سازمان ميراث فرهنگى نيز با اشاره به اين كه استان اصفهان در بحث راه اندازى موزه هاى خصوصى نسبت به ساير استان ها پيشتاز بوده است مى گويد: با وجود چالش ها و مشكلات موجود چون به خصوصى سازى و حضور عملى مردم در عرصه فرهنگ اعتقاد داريم تا آنجا كه در توان داريم با موزه داران همكارى مى كنيم. وى در همين رابطه به نمايش بخشى از آثار موزه حسين پناه به مدت ۶ ماه در موزه هنرهاى تزيينى اصفهان اشاره كرده و مى افزايد: با وجود برخى محدوديت ها و اين كه اين اقدام با موازين ادارى هم منافات داشت اما در راستاى حمايت و تشويق موزه داران اين نمايشگاه برگزار شد كه بازتاب هاى مثبتى نيز داشت.
منوچهر دانش، رئيس نخستين انجمن موزه داران كشور در اصفهان نيز مى گويد: در اصفهان خانه هاى تاريخى و ارزشمند بسيارى وجود دارد كه متأسفانه در حال تخريب اند.
وى اظهار مى دارد: برپايى موزه در يك خانه تاريخى بهانه اى شد تا جمعى از هنرمندان براى مرمت اين خانه تاريخى دور هم جمع شوند. وى مى گويد: در واقع اين بهانه اى شده تا الگوى نگهدارى و مرمت خانه هاى تاريخى در شهر تاريخى اصفهان ماندگار شود.
دانش با اشاره به اين كه اين خانه ها ميراث گذشتگان ماست كه بايد براى آيندگان باقى بماند مى گويد: منطقه مسجد سيد اصفهان جزو محله هاى تاريخى و قديمى شهر است واميد است كه آن رونق باز رفته آن با ايجاد چنين مراكز فرهنگى به محله باز شود.
وى مى افزايد: يكى از راه هاى احيا بافت هاى تاريخى ايجاد كاربرى هاى فرهنگى گردشگرى در آن است كه به نظر مى رسد ايجاد موزه يكى از بهترين روش هاست. زيرا علاوه بر بازكردن پاى گردشگران داخلى و خارجى به بافت هاى تاريخى به رونق اشتغال در اين محلات هم كمك مى كند و در نهايت به آبادى و دگرگونى بافت مرده محلات تاريخى مى انجامد. وى اقدام هنرمندان اصفهانى در حمايت از فرهنگ احياى خانه هاى تاريخى را آغازگر يك نهضت فرهنگى هنرى در اصفهان ناميده و معتقد است: در صورت ادامه يافتن آن با همت بخش خصوصى در آينده اى نزديك مى توان شاهد احيا بافت تاريخى و نجات بخشى خانه هاى تاريخى بود.
حسين يقينى، سرپرست تيم هنرمندانى كه در موزه مشغول به كار هستند نيز اين فعاليت را رستاخيز هنر هنرمندان اصفهانى ناميد و مى گويد: همزمان با دهه فجر هنرمندان نقاش و طراح اصفهانى تصميم گرفتند تا با راه اندازى يك كارگاه هنرى زنده، حمايت خود را از فرهنگ موزه دارى و احياى خانه هاى تاريخى نشان دهند. يقينى، با اشاره به اين كه در اين تيم از هنرمندان به نام و با سابقه گرفته تا كارآموزان جوان همكارى دارند مى گويد: اين در حالى است كه قرار نيست هيچ وجهى بابت اين همكارى دريافت كنند. وى درباره طرح هاى به كار رفته در نقاشى هاى ديواره ها
مى گويد: به توجه به اين كه خانه متعلق به دوره قاجار است، براى طراحى داخلى هم از سبك همان دوره استفاده شده و سعى كرده ايم سبك و مكتب با هم هماهنگ باشد براى همين از طرح چدنى قاجار همراه با آيينه برى و گل و مرغ سازى استفاده شده است.
