«اينشتين» دانشمند معروفى است كه نظريه «نسبيت عام او بيش از هر نظريه اى به دشوار بودن و فهم ناپذير بودن مشهور» است؛ اما «آيا اينشتين راست مى گفت » اين عنوان كتابى درباره كوشش سخت و ۲۰ ساله دانشمندان جهان براى اثبات و تأييد تجربى نظريه نسبيت عام است. «كليفورد ويل» با نگارش اين كتاب به كار بزرگى دست زده است. او در «كتاب «آيا اينشتين درست مى گفت » بدون آن كه حتى يك فرمول به كار برده باشد روايتى بسيار شيوا از آزمودن تجربى نسبيت عام در اختيار خواننده قرار مى دهد. بدين شكل، با سبكى كم و بيش رمان گونه، متنى لذت بخش پديد آورده است.
با خواندن اين كتاب، علاوه بر آشنا شدن با آزمايش هاى مهمى كه به تأييد تجربى نسبيت عام انجاميده اند، با برخى از مفاهيم اساسى اين نظريه نيز آشنا مى شويد. نثر اين كتاب بسيار روان و ساده و آموزنده است. اين كتاب حتى ممكن است به خواننده عادى از روش علمى در فيزيك درك واضحى بدهد؛ و معيارى را كه فيزيكدانان براى پذيرفتن يا رد نظريه هاى فيزيكى به كار مى برند به روشنى بيان كند. خواندن اين كتاب ممكن است براى دانش آموزان سال هاى آخر دبيرستان و دانشجوهاى كارشناسى ـ بويژه دررشته فيزيك ـ بسيار مفيد و البته لذت بخش باشد.
مشخصات كتاب:
نويسنده: كليفورد ام ويل
مترجم: دكتر احمد شريعتى
ناشر: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى؛ سازمان چاپ و انتشارات.
نام كتاب اصلى:
Clifford M.will, was Einstein Right Putting General Relativ the test, 2nd edition, oxford University Press.۱۹۹۵.

] صحرا محمدى[

بحران انرژى را مى توان مهم ترين بحران پيش روى بشر دانست. دنيايى كه با سرعت سرسام آور در حال حركت است و براى اين حركت نيازمند انرژى هاى جديد. امروز گازهاى گوناگون و مفيدى براى سوخت، وجود دارد كه بيش از سه نوع آن در جهان استفاده مى شود. اين سه نوع عبارت اند از: گاز مايع (ال. پى. جى) كه مخلوطى از بخش هاى پالايش شده نفت خام از قبيل پروپان، بوتان، پروپيلن و بوتيلن است. اين گاز به اين علت كه به آسانى به مايع تبديل مى شود، براى سوخت سيلندر كاربرد دارد. نوع دوم، گاز طبيعى است كه از دو منبع عمده منابع گاز مستقل و گاز همراه (گاز حاصل از تفكيك نفت خام) تأمين مى شود؛ و نوع سوم بيوگاز است كه با آن بيشتر آشنا مى شويم.

