] ساشا رياحى مقدم [

عوامل گوناگونى چون توپوگرافى، ويژگى هاى اقليمى، قابليت هاى اقتصادى، معيشت، منابع آب و... در سرزمين پهناور ايران موجب پديدار شدن بافت هاى روستايى متفاوتى از نظر شكل گيرى كالبدى شده است.
در بخشى از اين پهنه گسترده، روستا بافت منسجم و به هم پيچيده اى از خانه هايى است كه به صورت پلكانى بر دامنه شيب كوه ها قرار گرفته اند. اين نوع روستاها را بيشتر در نواحى كوهستانى مشاهده مى كنيم. روستاى ماسوله در گيلان، ابيانه در كاشان و پاوه در كرمانشاه نمونه هاى خوبى براى اينگونه بافت هاى روستايى هستند. در جاى ديگر خانه هاى روستايى در دل كوه ها به صورت دستكند ساخته شده و خطوط ارتباطى دشوار و پيچيده اى آنها را به يكديگر متصل مى كند. همچون روستاى كندوان در آذربايجان و ميمند در كرمان. نمونه ديگرى از روستا، قلعه مستحكمى است كه واحدهاى مسكونى در درون آن به هم تنيده شده اند. اينگونه روستاها را در نواحى مركزى و كويرى ايران در ميان دشت ها و جلگه ها مى توان مشاهده كرد. در نواحى ديگرى از كشورمان روستا مجموعه اى از خانه هاى منفرد است كه در ميان كشتزار ها پراكنده شده اند. اينگونه از بافت هاى روستايى در حاشيه درياى خزر به وفور مشاهده مى شود. فراوانى در تراكم كالبدى روستاها مى تواند شاهد مناسبى براى شناسايى ماهيت آبادى و همچنين تفاوت هاى اجتماعى و اقتصادى موجود در آن باشد. بافت كالبدى روستايى ممكن است نتيجه يك روند شكل پذيرى مبتنى بر برنامه يا حاصل گسترش خود به خودى باشد. ميزان نظم يا بى نظمى در شكل سكونتگاه هاى روستايى به بهترين شكل نشانگر نقش برنامه ريزى در نحوه استقرار آن روستا به شمار مى رود.

* گونه هاى بافت روستايى براساس شكل استقرار
گونه اول، روستاهاى متمركز و منسجم هستند كه در اين تيپ روستاها، خانه ها به يكديگر چسبيده و منظر بصرى متمركزى دارند كه عمدتاً بدون فضاى خالى است. مزرعه كه محل كار عموم روستاييان است از واحدهاى مسكونى جدا بوده و اغلب فاصله نسبتاً زيادى با محل سكونت دارد. عواملى چون امنيت و دفاع، وجود منابع دائمى آب، شيب زمين و... را مى توان در شكل گيرى اينگونه روستاها دخيل دانست. در مناطق خشك و كويرى يكى از علل عمده اين تمركز، وجود قنوات يا چشمه هاى دائمى است. از طرف ديگر امنيت و دفاع در برابر اقوام، اشرار و حيوانات وحشى موجب تمركز مساكن و اتكاى ساكنين به يكديگر مى شود. حتى در برخى موارد با ساخت برج و بارويى در اطراف سكونتگاه، روستاى قلعه اى بوجود مى آيد. گونه دوم روستاهاى گسسته و پراكنده هستند. در اينگونه از روستاها، ساكنين ترجيح مى دهند خانه هاى خود را در ميان كشتزارهاى خود بنا كنند. از ويژگى هاى اين تيپ روستاها، نزديكى محل سكونت به مزارع و مشخص بودن حدود مالكيت اراضى است. اين روستاها اغلب در مناطق شمالى كشور و حاشيه درياى خزر قابل بررسى هستند. گونه آخر روستاهاى تركيبى را شامل مى شود كه اينگونه روستاها را مى توان تركيبى از روستاهاى متمركز و پراكنده دانست. شكل گيرى اين تيپ روستاها ناشى از دخالت عوامل طبيعى و يا انسانى است. بطور مثال وجود رودخانه و استقرار سكونتگاه هاى روستايى در حاشيه رود و يا در امتداد كف دره ها و راه هاى اصلى كه موجب پديد آمدن روستاها با الگوى خطى مى شود.

