] محسن جندقى[

اهل ادب و هنر شاعر نام آشناى قرن دوازدهم هجرى قمرى يعنى «يغماى جندقى» را مى شناسند. اما اطلاعات كمى درباره شهرجندق و منطقه كويرى ايران منتشر شده است. جندق براى گردشگران داخلى و خارجى، منجمان، مورخان و دوستداران ميراث فرهنگى نام آشنايى است و با وجود كوچكى داراى ويژگى مثبت بسيارى است كه مى توان گفت شهر هزارخوبى و هزارچهره است.
* در دل كوير
جندق شهرى كوچك در حاشيه جنوبى كوير مركزى ايران در شمال شرقى استان اصفهان و از توابع شهرستان نائين است. وجه تسميه جندق از دو كلمه جنب ( كنار ) و دق ( دشت ، كوير و زمين ) به دست آمده است . اين شهر در دل كوير واقع شده و طبيعى است كه رفتن به آنجا سخت خواهد بود اما هر ساله جهانگردان و توريست هاى داخلى و خارجى بسيارى به سوى اين شهر حركت مى كنند. جاذبه هاى گردشگرى و توريستى اين شهر كوچك متنوع است كه به تفصيل به آن مى پردازيم.
* تنها قلعه مسكونى ايران
قدمت شهر جندق براساس آثار باقيمانده از ادوار گذشته به ۲ هزار سال مى رسد. شهرى كه در حاشيه مسير جاده معروف و تاريخى ابريشم قرار داشته و به عنوان بندرگاه كوير محل استراحت كاروان هاى عبورى بوده است.
در جندق قلعه انوشيروان وجود دارد كه تنها قلعه اى در كشورمان محسوب مى شود كه هنوزهم در آن مردم سكونت دارند. قلعه انوشيروان يكى از بزرگ ترين قلعه هاى تاريخى كشور به شمار مى رود كه از يك چهار ديوارى كه در هر گوشه آن برجى دارد، تشكيل شده است.
اين قلعه تاريخى و ديدنى، داراى دروازه اى است كه خود دو برج به ارتفاع ۲۲ متر كه به سمت شرق باز مى شود دارد.
قلعه انوشيروان با معمارى منحصر به فرد خود در ميان بافت تاريخى جندق واقع شده است و داراى ويژگى هاى خاصى است. اگر در ميانه فصل تابستان كه گرمترين هوا در جندق است از قلعه انوشيروان بگذريد هواى مطبوع و خنكى را تجربه خواهيد كرد و اگر در فصل زمستان در كوچه هاى قلعه قدم بزنيد هواى نسبتاً گرمى را تجربه خواهيد كرد.
اين قلعه داراى خانه هاى بسيار زيبا و قديمى است كه هنوز هم مردم جندق در آن ساكن هستند اما با وجود ويژگى هاى منحصر به فرد آن مورد بى مهرى قرار گرفته است.
على اعتبارى شهردار جندق در اين باره به «ايران» مى گويد: قلعه انوشيروان جندق تنها قلعه مسكونى ايران منتظر عنايت مسئولان ميراث فرهنگى و گردشگرى است. اين قلعه به علت عدم حفاظت و مرمت در حال تخريب است و سال گذشته سازمان ميراث فرهنگى ۱۰ ميليون تومان براى مرمت قلعه انوشيروان پرداخت كه حتى نتوانستيم در ورودى آن را مرمت كنيم. اين قلعه بزرگ مى تواند با مرمت و احيا به يكى از جاذبه هاى ويژه گردشگرى و ميراث فرهنگى كشور تبديل شود.
* جندقى هاى مذهبى
در قلعه انوشيروان مسجد جامع جندق و خانه تاريخى يغماى جندقى شاعر و مديحه سراى ايران قرار دارد. مسجد جامع جندق از سال ۹۶۰ هجرى قمرى محل تجمع مؤمنان بوده است و داراى ميدانى است كه هم اكنون در ماه محرم از آن براى عزادارى سالار شهيدان امام حسين(ع) استفاده مى شود.
همه مردم جندق شيعه دوازده امامى و مذهبى هستند. با وجود جمعيت كم (حدود ۶ هزار نفر) هر ساله شاهد اعزام كاروان هاى مذهبى اين شهر به عربستان، عراق و سوريه هستيم.