زهره فيض اللهى نگارگر با سابقه اصفهان هم مى گويد: وقتى شنيدم قرار است كه چنين دعوتى از هنرمندان شود خوشحال شدم و قبول كردم. وى درباره كارى كه انجام مى شود مى گويد: طرح ها ابتدا روى ديوار كشيده مى شود بعد با رنگ پر و قلم گيرى مى شود و در نهايت پرديس ها و هاشورها زده مى شود . مريم قادريان يك كارآموز جوان همكار در اين تيم هم مى گويد: اگر دولت از جوان هايى كه تازه وارد عرصه هنر شده اند حمايت كند امكان اين كه آنها هم بتوانند حضور خود را به ثبت برسانند فراهم مى شود. وى فعاليت در چنين تيم هايى را فرصت مناسبى مى داند كه جوان ها بتوانند هم از تجربيات هنرمندان با سابقه استفاده كنند و هم توانمندى هاى خود را به اثبات برسانند.

نظيفه رستمى ـ استان مازندران با ميراثى عظيم و فرهنگ و اقليمى خاص، جاده هاى بكر و وجود راه هاى طبيعى هزاران ساله، يكى از قطب هاى جذب گردشگر و ميزبانى ارزشمند براى طبيعت دوستان جهان به شمار مى رود.
حركت در راه هايى كه منتهى به جنگل هاى انبوه يا تنك است يا روى شن ها و ماسه هايى كه به آب هاى خروشان تنها درياچه بزرگ دنيا ختم مى شود، در مسير شاليزارها و بوى خوش طارم، خسروى، دم سياه، حركت در باغ هاى پر از بهار نارنج، گل هاى نرگس، سنبل در مسير جوى ها و رود هاى خروشان، احساس بوى گياهان معطر و دارويى روييده در كنار جوى ها و چشمه ها، ديدن پرندگان وحشى و بومى در انواع رنگ ها طبيعت خاص شمال ايران و استان مازندران است.
همچنين صداى چشمه ها، جويبار هاى جارى و جنگل هميشه بيدار، بودن در كنار مردمى خونگرم با آداب و سنتى بسيار مطلوب و دلچسب، مردمى بى ريا و ميهمان دوست با پوشش هايى از رنگ هاى شاد، زيبا و گرم كه بر گرفته از بهشت طبيعت خدا روى زمين است.
بوى نان پخته شده در تنور هاى روستايى، وجود ميراث طبيعى دست ساز از سال هاى قبل از ميلاد مسيح و اسلام در جاى جاى بهشت كشور، سراسر استان مازندران را به موزه اى از ميراث طبيعى و انسانى تبديل كرده است كه مى توان با استفاده از توان بالاى مردمى سختكوش آن را به قطب گردشگرى جهان تبديل كرد.
با توجه به اين كه استان مازندران قطب كشاورزى شناخته شده است از درآمد متوسط اقتصادى نيز محروم است و حركت در مسير پذيرش گردشگر مى تواند براى شكوفايى اقتصاد مازندران و كشور حركتى براى حفظ ميراث براى هميشه باشد.
مهندس صاحب دهشت، كارشناس موزه دارى و مسئول امور موزه هاى اداره كل ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى استان در رابطه با ميراث مازندران مى گويد: استان مازندران طرحى بزرگ از ميراث روستايى، طبيعى و... است كه در جهت استفاده گردشگران بايد آماده شود.
در اين راستا اجراى طرح بزرگ اكوموزه ميراث روستايى از سوى اين اداره كل در استان مى تواند نمايانگر و بيان كننده شيوه زندگى، معيشت، گويش، پوشش، آداب و سنن، كشاورزى و... درمازندران و روستا هاى آن باشد كه با توجه به تقسيم بندى حوزه هاى فرهنگى و اقليمى بر پايه مطالعات گونه شناسى مسكن و مردم شناسى هر منطقه انجام خواهد گرفت.
اين طرح از پاييز سال ۸۵ به عنوان طرح ملى كليد خورد و كارشناسان و متخصصان فن در قالب ۲ گروه مطالعاتى درحوزه شرق و غرب استان شروع به فعاليت كردند، مديريت مركز شرق به عهده حوزه مستقر در سارى و حوزه غرب زيرنظر حوزه معاونت اداره در غرب استان است. به علت وسعت و گستردگى كار نتوانستيم طرح را در يك حوزه مستقركرده و مديريت كنيم.
گروه ها پس از تقسيم بندى زيست شناسى اقليمى موجود اقدام به شناسايى ۵ حوزه كوهستان، كوهپايه، جنگل، دشت و جلگه كردند كه كارها در حال انجام است.