درسال هاى اخير به علت مشكلات ناشى از وابستگى گسترده به نفت و محدوديت منابع تجارى انرژى، به استفاده از بيوگاز بيشتر توجه شده است. بيوگاز براثر واكنش هاى تجزيه اى بى هوازى ميكروارگانيسم هاى زنده در محيطى توليد مى شود كه مواد آلى در آن وجود دارد. از اين قبيل محيط ها مى توان به باتلاق ها و مرداب ها اشاره كرد. گازى كه در اين محيط ها توليد مى شود، به گاز مرداب معروف است. علت نام گذارى اين گاز به بيوگاز هم اين است كه براثر تجزيه بى هوازى مواد آلى و بيولوژيك به وسيله ميكروارگانيسم هاى زنده توليد مى شود. بيوگاز مخلوطى از سه تركيب با نام هاى متان، دى اكسيد كربن و سولفيد هيدروژن است.
تركيب عمده و قابل اشتعال بيوگاز، متان است كه سهم بيشتر اين گاز يعنى ۶۰ تا ۷۰ درصد آن را شامل مى شود. گاز متان، بى رنگ و بى بو است كه اگر يك فوت مكعب آن بسوزد، ۲۵۲ كيلوكالرى انرژى حرارتى توليد مى كند كه در قياس با ساير مواد سوختى، رقم قابل توجهى است. دو تركيب ديگر بويژه سولفيد هيدروژن كه سهم آن ناچيز است، جزء تركيب هاى سمى به شمار مى آيند. از مزيت هاى مهم متان در برابر ديگرسوخت ها اين است كه هنگام سوختن، گاز سمى و خطرناك منواكسيد كربن توليد نمى كند؛ بنابراين، مى توان از آن به منزله سوخت ايمن و سالم در محيط خانه استفاده كرد. همان طور كه گفته شد، ۶۰ تا ۷۰ درصد بيوگاز را گاز متان تشكيل مى دهد. اين درصد بالاى متان، بيوگاز را به منزله منبع عالى و ممتاز انرژى هاى تجديدپذير براى جانشينى گاز طبيعى و ديگر سوخت هاى فسيلى قرار داده است. امروزه از بيوگاز در گرم كردن ديگ هاى بخار كارخانه ها، موتور ژنراتور ها براى توليد برق، گرم كردن خانه ها و پخت و پز استفاده مى شود. استفاده از فناورى توليد بيوگاز در ايران، تاكنون كاربرد عمومى نيافته است و در مرحله آزمايشگاهى است؛ درحالى كه در كشورهاى اروپاى غربى، جنوب شرقى آسيا و بويژه چين و هندوستان اين فناورى بسيار قابل توجه است و اين كشورها با بهره گيرى از اين فناورى نياز خود را به سوخت برطرف كرده اند.
* استفاده در حمل و نقل سوئد
سوئد، يكى از بهترين مصرف كنندگان بيوگاز در صنعت حمل و نقل است و برنامه ريزى شده است كه تا سال ۲۰۵۰ ميلادى ۴۰ درصد از نياز اين كشور در بخش حمل و نقل از طريق بيوگاز تأمين شود. براساس اين گزارش، هزينه توليد بيوگاز در سوئد نيز از توليد بنزين با صرفه تر است؛ زيرا توليد يك مترمكعب بيوگاز كه شامل توليد، اصلاح و متراكم سازى است، ۳‎/۵ تا ۵‎/۴ كرون سوئد است كه حدود ۷۰ درصد هزينه هاى جارى بنزين در سوئد است. بررسى ها نشان مى دهد درصورت استفاده از بيوگاز در صنعت حمل و نقل، ميزان آلاينده دى اكسيدكربن كه سبب افزايش گاز گلخانه اى جهان مى شود، حدود ۶۵ تا ۸۵ درصد كاهش مى يابد.
* فرايند توليد بيوگاز
باكترى هاى ويژه اى واكنش هاى تجزيه اى و بى هوازى مواد آلى را به منظور توليد بيوگاز انجام مى دهند. اين گروه باكترى ها قادر به شكستن و تجزيه مواد آلى پيچيده و ساده اند كه سرانجام به توليد بيوگاز منجر مى شود. اين باكترى ها از باكترى هاى مزوفيل و تا حدودى گرما دوست هستند و مى توانند در دماى ۷۵ تا ۱۰۰ درجه فارنهايت زندگى كنند. تحقيقات نشان مى دهد بهترين دما براى رشد اين گونه باكترى ها ۹۵ درجه فارنهايت است كه در اين دما باكترى ها بيشترين فعاليت آنزيمى را براى تجزيه مواد آلى و توليد بيوگاز دارند. با توجه به اين موضوع، در فصل زمستان كه هوا سرد است، توليد بيوگاز در مرداب ها و باتلاق ها متوقف مى شود. از شرايط مطلوب ديگر براى توليد بيوگاز، قليايى بودن (۷-8=PH) محيط واكنش است. تجزيه و تبديل فضولات و مواد گنديده آلى كه مى تواند محصول حيوانات اهلى و يا گياهان باشد، به وسيله باكترى ها در دو مرحله به بيوگاز و بيوماس تبديل مى شود. بيوگاز كاربرد هاى بسيارى دارد و از بيوماس نيز مى توان به جاى كود آلى بهره برد. در مرحله نخست اين واكنش بيولوژيك، باكترى هاى بى هوازى مواد آلى گنديده را به اسيد هاى آلى تبديل مى كنند. در مرحله دوم، گروه ديگرى از باكترى ها اسيدهاى آلى به وجود آمده را تجزيه مى كنند و در نتيجه آن بيوگاز كه بخش عمده آن متان است، توليد مى شود.