همچنين در بين خانه هاى قلعه انوشيروان منزل يغماى جندقى داراى معمارى خاصى است. اين خانه تاريخى داراى يك شاه نشين زيبا است كه با توجه مسئولان مى تواند يكى از جاذبه هاى توريستى جندق باشد.
در جندق صفه نيزه گاه (نيازگاه) كه در يك فرسنگى جنوب شرقى شهر برفراز تپه هاى مزرعه اى با ايوان گنبدى و ديوارهاى كاهگلى واقع شده است كه زيارتگاهى براى جندقى هاست چرا كه شنيده شده كه روزى در اين مكان امام زمان(عج) را زيارت كرده اند.
همچنين اهالى جندق به خود مى بالند كه در زمان مبعوث شدن پيامبراكرم (ص) بزرگان اين شهر نزد رسول خدا رفتند و هديه جندقى ها را تقديم وى كردند. شهردار جندق در اين باره مى گويد: در كتاب «حديقة الشيعه» مرحوم مقدس اردبيلى روايتى ذكر شده كه در آن گروهى از مردم جندق نزد پيامبراكرم (ص) مى روند و فرشى ابريشمى كه در جندق بافته شده بود را به رسول خدا هديه مى دهند.
اين حديث كه به حديث بساط معروف است در صفحات ۳۸۱ الى ۳۸۴ كتاب حديقة الشيعه نگاشته شده است.
« اعتبارى » درباره فرش دستباف جندق مى گويد: فرش جندق از مرغوبترين فرشهاى دستباف نائين و ايران محسوب مى شود اما به علت نداشتن سود چندان از رونق افتاده است.
* مصر در ايران
روستاى توريستى مصر كه ميزبان گردشگران داخلى و خارجى بسيارى است در ۴۰ كيلومترى جندق واقع شده است.
اين روستا حدود ۱۵۰ سال پيش توسط شخصى به نام يوسف بناشده و به نام كشورى كه حضرت يوسف(ع) در آن فرمانروايى مى كرده يعنى مصر نامگذارى شده است. روستاى مصر به علت موقعيت جغرافيايى و وجود تپه هاى ماسه بادى زيبا مورد توجه طبيعت گردان و بيابانگردان قرار گرفته است. در اين روستا كاروان هاى شتر سوارى براى استفاده گردشگران مهياست.
گذشتن از تپه ماسه هاى بادى زيبا تجربه اى فراموش نشدنى است كه با حضور در جندق و روستاى مصر محقق خواهد شد.
همچنين كاروان هاى توريستى مصر شب را در ميان بيابان مى گذرانند تا گردشگران ، پرستاره ترين شب ها را تجربه كنند. ستاره ها در شب هاى كوير آنقدر زيبا و نزديك به نظر مى رسند كه بيننده براى درآغوش گرفتن آنها، بارها دست هاى خود را باز مى كند. گردشگران خارجى كه به اين نقطه از كوير مراجعه مى كنند از ديدن اين همه شگفتى هيجان زده مى شوند.
* طلاى سرخ در جندق
زعفران يكى از محصولات مهم جندق محسوب مى شود. اين شهر داراى مرغوب ترين زعفران كشور است اما به علت كمبود آب در اين منطقه اين محصول تنها براى استفاده بومى برداشت مى شود. اعتبارى در اين باره مى گويد: مردم جندق دوست دارند مرغوب ترين زعفران ايران را به نقاط ديگر ارسال كنند كه به همين علت براى توسعه كشاورزى در اين ناحيه احداث چند سد براى تأمين آب پيشنهاد شده است. اگر با اين طرح ها موافقت شود كشاورزى اين شهر رونق دوباره پيدا مى كند. به غير از زعفران، سير، نعناع و انار از ديگر محصولات كشاورزى اين ناحيه محسوب مى شود.
شهردار جندق ادامه مى دهد: در اين شهر مرغوب ترين فرش هاى نائين و ايران بافته مى شود اما بنا به دلايلى از جمله كمبود بودجه از رونق افتاده است. فرش جندق در زمان قديم از معروف ترين قالى هاى ايران به شمار مى رفت. همچنين به علت مسافت بسيار و دورى امكانات، اشتغال، از بزرگ ترين مشكلات اين ناحيه به شمار مى رود. مردم جندق با كشاورزى، كار در كوره هاى آجرپزى و بافت فرش نائينى امرارمعاش مى نمايند.