*تنوع كالبدى روستاهاى اقليم گرم و خشك كويرى ( نمونه موردى يزد)
استان يزد داراى حدوداً ۵۰۰۰ روستا و آبادى با تنوع بسيار از نظر اقليمى و جغرافيايى است. در اين شهر و روستاهاى اطراف ساختمايه غالب خشت و گل است. البته با توجه به وجود ارتفاعات شيركوه در غرب يزد، در برخى از دره هاى اين كوه آبادى هاى سرسبزى نيز وجود دارد. با يك مطالعه و بررسى كلى مى توان از نظر ريخت شناسى، تنوع در بافت روستاهاى يزد را به گونه هاى زير بيان كرد: روستاهاى دشتى و روستاهاى كوهپايه اى از لحاظ جغرافيايى و روستاهاى باغ محله اى و روستاهاى قلعه اى از نظر الگوى كالبدى. روستاها و آبادى هاى واقع در دشت خشك و كويرى يزد را مى توان در ۲ گروه عنوان كرد. نخست روستاهاى كوچكى كه در كنار يك قلعه قديمى ساخته شده اند، مانند عزآباد، زارچ، سرو سفلى. خود اين آبادى ها داراى بارو نبوده و در مواقع ضرورى اهالى به قلعه ها پناه مى برده اند. ديگرى روستاهاى بزرگ و كوچكى هستند مانند يزد، اردكان، ابرقوه، عقدا و... كه داراى بارو، كهندژ، شارستان و در مواقعى ربض (حومه) بوده اند. اردكان شهرى با بافتى كهن و متراكم در جوار كوير نامدار اردكان واقع شده است. قديمى ترين محله آن به نام ميدان قلعه معروف است كه قلعه كهن شهر در آن قسمت بنا گشته و محله چرخاب كه يكى از با شكوه ترين نمونه هاى معمارى مسكونى در كوير است. برخى آبادى ها مانند خرانق كاملاً به شكل قلعه ساخته شده و زندگى در آن تا دوران معاصر ادامه داشته است. خرانق روستايى كوچك و نسبتاً سرسبز و خرم، بين راه يزد- طبس است و از چند جهت محصور در كوه ها ويك رودخانه فصلى است. همه عناصر اين قلعه، روستا شامل: خانه، مسجد، حسينيه، حمام و ساير ابنيه به شكلى فشرده در چند طبقه كنار هم قرار گرفته است. در راه يزد- كرمان تعدادى مزرعه هاى مسكونى وجود دارد كه ساكنان آن در قلعه اى ساكن هستند و در زمين هاى زراعى مجاور آن به كشاورزى مشغول هستند. روستاها و آبادى هاى كوهپايه اى واقع در دامنه هاى شيركوه، در دل شيب ارتفاعات شكل گرفته است و طبيعتى سرسبز و آباد دارد كه محلى مناسب براى گذراندن روزهاى گرم تابستان است. اين روستاها از نظر تقسيمات سياسى استان بيشتر در مرز شهرستان هاى تفت و مهريزقرار دارند. آبادى هاى كوچك چك چك در اردكان و پيرناركى در مهريز در دامنه كوه و به شكل پلكانى ساخته شده اند. روستاهاى اسلاميه، منشاد، ده بالا، بنادك السادات و طزرجان را مى توان به عنوان روستاهاى مهم كوهپايه اى يزد نام برد.روستاهاى باغ محله اى را مى توان به شهرهاى تفت، مهريز و تا حدودى ميبد نسبت داد. شهر زيبا و باستانى تفت بر دامنه شيركوه و بر سر راه يزد- ابرقو- شيراز ساخته شده است. يك رودخانه فصلى و كوه هاى اطراف، شهر تفت را به ۲ محله بزرگ سردسير و گرمسير تقسيم كرده است. اين محلات در دل باغ ها و مزارع جاى گرفته اند و از سوى كوچه باغ هاى زيبا با هم ارتباط دارند. ميبدكهن هر چند در ابتداى شكل گيرى داراى كهندژ و بافتى متراكم بوده ولى به مرور زمان با الحاق آبادى هاى واقع در بيرون آن تبديل به يك باغ شهر شده است. هسته اوليه ميبد، نارين قلعه با برج و باروى تو در تو بوده، به طورى كه محلات پيرامون كهندژ به ۳ محله بالا، پايين و كوچك تقسيم مى شود. در مجموع بافت كالبدى محله بالا متراكم بوده و محله پايين آن بافتى بازتر دارد. محله كوچُك نسبت به ۲ محله فوق بافت متفرق ترى دارد و باغ ها و زمين هاى زراعى در آن بيشتر ديده مى شود. باغ شهر تاريخى مهريز در جنوب شرقى يزد واقع شده و از پيوستن ۵ روستاى بزرگ به نام هاى بغدادآباد، مهرپادين، مزويرآباد، منگاباد و استهريج پديد آمده است. از نظر شكل و الگوى استقرار در ۲ بخش عمده قابل بررسى است. ابتدا بخشى كه در سمت غرب شهرستان و دامنه هاى شيركوه قرار دارد و آب و هوا و اقليمى نسبتاً سرد و نيمه كوهستانى دارد. بخش ديگر در سمت كوير و در نزديكى راه يزد- كرمان شكل گرفته و داراى اقليم گرم و خشك كويرى است. اين تنوع مكانى در استقرار سكونتگاه ها موجب به وجود آمدن گونه هاى مختلف بافت روستايى شده است. اغلب واحد هاى مسكونى در محلات مهريز به صورت خانه باغ اند و از لحاظ منابع آب در شرايط بسيار مساعدى هستند. وجود قنوات متعدد و عبور آنها از گذرها، موجب به وجود آمدن كوچه باغ هاى بسيار زيبا در شهر شده است. به طور كلى از لحاظ موقعيت و نحوه استقرار، روستاهاى مهريز را مى توان به ۲ گروه عمده روستاها و آبادى هاى كويرى، دشتى و روستاهاى كوهپايه اى تفكيك كرد. با وجود اين كه مهريز در يكى از كويرى ترين استان هاى كشور قرار دارد ولى در معمارى و بافت كالبدى برخى از آبادى هاى آن تأثير ارتفاعات شيركوه به خوبى مشاهده مى شود. در اين شهرستان بخش زيادى از دهستان ميانكوه، ارنان و تنگ چنار كه در جانب غرب واقع شده اند، داراى الگوى كوهپايه اى هستند. ساختمايه عمده در ساخت اين آبادى ها سنگ، چوب و گل است و از نظر تيپ شناسى مسكن به كلى با گونه هاى معمارى مسكونى كويرى متفاوت است. از لحاظ كالبدى، بافتى تقريباً گسسته و پراكنده دارند و تراكم گونه هاى كويرى درآن ديده نمى شود.پوشش آسمانه اغلب ابنيه مسطح است و ميانسراها بسيار كوچك تعبيه شده اند. از نظر معيشتى باغدارى و دامدارى بر كشاورزى چيره است. روستاهاى طزنج، منشاد، فخرآباد، بنادك السادات، ابراهيم آباد و تنگ چنار نمونه اينگونه روستاها در مهريز هستند. در جانب شرق، شمال شرق و جنوب شهرستان، بافت كالبدى روستاها و آبادى ها كاملاً از الگوى كويرى تبعيت مى كند. اين تيپ روستاها اغلب داراى بافت كالبدى منسجم و متراكمى هستند و ساختمايه عمده و مورد استفاده در ساخت ساختمان خشت و گل است. پوشش آسمانه ابنيه گنبدى است و خانه ها داراى تالار، ميانسرا و بخش هاى تابستانه و زمستانه هستند. با وجوداستقرار در كوير، به علت وجود قنوات متعدد و چشمه هاى دائمى اينگونه آبادى ها بسيار سرسبز و خرم هستند و معيشت بيشتر ساكنان آن بر پايه كشاورزى است و در كنار زراعت به باغبانى نيز مشغول هستند. روستاهاى بهادران، خورميز عليا و سفلى، مدوار، سريزد، هرفته و باغ دهوك نمونه هاى بسيار مناسبى براى معرفى اينگونه آبادى ها در مهريز هستند.