در حوزه غرب به عنوان نمونه روستاى نوشا در دو هزار تنكابن مورد مطالعه قرار گرفت، در حوزه شرق هم با توجه به اين كه محدوده آبگيرى سد البرز در منطقه لفور سوادكوه را از جمله روستا هاى در خطر ديده ايم در اولويت قرارداده ايم، كه بافت روستا هاى كش نيان، لفور و گزك مورد مطالعه قرار گرفت و گونه هاى بسيار نادر در اين مناطق شناسايى شد. براى راه اندازى اين طرح ها نيازمند سايت هستيم كه در واقع نمونه اى كلى از تمام اقليم هاى موجود در استان است.
معمولاً دامنه هاى جنگل مى توانند مناسب باشند . براى اجراى اينگونه طرح ها پس از مشخص شدن مكان اقدام به خريد خانه ها مى كنيم تا در آن اقليم هاى منطقه را جمع آورى كنيم.
در تعريف سايت موزه بايد گفت كه سايت موزه موقعيت جغرافيايى است كه گونه هاى مختلف مسكن روستايى و نمونه هاى شاخص آن را خريدارى كرده و اجزاى آن جدا مى شود و در واقع با همان شاخصه هاى اوليه در اين سايت موزه نصب خواهد شد. اصولا در سايت موزه ها جمعيت روستايى نيز ساكن خواهد شد . در صورت راه اندازى سايت ها تمامى فعاليت هاى يك روستا حتى در زمين كشاورزى با كشت استحصال محصولات كه در سايت وجود دارد بازپيرايى خواهد شد كه به اين مجموعه ها اكوموزه مى گويند.
طرح هاى فوق در مرحله انتخاب سايت است و مقرر شده چند سايت از طرف سازمان به اداره كل منابع طبيعى در زمان تشكيل كميته
طبيعت گردى كه در استاندارى تشكيل مى شود معرفى شود.
در حال حاضر منطقه بليران آمل، سالاردره سارى، لفور سوادكوه و زرين آباد سارى در مرحله آناليز شدن است تا در كميته مطرح شود و مرحله واگذارى زمين از سوى منابع طبيعى براى اجراى طرح اكوموزه انجام گيرد.
در حوزه غرب نيز منطقه چال دره براى راه اندازى و اجراى سايت اكوموزه غرب استان در نظر گرفته شده است . بايد يادآور شد با توجه به گستردگى حوزه هاى فرهنگى در استان نمى توانيم براى اجرا و بهره بردارى اين طرح ها زمان تعيين كنيم.
وى مى افزايد: براى تمام شهرستان هاى استان در برنامه بلند مدت يك موزه در نظر گرفته شده است كه مقرر شده تا تمامى اين موزه ها تا حد امكان در بنا هاى تاريخى موجود كه به ثبت ميراث فرهنگى رسيده اند راه اندازى شوند.
اينگونه بناها بايد كاربرى فرهنگى داده شود يا در تملك سازمان در آمده و جهت اجراى اهداف فرهنگى شهر اختصاص يابد. به عنوان مثال در شهرستان قائمشهر ساختمان قديم شهردارى، در چالوس كاخ چايخوران، در تنكابن ساختمان شهردارى تنكابن و در شهرستان آمل ساختمان دارايى كه در حال حاضر در دست اقدام است.
با توجه به اين كه استان داراى بستر فرهنگى با پتانسيل بسيار قوى است بايد مديران مناطق اقدامات لازم را براى جذب گردشگران انجام دهند و اقدام به تبليغات فرهنگى كنند. در رابطه با فرا رسيدن سال جديد نيز طبق معمول همه ساله نيرو هاى راهنما در اماكن تاريخى مستقر هستند (در عباس آباد بهشهر، سايت گوهر تپه، بهشهر،خانه نيما يوشيج و...) كه غالباً از نيرو هاى دانشجويى يا يگان پاسدار حفاظت فرهنگى استفاده مى شود.حال كه دولت قصد پوياسازى تمام موزه ها را دارد در اين راستا بايد به فكر تأمين مخارج موزه ها بود كه به صورت خودگردان اداره شوند (در صورتى كه موزه ها خودگردان اداره شوند سرمايه گذاران و افراد ذى ربط ناچار به پوياسازى موزه ها مى شوند) در تمام دنيا موزه هاى محلى بدون حمايت مالى نمى توانند كارى كنند، ما هم بايد به دنبال هيأت امنايى كردن مديريت موزه ها برويم و به دنبال جذب درآمد براى رشد موزه ها باشيم.