همچنين در اطراف جندق معادن بسيارى وجود دارد كه جوانان در آن اشتغال دارند.
جندقى ها انتظار دارند با رونق گردشگرى و ايجاد قطب گردشگرى در دل كوير، اين شهر بيش از پيش مورد توجه قرار گيرد.
* جندق توسعه مى يابد
يكى از طرح هايى كه در زمان حضور هيأت دولت در استان اصفهان به تصويب رسيد و موجبات خوشحالى مردم اين منطقه را فراهم آورد تصويب طرح احداث جاده جندق - گرمسار بود. اعتبارى در اين باره مى گويد: يكى از مشكلات جندق دورى مسافت نسبت به مركز استان و شهرهاى بزرگ است به طورى كه ۲۳۰ كيلومتر از مركز شهرستان نائين و ۳۷۰ كيلومتر از مركز استان اصفهان فاصله دارد. به همين علت طرحى را تقديم هيأت دولت كرديم كه با اجرا شدن آن جاده جندق به گرمسار در ميان كوير احداث مى شود و ۳۰۰ كيلومتر مسافت جندق به طرف تهران كاسته مى شود. اين طرح در سال ۱۳۸۵ به تصويب هيأت دولت رسيد و در دست مطالعه است. با اجراى اين طرح فاصله جندق به تهران به كمتر از ۳۵۰ كيلومتر مى رسد و راه ارتباطى مناسبى براى ارتباط استان هاى سيستان و بلوچستان، يزد، كرمان و خراسان جنوبى به پايتخت محسوب خواهد شد. همچنين به دستور رئيس جمهور قرار است خط لوله گاز جنوب به شمال از جندق بگذرد تا مردم اين منطقه از نعمت گاز بهره مند شوند .
* خونگرم و ميهمان نواز
مردم جندق بسيار خونگرم، سختكوش، ميهمان نواز، قانع با فرهنگ غنى اسلامى و مذهبى هستند. شرح حال جندق و مردم اين منطقه در آثار مورخان و نويسندگانى مثل ناصرخسرو، در كتاب سفرنامه، حمدالله مستوفى در كتاب نزهة القلوب مقدسى در احسن التقاسيم و حكمت يغمايى در كتاب بر ساحل كوير نمك وجود دارد.
جندق در سال ۱۳۲۰ صاحب پاسگاه شد اما در سال ۱۳۵۰ اين پاسگاه بى رونق جمع آورى شد چرا كه در اين ۳۰ سال حتى يك پرونده درگيرى و تخلف هم در اين شهر گشوده نشد . ۵ سال است كه پاسگاه جندق بازگشايى شده اما علت آن وقوع تصادف هاى جاده اى است و بس.
اهالى جندق دلى به بزرگى كوير دارند و پذيراى گردشگرانى هستند كه از ابتداى پائيز تا اواسط بهار هر سال كه آب و هواى مطبوعى در اين ايام دارد به اين شهر وارد مى شوند؛ گردشگرانى كه مى خواهند از ميراث تاريخى تا ميراث طبيعى بهره كافى را ببرند.

] ثريا شيرافكن]

صنايع دستى در ايران يكى از قابليت هاى فرهنگى و هنرى است با پيشينه تاريخى بسيار، تلفيقى از تراوشات ذهنى هنرمند همراه با كار دست كه در صورت توجه مى تواند همپاى صنايع بزرگ و مدرن گام بردارد.اما صنعتى با اين مزايا به علت نداشتن بازاريابى مناسب متأسفانه نتوانسته سهم قابل توجهى را در بازارهاى داخلى و خارجى از آن خود كند.
برخلاف سعى و پيگيرى مستمر متوليان صنايع دستى كشور نقاط ضعفى وجود دارد كه اين هنر- صنعت را به نابودى تهديد مى كند.عمده اين مشكلات بازار سنتى فروش صنايع دستى است كه بازاريابى نامناسب موجب شده لطمات جبران ناپذيرى را متوجه آن سازد به نحوى كه عدم توجه توليد كننده به خواسته هاى مصرف كننده و تفاوت نگرش ها روز به روز اين هنر- صنعت را ضعيف تر ازقبل مى كند.