كارشناس ارشد مرمت معمارى 
و مدرس دانشگاه آزاد اليگودرز

مأخذ:
* زرگر،اكبر- در آمدى بر شناخت معمارى روستايى ايران- دانشگاه شهيد بهشتى۱۳۸۴،
* معماريان،غلامحسين- آشنايى با معمارى مسكونى ايرانى گونه شناسى درونگرا - انتشارات دانشگاه علم و صنعت۱۳۸۴،
* توسلى، محمود- معمارى اقليم گرم و خشك- بهمن ۱۳۵۴
* رضوانى، على اصغر- رابطه شهر و روستا- نشر ماكان، ۱۳۸۲

] زينب كارگر [

در شرايطى كه نظريه مديريت جامع حوزه هاى آبخيز در دهه هاى گذشته دردنيا مطرح شده و به نظر مى رسد اجراى اين طرح در كشور ما راهى نسبتاً طولانى و دشوار در پيش روى داشته باشد، دهستان دژكرد (Dejkord) از توابع شهرستان اقليد در فاصله اى كمتر از يك دهه، اين مسير طولانى را پشت سرگذاشته و در حال حاضر به يك الگوى موفق از طرح هاى توانمندسازى مردمى با اجراى طرح جامع طبيعى و آبخيزدارى تبديل شده است.
در استان فارس در مجموع ۱۲ حوزه آبخيز اصلى و ۶۰ زير حوزه وجود دارد كه اجراى طرح هاى جامع منابع طبيعى به روش ارزيابى مشاركتى روستايى (PRA) در چند منطقه به صورت نمونه از چند سال پيش آغاز شده و تهيه و تدوين طرح هاى مذكور در ديگر مناطق استان، در دستور كار اداره كل منابع طبيعى و آبخيزدارى فارس قرار گرفته است.
ماهيت طرح هاى جامع منابع طبيعى در اصل بر مشاركت حوزه نشينان و افراد بومى تكيه دارد و از آنجا كه بيشترين تخريب و بهره بردارى هاى غيراصولى از منابع پايه در طول ساليان گذشته از سوى آبخيزنشينان صورت گرفته و نيروى انسانى و اعتبارات دولتى نمى تواند پاسخگوى نتايج منفى ناشى از اين اقدام ها باشد، اجراى طرح جامع منابع طبيعى در حوزه هاى آبخيز به عنوان تنها راه مديريت صحيح و موفق حوزه ها پذيرفته و معرفى شده است.
در روش ارزيابى مشاركتى روستايى (PRA) اصلى ترين وظيفه بخش دولتى، توانمندسازى مردم منطقه است چرا كه پس از اجراى فرآيند توانمندسازى است كه مى توان به مشاركت مردم در امر مطالعه، تجزيه و تحليل داده ها، برنامه ريزى، اجرا و نظارت اميدوار بود.
طرح (PRA) در هر حوزه آبخيز، با توجه به بافت فرهنگى، اجتماعى، اقتصادى منطقه و توان اكولوژيكى و منابع آب، خاك و منابع طبيعى آن حوزه، تهيه و تدوين مى شود و مردم منطقه درتمامى مراحل تهيه و اجراى طرح از آغاز تا پايان، مشاركت فعال دارند.
در اين طرح، مشاركت عمومى مردم به گونه اى جلب مى شود كه به صورت طبيعى منجر به تشكيل گروه هاى خود اتكا شود و اين تشكل ها موضوع مديريت جامع در حوزه هاى آبخيز را به منظور دستيابى به توسعه پايدار برعهده بگيرند.
نخستين تجربه راه اندازى تشكل هاى خود اتكا در زمينه مديريت آبخيزدارى در كشور با تشكيل تعاونى هاى آبخيزداران در سطح مناطق روستايى و عشايرى در استان فارس شكل گرفت و از سال ،۷۴ مديريت آبخيزدارى استان فارس، تشكيل اين تعاونى هاى را در دستور كار خود قرارداد تا با اجراى الگوهايى در مناطق مختلف، با افزايش تجربه، به بهترين شيوه مديريت مردمى در حوزه هاى آبخيز دست يابد و سپس آن را در سطحى وسيع گسترش دهد.