قدرتمندترين ليزر دنيا ساخته شد

قدرتمندترين ليزر جهان با درخششى بيشتر از نور خورشيد در سطح خورشيد ساخته شد.بازده قدرتمندترين ليزر، ۲۰۰۰ برابر بيشتر از انرژى تركيبى توليد شده از تمام كارخانه هاى برق آمريكا است.
اين ليزر موسوم به «تگزاس پتاوات ليزر» كه به دست پژوهشگران دانشگاه تگزاس ساخته شده است، پژوهشگران را قادر خواهد كرد تا ماده را در شرايط بى نهايت فوق العاده مانند گازها در دماهاى بالاتر از دماى خورشيد و خاك را در فشار چند ميليارد برابر اتمسفر توليد كرده و مورد مطالعه قرار دهند.
تود ديتمير يكى از متخصصان اين پروژه در اين باره مى گويد: ما مى توانيم با كمك ليزر جديد از روى واكنش هاى كوچك در آزمايشگاه اطلاعات قابل ملاحظه اى درباره اين اجرام نجومى بزرگ بدست بياوريم كه علت آن شباهت محاسبات رياضى است كه اين قبيل رويدادها را تشريح مى كند.
ليزر تگزاس پتاوات كه يك كادريليون وات (۱۰ به توان ۱۵ وات) انرژى توليد مى كند به پژوهشگران امكان خواهد داد كه ايده هاى پيشرفته براى توليد انرژى با هم جوشى هاى كنترل شده را مورد مطالعه قرار دهند.

۳‎/۵ميليون كارگر ژاپنى جاى خود را به ربات ها مى دهند
ربات ها در ژاپن تا سال ۲۰۵۰ جاى ۳‎/۵ ميليون كارگر در اين كشور را مى گيرند تا كمك بزرگى به كمبود نيروى كار انسانى در اين كشور در پى كاهش جمعيت آن كنند.به گزارش رويترز از توكيو، ژاپن تا سال ۲۰۳۰ با كاهش ۱۶ درصدى نيروى كار روبرو خواهد شد و اين در حالى است كه جمعيت كهنسالان در اين كشور افزايش خواهد يافت. اين امر نگرانى هايى را درباره نيروى كار در كشورى ايجاد كرده است كه به نظر علاقه چندانى به مهار مسئله مهاجرت بى رويه مردمش به خارج ندارد. بر همين اساس ربات ها در پر كردن اين خلأ كمك زيادى به دولت ژاپن مى كنند. ربات ها در سال ۲۰۲۵ با كنترل وضعيت سلامت افراد كهنسال مى توانند موجب از بين رفتن اتكا به نيروى پرستارى انسانى شوند و به اين وسيله ۲۱ ميليارد دلار صرفه جويى براى دولت ژاپن را در پى داشته باشد. اگر از ربات ها براى محافظت از كودكان استفاده شود يك ساعت در روز براى پرستاران كودك نيز وقت آزاد ايجاد مى شود. همچنين از ربات ها مى توان براى خواندن بلند كتاب و يا كمك به حمام كردن افراد پير استفاده كرد. اين در حالى است كه در پى كاهش جمعيت و كمبود نيروى كار در ژاپن نگرانى هاى زيادى براى آينده صنعت اين كشور ايجاد شده است. ميزان زاد و ولد در ژاپن در حال حاضر ۱‎/۳ كودك براى هر زن است كه بسيار پائين تر از ميزان ممكن براى حفظ تعداد جمعيت كنونى اين كشور است. اين در حالى است كه دولت ژاپن تخمين مى زند ۴۰ درصد جمعيت اين كشور تا سال ۲۰۵۵ بالاى ۶۵ سال سن خواهند داشت.