در صورتى كه توجه به آن با رويكردهاى اقتصادى به عنوان صنعتى درآمدزا در كنار هنر بودن، مى تواند تحولات شگرفى را منجر شود و عليرغم سوددهى در داخل عامل توسعه صادرات و ارزآورى شود. مشكلات داخلى از مهمترين معضلات پيشرفت و احياى صنايع دستى كشور است.عدم تبليغات مناسب موجب شده مردم شناخت صحيحى از اين هنر- صنعت كه يادگار فرهنگ كهن پارسى است نداشته باشند.براين نقطه ضعف بازاريابى نامناسب در داخل و خارج از كشور نيز افزوده مى شود. باوجود اين مشكلات همواره واسطه هايى در اين بازار آشفته وجود دارند كه به سوءاستفاده از موقعيت ها مى پردازند و از اين نابسامانى تنها گروهى كه متضرر مى شوند صنعتگران هستند.
اوج اين مشكل زمانى مشخص مى شود كه مى فهميم روستائيان و عشاير بيشتر درآمد خود را از محل فروش صنايع دستى بدست مى آورند و پشتوانه مالى ديگرى ندارند و اين بازار آشفته موجبات بى انگيزگى آنها را فراهم آورده است.
كسانى كه دسترنج خويش را با رنج و مشقت عشق به فرهنگ و هنر ايرانى و با تفكر امرار معاش وارد بازار فروش كردند غافل از اين كه سود اين كالاها سر سفره تنها كسانى كه نمى رود همين قشر است.زيرا واسطه ها اجازه نمى دهند چيزى به آنها برسد.
عدم بازاريابى و تبليغ مناسب منجر مى شود توليدكننده از بازار داخلى و خارجى شناخت كافى نداشته و بدون توجه به سليقه عمومى به توليد بپردازد كه اين امر ضررهايى نظير كيفيت نامطلوب و عدم رضايت مشترى را براى صنايع دستى به ارمغان مى آورد.
در مقابل بازاريابى قوى مى تواند با حفظ اصالت، صنايع دستى را مطابق با ميل مشترى هماهنگ كرده و حداكثر رضايت مندى آنها را بدست آورد تا مخاطبان داخلى و خارجى با ميل و رغبت بيشترى به سراغ محصولات سنتى ايران بروند.
با توجه به شدت رقابت در بازارهاى جهانى مهمترين مشكلى كه بر سر راه هنرمندان و صنعتگران صنايع دستى است نابسامانى بازار است كه با كمى درايت و ايجاد ثبات مى توان تا حدودى آنها را به ادامه توليد و فروش محصولات در محيطى عادلانه اميدوار كرد.

] محمد برازنده]

مجارستان به مساحت ۹۳۰۳۰ كيلومتر مربع، كشورى است در اروپاى شرقى و از معدود كشورهاى اروپايى است كه با درياهاى آزاد جهان احاطه نشده است. اين سرزمين از شمال با اسلواكى، شمال شرقى با اوكراين، از شرق و جنوب شرقى با رومانى، از جنوب با جمهورى يوگسلاوى و ترادى و از غرب با اسلونى و اتريش همسايه است. اين كشور سرزمين رودهاى پرآب و زيباست.دانوب، تيسا، دراوا، رابا و كوروش از مهمترين رودهاى اين كشور به شمار مى آيند.
تاريخ
مجارستان در نخستين سده هاى ميلادى بخشى از امپراتورى روم به شمار مى رفت.حاكمان اوليه اين سرزمين را اسلاوها تشكيل مى دادند، اما بعد از شكست از امپراتورى مقدس روم از حكومت كنار رفتند، در قرون ۱۷ و ۱۸ امپراتورى عثمانى و اتريش مشتركاً زمام آن را در دست گرفتند اما در سال ۱۶۸۶ از تصرف تركان عثمانى خارج شد و سرانجام در سال ۱۷۳۹ به اتريش سپرده شد.
در سال ۱۸۴۹ و پس از كشمكش هاى ميان اتريش و انقلابيون به رهبرى فرانسوا ژوزف، جمهورى مستقل مجار تشكيل شد. از سال ۱۸۴۹ تا ۱۹۱۹ استقلال مجارستان با فراز و نشيب هاى فراوانى روبه رو شد، تا اينكه در سال ۱۹۱۹ و به علت بى ثباتى اين كشور كمونيست ها به رهبرى بلاتون زمام حكومت را در دست گرفتند.