و به اين ترتيب نخستين تعاونى آبخيزدارى و توسعه پايدار استان فارس و كشور در نوايگان داراب، دومين تعاونى در پرزيتون ميمند، سومين تعاونى در دژكرد اقليد و چهارمين مورد در منطقه لپويى در مجاورت شهر شيراز تشكيل شد و هم اينك نيز تعاونى پنجم و ششم در منطقه تنگ بستانك كامفيروز و گلكان ممسنى در دست راه اندازى است.
دهستان دژكرد كه به لحاظ جغرافيايى در حوزه آبخيز سدهاى درودزن و ملاصدرا قرار گرفته از سال ۷۲ به عنوان يكى از مناطق نمونه براى اجراى مطالعات تفصيلى - اجرايى آبخيزدارى برگزيده شد و پس از انجام مراحل مقدماتى، با توجه به پتانسيل بالاى مشاركت پذيرى مردم در اجراى عمليات آبخيزدارى و منابع طبيعى، شركت چندمنظوره آبخيزدارى اين دهستان با ۵۴۸ عضو و زيرپوشش قرار دادن ۸ روستاى حوزه از سال ،۷۷ فعاليت خود را آغاز كرد.
به اذعان مديركل منابع طبيعى و آبخيزدارى استان فارس، شركت تعاونى آبخيزداران دژكرد تاكنون منشأ خدمات بسيار زيادى در جهت تأمين منابع مردم و آبخيزنشينان بوده و به طور مستقيم و غيرمستقيم نقش مؤثرى در حفظ آب و خاك و احياى پوشش گياهى و افزايش سطح درآمد مردم منطقه ايفا كرده است.
مهندس مهرزاد خرد در تشريح فعاليت هاى صورت گرفته در راستاى اجراى طرح جامع منابع طبيعى و آبخيزدارى در دهستان دژكرد گفت: اداره كل منابع طبيعى فارس در ابتدا با بهره گيرى از روش ارزيابى مشاركتى روستايى در اين منطقه اقدام به تهيه طرح جامع منابع طبيعى و آبخيزدارى ويژه اين زير حوزه كرد و طرح مذكور با در نظر گرفتن ميزان مشاركت پذيرى ساكنان، شرايط اجتماعى، اقتصادى، فرهنگى، نيازها و خواسته هاى آبخيزنشينان و ظرفيت و استعداد عرصه هاى طبيعى منطقه تدوين و به اجرا گذاشته شد.
وى افزود: اداره كل منابع طبيعى به منظور توانمندسازى مردم منطقه، زمين هاى مستعد توسعه باغ هاى ديم را در اختيار آنها قرار داده و به ازاى هر هكتار، پرداخت ۸۰۰ هزار تومان تسهيلات ارزان قيمت به روستاييان را پيش بينى كرده كه زمان بازپرداخت اين تسهيلات ۵ سال پس از دريافت آن تعيين شده است.
خرد، خاطرنشان كرد: در طرح جامع منابع طبيعى و آبخيزدارى در زير حوزه دژكرد، اقدام هاى مختلفى در قالب عمليات بيولوژيك، سازه اى و مديريت حوزه آبخيز صورت گرفته كه در مجموعه فعاليت هاى بيولوژيك، عمليات حفاظت و قرق اراضى در سطح ۴۰ هزار هكتار انجام شده و علاوه بر كارهايى مانند كپه كارى، بذرپاشى و علوفه كارى به منظور احياى مراتع، تاكنون در سطح تقريبى ۱۰ هزار هكتار، باغ هاى مثمر يكپارچه بادام و سيب در اين منطقه به صورت ديم ايجاد شده است.
وى از ساخت ۴۹ هزار و ۷۳۱ مترمكعب عمليات بندهاى خشكه چين، گابيونى و سنگى، ملاتى براى كنترل رسوب و تثبيت آبراهه ها تا پايان سال ۸۵ و شروع عمليات اجرايى ۲ هزار مترمكعب در امسال به عنوان اقدام هاى انجام شده در قالب عمليات سازه اى طرح جامعه آبخيزدارى در منطقه دژكرد ياد كرد.
خرد تصريح كرد: اراضى دژكر مستعد كاشت بادام و گل است، به همين دليل در ايجاد باغ هاى ديم در اين منطقه، بادام كارى در اولويت قرار گرفته و البته در برخى از دره ها كه آب هاى روان در آنها جريان داشت كاشت درختانى ماندن شليل، هلو و سيب نيز انجام شده است.
وى با اشاره به اين كه از مجموع نزديك به ۱۰ هزار هكتار درختكارى ديم در منطقه دژكرد ميزان ۴ هزار هكتار مربوط به امسال است گفت: در سال آينده نيز كاشت درختان بادام در وسعت ۵ هزار هكتار در اين منطقه پيش بينى شده و به طور كلى زير حوزه دژكرد توان توسعه ايجاد با غ هاى ديم تا ۲۱ هزار هكتار را داراست، كه بقيه آن در سال هاى بعد به اجرا درخواهد آمد.
مديركل منابع طبيعى و آبخيزدارى استان فارس در ادامه به معرفى نتايج اجراى طرح توانمندسازى مردمى منابع طبيعى در دهستان دژكرد پرداخت و گفت: تا پيش از اجراى طرح جامع منابع طبيعى و آبخيزدارى در اين منطقه، اراضى منابع ملى به صورت ديم زارهاى كم بازده در اختيار روستاييان بود كه بنا به اظهارات مردم محل، ساليانه از محل برداشت گندم و جو ديم در اين اراضى از هر هكتار حداكثر ۸۰ هزار تومان عايد آنها مى شد، در صورتى كه هم اينك برداشت محصول بادام از باغ هاى ديم ايجاد شده به طور ميانگين يك ميليون تا يك ميليون و ۲۰۰ هزار تومان در هر هكتار براى روستاييان منطقه درآمدزايى دارد.
وى اضافه كرد: از آنجا كه اداره منابع طبيعى و دولت، هيچ نقشى در اعطاى سهم اراضى به اهالى منطقه نداشته و تعيين سهم افراد از سوى شركت تعاونى آبخيزداران دژكرد صورت گرفته، تاكنون كمترين شكايت و اعتراضى در اين رابطه مشاهده نشده و هيچ فردى معترض ديگران نبوده است.
خرد، در رابطه با نقش مؤثر اجراى طرح جامع آبخيزدارى در زير حوزه دژكرد توضيح داد: بنا به اظهارات ساكنان اين دهستان تا پيش از اجرا و به بار نشستن نتايج طرح، نزديك به ۸۰ درصد مردم منطقه، زيرپوشش خدمات كميته امداد امام خمينى(ره) بوده اند، اما به دنبال اجراى طرح توانمندسازى، اين افراد از پوشش حمايتى اين نهاد خارج شده اند و خود از حاميان كميته امداد به شمار مى آيند.
وى روند مهاجرت معكوس را از جمله نتايج اجراى طرح جامع منابع طبيعى و آبخيردارى در دژكرد عنوان كرد و گفت: در سال هاى گذشته، بسيارى از افراد منطقه به دليل نبود زمينه هاى اشتغال به شهرهاى اطراف مهاجرت كرده بودند كه خوشبختانه با فراهم شدن زمينه هاى توسعه از ۲ سال پيش تاكنون شاهد بازگشت تعداد قابل توجهى از آنها به روستاهاى خود هستيم.
خرد يادآور شد: علاوه بر موارد عنوان شده كه توانمندسازى مردم محلى در منطقه دژكرد را به همراه داشته، مواردى همچون حفظ آب و كاهش چشمگير ميزان فرسايش خاك از مهم ترين دستاوردهاى اين طرح در حوزه منابع طبيعى محسوب مى شود به طوريكه براساس آمار ارائه شده از سوى سازمان آب منطقه اى، بيشترين فرسايش خاك استان در سال هاى گذشته مربوط به اين حوزه آبخيز بوده است ولى با اين اقدام هاى مؤثر و اجراى طرح جامعه منابع طبيعى و آبخيزدارى، در حال حاضر كمترين ميزان رسوب خاك در اين منطقه گزارش شده است.
وى در ادامه، عملكرد شركت تعاونى چندمنظوره آبخيزداران دژكرد را بسيار مطلوب ارزيابى كرد و اظهار داشت: خوشبختانه اين تشكل مردمى از ابتداى راه اندازى تاكنون فعاليت هاى ارزشمندى در زمينه هاى اجتماعى، فرهنگى، رفاهى، ترويجى و عمرانى به منظور ايجاد توسعه پايدار در منطقه به انجام رسانيده است و افزون بر اقدام هاى مرتبط با منابع طبيعى و آبخيزدارى در زمينه هاى متعددى وارد عمل شده است.
ساخت باغ آموزشى سيب پاكوتاه، آموزش عملى و تئورى باغداران، به كارگيرى كارشناس باغبانى و دامپزشكى، خريد ميكروسكوپ آفات و بيمارى هاى باغى و گياهى، آموزش آبخيزدارى حفظ آب و خاك، تهيه تقويم آموزشى براى كشاورزان و باغداران، شناسنامه دار كردن ۸۰۰ هكتار از باغ ها، بيمه ۲۰۰ هكتار از باغ ها، بيمه ۱۰۰ هكتار از مزارع گندم آبى و ديم از جمله اقدام هاى شركت تعاونى آبخيزداران دژكرد است.
اين شركت تعاونى همچنين فعاليت هايى مانند ساخت خانه بهداشت دام، تأمين سبوس و خوراك دام به منظور كاهش فشار به مراتع، بازاريابى محصولات كشاورزى در منطقه، تهيه و توزيع نهال، جمع آورى زباله منازل در سطح منطقه، تبديل ديم زارهاى كم بازده به باغ هاى مثمر ديم، پرواربندى دام ها، واكسيناسيون دام هاى سبك و سنگين، سمپاشى تمام دامدارى هاى منطقه به منظور پاكسازى آنها از انگل هاى خارجى، تأمين سموم گياهى مورد نياز باغداران و كشاورزان و ده ها فعاليت ديگر را در دست انجام دارد.
جمعيت زيرپوشش روستاهاى عضو در شركت تعاونى چندمنظوره آبخيزداران دژكرد بيش از ۸ هزار نفر است.
با توجه به موفقيت اجراى طرح جامع منابع طبيعى و آبخيزدارى در دهستان دژكرد با بهره گيرى از تجربيات و نتايج حاصله از آن، ۶ حوزه آبخيز ديگر استان فارس نيز براى اجراى اين طرح انتخاب شده اند كه انجام مطالعات ميدانى در آنها آغاز شده است.
اين مناطق حوزه آبخيز در غرب شيراز، خسرو و شيرين آباده، سده اقليد، مارگون سپيدان، خرم بيد و دشمن زيارى ممسنى واقع شده اند كه طرح هاى جامع آبخيزدارى مبتنى بر ارزيابى مشاركتى روستايى در آنها به اجرا درخواهد آمد.

همدان ـ خبرنگار «ايران»: پس از پيگيرى هاى مديران همدان براى تأسيس شعبه بنياد ايرانشناسى در استان ، اين درخواست در مرحله مقدماتى قرار گرفت.