فرهنگ و مردم
مجارها، اقوام و نژاد اصيل مردم، در حدود هزار و صد سال پيش از منطقه دريايى خزر و درياى سياه به منطقه مجارستان معاصر رسيدند.
مجارستان سرزمين رودهاى دوقولو بودا(Buda) و پست(Pest) و داراى دشت هاى وسيعى است كه تا مرزهاى اوكراين ادامه دارند.اين كشور ميراث دار امپراتورى
اتريش- مجار بوده و همواره به عنوان پلى ميان بسيارى از كشورهاى اروپايى مطرح شده و تأثيرى ويژه بر فرهنگ هاى همجوار خود داشته است. مجارها نزديك به ۹۴ درصد از كل جمعيت ساكن را تشكيل مى دهند.۳ درصد از مابقى جمعيت متعلق به كولى ها (Rama) است.
اما همين اقليت داراى سبك خاصى از موسيقى محلى است كه شهرتى جهانى را به وجود آورده است.اين موسيقى تركيبى از نواهاى هنرى با ملودى هاى يونانى، عربى، ايوانى، تركى، اسلاوى، رومانيايى، آلمانى، فرانسوى، اسپانيايى، سلستى و در يك كلام برآيندى از موسيقى شرق و غرب است.
در حدود ۵۵ درصد از جمعيت اين كشور مسيحى، كاتوليك و در حدود ۲۰ درصد پروتستان هستند.نكته قابل ملاحظه در مورد مجارستان را مى توان به ساكنان منطقه شمال غربى آن نسبت داد ؛ مردمى كه در منطقه اى به نام «ياس» زندگى كرده و خود را ايرانى الاصل ناميده و يزد را خواهر خوانده شهر خود مى دانند.
زبان مجارى برخلاف ساير زبان هاى اروپايى كه منشأ هند و اروپايى دارند، ريشه اى فينو- يوگريك (Vegric- Fino) دارد. در حدود ۱۵ ميليون نفر در دنيا به اين زبان صحبت مى كنند كه سهم مجارستان تنها ۱۰ ميليون نفر است مابقى در ۷ كشور ديگر دنيا مخصوصاً در رومانى قرار دارند.
بازهم مى توان نام ايران را در نخستين سطح وام واژه هاى زبان و فرهنگ مجار ديد، آنجايى كه اكثر لغات زبان مجارى ريشه اى ايرانى به خود گرفته است.همچون «ساز» كه در فارسى «صد» و «ارز» كه در فارسى «هزار» خوانده مى شود.
بوداپست
شهر بوداپست ششمين شهر بزرگ اتحاديه اروپا با قدمتى ۳ هزار ساله و با جمعيتى حدود ۲ ميليون نفر قلب اروپاى شرقى محسوب مى شود.اين شهر در سال ۸۷ ميلادى پايگاه مهم سوق الجيشى ارتش رم به شمار مى رفت.
بوداپست از دو شهر مجزا، بودا و پست تشكيل شده كه در سال ،۱۳۶۱ شهر بودا پايتخت مجارستان شد و در نهايت در سال ۱۸۶۱ با ادغام اين سه شهر نام «بوداپست»، تنها و آخرين نام اين شهر قرار گرفت.
ديدنى هاى بوداپست
كاخ سلطنتى يابوداوارى پالوتا: اين كاخ عظيم در سال ۱۲۱۴ بنا شد و محل اقامت پادشاه بلادى چهارم بود.اين مجموعه عظيم به سرقت مجزا تفكيك شده است:
موزه تاريخ بوداپست،موزه لودويك و موزه ملى مجارستان.
ساير بناهاى ديدنى بوداپست عبارتند از:
كليساى ماتياس، خط متروى بوداپست، ميدان هوشوك تده و ساختمان پارلمان. كشور سرسبز و تاريخى مجارستان برخلاف وسعت كم خود، قدمتى طولانى را با خود همراه دارد. سادگى و بكر بودن مناظر طبيعى، غذاهاى لذيذ مجارى و مهمتر از همه مردمى خونگرم و مهماندوست سبب شده تا سالانه هزاران نفر به اين كشور سفر كنند و پس از بازگشت در حسرت مناطق سفر نكرده بمانند.اين كشور به رغم قرار گرفتن در قلب اروپا، ريشه اى ايوانى را همراه خود دارد.