على اصغر صالحى كارشناس مسئول دفتر امور اجتماعى استاندارى همدان گفت: در گذشته به دليل تغيير در استاندارى، روند تأسيس شعبه بنياد ايرانشناسى در همدان متوقف شد و هنوز با وجود اعلام رضايت استاندار پرونده در مرحله ابتدايى براى تأييد قرار دارد.وى در ادامه تأكيد كرد: از طريق مكاتباتى كه قبلاً با استاندارى در دولت قبلى انجام شده بود، دفترچه و اعلام حمايت اين استان از تشكيل اين مركز به بنياد ايرانشناسى در تهران ارسال شده بود اما در مكاتبات جديدى كه در سال ۸۵ و ۸۶ صورت گرفت، اين مركز اعلام كرد براى پيگيرى مجدد به تأييد استاندار جديد نياز دارد.
صالحى همچنين تأكيد كرد: ادغام سازمان مديريت و برنامه ريزى استان ها در استاندارى نيز روند جريان اين پرونده را تحت الشعاع قرار داد و بر همين اساس نياز است براى تسريع در اجرايى كردن اين پرونده آن را در اولويت كارى قرار دهيم.وى تأمين اعتبار و تعيين ميزان بودجه براى ايجاد اين مؤسسه در استان را منوط به تأييد مقدمات كار از سوى استاندارى اين استان دانست. كارشناس مسئول دفتر امور اجتماعى استاندارى اضافه كرد: ساختمانى براى بنياد ايران شناسى روبه روى استاندارى همدان در نظر گرفته شده كه منتظر اعلام نظر قطعى آن از سوى استاندار هستيم. در اين صورت با اعلام آمادگى به مركز بنياد ايرانشناسى، مرحله دوم تأسيس شعبه اين مركز اجرايى خواهد شد.

شيراز ـ خبرنگار «ايران»: معاون فنى و عمرانى شهردارى شيراز با بيان اين كه ساخت تونل سعدى زمينه احياى بافت قديمى و فرسوده شهرى در اين منطقه توريستى را فراهم مى كند، گفت: اين طرح بزرگ و تأثير گذار امسال به بهره بردارى خواهد رسيد.
به گزارش روابط عمومى شهردارى شيراز، رضا خيرانديش تكميل بزرگراه وحدت را از ديگر اقدام هاى عمرانى بزرگ در اين كلانشهر دانست و افزود: اميدوار هستيم تا پايان سال اين طرح نيز به بهره بردارى برسد.
معاون شهردارى شيراز، خاطرنشان كرد: بزرگراه وحدت با هدف روانى ترافيك و كاهش تردد در محور ميرزاى شيرازى كه تنها مسير ورودى شيراز از غرب استان فارس به شمار مى رود، طراحى و وارد فاز اجرا شده است. خيرانديش گفت: اين اقدام عمرانى علاوه بر ايجاد ارزش افزوده براى املاك در محدوده، تحولى عظيم در اقتصاد و توسعه شمال غرب شهر شيراز ايجاد خواهد كرد. به گفته معاون فنى و عمرانى شهردارى شيراز ساخت پارك بزرگ شيراز با وسعت ۲۰۰ هكتار نيز از طرح هاى عظيم در دست بررسى است كه عمليات اجرايى آن در سال جديد آغاز مى شود. وى بارور كردن استعداد گردشگرى در اين بخش از شيراز را مهم ترين هدف اين اقدام عمرانى دانست و گفت: طرح تونل دوقلوى ايمان، بهره بردارى از تقاطع غير همسطح امام حسن مجتبى عليه السلام و كنار گذر سلمان ـ ابيوردى، گشايش نخستين پارك بانوان و سالن هاى ورزشى استقلال و سرداران و فرهنگسراهاى متعدد و همچنين بهسازى اماكن تاريخى از جمله اقدام هاى انجام شده در سال ۸۶ بوده است.

ياسوج ـ خبرنگار«ايران»: مهم ترين مشكلات بخش گردشگرى كهگيلويه و بويراحمد كمبود امكانات رفاهى مورد نياز در مركز شهرها از قبيل سرويس هاى بهداشتى، واحدهاى اقامتى، آبخورى ها و نمازخانه هاست.
تاجبخش رئيس سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى كهگيلويه و بويراحمد گفت: : در ايام نوروز امسال حدود ۲ ميليون مسافر و گردشگر از نقاط ديدنى و جاذبه هاى تفريحى استان ديدن كردند، در صورتى است كه تعداد مسافران و گردشگران استان در ايام نوروز پارسال يك ميليون و ۶۳۵ هزار نفر بودند. وى افزود: تعداد مسافران و گردشگران نوروزى استان نسبت به مدت مشابه سال قبل ۱۹ درصد افزايش داشته است.
تاجبخش بيان كرد: مسافران و گردشگران نوروزى استان در مدارس، واحدهاى اقامتى، هتل ها، ميهمان پذيرها، فضاهاى باز و چادرها اقامت كردند. تاجبخش اظهار داشت: تمام پرسنل سازمان ميراث فرهنگى اين استان در ايام نوروز امسال همچون سال هاى گذشته در آماده باش كامل بودند و در حد توان خود امكانات لازم را به مسافران و گردشگران نوروزى استان ارائه كردند.

اصفهان ـ خبرنگار «ايران»: هر چند شمارى از افراد جامعه به دليل نداشتن سرمايه كافى يا امكانات لازم براى گذران امور زندگى به دستفروشى روى مى آورند، اما بساط آنها گاهى به دليل سدمعبر، آلودگى صوتى، رواج خريد كالاهاى ارزان قيمت و نداشتن كيفيت، مشكلاتى را براى شهروندان به وجود مى آورد.
فروشندگان سيار و دستفروشان عقيده دارند كه شغل آنها و نحوه كسب درآمدشان به علت بيكارى و نداشتن محلى براى استقرار به وجود آمده و مانع كسب و كار ديگران نمى شود.
اين در حاليست كه براساس ماده ۵۵ قانون شهردارى هاى كشور، هرگونه سدمعبر در خيابان ها، معابر و پياده روها، تخلف محسوب شده و در اين زمينه شهردارى بايد ضمن برخورد با اين افراد براى اسكان موقت و دائمى آنها با ايجاد مكان هاى مناسب، زمينه اسكان آنان را فراهم كند.هم اكنون اصفهان يكى از شهرهايى است كه به ساماندهى دستفروشان پرداخته است.
براساس اين طرح، راهكارهاى عملى براى جانمايى بازارهاى روز و ساماندهى دستفروشان اصفهان به منظور رفاه حال شهروندان و حفظ اشتغال ارائه شده است. ايجاد مكان ثابت براى دستفروشان و دوره گردان موجب شده تا چهره شهر زيبا بماند و دستفروشان بدون استرس و مشكلات كار خود را انجام دهند.
عباس حاج رسوليها رئيس شوراى شهر اصفهان در اين باره گفت: هم اكنون با اجراى طرح ساماندهى دستفروشان در اصفهان، اين افراد در مكان هاى امن مى توانند به فروش اجناس خود بپردازند. وى افزود: خوشبختانه با اين طرح چهره شهر به وسيله دستفروشان خراب نمى شود.وى گفت: ما در اصفهان هيچ گونه مشكلى در سطح شهر كه مربوط به دستفروشان باشد نداريم.
حاج رسوليها افزود: براى ساماندهى دستفروشان اصفهان در برخى از مناطق اقدام به برپايى بازارهاى ثابتى در روزهاى مختلف هفته به عنوان سه شنبه و چهارشنبه بازار صورت گرفته است.
وى گفت: همچنين جمعه بازار ويژه داد و ستد كتاب شهروندان اصفهانى نيز وجود دارد. رئيس شوراى شهر اصفهان افزود: شهروندان نيز مى توانند براى تهيه وسايل مورد نيازشان در روزهاى معين و مناطق مشخص شده به اين بازارها بروند.
فرماندار اصفهان نيز گفت: طرح ساماندهى دست فروشان در شهر اصفهان در حال اجراست.
حاجيان افزود: با تشكيل كميته اى ويژه راهكارهاى عملى براى ساخت بازارهاى روز ارائه مى شود تا علاوه بر ساماندهى دست فروشان و حفظ اشتغال آنها رفاه شهروندان اصفهانى نيز تأمين شود.

گرگان- خبرنگار «ايران»: نوغانداران در شهرستان مينودشت همزمان با رويش برگ در سرشاخه هاى درختان و با تحويل جعبه هاى نوغان كار پرورش كرم ابريشم را دراستان گلستان به عنوان يكى از مناطق پرورش ابريشم آغاز كردند.
مينودشت در شرق گلستان اصلى ترين منطقه پرورش كرم ابريشم در اين استان به شمار مى آيد. بجز اين منطقه، در ۷ شهرستان ديگر استان كه عمدتاً در شرق گلستان قرار گرفته اند يعنى كلاله، آزادشهر، گنبد، راميان، على آباد و گرگان، بندرگز و... نوغانداران فعاليت دارند.
سيدحسن حسينى، مدير جهاد كشاورزى شهرستان مينودشت با بيان اين كه بيش از ۶۰ درصد توزيع و توليد نوغاندارى در استان مربوط به مينودشت است گفت: اين شهرستان با داشتن يك هزار و ۵۰۰ هكتار توتستان به صورت باغ و متفرقه يكى از قطب هاى مهم پرورش كرم ابريشم در استان است.وى افزود: قيمت هر جعبه تخم نوغان در سال ۸۷ بدون افزايش، همان قيمت پايه پارسال يعنى ۷ هزار و ۵۰۰ تومان است و كشاورزان مى توانند با مراجعه به نمايندگى شركت هاى تعاونى و ديگر مراكز شخصى جعبه مورد نياز خود را تحويل بگيرند.
حسينى با بيان اين كه افزايش قيمت خريد پيله تر مى تواند اين صنعت را در منطقه توسعه دهد ادامه داد: پارسال تعداد ۳ هزار و ۵۶۵ جعبه تخم نوغان در اين شهرستان توزيع و ۱۱۰ هزار پيله تر از آن برداشت شد كه نسبت به سال ۸۵ كاهش نشان مى دهد.كاهش استقبال از صنعت نوغاندارى به دلايل مختلف از سال هاى قبل شروع شده و هر ساله به روند خود ادامه مى دهد. بطورى كه خريد پيله تر در مينودشت كه بيشترين توليد كرم ابريشم در گلستان را دارد پارسال ۱۱۰ تن بود كه اين ميزان نسبت به توليد ۲۳۷ تنى نوغانداران در سال ۸۵ كاهش زيادى را نشان مى دهد.
على محمد قزفسفلى، كارشناس و مسئول روابط عمومى جهاد كشاورزى مينودشت روند كاهشى در اين صنعت را به سبب نبود صنايع تبديلى، قيمت پايين خريد، فعال نبودن شركت هاى تعاونى و كاهش تقاضا براى پارچه هاى ابريشمى دانست.وى افزود: كرم ابريشم پس از يك دوره ۴۰ روزه آماده است و نوغانداران تنها چند روز فرصت دارند تا آن را به نخ تبديل كنند اما به سبب نبود صنايع تبديلى در استان، نوغانداران پس از پرورش پيله ها مجبورند بلافاصله پيله تر را به دلالان بفروشند.
اين كارشناس با اشاره به واردات نخ ابريشمى از خارج از كشور درمورد بهره برداران افزود: از ۶ هزار بهره بردار سال ۸۴ تنها ۳ هزار و ۷۰۰ خانوار در سال ۸۶ به كار پرورش ابريشم ادامه دادند به علاوه آن كه بعضاً توتستان هايى كه به اين منظور پرورش يافته اند به كاربرى هاى ديگر تغيير يافته اند.به گفته وى در گذشته پيله هاى ابريشم به نخ و نخ ها به پارچه تبديل مى شد و در منطقه به مصارف مختلف مانند دستمال، چادرشب و جهيزيه عروس مى رسيد اما به دليل اين كه تنها دو و نيم درصد يك پيله تبديل به نخ مى شود توليد پارچه ابريشمى به صورت دستى صرفه اقتصادى ندارد.وى ادامه داد: از اين رو نوغانداران استان تنها به پرورش پيله تر مى پردازند و از توليد نخ و پارچه ابريشمى خبرى نيست و دلالان با خريد از روستاييان، پيله هاى تر را از همان جا روانه كارخانه هاى توليدى در خراسان رضوى و گيلان و... مى كنند. قزفسفلى درباره بازار تقاضاى اين محصول در استان هم گفت: در فرش هاى تركمنى بيشتر از پشم استفاده مى شود و توليد نخ ابريشمى براى فرش در گلستان بازارى ندارد و از سوى صادرات نخ ابريشمى به كشورهاى مانند ژاپن هم فقط در برخى استان ها و بعضاً صورت گرفته است.
قزفسفلى به سموم علف كش به عنوان يكى از دلايل كاهش توليد هم اشاره كرد و افزود: هر بويى براى كرم ابريشم كشنده است و بعضاً استفاده از سموم مختلف سبب افزايش تلفات در ميان كرم ها و كاهش توليد شده است.به گفته وى هرساله خريد جعبه تخم نوغان در مينودشت كمتر مى شود و امسال نيز جهاد كشاورزى اين شهرستان منتظر است تا معلوم شود كشاورزان روستايى كه تخم ها را در خانه هاى خود پرورش مى دهند چه تعداد جعبه نوغان مى خرند.

اراك- خبرنگار «ايران»: پارسال ۵۶ هزار و ۱۳۰ نفر در استان مركزى زير پوشش آموزش هاى فنى و حرفه اى قرار گرفتند كه اين ميزان ۴ هزار و ۵۰۰ نفر بيش از برنامه تعهدات آموزشى بوده است.
عبد الجواد رهبر، مدير كل آموزش فنى و حرفه اى استان مركزى به فراهم كردن شرايط مناسب جهت فراگيرى آموزش هاى مهارتى به عنوان پيش نياز دستيابى به شغل قشرهاى مختلف جامعه اشاره كرد و گفت: اين تعداد از افراد آموزش هاى فنى و حرفه اى را در ۲۴۶ حرفه آموزشى در بخش هاى مختلف صنعتى، كشاورزى و خدماتى در ۱۷ مركز آموزش فنى و حرفه اى دولتى، مراكز جوار و بين كارگاهى صنايع، مراكز سيار و بيش از ۲۳۰ آموزشگاه آزاد فراگرفتند. وى افزود: پارسال ۱۰ هزار و ۲۷۶ نفر در مراكز ثابت زير پوشش آموزش هاى پايه اى و تخصصى قرار گرفتند.
وى در ادامه افزود: در بخش آموزش هاى سيار يك هزار و ۴۷۲ نفر در ندامتگاه هاى استان مركزى آموزش هاى فنى و حرفه اى را فراگرفته اند و همچنين در قالب طرح هجرت ۳ هزار و ۱۳۸ نفر در روستا ها و يك هزار و ۵۳۵ نفر در مناطق محروم شهرى زير پوشش آموزش هاى فنى و حرفه اى قرار داشته اند.
عبدالجواد رهبر در ادامه گفت: با نياز سنجى رشته هاى آموزشى مورد نياز صنايع طى سال گذشته بيش از ۱۱ هزار نفر در مراكز جوار كارگاه و بين كارگاهى تحت آموزش قرار داشته اند.وى افزود: در بخش سنجش مهارت كارآموزان و دريافت كارت مديريت و مربيگرى براى تعداد ۷۴ هزار و ۳۴۹ نفر آزمون برگزار شده است.
مدير كل آموزش فنى و حرفه اى استان مركزى در ادامه افزود: در راستاى توسعه آموزش هاى فنى و حرفه اى در سال ۱۳۸۶ تاكنون با اعتبارى بالغ بر يك ميليارد و ۸۰۳ ميليون ريال ۱۲ كارگاه جديد در رشته هاى رايانه، جوشكارى، برق ساختمان، كشت گلخانه اى، اتومكانيك، برق صنعتى سرويس و نگهدارى موتوسيكلت و تعمير تلفن همراه ايجاد و تجهيزات بيش از ۴۰ كارگاه تكميل شده است.
عبدالجواد رهبر در پايان به در دست اجرا بودن ۴ مركز آموزش فنى و حرفه اى در شهرستان هاى اراك، آشتيان، شازند و دليجان از محل اعتبارات سفر رياست جمهورى به استان مركزى اشاره كرد و افزود: عمليات ساخت ۳ مركز آموزش فنى و حرفه اى در شهرك هاى صنعتى استان نيز آغاز شده است.